Ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động mua lại cổ phiếu tại các doanh nghiệp Việt Nam (Luận văn thạc sĩ)

Ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động mua lại cổ phiếu tại các doanh nghiệp Việt Nam (Luận văn thạc sĩ)Ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động mua lại cổ phiếu tại các doanh nghiệp Việt Nam (Luận văn thạc sĩ)Ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động mua lại cổ phiếu tại các doanh nghiệp Việt Nam (Luận văn thạc sĩ)Ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động mua lại cổ phiếu tại các doanh nghiệp Việt Nam (Luận văn thạc sĩ)Ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động mua lại cổ phiếu tại các doanh nghiệp Việt Nam (Luận văn thạc sĩ)Ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động mua lại cổ phiếu tại các doanh nghiệp Việt Nam (Luận văn thạc sĩ)Ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động mua lại cổ phiếu tại các doanh nghiệp Việt Nam (Luận văn thạc sĩ)Ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động mua lại cổ phiếu tại các doanh nghiệp Việt Nam (Luận văn thạc sĩ)Ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động mua lại cổ phiếu tại các doanh nghiệp Việt Nam (Luận văn thạc sĩ)

LUẬN VĂN THẠC SĨ

ẢNH HƯỞNG NGẮN HẠN CỦA HOẠT ĐỘNG MUA LẠI

CỔ PHIẾU TẠI CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM

Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh

MAI THỊ THU

Hà Nội - 2018

LUẬN VĂN THẠC SĨ

ẢNH HƯỞNG NGẮN HẠN CỦA HOẠT ĐỘNG MUA LẠI

CỔ PHIẾU TẠI CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM

Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh

Mã số : 8340101

HỌ VÀ TÊN: MAI THỊ THU NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS.CAO ĐINH KIÊN

Hà Nội - 2018

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực

và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đã được chỉ nguồn gốc rõ ràng và được phép công bố

Hà Nội, ngày 29 tháng 3 năm2018

Tác giả

MAI THỊ THU

Trước tiên, tôi xin được trân trọng gửi lời cảm ơn tới Ban Giám hiệu Trường Đại học Ngoại thương đã tạo điều kiện về tinh thần và thời gian cho học viên; tới Ban chủ nhiệm Khoa Sau Đại học và toàn bộ đội ngũ cán bộ Khoa Sau Đại học - Trường Đại học Ngoại Thương vì những hỗ trợ, giúp đỡ cần thiết cho học viên trong thời gian học tập cũng như thực hiện luận văn

Xin được chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS.Cao Đinh Kiên đã tận tình hướng dẫn, chỉnh sửa nội dung luận văn tốt nghiệp này trong suốt quá trình từ xây dựng, hoàn thiện đề cương sơ bộ cho đến khi hoàn thành luận văn này

Xin được trân trọng gửi lời cảm ơn Công ty Cổ phần StoxPlus đã cung cấp thông tin, số liệu liên quan đến đề tài nghiên cứu

Cuối cùng xin cảm ơn gia đình và các bạn đã động viên và hỗ trợ tôi trong suốt thời gian học tập cũng như thực hiện luận văn này

Hà Nội, ngày 29 tháng 3 năm 2018

Tác giả

MAI THỊ THU

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

DANH MỤC HÌNH

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG MUA LẠI CỔ PHIẾU TẠI CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT 6

1.1 Tổng quan về hoạt động mua lại cổ phiếu: 6

1.1.1 Khái niệm về hoạt động mua lại cổ phiếu: 8

1.1.2 Các hình thức mua lại cổ phiếu 8

1.1.2.1 Chào mua với giá cố định 8

1.1.2.2 Mua lại cổ phiếu trên thị trường mở 9

1.1.2.3 Mua lại cổ phiếu theo hình thức đấu giá kiểu Hà Lan 9

1.1.2.4 Phân phối quyền bán lại có khả năng chuyển nhượng 10

1.1.2.5 Mua lại cổ phiếu mục tiêu 10

1.1.3 Động cơ của hoạt động mua lại cổ phiếu 11

1.1.3.1 Tạo sự lạc quan trong triển vọng phát triển của công ty 11

1.1.3.2 Kênh đầu tư của doanh nghiệp vào chính công ty mình 12

1.1.3.3 Sử dụng tiền mặt làm giảm số lượng cổ phiếu đang lưu hành và cải thiện thu nhập trên mỗi cổ phần 13

1.1.3.4 Gia tăng quyền kiểm soát của ban điều hành 13

1.1.3.5 Sở hữu cổ phiếu cho các chương trình cổ phiếu nhân viên (ESOP) hay cổ phiếu hưu trí 14

1.1.3.6 Nâng đỡ giá cổ phiếu và giữ gìn uy tín của doanh nghiệp 16

1.2 Ảnh hưởng của hoạt động mua lại cổ phiếu lên doanh nghiệp 18

1.3 Các quy định về hoạt động mua lại cổ phiếu 24

1.3.1 Tài liệu báo cáo mua lại cổ phiếu 24

1.3.2 Điều kiện mua lại cổ phiếu 26

1.3.3 Các trường hợp không được mua lại cổ phiếu 27

CHƯƠNG 2: ẢNH HƯỞNG NGẮN HẠN CỦA HOẠT ĐỘNG MUA LẠI CỔ PHIẾU TẠI CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 29

2.1 Thực trạng mua lại cổ phiếu tại Việt Nam 29

2.1.1 Số lượng cổ phiếu được mua lại 29

2.1.2 Số lượng các công ty thông báo mua lại cổ phiếu 32

2.1.3 Mua lại theo ngành nghề tại Việt Nam 33

2.2 Ảnh hưởng của hoạt động mua lại cổ phiếu lên giá cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam 35

2.2.1 Các doanh nghiệp không thực hiện thông báo mua lại 35

2.2.2 Các doanh nghiệp không hoàn thành thông báo mua lại 40

2.2.3 Các doanh nghiệp hoàn thành thông báo mua lại 46

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP NHẰM QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG MUA LẠI CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM 49

3.1 Xu hướng phát triển, cơ hội và thách thức của thị trường chứng khoán đối với các doanh nghiệp tại Việt Nam 49

3.1.1 Xu hướng phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam 49

3.1.2 Cơ hội của thị trường chứng khoán đối với các doanh nghiệp Việt Nam 53

3.1.3 Thách thức của thị trường chứng khoán đối với doanh nghiệp Việt Nam 58

3.2 Đề xuất các giải pháp nhằm quản lí hoạt động mua lại trên thị trường Chứng khoán Việt Nam 61

3.2.1 Cập nhật kịp thời và nhanh chóng tình trạng hiện thời của việc mua lại cổ phiếu 61

3.2.3 Lý thuyết thông tin bất cân xứng và sự cần thiết phải minh bạch hóa thông tin trên thị trường chứng khoán 63

3.3 Khuyến nghị đối với cơ quan quản lí Nhà nước đối với việc mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam……… 69

3.3.1 Đưa ra các chế tài xử phạt đối với doanh nghiệp không thực hiện đầy đủ việc mua lại cổ phiếu 69

3.3.2 Kiểm soát các ngành có tính chất đặc thù với hoạt động mua lại cổ phiếu 71

3.3.3 Xây dựng các biện pháp bảo vệ nhà đầu tư khỏi các trường hợp công ty không thực hiện đầy đủ thông báo mua lại cổ phiếu 71

3.3.4 Gia tăng trách nhiệm của các công ty chứng khoán và Sở giao dịch chứng khoán 72

3.4 Các khuyến nghị đối với nhà đầu tư trong quá trình doanh nghiệp thực hiện thông báo mua lại cổ phiếu 73 3.5 Các khuyến nghị đối với doanh nghiệp đối với việc mua lại cổ phiếu quỹ… 74 KẾT LUẬN 77

TÀI LIỆU THAM KHẢO 79

Kí hiệu Tiếng Anh Tiếng Việt

CPTPP Comprehensive and Progressive

Agreement for Trans-Pacific

Partnership

Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương

DMI Directional Movement Index Chỉ báo xu hướng

ESOP Employee Stock Ownership Plan Kế hoạch quyền sở hữu cổ phiếu của

nhân viên

HoSE Ho Chi Minh Stock Exchange Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố

Hồ Chí Minh

MACD Moving Average Convergence

Divergence

Trung bình di chuyển hội tụ / phân kỳ

Ký hiệu bảng Tên bảng Trang Bảng 1.1 So sánh 5 hình thức mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp 11

Ký hiệu hình Tên hình Trang

Hình 2.1 Số lượng cổ phiếu được mua lại và số lượng cổ phiếu

Hình 2.2

Số lượng cổ phiếu mua lại trong năm 2016 và số lượng

cổ phiếu mua lại trung bình hằng năm giai đoạn

Nghiên cứu này nhằm phân tích ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động mua lại cổ phiếu tại các doanh nghiệp Việt Nam thông qua sử dụng dữ liệu của các doanh nghiệp niêm yết trên hai sàn giao chứng khoán HNX và HoSE trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2016 Nghiên cứu đã tìm thấy các ảnh hưởng ngắn hạn giá cổ phiếu trong quá trình thông báo và thực hiện mua lại cổ phiếu Đồng thời, tác giả cũng tìm thấy những yếu điểm còn tồn tại liên quan đến hoạt động mua lại cổ phiếu tại Việt Nam Dựa trên kết quả phân tích những điểm yếu đó, tác giả cũng đã đưa ra một số đề xuất để quản lý tốt hơn hoạt động mua lại cổ phiếu tại Việt Nam

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Một đất nước muốn phát triển phải tập trung phát triển nền kinh tế của chính mình Trong thời đại ngày nay, phát triển kinh tế phải thông qua hội nhập và phát triển chung cùng với xu hướng phát triển của nền kinh tế thế giới Việt Nam đang trong quá trình phát triển, do vậy ngoài việc tiếp thu và học hỏi kinh nghiệm, công nghệ khoa học

kĩ thuật, tác phong làm việc, quản lí của các nước phát triển đi trước, chúng ta cũng cần nhìn lại các yếu tố nội tại của doanh nghiệp, áp dụng một cách phù hợp và có chọn lọc các bài học ở doanh nghiệp nước ngoài cho doanh nghiệp trong nước Một trong những yếu tố bài học quan trọng mà doanh nghiệp Việt Nam cần tham khảo là bài học về sử dụng nguồn vốn – vấn đề mà các nước đang phát triển nói chung và Việt Nam nói riêng đều đang còn nhiều bất cập Doanh nghiệp có nguồn vốn mạnh sẽ có nhiều cơ hội

để đầu tư Vì vậy, lưu chuyển và sử dụng nguồn vốn chính là vấn đề bức thiết mà các doanh nghiệp đang vướng phải hiện này Thị trường chứng khoán Việt Nam đang là một kênh trung gian vô cùng hiệu quả để các doanh nghiệp huy động và sử dụng nguồn vốn của mình Doanh nghiệp muốn phát triển quy mô, mở rộng kinh doanh đòi hỏi tiềm lực về nguồn vốn càng mạnh, nhu cầu gọi vốn và lưu thông vốn càng cao, thì thị trường chứng khoán lại càng trở nên quan trọng

Những năm gần đây thị trường chứng khoán Việt Nam lại ngày càng sôi động hơn, kích thích doanh nghiệp trong và ngoài nước, các cá nhân, tổ chức ngày một tham gia nhiều hơn Nhiều hiệp định thương mại giữa Việt Nam và các nước được kí kết giúp cho doanh nghiệp Việt Nam có nhiều lợi thế để kinh doanh, phát triển, thúc đẩy

mở rộng quy mô của doanh nghiệp hơn Doanh nghiệp càng có nhiều nhu cầu gọi vốn

để mở rộng sản xuất kinh doanh, đầu tư hơn, và cũng góp phần thúc đẩy thị trường chứng khoán trở nên sôi động hơn Nhiều phương thức giao dịch xuất hiện trên thị trường, một trong các phương thức xuất hiện khá phổ biến trên thị trường chứng khoán hiện nay là việc doanh nghiệp mua lại cổ phiếu của chính doanh nghiệp mình, đây có thể coi là một hình thức khá đặc trưng cho việc thu hồi lại cổ phiếu đã phát hành ra thị

trường để phục vụ cho lợi ích của doanh nghiệp Mua lại cổ phiếu giúp cho doanh nghiệp thực hiện nhiều mục đích như: khen thưởng nhân viên, tăng giá cổ phiếu, gửi tín hiệu của nhà quản lý doanh nghiệp cho thị trường, Khi số lượng lớn cổ phiếu được mua lại sẽ gây nên những ảnh hưởng nhất định lên thị trường chung và gây biến động giá cổ phiếu trong ngắn hạn Những năm gần đây đã có rất nhiều thương vụ mua lại có ảnh hưởng đáng kể lên thị trường chứng khoán cũng như giá cổ phiếu của doanh nghiệp Có thể kể đến một số thương vụ mua lại cổ phiếu nổi tiếng như Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam mua lại 760 tỷ giá trị cổ phiếu từ nhóm cổ đông chiến lược của ông Trịnh Văn Tuấn, Công ty cổ phần Tập đoàn Masan (MSN) công bố mua lại 114,8 triệu cổ phiếu (chiếm khoảng 10% lượng cổ phiếu của toàn Công ty) … Tìm hiểu về ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động mua lại cổ phiếu lên doanh nghiệp là một vấn đề mà nhiều nhà đầu tư đang tìm hiểu Chính vì vậy tác giả chọn đề tài “Ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động mua lại cổ phiếu tại các doanh nghiệp Việt Nam” để thực hiện luận văn thạc sỹ của mình

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu về đề tài

2.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu ngoài nước

Cho đến nay, các nghiên cứu liên quan đến hoạt động mua lại cổ phiếu trên thế giới chủ yếu tập trung tìm hiểu nguyên nhân, yếu tố ảnh hưởng cũng như tác động của hoạt động này

Hàng loạt các nghiên cứu đã tìm hiểu về nguyên nhân cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp, có thể kể đến như do

cổ phiếu đang bị định giá dưới giá trị thực theo nghiên cứu của Balachandran và Troiano (2000), Porter, Roenfeldt và Sicherman (1999); hay do chế độ quyền mua cổ phiếu của công ty dành cho nhân viên (Lamba và Miranda, 2010); hay để tối đa hóa cán cân vốn và tài sản (Reimers và Singleton, 2010); ngoài ra còn có thể do lượng tiền mặt doanh nghiệp nắm giữ đang dư thừa (Sanford, 2005); Vermaelen (1984), Ofer và Thakor (1987), cho rằng các công ty sử dụng việc mua lại cổ phiếu để chuyển đến thị

trường những thông tin tích cực về tình hình tương lai của công ty; còn theo Bagwell (1991), khi doanh nghiệp thức về khả năng bị thâu tóm thì hoạt động mua lại cũng là một cách để công ty tránh khỏi khả năng này,v.v…

Tác động của hoạt động mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp được nghiên cứu trên nhiều khía cạnh khác nhau Gupta, Jain và Anil Kumar (2006) nghiên cứu về tác động của việc mua lại cổ phiếu đến giá của cổ phiếu, phân biệt rõ giữa tác động của việc thông báo mua lại và việc doanh nghiệp thực sự thực hiện mua lại, các tác giả cũng đưa ra so sánh giữa giá cổ phiếu trước và sau khi mua lại và kết luận rằng việc mua lại cổ phiếu có tác động đến giá cổ phiếu và cho thấy xu hướng tăng của giá cổ phiếu, ngay cả trong trường hợp thị trường đang có chiều hướng ngược lại Harris và Ramsay (1995) cho rằng việc mua lại cổ phiếu sẽ giúp tạo ra giá trị cho công ty và các

cổ đông; Vermaelen (1981) và Ikenberry, Lakonishok và Vermaelen (1995) cho thấy doanh thu bất thường mà doanh nghiệp nhận được xấp xỉ tới 3% trong 2 ngày từ lúc thông báo Netter và Mitchell (1989) cũng chỉ ra nhiều công ty mặc dù có thông báo mua lại cổ phiếu nhưng không thực hiện

Theo tìm hiểu tác giả, hiện nay chưa có đề tài nào tại nước ngoài nghiên cứu riêng và cụ thể về các ảnh hưởng của hoạt động mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp tại Việt Nam

2.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước

Ở Việt Nam, các nghiên cứu về hoạt động mua lại cổ phiếu còn khá ít và chủ yếu tập trung tìm hiểu các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động mua lại cổ phiếu Nghiên cứu

hiện nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định mua lại cổ phần của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam Nghiên cứu sử dụng dữ liệu công bố mua lại cổ phần trên thị trường tự do trong giai đoạn 2008-2013 của 291 doanh nghiệp, nghiên cứu tìm thấy động cơ đằng sau các quyết định mua lại của nhà quản lí bao gồm việc điều chỉnh cấu trúc vốn, phân phối tiền thặng dư và tiến trình

thoái vốn nhà nước khỏi các doanh nghiệp niêm yết Một bài nghiên cứu khác của Từ Thị Kim Thoa, Nguyễn Thị Uyên Uyên và Vũ Minh Hà (2015): nghiên cứu này nhằm kiểm định một số lí thuyết ảnh hưởng đến mua việc lại cổ phiếu ở một thị trường chứng khoán non trẻ thông qua sử dụng dữ liệu của các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam trong giai đoạn 2006-2013 Bằng việc sử dụng phương pháp hồi quy Tobit, nghiên cứu đã tìm thấy bằng chứng có tương quan thuận chiều giữa nắm giữ tiền mặt

và mua lại cổ phiếu ở mức nghĩa cao Đồng thời, tác giả cũng tìm thấy bằng chứng cho thấy khi cổ phiếu phát tín hiệu định dưới giá thì tỉ lệ mua lại sẽ tăng và ngược lại tỉ

lệ nợ nghịch biến với tỉ lệ mua lại Ở Việt Nam, các doanh nghiệp lớn thường mua lại

cổ phiếu hơn là các doanh nghiệp nhỏ Ngoài ra, nghiên cứu cũng tìm thấy quan hệ giữa tỉ lệ mua lại cổ phiếu và dòng tiền tạm thời có tương quan dương và tỉ lệ chi trả cổ

một cách tiếp cận khác, Phan Thị Tường Tâm (2002) với bài nghiên cứu “Một vài giải pháp cơ bản nhằm quản l và giao dịch cổ phiếu quỹ trên thị trường chứng khoán Việt Nam”, nội dung chủ yếu của bài nghiên cứu là đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lí giao dịch cổ phiếu quỹ như: Một số giải pháp từ Bộ tài chính, kiến nghị bổ sung một số phương án hoạch toán, đưa tài khoản 4112 (thặng dư vốn) thành tài khoản cấp 1, quy định rõ nguồn tài chính công ty cổ phần được phép sử dụng để mua lại cổ phiếu, một số giải pháp về phía Uỷ ban chứng khoán Nhà nước, công bố thông tin minh bạch, thay đổi các quy định khi thay đổi số lần khớp lệnh, phương pháp xác định thiện chí,…

Nhìn chung, các nghiên cứu ở Việt Nam về vấn đề mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp vẫn đang còn hạn chế, đồng thời chưa có nghiên cứu nào tìm hiểu về các ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động này lên giá cổ phiếu

3 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là thông qua việc tìm hiểu cơ sở lí luận về hoạt động mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp, dựa trên các số liệu được thống kê đưa ra các phân tích về ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động mua lại cổ phiếu lên giá cổ

phiếu, từ đó đề xuất các giải pháp giúp tối ưu hoá việc mua cổ phiếu cho nhà đầu tư, các vấn đề cần quan tâm trong việc ra quyết định và thực hiện việc mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp và các khuyến nghị đối với cơ quan Nhà nước nhằm giải quyết vấn

đề liên quan đến hoạt động mua lại cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là ảnh hưởng ngắn hạn lên giá cổ phiếu của hoạt động mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam Sau khi bài nghiên cứu được hoàn thành hi vọng sẽ giúp ích cho nhà đầu tư có thể tham khảo các số liệu thống kê trong bài luận văn xử lí các tình huống mua bán cổ phiếu niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam Ngoài ra với các doanh nghiệp

có ý định mua lại cổ phiếu niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam cũng có thể xem xét các ảnh hưởng ngắn hạn lên giá cổ phiếu khi quyết định việc hoàn thành đẩy

đủ, hoàn thành một phần hay không hoàn thành việc mua lại cổ phiếu

Phạm vi nghiên cứu của đề tài này là các doanh nghiệp đang niêm yết trên các sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HoSE) và Hà Nội (HNX) đã công bố thông tin mua lại

và thời gian thực hiện thông báo mua lại cổ phiếu trong khoảng thời gian 2011-2016

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp thống kê, phương pháp phân tích, tổng hợp, đánh giá các số liệu về giá cổ phiếu của doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Thành phố

hiện thông báo mua lại cổ phiếu trong khoảng thời gian 2011-2016

6 Kết cấu của bài luận văn:

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận về hoạt động mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp niêm yết Chương 2: Ảnh hưởng ngắn hạn của hoạt động mua lại cổ phiếu tại các doanh nghiệp Việt Nam

Chương 3: Đề xuất các giải pháp nhắm quản lí các hoạt động mua lại cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG MUA LẠI CỔ PHIẾU TẠI

CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT 1.1 Tổng quan về hoạt động mua lại cổ phiếu

1.1.1 Khái niệm về hoạt động mua lại cổ phiếu

Hoạt động mua lại cổ phiếu là hoạt động mà doanh nghiệp thực hiện mua lại cổ phiếu do chính doanh nghiệp đó đã phát hành, cổ phiếu được mua gọi là cổ phiếu quỹ Theo nghị định 58/2012/NĐ-CP do Thủ tướng chính phủ kí ban hành ngày 20/7/2012

đã định nghĩa cổ phiếu quỹ như sau: “ Cổ phiếu quỹ là cổ phiếu đã được phát hành bởi công ty cổ phần và được mua lại bởi chính tổ chức phát hành đó” Trong một vài trường hợp đặc biệt, cổ phiếu quỹ có thể được cổ đông biếu hay tặng lại cho doanh nghiệp

Cổ phiếu quỹ được lưu giữ trong kho quỹ để tái phát hành và không được huỷ bỏ nếu chưa xin phép Các công ty niêm yết thường hiếm khi hay huỷ bỏ các cổ phiếu được mua lại bằng cổ phiếu quỹ bởi vì cổ phiếu quỹ cũng được xem là công cụ tài chính khá linh hoạt để công ty niêm yết điều chỉnh cấu trúc vốn

Cổ phiếu quỹ có thể là cổ phiếu thường hay cổ phiếu ưu đãi và thông thường tại các nước trên thế giới, khái niệm cổ phiếu quỹ chỉ tồn tại ở các công ty niêm yết và giao dịch chính thức trên các Sở giao dịch chứng khoán, các công ty cổ phần thường không được phép tham gia giao dịch cổ phiếu của chính công ty mình Tuy nhiên ở một số nước, các công ty cổ phần vẫn được phép mua lại chính cổ phiếu của chính công ty mình trong một số trường hợp đặc biệt như khi cổ đông thực hiện quyền yêu cầu công ty mua lại cổ phiếu hay khi công ty thực hiện các chứng quyền đã phát hành

Cổ phiếu quỹ không được tính là cổ phiếu đang lưu hành của công ty và sẽ được tái lưu hành khi công ty bán ra Tổng số cổ phiếu đang lưu hành ( bằng số cổ phiếu đã phát hành trừ đi số cổ phiếu quỹ) sẽ giảm đi khi công ty mua lại cổ phiếu làm cổ phiếu quỹ và tăng lên khi công ty tái phát hành (bán ra) cổ phiếu quỹ Khi đó số lượng cổ

phiếu lưu hành sẽ thay đổi, ảnh hưởng tới tổng lượng cung trên thị trường và dẫn đến việc ảnh hướng đến giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán

Cổ phiếu quỹ không được chia cổ tức và người nắm giữ cổ phiếu này không có những quyền như khi nắm giữ các cổ phiếu khác Lượng tiền công ty trả cổ tức chỉ để chi trả cho cổ phiếu lưu hành, và không chỉ trả cho cổ phiếu quỹ Ngoài ra, nhà đầu tư không được hưởng một số quyền khác khi nắm giữ cổ phiếu quỹ như quyền biểu quyết hay phân chia tài sản khi công ty giải thể hoặc thanh lí Các cổ đông không được phép yêu cầu công ty bán cổ phiếu quỹ và các cổ đông cũng không được hưởng quyền ưu tiên trước khi công ty bán cổ phiếu quỹ

Các công ty thường tiến hành mua lại cổ phiếu quỹ trong các trường hợp sau đây: Thứ nhất, do cổ phiếu quỹ thuộc quyền sở hữu chung của cổ đông công ty và không được chia cổ tức, do vậy công ty có thể mua lại cổ phiếu quỹ để làm lợi cho các

cổ đông hiện hữu, nguyên nhân mua cổ phiếu quỹ trong trường hợp này một phần có thể do công ty chịu sức ép từ tỉ lệ sinh lời trên cổ phiếu từ cổ đông

Thứ hai, khi công ty có tiền nhàn rỗi nhưng lại chưa cần dùng đến trong đầu tư, hoặc có thể do vào thời điểm đó công ty hoạt động kinh doanh tốt, lợi nhuận cao hơn

so với việc đầu tư vào các dự án khác

Thứ ba, khi lượng cầu giao dịch trên thị trường yếu đi, làm giá cổ phiếu của doanh nghiệp sụt giảm đáng kể, doanh nghiệp có thể tiến hành đăng kí mua cổ phiếu quỹ tạp lực cầu cho giao dịch cổ phiếu, đẩy giá cổ phiếu lên tạm thời trong ngắn hạn, tạo thanh khoản tốn cho cổ phiếu giao dịch trên thị trường Đây cũng là một trong những biện pháp mà các doanh nghiệp khác ở các thị trường chứng khoán khác trên thế giới thường xuyên áp dụng để tạo “sóng” cho cổ phiếu của chính doanh nghiệp của mình

Thứ tư, công ty mua cổ phiếu quỹ để thưởng cho nhân viên, đây là biện pháp thường được áp dụng để tạo sự gắn bó cũng như khích lệ, giữ chân nhân viên ở lại với

doanh nghiệp Khi thực hiện mua cổ phiếu quỹ bằng hình thức này thường nguồn tiền thanh toán sẽ được trích ra từ quỹ khen thưởng hoặc phúc lợi

Thứ năm, mua lại cổ phiếu quỹ để điều chỉnh giảm vốn điều lệ của công ty Trường hợp này thường ít được xảy ra ở trên thực tế

1.1.2 Các hình thức mua lại cổ phiếu

Tuỳ theo mục đích, đặc điểm của từng doanh nghiệp mà các doanh nghiệp sẽ đưa

ra các hình thức khác nhau để thực hiện việc mua lại cổ phiếu Nhìn chung, các doanh nghiệp thực hiện các chương trình mua lại cổ phần theo một số cách thức:

 Chào mua với giá cố định

 Mua lại cổ phiếu trên thị trường mở

 Mua lại cổ phiếu theo hình thức đấu giá kiểu Hà Lan

 Phân phối quyền bán lại có khả năng chuyển nhượng

 Mua lại cổ phiếu mục tiêu

1.1.2.1 Chào mua với giá cố định

Mua trực tiếp từ các cổ đông của mình bằng cách đưa ra một giá đệm (thường cao hơn giá thị trường) Chẳng hạn như ở Mỹ, chênh lệch giữa 2 mức giá này thường là 20% đến 25% Tỷ lệ cổ phần mà công ty dự kiến mua lại thường dao động trong phạm

vi 15% đến 19% tổng số cổ phần đang lưu hành và chương trình mua lại cổ phần thường kéo dài trong vòng 3 – 4 tuần Nếu số lượng cổ đông chào bán lớn hơn lượng

dự tính, thì công ty có thể mua lại nhiều hơn số cổ phần ban đầu định mua (Nếu doanh nghiệp có đủ khả năng tài chính) Trong trường hợp số cổ đông chào bán quá ít, doanh nghiệp có thể mua lại số cổ phần đó và kéo dài thời gian chào mua hoặc hủy bỏ kế hoạch mua lại cổ phiếu

1.1.2.2 Mua lại cổ phiếu trên thị trường mở

Mua lại cổ phiếu trên thị trường mở là việc doanh nghiệp mua cổ phần ở thị trường tự do hay có thể là việc thương lượng riêng để mua lại từ những người nắm giữ lượng lớn các cổ phần như là các định chế tài chính chẳng hạn

Doanh nghiệp có thể thực hiện việc mua lại theo kiểu này với thời gian dài, hàng tháng hay thậm chí là hàng năm, với giá mua bằng với giá thị trường Do đó, hình thức mua này ít mang tính chất đột ngột hơn và hiệu quả báo hiệu của nó có thể thấp hơn việc mua với giá cố định Bên cạnh đó, doanh nghiệp có thể tiết kiệm được chi phí với hình thức mua lại này vì họ không phải đưa ra giá cao hơn để thu hút các cổ đông hiện tại Thông thường thì chương trình này được đưa ra khi doanh nghiệp vừa trải qua một thời kỳ sụt giá trên thị trường

1.1.2.3 Mua lại cổ phiếu theo hình thức đấu giá kiểu Hà Lan

Đây là một hình thức mới xuất hiện ở Mỹ vào những năm 1980 khi mà các công

ty có thể sử dụng hình thức này để thay thế cho hình thức chào mua công khai với giá

cố định Đến cuối năm 1980, mỗi năm có hơn 20 công ty ở Mỹ thực hiện mua lại cổ phiếu bằng hình thức này Trong phương pháp đấu giá kiểu Hà Lan, doanh nghiệp xác định một biên độ giá và số cổ phiếu định mua lại Những cổ đông quan tâm đến chương trình này sẽ gửi đến công ty một đề nghị bán lại với mức giá tối thiểu mà họ có thể chấp nhận được (dĩ nhiên là mức giá này phải nằm trong biên độ giá đã xác định) Sau đó, công ty tập hợp các đề nghị chào bán này lại và sắp xếp chúng thứ tự ưu tiên từ thấp tới cao để có thể mua lại số cổ phiếu mong đợi với chi phí thấp Tại Mỹ, theo điều khoản về sự công bằng trong Đạo luật về Ủy Ban Sở giao dịch chứng khoán năm

1934, mức giá này sẽ được công ty trả cho tất cả những người chào bán với một mức giá đúng mức giá mà công ty xác định mua đủ hoặc thấp hơn Thông thường, mức giá xác định thường cao hơn giá thị trường khoảng 2% và giá tối đa có thể đạt xấp xỉ giá mua lại trong phương pháp chào mua theo giá cố định Và chênh lệch trong cách mua

lại cổ phiếu theo kiểu này so với giá thị trường (tính trung bình) thường thấp hơn so với cách mua với giá cố định

1.1.2.4 Phân phối quyền bán lại có khả năng chuyển nhượng

Đây là một bước cải tiến khác trong hoạt động mua lại cổ phiếu Theo phương pháp này, các cổ đông có quyền bán lại cho công ty ở một mức giá thực hiện xác định trong một khoảng thời gian nhất định (trước thời điểm đáo hạn) Những cổ đông không muốn thực hiện quyền bán lại có thể giao dịch các quyền chọn bán trên thị trường thứ cấp được lập ra cho mục đích này Theo đó, các cổ đông có giá đăng k bán lại cổ phiếu cao có thể bán quyền cho các cổ đông có giá đăng k thấp để thu một khoản tiền Mặt khác, do chỉ có những cổ đông đặt giá bán lại ở mức thấp mới bán được cổ phiếu

mà họ đang nắm giữ cho công ty nên tổng các khoản thuế (đánh vào thu nhập từ lời vốn) mà cổ đông phải chịu giảm đi và chi phí cho việc thực hiện mục tiêu thâu tóm không tăng lên

1.1.2.5 Mua lại cổ phiếu mục tiêu

Đây là phương pháp mua lại cổ phiếu nhằm vào một nhóm cổ đông nhất định Một trong những đối tượng của phương pháp này có thể là các cổ đông nhỏ với mục đích giảm thiểu chi phí cho việc phục vụ các tài khoản nhỏ Trên thị trường Mỹ, mức giá cho phương thức mua lại cổ phiếu này thường cao hơn mức giá thị trường khoảng 10% Tuy nhiên, phương pháp này chủ yếu lại được sử dụng để nhắm vào một cổ đông duy nhất nắm giữ một lượng lớn cổ phiếu Trong trường hợp đó, các điều khoản cụ thể của giao dịch mua lại cổ phiếu được thỏa thuận giữa công ty và cổ đông, do đó cổ đông mục tiêu thường được hưởng những khoản ưu đãi nhất định, chẳng hạn như họ có thể được trả cao hơn giá thị trường 13% Hình thức này thường xảy ra khi có sự tranh giành quyền kiểm soát công ty

Dựa trên 5 hình thức mua lại cổ phiếu quỹ trên, ta có thể đưa ra các so sánh cơ bản về 5 hình thức này như sau:

Bảng 1.1 So sánh 5 hình thức mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp

STT So sánh cơ bản Thời gian Hiệu quả

2 Phân phối quyền bán lại có khả năng chuyển nhượng Xác định Cao

Nguồn: http://www.saga.vn/5-hinh-thuc-mua-lai-co-phieu-cua-doanh-nghiep~34528

1.1.3 Động cơ của hoạt động mua lại cổ phiếu

1.1.3.1 Tạo sự lạc quan trong triển vọng phát triển của công ty

Thông báo mua lại cổ phiếu có thể khiến cho nhà đầu tư dễ hình dung về sự lạc quan của lãnh đạo doanh nghiệp khi cho rằng doanh nghiệp vẫn đang trên đà phát triển

và giá trị cổ phiếu của công ty có thể đang thấp hơn so với giá trị thực Do vậy, công ty xét về trong tương lai vẫn đang còn nhiều triển vọng Khi nhìn thấy tiềm năng của doanh nghiệp như vậy, nhà đầu tư thường sẽ có xu hướng theo dõi tình hình kinh doanh của doanh nghiệp Trong trường hợp doanh nghiệp hoạt động tốt, nhiều khả năng nhà đầu tư sẽ đầu tư vào doanh nghiệp bằng hình thức mua cổ phiếu công khai trên sàn giao dịch Điều này khiến cho giá trị cổ phiếu của doanh nghiệp được đẩy lên Khi phát đi tín hiệu giá xu hướng đẩy lên, lúc này các nhà đầu tư khác có thể sẽ tiếp tục đầu tư vào doanh nghiệp hơn nữa cho đến khi họ cảm thấy giá của doanh nghiệp tương đối đắt đỏ, nhà đầu tư sẽ có xu hướng bán ra Trên thực tế nhiều doanh nghiệp đã mua

cổ phiếu vào với số lượng rất lớn khiến nhà đầu tư hiểu rằng cổ phiếu của doanh

nghiệp đang nhận được nhiều yếu tố tích cực, doanh nghiệp muốn mua cổ phiếu để phát triển doanh nghiệp hơn trong thời gian sắp tới

Những doanh nghiệp đăng kí mua lại cổ phiếu, đặc biệt là trong nhiều năm có đội ngũ lãnh đạo tốt, tốc độ tăng trưởng kinh doanh cao, được sự tín nhiệm của giới đầu tư thì chúng ta hoàn toàn có quyền tin tưởng Khi doanh nghiệp phát đi tín hiệu mua lại cổ phiếu cho thấy công ty đã thực sự có triển vọng trong tương lai tới Nhà đầu tư có thể mua cổ phiếu vào trong giai đoạn doanh nghiệp tiến hành mua vào

1.1.3.2 Kênh đầu tư của doanh nghiệp vào chính công ty mình

Doanh nghiệp phát triển mạnh đôi khi có thể tự kinh doanh chính cổ phiếu của công ty mình Khi chính bản thân doanh nghiệp định giá giá trị cổ phiếu còn quá rẻ so với giá trị thực, doanh nghiệp có thể mua thêm cổ phiếu quỹ Sau này khi giá trị cổ phiếu tăng lên theo mục tiêu lợi nhuận của doanh nghiệp, doanh nghiệp hoàn toàn có thể bán lại ra thị trường để thu phần lợi nhuận từ việc chênh lệch giá cổ phiếu Kênh đầu tư này khá phổ biến trên thị trường chứng khoán Việt Nam do nhiều chính sách thương mại đã giúp cho các công ty Việt Nam có nhiều cơ hội và lợi thế phát triển hơn trên thị trường, tốc độ tăng trưởng của nhiều doanh nghiệp tăng lên đáng kể từ khi gia nhập WTO năm 2007 Việc doanh nghiệp thấy được tiềm năng phát triển trong tương lai và đầu tư vào chính doanh nghiệp của mình là cách làm khá hiệu quả do bản thân doanh nghiệp nắm bắt được tình hình kinh doanh, khả năng kinh doanh trong tương lai của doanh nghiệp Do vậy trong thực tế cũng có rất nhiều doanh nghiệp mua lại cổ phiếu của chính doanh nghiệp của mình để kinh doanh Đây cũng được xem như một trong các động lực để doanh nghiệp thực hiện tốt công việc kinh doanh của mình, vì nếu doanh nghiệp kinh doanh tốt, lợi nhuận của doanh nghiệp tăng lên, giá trị cổ phiếu cũng sẽ có xu hướng tăng lên, và lợi nhuận thu được từ các cổ phiếu quỹ sau này cũng

sẽ được tăng lên

1.1.3.3 Sử dụng tiền mặt làm giảm số lượng cổ phiếu đang lưu hành và cải thiện thu nhập trên mỗi cổ phần

Mỗi một công ty thường có một lượng tiền mặt nhất định để lưu động vốn khi có các công việc cần thiết phải làm, trong trường hợp này, khi công ty có một lượng tiền mặt ổn định nhàn rỗi, và tiến hành mua cổ phiếu lưu hành chuyển thành cổ phiếu quỹ, lượng cổ phiếu lưu hành trên thị trường sẽ giảm đi, trong công thức tính hệ số EPS (Earning Per Share) là lợi nhuận (thu nhập) trên mỗi cổ phiếu, ta có:

EPS = (Thu nhập ròng - cổ tức cổ phiếu ưu đãi) / lượng cổ phiếu bình quân đang lưu thông

Như đã nêu trên, khi doanh nghiệp mua cổ phiếu quỹ, lượng cổ phiếu lưu thông trên thị trường sẽ giảm đi, làm cho mẫu số trong công thức tính EPS giảm, và làm cho EPS tăng lên Như vậy, hình thức mua lại cổ phiếu trong trường hợp này được xem như là một phương thức để làm đẹp chỉ số tài chính Nhà đầu tư khi tìm hiểu về doanh nghiệp, thường hay đọc báo cáo tài chính của doanh nghiệp đó và so sánh với các doanh nghiệp cùng ngành, trong đó chỉ số EPS thường thu hút nhà đầu tư rất nhiều, với chỉ số EPS tăng lên, chính là doanh nghiệp đang cố gắng thu hút nhà đầu tư đầu tư vào doanh nghiệp của mình hơn nữa

1.1.3.4 Gia tăng quyền kiểm soát của ban điều hành

Dù số lượng cổ phiếu vẫn không thay đổi, tuy nhiên khi công ty mua thêm cổ phiếu quỹ sẽ làm gia tăng số lượng cổ phiếu mà ban điều hành nắm giữ, dẫn đến tỉ lệ quyền kiểm soát của cổ đông đã mua cổ phiếu cũng tăng lên, làm tăng tỉ lệ sở hữu của

cổ đông, cổ đông có tỉ lệ sở hữu tăng lên sẽ chiếm nhiều quyền kiểm soát hơn Đây là hình thức mà cổ đông muốn có tiếng nói hơn, muốn thực thi quyền kiểm soát của mình với công ty hơn Khi có sự cạnh tranh về mặt quyền lực, khi nhìn thầy tiềm năng của doanh nghiệp, và khi muốn đưa ra các kiến cá nhân và muốn doanh nghiệp đi theo sự chỉ đạo của mình thì cổ đông thường sẽ tìm cách nâng tỉ lệ sở hữu lên để cao hơn so

với các cổ đông khác, và vì thế mua cổ phiếu quỹ chính là một phương thức được cổ đông rất quan tâm Bằng việc gia tăng quyền kiểm soát, các cổ đông lớn được hoàn toàn đưa ra các quyết định quan trọng của công ty, định hướng phát triển của công ty theo định của mình

Bằng cách gia tăng tỷ lệ cổ phiếu nắm giữ (dù số lượng cổ phiếu phát hành không thay đổi), mua lại cổ phiếu quỹ trong một số trường hợp cũng là cách để gia tăng quyền kiểm soát của ban điều hành công ty và chống lại việc nguy cơ bị thâu tóm bởi các công ty khác Các nhà quản lý sử dụng phương thức mua lại để ngăn chặn các hoạt động mua cổ phần có tính chất thâu tóm bằng cách phát tín hiệu giá trị công ty hoặc gia tăng chi phí mua lượng cổ phần đang lưu hành còn lại Với tỷ lệ sở hữu được gia tăng,

số lượng quyền biểu quyết được nâng cao là cách là các cổ đông lớn bảo vệ quyền lợi của mình, tránh việc bị thâu tóm từ các thế lực từ bên ngoài Thời gian gần đây phương thức này lại càng được áp dụng phổ biến hơn bởi lẽ khi doanh nghiệp kinh doanh tốt, người nhận ra được điều đấy chính là lãnh đạo, cổ đông của doanh nghiệp, những người đã đưa ra chiến lược, tầm nhìn phát triển của doanh nghiệp cũng như đã hiểu rất

rõ về doanh nghiệp của mình Muốn nắm giữ được tầm kiểm soát của mình ở trong doanh nghiệp, muốn đưa ra kiến của mình và tạo sức ảnh hưởng đối với doanh nghiệp thì việc nâng tỉ lệ sở hữu là một trong các yếu tốt rất cần thiết của mà doanh nghiệp cần làm, tỉ lệ sở hữu càng lớn càng tránh được việc bị các tác nhân bên ngoài thâu tóm doanh nghiệp

1.1.3.5 Sở hữu cổ phiếu cho các chương trình cổ phiếu nhân viên (ESOP) hay cổ phiếu hưu trí

Cổ phiếu ESOP là cổ phiếu công ty muốn dành để thưởng cho nhân viên của chính doanh nghiệp mình bằng chính cổ phiếu của doanh nghiệp Ngoài việc thưởng cho nhân viên bằng tiền mặt thì hình thức thưởng cổ phiếu ESOP cũng là một hình thức đang được phổ biến rộng rãi hiện nay khi mà doanh nghiệp muốn đưa ra thông điệp với nhân viên rằng doanh nghiệp muốn thưởng cho nhân viên chính thành quả mà

họ đã tạo ra Phần thưởng sẽ tăng lên khi doanh nghiệp kinh doanh thuận lợi, và như vậy đòi hỏi nhân viên phải tận tâm và làm việc hiệu quả hơn Nó như một vòng tuần hoàn khép kín mà ở đó: làm bao nhiêu thì sẽ được thưởng bấy nhiêu Nếu chính bản thân nhân viên làm việc kém hiệu quả thì giá trị cổ phiếu của doanh nghiệp cũng sẽ suy giảm theo, phần thưởng cho nhân viên cũng sẽ giảm theo Đây cũng được coi như là động lực để nhân viên làm việc hiệu quả hơn cho doanh nghiệp, gắn bó lâu dài với doanh nghiệp Thông thường cổ phiếu ESOP được phát hành cho nhân viên nhưng sẽ

có các quy định yêu cầu nhân viên được phép giao dịch sau một khoảng thời gian nhất định chứ không được phép giao dịch ngay khi phát hành cho nhân viên

Cổ phiếu ESOP phát hành cho nhân viên để khuyến khích và giữ chân nhân viên làm việc tại doanh nghiệp, Nhưng nếu được phát hành quá mức thì sẽ ảnh hưởng đến

cổ đông của công ty, đặc biệt là các cổ đông lớn nắm giữ nhiều cổ phiếu Một trong các trường hợp được nhà đầu tư quan tâm là công ty cổ phần Thế giới di động (MWG) với nhiều ý kiến trái chiều tại Đại hội cổ đông về nội dung tờ trình phát hành khoảng 7 triệu cổ phiếu ESOP (tương ứng tỷ lệ 5% cổ phiếu lưu hành) Cụ thể, năm 2015, MWG đặt kế hoạch doanh thu thuần hợp nhất 23.590 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế hợp nhất

886 tỷ đồng Theo tờ trình, Hội đồng quản trị sẽ thưởng cho Ban điều hành và cán bộ quản lý chủ chốt của MWG và các công ty con theo tỷ lệ thưởng ESOP 3% nếu hoàn thành chỉ tiêu lợi nhuận sau thuế 886 tỷ đồng, tỷ lệ thưởng ESOP 4% nếu đạt 974,6 tỷ đồng và nếu lợi nhuận sau thuế là 1.063,2 tỷ đồng thì tỷ lệ thưởng sẽ là 5% tổng số cổ phiếu lưu hành tại thời điểm phát hành Điểm đáng chú là trong cả 3 trường hợp, giá bán đều bằng 0, nguồn vốn để thực hiện được lấy từ lợi nhuận chưa phân phối, cổ phiếu quỹ, thặng dư vốn cổ phần và vốn khác theo báo cáo tài chính kiểm toán xem xét

kỳ gần nhất Tính đến thời điểm 31/12/2014, thặng dư vốn cổ phần của MWG là 36,7

tỷ đồng, lợi nhuận chưa phân phối 317,8 tỷ đồng, cổ phiếu quỹ có giá trị hơn 300 triệu đồng Chỉ cần so sánh thị giá của cổ phiếu MWG hiện khoảng 120.000 đồng/cổ phiếu, với mức giá 0 đồng của 5% cổ phần cũng đủ để cổ đông “cảm thấy thiệt” ra sao Cũng cần lưu thêm, từ khi chào sàn với giá 68.000 đồng/cổ phiếu, thị giá MWG đã tăng

nhanh chóng và đa phần đều giữ mức trên 100.000 đồng/cổ phiếu Việc hội đồng quản trị có những chính sách khen thưởng, ưu đãi cổ phiếu với những cán bộ công nhân viên

có đóng góp tích cực, hiệu quả giúp công ty tăng trưởng đa số đều được các cổ đông ủng hộ Tuy nhiên, vấn đề chính là các cổ đông, nhất là những cổ đông ngoại (đang sở hữu cổ phần lớn tại MWG) cho rằng, tỷ lệ thưởng ESOP trên là quá lớn và tương ứng

là chi phí doanh nghiệp phải chi trả lớn, dẫn đến ảnh hưởng hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp

Do vậy khi doanh nghiệp quyết định phát hành cổ phiếu ESOP cần quan tâm đến các khía cạnh khác không chỉ nhân viên doanh nghiệp mà cần quan tâm đến cả lợi ích

từ các cổ đông của doanh nghiệp

1.1.3.6 Nâng đỡ giá cổ phiếu và giữ gìn uy tín của doanh nghiệp

Trong một vài trường hợp, khi doanh nghiệp kinh doanh không hiệu quả, bị dìm giá, hoặc vì một lí do nào khác mà giá cổ phiếu trên sàn chứng khoán bị sụt giảm, lúc này doanh nghiệp muốn nâng đỡ giá cổ phiếu tránh đà trượt của cổ phiếu, doanh nghiệp có thể đăng kí mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp mình để đẩy giá cổ phiếu lên Trên thực tế, thì trường hợp này thường là không hay xảy ra trên thị trường chứng khoán vì biện pháp này chỉ mang tính chất tạm thời chứ không thể cứu cánh lâu dài cho doanh nghiệp, lượng cổ phiếu mà doanh nghiệp có thể mua lại thường có hạn do vốn lưu động của doanh nghiệp hạn chế, sau khi mua lại nếu vẫn có hiện tượng xả hàng lực bán cổ phiếu mạnh thì thực tế doanh nghiệp cũng không thể cứu giá được cổ phiếu Với các mục đích như trên, doanh nghiệp thường hay chọn phương pháp mua cổ phiếu quỹ, tuy nhiên hình thức mua lại cổ phiếu quỹ không phải lúc nào cũng tạo ra hiệu ứng thuận lợi cho doanh nghiệp, khi mua lại cổ phiếu quỹ doanh nghiệp cũng gặp phải một vài hiệu ứng không tốt như sau:

- Với một lượng tiền lớn dành để mua cổ phiếu quỹ, công ty sẽ phải trích ra một khoản tiền để mua vào, làm cho dòng tiền bị thiếu hụt làm hạn chế vốn kinh doanh

của doanh nghiệp Khi xảy ra tình trạng cần nguồn vốn gấp, doanh nghiệp sẽ bị cạn kiệt vốn trong kinh doanh

- Việc kéo giá cổ phiếu tăng trở lại cho thấy ban lãnh đạo công ty đã không còn phương án nào khác trong hoạt động kinh doanh của công ty để cải thiện tình hình kinh doanh của công ty trở nên tốt hơn mà chỉ làm hài lòng cổ đông Cho thấy trong tương lai doanh nghiệp khó có thể phát triển tiếp được do chưa có phương pháp giải quyết thực trạng hiện nay của công ty

- Trường hợp trước khi ban lãnh đạo mua lại cổ phiếu quỹ, bản thân cổ đông đã có sẵn cổ phiếu thì việc doanh nghiệp mua lại cổ phiếu quỹ sẽ làm đẩy giá cổ phiếu lên, cổ đông có cơ hội bán cổ phiếu của họ ra với giá cao hơn nhằm thu lại lợi nhuận Vậy việc mua lại cổ phiếu quỹ trong trường hợp này, chỉ là hình thức tạo ra lợi nhuận cho cổ đông, giúp cổ đông thoát hàng trước một đợt giảm giá mạnh, hoặc

là cổ đông biết trước tầm nhìn dài hạn công ty không còn khả năng phát triển hoặc gặp phải các vấn đề trục trặc trong kinh doanh, muốn giảm tỉ lệ sở hữu, thường hay đẩy giá lên để bán cổ phiếu ra Hình thức này rất bất lợi cho những nhà đầu tư đã đầu tư lâu dài với công ty khi không nắm được rõ thông tin nội bộ

Trong mọi trường hợp mua lại cổ phiếu quỹ thì nhà đầu tư cũng nên cẩn trọng theo dõi chặt chẽ tình hình hoạt động của công ty để đưa ra các quyết định hợp lí mua bán trên thị trường chứng khoán Để tạo nâng đỡ về giá thông thường doanh nghiệp phải tiến hành mua vào với một lượng cổ phiếu rất lớn mới có thể tạo lực cầu khoẻ để đẩy giá cổ phiếu lên thoát khỏi kênh giảm giá, tuy nhiên cần phải có một lượng vốn rất lớn,

có thể là vốn lưu động hoặc trong tình huống cấp bách doanh nghiệp có thể vay ngân hàng hoặc các khoản vay khác để tiến hành mua cổ phiếu, điều này sẽ gây tác động rất xấu nếu doanh nghiệp cần huy động vốn cho mục tiêu sản xuất kinh doanh Trong tình trạng xấu nhất, khi đã thực hiện việc mua lại cổ phiếu quỹ song lại không thể khiến giá

cổ phiếu thực hiện chu kì tăng giá trong trung hạn và dài hạn, doanh nghiệp có thể bị kẹp vốn khá lâu mà nguồn vốn này không thể phục vụ cho mục đích kinh doanh trong

trung và dài hạn nữa Do vậy, phải khi thực sự cần thiết, và đã có các phương án dự phòng về vốn doanh nghiệp hãy nên đưa ra phương án mua cổ phiếu quỹ để đỡ giá cho doanh nghiệp

1.2 Ảnh hưởng của hoạt động mua lại cổ phiếu lên doanh nghiệp

1.2.1 Ảnh hưởng trong ngắn hạn

Đối với thị trường chứng khoán hầu hết trên thế giới nói chung và thị trường chứng khoán Việt Nam nói riêng, khái niệm về cổ phiếu quỹ và giao dịch cổ phiếu quỹ rất phổ biến và quen thuộc vì các hoạt động giao dịch cổ phiếu quỹ hầu như diễn ra hàng ngày với nhiều mục tiêu khác nhau của nhiều đối tượng khác nhau Theo kinh nghiệm của các giao dịch mua bán cổ phiếu quỹ trước đây, giá cả giao dịch của cổ phiếu rất nhạy cảm với các thông tin về hoạt động mua bán lại cổ phiếu của chính các công ty niêm yết, nghĩa là hoạt động giao dịch cổ phiếu quỹ có thể ảnh hưởng lớn đến giá giao dịch của các loại cổ phiếu đó trên thị trường chứng khoán vì nó tác động trực

của công ty cũng giúp cho nhà đầu tư nhìn nhận về sự lạc quan hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp hơn Khi mua lại cổ phiếu quỹ, vô hình chung doanh nghiệp cũng làm đẹp hơn các chỉ số kinh tế như EPS, P/E, … Nhà đầu tư nhìn nhận theo hướng tích cực có thể mua vào cổ phiếu của doanh nghiệp trên sàn chứng khoán, và lại đẩy lực cầu lên mạnh hơn, khi tín hiệu tăng giá phát đi, sẽ có một chuỗi các nhà đầu tư khác cũng thực hiện mua vào, làm đẩy giá cổ phiếu tăng lên hơn nữa Nếu tín hiệu này mạnh mẽ hơn, thì giá cổ phiếu có thể tạo ra một chu trình tăng giá mạnh, tạo đà tăng giá dài hạn trong tương lai

Có rất nhiều động cơ để doanh nghiệp mua lại cổ phiếu mình, tuy nhiên, điều quan trọng nhất mà nhà đầu tư quan tâm ở đây chính là việc một lượng lớn cổ phiếu sẽ được giao dịch trong khoảng thời gian mà doanh nghiệp thông báo mua lại Trong thời gian doanh nghiệp tiến hành mua lại, lượng cầu mua vào cổ phiếu sẽ tăng lên đáng kể

vì không những chỉ có các giao dịch của nhà đầu tư trên sàn chứng khoán mà sẽ có

thêm 1 bên thực hiện mua vào cổ phiếu với lượng cầu lớn Động thái này sẽ làm giá cổ phiếu đang giao dịch trên các sàn giao dịch chứng khoán tăng lên

Các yếu tố diễn ra trong ngắn hạn mang đến quyết định quan trọng để nhà đầu tư đưa ra kế hoạch mua bán Vì xét trên một góc độ nào đó, thời gian doanh nghiệp đăng

kí mua lại cổ phiếu thường rất ngắn, đây là cơ hội để nhà đầu tư ngắn hạn cổ phiếu tham gia thị trường Nhà đầu tư ngắn hạn sẽ mua vào trước các ngày giao dịch mà doanh nghiệp đăng kí mua lại, nắm sẵn cổ phiếu trong tay chờ doanh nghiệp mua cổ phiếu vào để đẩy giá cổ phiếu lên Tuy nhiên như các nghiên cứu cho thấy, đôi khi doanh nghiệp thường không thực hiện đúng như các kế hoạch doanh nghiệp đề ra trước

đó Một vài trường hợp xảy ra như: Doanh nghiệp không hoàn thành thông báo mua lại, doanh nghiệp không thực hiện thông báo mua lại, đều gây ra bất lợi cho nhà đầu tư

Do vậy nếu nhà đầu tư nắm được các nguyên nhân gây ra ảnh hưởng của hoạt động mua lại cổ phiếu trong ngắn hạn, phân tích cụ thể các nguyên nhân đó, thì họ sẽ đưa ra được các quyết định sáng suốt hơn

Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến biến động về giá cổ phiếu của doanh nghiệp đăng kí mua lại trong ngắn hạn Có thể nêu một vài nguyên nhân chính như:

Thứ nhất, số lượng cổ phiếu mà doanh nghiệp đăng kí mua lại: Nếu số lượng cổ phiếu mà doanh nghiệp đăng kí mua lại lớn, điều đó có nghĩa là cầu cổ phiếu có thể sẽ

áp đảo nguồn cung cổ phiếu, dẫn đến giá của cổ phiếu thường sẽ tăng mạnh trong giai đoạn công ty tiến hành mua lại Nếu số lượng cổ phiếu mà doanh nghiệp đăng kí mua lại ở mức trung bình, thông thường giá cổ phiếu vẫn sẽ biến động theo chiều hướng tăng giá trong giai đoạn doanh nghiệp đăng kí mua lại, song biến động tăng giá này được cho là không biến động quá mạnh Nếu số lượng cổ phiếu doanh nghiệp đăng kí mua lại quá nhỏ thì lượng cổ phiếu được mua lại như vậy sẽ không gây ra biến động giá trong quá trình doanh nghiệp thực hiện mua lại

Thứ hai, khoảng thời gian doanh nghiệp thông báo thực hiện mua lại cổ phiếu quỹ: Tuỳ vào số lượng cổ phiếu đăng k mua lại và kế hoạch mua lại, doanh nghiệp sẽ đăng kí một khoảng thời gian nhất định để mua cổ phiếu trong giai đoạn đó Nếu khoảng thời gian này kéo dài với số lượng cổ phiếu mua lại ít thì giá cổ phiếu ít có biến động mạnh do số lượng cổ phiếu mua lại thêm trong 1 ngày sẽ không đáng kể so với khối lượng cổ phiếu đang được giao dịch khi không có đăng kí mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp Ngược lại, khi khoảng thời gian đăng kí thực hiện mua lại cổ phiếu quỹ ngắn và số lượng cổ phiếu đăng kí mua lại lớn, giá cổ phiếu thường biến động theo chiều hướng tăng mạnh do số lượng cổ phiếu mua thêm trong 1 ngày sẽ lớn hơn đáng

kể so với khối lượng giao dịch cổ phiếu đó tính trung bình trong 1 ngày giao dịch khi không có đăng kí mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp

Thứ ba, khả năng hoàn thành thông báo mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp: Trên thực tế hằng năm có hàng trăm doanh nghiệp đăng kí mua lại cổ phiếu trên cả 2 sàn HOSE và HNX Tuy nhiên, không phải tất cả các doanh nghiệp đều hoàn thành đầy

đủ thông báo mua lại cổ phiếu Với các doanh nghiệp hoàn thành đầy đủ thông báo mua lại cổ phiếu tức là khi doanh nghiệp mua lại đầy đủ số lượng cổ phiếu quỹ đã thông báo trong khoảng thời gian đã đăng kí, thông thường giá cổ phiếu sẽ biến động theo chiều hướng tăng giá do sự tin tưởng từ phía nhà đầu tư vào các cam kết mà công

ty đã đặt ra Với các doanh nghiệp không hoàn thành đầy đủ thông báo mua lại cổ phiếu tức là doanh nghiệp đã thực hiện mua cổ phiếu quỹ song số lượng cổ phiếu được mua lại ít hơn số lượng cổ phiếu mà doanh nghiệp đăng kí mua lại trong thời gian đăng

kí mua lại, giá cổ phiếu lúc này thông thường sẽ tăng giá trước các ngày thực hiện thông báo mua lại, nhưng trong thời gian thực hiện mua lại cổ phiếu, giá cổ phiếu có

xu hướng giảm nhẹ do tâm lí nhà đầu tư phát hiện ra doanh nghiệp không hoàn thành thông báo mua lại cổ phiếu, sự tin tưởng thực hiện đầy đủ thông báo mua lại từ phía nhà đầu tư giảm và một số nhà đầu tư ngắn hạn sẽ có xu hướng bán bớt cổ phiếu ra ngoài thị trường làm giá cổ phiếu giảm Với các doanh nghiệp không thực hiện thông

báo mua lại, dù dưới bất kì lí do nào thì trường hợp này cũng được hiểu là tin xấu xảy

ra cho nhà đầu tư đã mua cổ phiếu trước đó với kì vọng nhà đầu tư sẽ thực hiện đầy đủ hoặc một phần của thông báo mua lại, khi không đạt được kì vọng như vậy, nhà đầu tư ngắn hạn sẽ có xu hướng bán tháo cổ phiếu ra làm cho giá cổ phiếu giảm, thực tế đã có rất nhiều doanh nghiệp có cổ phiếu niêm yết trên 2 sàn HoSE và HNX đã thông báo mua lại cổ phiếu nhưng sau đó lại không hoàn thành việc mua lại cổ phiếu quỹ, điều này đã gây nên việc giảm uy tín của ban lãnh đạo và và của chính doanh nghiệp đó trên sàn chứng khoán

Thứ tư, các thông tin trong quá trình công ty đăng kí mua lại cổ phiếu: Thông tin trong ngắn hạn đem lại các nhận định nhạy cảm hơn trong việc nhà đầu tư quyết định mua cổ phiếu của doanh nghiệp Trong quá trình công ty tiến hành mua lại cổ phiếu của mình, nếu có các thông tin tốt về doanh nghiệp được thông báo thì nhà đầu tư càng giữ vững niềm tin để mua cổ phiếu của doanh nghiệp, hoặc nếu khả quan hơn nữa nhà đầu tư có thể đẩy tỉ trọng để mua vào số lượng cổ phiếu nhiều hơn dự tính Lúc này số lượng cổ phiếu có nhu cầu được mua vào nhiều hơn, đồng thời số lượng các nhà đầu tư muốn bán cổ phiếu ra cũng ít đi, do vậy giá cổ phiếu được dự đoán sẽ tăng mạnh Nếu trong quá trình công ty tiến hành mua lại cổ phiếu nhưng lại xuất hiện các thông tin tiêu cực về việc kinh doanh của doanh nghiệp, rất có thể việc công ty tiến hành mua lại chỉ là hình thức giữ giá cho cổ phiếu doanh nghiệp, trong trường hợp này nhà đầu tư nên xem xét kĩ trước khi mua cổ phiếu của doanh nghiệp, những nhà đầu cơ có thể có những phương án đề phòng với các giao dịch của doanh nghiệp và có thể lợi dụng lúc doanh nghiệp mua cổ phiếu vào sẽ bán cổ phiếu ra lúc giá cổ phiếu có xu hướng tăng nhẹ Trong trường hợp này thông thường giá cổ phiếu sẽ không tăng mạnh hoặc có nguy cơ giảm sau khi kết thúc quá trình mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp Nếu trong dài hạn các yếu tố vĩ mô sẽ tác động vào giá của cổ phiếu doanh nghiệp, song trong ngắn hạn, phần lớn giá cổ phiếu bị ảnh hưởng bởi thông tin doanh nghiệp khá nhiều, sau đó lại được ổn định ở trong dài hạn

1.2.2 Ảnh hưởng dài hạn

Với nhà đầu tư cá nhân, nhìn chung động thái mua cổ phiếu quỹ của doanh nghiệp đem lại nhiều lợi ích hơn bởi giá cổ phiếu thường có xu hướng tăng sau khi kế hoạch mua lại cổ phiếu quỹ được đưa ra (ngoại trừ trường hợp các nhà đầu tư tin rằng thị giá cổ phiếu đang quá cao so với giá trị thực hoặc tình hình thị trường quá xấu) Bản chất mua cổ phiếu quỹ sẽ làm giảm vốn chủ sở hữu, trả lại tiền cho các cổ đông Cổ đông nào muốn thu hồi vốn đầu tư có thể bán cổ phiếu đang sở hữu Khi một công ty công bố trả cổ tức, các cổ đông luôn kỳ vọng rằng cổ tức năm sau sẽ cao hơn năm trước và diễn biến ngược lại sẽ là một yếu tố làm cổ đông công ty đó bán ra trong khi động thái mua bán cổ phiếu quỹ dường như ít bị chú hơn

Việc mua lại cổ phiếu quỹ sẽ giúp làm đẹp một số chỉ số tài chính, cụ thể là EPS, ROE và ROA sẽ tăng lên kể cả khi doanh thu và lợi nhuận không đổi Sự tăng trưởng này không được đem lại từ hoạt động kinh doanh chính và không tạo ra giá trị cho cổ đông

Đôi khi đây cũng là một “mánh khóe” của Ban lãnh đạo doanh nghiệp bởi họ sẽ được thưởng dựa trên kết quả hoạt động của doanh nghiệp Việc dùng tiền mua lại cổ phiếu của chính mình làm giảm vốn chủ sở hữu, giảm giá trị doanh nghiệp trên sổ sách

kế toán, giảm lượng tiền mặt hiện có cho thấy công ty sẽ không có khả năng đầu tư nhanh chóng, kịp thời khi có thời cơ và cơ hội cho các dự án mới Xét về đầu tư dài hạn sẽ ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của công ty

Chi phí mua cổ phiếu quỹ hạch toán vào giá vốn cổ phiếu quỹ, chi phí bán cổ phiếu quỹ hạch toán giảm trừ số tiền thu được do bán cổ phiếu quỹ Cổ phiếu quỹ không chia cổ tức, không có quyền biểu quyết

Chêch lệch giữa giá bán và giá mua được ghi vào thặng dư vốn cổ phần sẽ không được ghi nhận vào lợi nhuận thể hiện trên bảng kết quả kinh doanh do đó không phải

chịu thuế mà chỉ tác động tới bảng cân đối kế toán và góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu

Tuy nhiên, nhà đầu tư cần nghiên cứu kỹ về sự thận trọng và triển vọng ngành nghề, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũng như nền kinh tế và thị trường chứng khoán nói chung

Tại thời điểm đăng k mua, doanh nghiệp có thể có nguồn vốn nhàn rỗi, nhưng nếu nguy cơ rủi ro về tài chính như không thu được các khoản nợ đến hạn, rủi ro thanh khoản có thể xảy ra Khi đó, mua cổ phiếu quỹ sẽ làm suy yếu khả năng thanh toán và trả nợ của công ty

Mặt khác, các quy định hiện nay mới chỉ yêu cầu doanh nghiệp chứng minh nguồn vốn được sử dụng, mà chưa bắt buộc doanh nghiệp chứng minh có tiền nhàn rỗi

để mua cổ phiếu quỹ Trong khi đó, nguồn vốn chỉ là quyết toán trên sổ sách mà thôi

Dù nhà đầu tư có kỳ vọng sau khi doanh nghiệp mua cổ phiếu quỹ sẽ làm tăng giá

cổ phiếu nhưng khi công ty dùng tiền mua cổ phiếu quỹ để làm giảm đà giảm giá của

cổ phiếu thì đồng nghĩa với việc nhà đầu tư đang đánh giá cổ phiếu của công ty không cao trên thị trường Thị trường mới là thước đo chính xác nhất về giá trị của một hàng hóa hay dịch vụ cung cấp

Việc phát hành cổ phiếu ESOP cũng có những nhược điểm lớn nếu như phát hành quá mức cho nhân viên và không kiểm soát được số lượng cổ phiếu này sẽ dẫn đến việc giá cổ phiếu bị suy giảm

Do vậy khi doanh nghiệp đưa ra quyết định mua lại cổ phiểu quỹ cần xem xét đến các tình huống có thể xảy ra trong cả ngắn hạn và dài hạn để có các biện pháp dự phòng khi xảy ra các trường hợp không mong muốn Đặc biệt hơn, cần có những dự phòng trong dài hạn với nguồn vốn của doanh nghiệp, nguồn vốn phục vụ cho việc kinh doanh sản xuất để trành tình trạng khi doanh nghiệp cần vốn phải đi vay ngân hàng hoặc vay ở các tổ chức tài chính với lãi suất cao

1.3 Các quy định về hoạt động mua lại cổ phiếu

Quá trình mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp được thực hiện trình tự theo quy định tại Mục 1 - Chương II của Thông tư số 162/2015/TT-BTC hướng dẫn việc chào bán chứng khoán ra công chúng, chào bán cổ phiếu để hoán đổi, phát hành thêm cổ phiếu, mua lại cổ phiếu, bán cổ phiếu quỹ và chào mua công khai cổ phiếu do Bộ trưởng Bộ Tài chính k ngày 26/10/2015 Thông tư quy định trình tự quá trình mua lại

cổ phiếu của doanh nghiệp cụ thể như sau:

1.3.1 Tài liệu báo cáo mua lại cổ phiếu

Căn cứ theo Luật chứng khoán số 70/2006/QH11 ngày 29 tháng 6 năm 2006, căn

cứ theo Luật sửa đổi bổ sung một số điều của luật chứng khoán ngày 24/11/2010, căn

cứ Nghị định số 58/2012/NĐ-CP ngày 20 tháng 7 năm 2912 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật chứng khoán Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật chứng khoán, căn cứ theo thông tư số 130/2012/TT-BTC ngày 10 tháng 8 năm 2012 hướng dẫn việc mua lại cổ phiếu, bán cổ phiếu quỹ và một số trường hợp phát hành thêm cổ phiếu của công ty đại chúng Thủ tục mua lại cổ phiếu quỹ trải qua 4 bước sau đây:

Bước 1: Công ty nộp tài liệu báo cáo mua lại cổ phiếu

Việc nộp báo cáo phải nộp trực tiếp tại tại Uỷ ban chứng khoán Nhà nước hoặc gửi qua đường bưu điện, trong hồ sơ nộp phải bao gồm các thành phần sau:

 Báo cáo về việc mua lại cổ phiếu được lập theo Phụ lục số 01 của Thông tư này

 Quyết định của Đại hội đồng cổ đông thông qua đối với trường hợp mua lại trên mười phần trăm (10%) tổng số cổ phần phổ thông hoặc trên mười phần trăm (10%) tổng số cổ phần ưu đãi cổ tức đã phát hành hoặc quyết định của Hội đồng quản

trị thông qua đối với trường hợp mua lại không quá mười phần trăm (10%) trong mỗi mười hai (12) tháng tổng số cổ phần phổ thông hoặc không quá mười phần trăm (10%) trong mỗi mười hai (12) tháng tổng số cổ phần ưu đãi cổ tức đã phát hành

 Văn bản xác nhận việc chỉ định thực hiện giao dịch của công ty chứng khoán

 Quyết định của Hội đồng quản trị thông qua phương án mua lại cổ phiếu

 Báo cáo tài chính kỳ gần nhất được kiểm toán

 Số lượng hồ sơ: 01 bộ

Bước 2: Uỷ ban chứng khoán Nhà nước tiếp nhận hồ sơ trong giờ hành chính các ngày làm việc, kiểm tra, xem xét tài liệu Trường hợp hồ sơ thiếu, Uỷ ban chứng khoán Nhà nước gửi công văn cho công ty yêu cầu bổ sung

Thời hạn giải quyết : Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày Uỷ ban chứng khoán nhà nước nhận được đầy đủ hồ sơ hợp lệ

Bước 3: Uỷ ban chứng khoán nhà nước đăng trên trang thông tin điện tử về việc nhận được tài liệu báo cáo mua lại cổ phiếu của công ty Trong trường hợp hồ sơ không hợp

lệ , Uỷ ban chứng khoán nhà nước gửi công văn từ chối và nêu rõ lí do

Bước 4: Thực hiện giao dịch mua lại cổ phiếu

Sau khi được sự chấp thuận từ Uỷ ban chứng khoán Nhà nước về hoạt động mua lại cổ phiếu, doanh nghiệp sẽ thực hiện giao dịch mua lại cổ phiếu, việc mua lại cổ phiếu phải tuân thủ theo các quy định về giao dịch của Sở giao dịch chứng khoán Cũng cần lưu thêm một vài điểm sau:

Công ty đại chúng không được thay đổi định hoặc phương án mua lại cổ phiếu như đã báo cáo và công bố thông tin ra công chúng, trường hợp bất khả kháng (thiên tai, hỏa hoạn, chiến tranh và những trường hợp khác được Ủy ban

Chứng khoán Nhà nước chấp thuận) thì phải báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước

Công ty đại chúng phải báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đồng thời thực hiện công bố thông tin về quyết định thay đổi trên phương tiện thông tin đại chúng trong thời hạn hai mươi bốn (24) giờ kể từ khi ra quyết định thay đổi việc mua lại cổ phiếu theo Phụ lục số 26 của Thông tư 162/2015/TT-BTC

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước có ý kiến về thay đổi việc mua lại cổ phiếu trong thời hạn ba (03) ngày làm việc kể từ khi nhận được báo cáo thay đổi

Công ty đại chúng chỉ được thay đổi việc mua lại cổ phiếu sau khi có ý kiến chấp thuận của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Công ty đại chúng thông báo

về thay đổi việc mua lại cổ phiếu trên phương tiện thông tin đại chúng đồng thời gửi cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong thời hạn hai mươi bốn (24) giờ kể

từ khi được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận thay đổi việc mua lại cổ phiếu theo Phụ lục số 27 của Thông tư 162/2015/TT-BTC

1.3.2 Điều kiện mua lại cổ phiếu

Theo thông tư số 18/2007/TT-BTC ngày 13-3-2007 của Bộ Tài chính quy định: công ty đại chúng mua lại cổ phiếu của chính mình để làm cổ phiếu quỹ phải đáp ứng các điều kiện sau:

- Nghị quyết của đại hội đồng cổ đông thông qua đối với trường hợp mua lại trên 10% nhưng không quá 30% tổng số cổ phần đã phát hành, hoặc nghị quyết của HĐQT thông qua đối với trường hợp mua lại không quá 10% tổng số cổ phần đã phát hành trong mỗi 12 tháng

- Trường hợp công ty đại chúng mua lại cổ phiếu của chính mình dẫn đến số lượng cổ phiếu quỹ đạt tới 25% trở lên trong tổng số cổ phiếu đang lưu hành của công ty, công ty phải thực hiện chào mua công khai theo quy định

- Có đủ vốn để mua lại cổ phiếu quỹ từ các nguồn sau: nguồn thặng dư vốn, lợi nhuận để lại, các nguồn khác theo quy định của pháp luật

- Có phương án mua lại, trong đó nêu rõ thời gian thực hiện, nguyên tắc xácđịnh giá

- Khi mua lại cổ phiếu quỹ, công ty phải báo cáo Ủy ban Chứng khoán nhà nước bằng văn bản, đồng thời công bố thông tin trên phương tiện thông tin đại chúng, chậm nhất là bảy ngày trước ngày thực hiện việc mua lại

- Đối với công ty đại chúng có cổ phiếu niêm yết trên sở/trung tâm GDCK, khi mua lại cổ phiếu của chính mình phải đồng thời báo cáo sở/trung tâm GDCK và thực hiện công bố thông tin trên phương tiện công bố thông tin của sở/trung tâm GDCK

- Công ty đại chúng không được phép thay đổi định hoặc phương án mua lại cổ phiếu quỹ như đã báo cáo và công bố thông tin ra công chúng, trừ trường hợp bất khả kháng thì phải báo cáo và công bố lý do

1.3.3 Các trường hợp không được mua lại cổ phiếu

Công ty không được thực hiện việc mua lại cổ phiếu để làm cổ phiếu quỹ trong các trường họp sau:

- Đang có nợ quá hạn căn cứ báo cáo tài chính năm gần nhất được kiểm toán Trường hợp thời điểm dự kiến mua lại cố phiếu là thời điếm sau ngày 30 tháng 6 hàng năm, việc xác định nợ quá hạn được căn cứ vào báo cáo tài chính bán niên gần nhất được kiểm toán hoặc soát xét

- Đang trong quá trình chào bán cổ phiếu để huy động thêm vốn

- Cổ phiếu của công ty đang là đối tượng chào mua công khai

- Đã thực hiện việc mua lại cổ phiếu trong vòng 06 tháng trừ các trường hợp tương

tự trường hợp miễn trừ ở trên

- Mua lại cổ phiếu và bán cổ phiếu quỹ trong cùng một đợt

Trừ trường hợp việc mua lại được thực hiện theo tỷ lệ sở hữu của từng cổ đông hoặc trường hợp công ty thực hiện chào mua công khai đối với cổ phiếu đã phát hành, công ty không được mua cổ phần của các đối tượng sau làm cổ phiếu quỹ

- Người quản l công ty và người liên quan;

- Người sở hữu cổ phần có hạn chế chuyển nhượng;

- Cổ đông lớn

CHƯƠNG 2: ẢNH HƯỞNG NGẮN HẠN CỦA HOẠT ĐỘNG MUA LẠI

CỔ PHIẾU TẠI CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 2.1 Thực trạng mua lại cổ phiếu tại Việt Nam

2.1.1 Số lượng cổ phiếu được mua lại

Số liệu phục vụ phân tích thực trạng hoạt động mua lại cổ phiếu ở Việt Nam được dựa trên số liệu mua lại cổ phiếu đến cuối năm 2016 của các công ty niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) và sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh (HoSE) Số liệu được cung cấp bởi công ty Cổ phần Thông tin Tài chính StoxPlus Nếu số lượng cổ phiếu được mua lại quá nhỏ, các ảnh hưởng của hoạt động này sẽ không rõ ràng trong ngắn hạn Do vậy, để đảm bảo theo dõi được ảnh hưởng của hoạt động mua lại cổ phiếu một cách rõ rệt, tác giả sẽ chỉ xem xét những trường hợp

mà số lượng cổ phiếu được mua lại không nhỏ hơn 0,05% số lượng cổ phiếu đang lưu hành của công ty Hoạt động mua lại cổ phiếu trên sàn chứng khoán Việt Nam từ 2011 đến 2016 có một số đặc điểm sau:

- Trong các thông báo mua lại cổ phiếu được theo dõi năm 2016 thì tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Mã chứng khoán: PLX) có số lượng cổ phiếu mua lại nhiều nhất là 155 triệu cổ phiếu, chiếm khoảng 74% số lượng cổ phiếu được thông báo mua lại trong năm 2016 Đây là một con số khá lớn và cũng gây ra các ảnh hướng ngắn hạn rõ rệt lên giá cổ phiếu của công ty ngay sau đó

- So sánh với số lượng cổ phiếu của năm 2015 thì năm 2016 số lượng cổ phiếu được đăng kí mua lại đã tăng 25%

- Tuy số lượng cổ phiếu đăng kí mua lại đã tăng đáng kể so với các năm trước song trong năm 2016, số công ty đăng kí mua lại cổ phiếu lại là ít nhất trong giai đoạn kể từ năm 2011, chỉ có 21 công ty mua lại cổ phiếu