Quản lý di tích đền Đại Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái (Luận văn thạc sĩ)

Quản lý di tích đền Đại Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên BáiQuản lý di tích đền Đại Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên BáiQuản lý di tích đền Đại Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên BáiQuản lý di tích đền Đại Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên BáiQuản lý di tích đền Đại Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên BáiQuản lý di tích đền Đại Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên BáiQuản lý di tích đền Đại Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên BáiQuản lý di tích đền Đại Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên BáiQuản lý di tích đền Đại Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên BáiQuản lý di tích đền Đại Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên BáiQuản lý di tích đền Đại Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên BáiQuản lý di tích đền Đại Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

HỨA XUÂN THẮNG

QUẢN LÝ DI TÍCH ĐỀN ĐẠI CẠI, XÃ TÂN LĨNH,

HUYỆN LỤC YÊN, TỈNH YÊN BÁI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ VĂN HÓA

Khóa 3 (2015 - 2017)

Hà Nội, 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

HỨA XUÂN THẮNG

QUẢN LÝ DI TÍCH ĐỀN ĐẠI CẠI, XÃ TÂN LĨNH,

HUYỆN LỤC YÊN, TỈNH YÊN BÁI

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Quản lý Văn hóa

Mã số: 60310642

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.TS LÊ HỒNG LÝ

Hà Nội, 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan:

Luận văn Thạc sĩ này là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự hướng dẫn của GS.TS Lê Hồng Lý Luận văn này chưa từng được công bố trong các công trình nghiên cứu khác Các kết quả nghiên cứu và các kết luận trong luận văn này là trung thực, không sao chép từ bất kỳ một nguồn nào và dưới bất kỳ hình thức nào Việc tham khảo các nguồn tài liệu (nếu có) đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo đúng quy định

Hà Nội, ngày tháng 8 năm 2017

Tác giả luận văn

Hứa Xuân Thắng

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BQL:

BQL DTDT:

Ban quản lý Ban Quản lý di tích danh thắng

VHTT&DL Văn hóa, Thể thao và Du lịch

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ DI TÍCH VÀ KHÁI QUÁT VỀ DI TÍCH ĐỀN ĐẠI CẠI 7

1.1 Cơ sở lý luận về quản lý quản lý di tích lịch sử văn hóa 7

1.1.1 Một số khái niệm 7

1.1.2 Các văn bản pháp lý về quản lý di tích lịch sử văn hóa 13

1.1.3 Phát huy giá trị di sản văn hóa 166

1.2 Tổng quan di tích đền Đại Cại 18

1.2.1 Khái quát xã Tân Lĩnh 18

1.2.2 Đặc điểm cụm di tích đền Đại Cại 20

1.2.3 Giá trị di tích đền Đại Cại 24

Tiểu kết 277

Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ DI TÍCH ĐỀN ĐẠI CẠI 299 2.1 Bộ máy quản lý 299

2.1.1 Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Yên Bái 30

2.1.2 Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Lục Yên 31

2.1.3 Ban Quản lý di tích huyện Lục Yên 33

2.1.4 Ban Quản lý di tích lịch sử - Khảo cổ học Hắc Y - đền Đại Cại xã

Tân Lĩnh 355

2.2 Hoạt động quản lý 366

2.2.1 Quản lý nhà nước về di sản văn hóa 36

2.2.2 Công tác tổ chức chỉ đạo thực hiện các hoạt động quản lý 38

2.2.3 Hoạt động giữ gìn và phát huy giá trị di tích đền Đại Cại 43

2.3 Đánh giá công tác quản lý di tích đền Đại Cại 500

2.3.1 Ưu điểm 51

2.3.2 Hạn chế 53

2.3.3 Nguyên nhân của một số hạn chế 55

Tiểu kết 57

Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CÔNG TÁC QUẢN LÝ DI TÍCH

ĐỀN ĐẠI CẠI 58

3.1 Định hướng 58

3.1.1 Định hướng chung trong công tác quản lý DSVH 58

3.1.2 Định hướng của tỉnh Yên Bái 60

3.2 Các nhóm giải pháp nâng cao quản lý đền Đại Cại 611

3.2.1 Nhận thức của nhân dân về vai trò bảo tồn, phát huy giá trị đền Đại Cại 611 3.2.2 Quản lý của Nhà nước đối với việc bảo tồn và phát huy giá trị văn

hóa đền Đại Cại 655

3.2.3 Nhân lực, cán bộ quản lý 69

3.2.4 Xã hội hóa bảo tồn, phát huy giá trị đền Đại Cại 722

3.2.5 Nâng cao vai trò của cộng đồng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của di tích 766

Tiểu kết 79

KẾT LUẬN 800

TÀI LIỆU THAM KHẢO 833

PHỤ LỤC 88

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Với sự phát triển của kinh tế, kỹ thuật và công nghệ, ngày nay, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được cải thiện, phong phú và đa dạng hơn Các giá trị văn hóa, bản sắc văn hóa của dân tộc, quốc gia ngày càng được tôn vinh và trở thành nguồn lực quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước Vì vậy, dù ở bất kỳ giai đoạn phát triển nào, di sản văn hóa dân tộc nói chung và các di tích lịch sử văn hóa nói riêng đều cần được quan tâm gìn giữ, tôn tạo và phát huy giá trị

Di tích lịch sử văn hóa là một trong những đối tượng được con người quan tâm nhất, bởi DTLS chính là những bằng chứng xác thực, cụ thể nhất về đặc điểm, cội nguồn văn hóa của mỗi dân tộc Ở đó chứa đựng hầu như tất cả những gì thuộc về truyền thống tốt đẹp, kỹ năng, kỹ sảo và trí tuệ của con người DTLS chính là những thông điệp về lịch sử mà thế hệ trước trao truyền cho thế

hệ sau, từ đó cảm nhận được quá khứ, tìm đến được với truyền thống lịch sử, những giá trị đạo đức, thẩm mỹ, tín ngưỡng, tâm linh Và như một dòng chảy văn hóa, các thế hệ đi sau, trên cơ sở kế thừa, phát huy những giá trị văn hóa của cha ông sẽ tiếp tục sáng tạo ra những giá trị văn hóa mới

Trong những năm qua, chúng ta đã đạt được nhiều thành tựu trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa dân tộc ở những quy mô khác nhau Nhiều di tích lịch sử văn hóa đã được xếp hạng, tu bổ và tôn tạo; nhiều cổ vật, di vật được bảo vệ; lễ hội truyền thống, diễn xướng, trò chơi dân gian, thuần phong, mỹ tục được lưu giữ và phát triển Tuy nhiên, do những điều kiện khách quan như sự biến thiên về thời gian, thiên tai, chiến tranh…

và một số điều kiện chủ quan như tư tưởng, nhận thức về di sản văn hóa của một số vùng miền địa phương nên những di sản văn hóa đang có nguy cơ bị mai một

Đền Đại Cại có tên cổ là đền Ta Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, Yên

và cũng là tỏ lòng thành kính của người dân nơi đây đối với công đức của bà

Với những ý nghĩa như trên, tác giả đã chọn đề tài “Quản lý di tích đền Đại Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái” cho luận văn tốt nghiệp thạc

sỹ chuyên ngành quản lý văn hóa, để nghiên cứu, tìm hiểu và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao công tác quản lý đền Đại Cại trong giai đoạn hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu

Trong những năm gần đây, các đề tài nghiên cứu về di tích huyện Lục Yên nói chung, di tích đền Đại Cại nói riêng đã được một số tác giả, nhà nghiên cứu quan tâm, giới thiệu Những nghiên cứu của họ đã được xuất bản thành sách Tập hợp và thống kê bước đầu đã có những công trình nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau Cụ thể:

Cuốn Đền, Chùa, Đình ở tỉnh Yên Bái, Hồ Văn Thái và Nguyễn Liễn

(chủ biên) (2005) có nêu rõ: Đến chiêm bái đền Đại Cại, khách hành hương

và nhà khoa học sẽ được dịp ngắm cảnh sơn lâm hùng vĩ và những giá trị lịch

sử, văn hoá sâu sắc, phong tục tập quán bản địa Nhiều điều vừa bí ẩn, vừa mới mẻ của quần thể di tích văn hóa đền Đại Cại là điểm đến lý tưởng của du khách thập phương trong hành trình hành hương hướng về miền địa linh để thể hiện lòng biết ơn của mình với những vị anh hùng đã có công dẹp giặc,

3

gìn giữ giang sơn bờ cõi và cầu mong một cuộc sống an lành, ấm no, hạnh phúc trong những dịp tết đến xuân về [41, tr.104]

Cuốn Địa danh Yên Bái Sơ Khảo, Hoàng Việt Quân (2008) chép: tướng

Trần Nhật Duật chỉ huy mặt trận này đã chặn đánh địch ở vùng Lục Yên - Yên Bình (Thu vật) Ngày nay dọc hai bên bờ sông Chảy vẫn còn các dấu tích thời Trần, đặc biệt là khu Hắc Y - đền Đại Cại gồm các thành lũy, bãi luyện quân kỵ binh, bộ binh, khu dạy chữ các đình, đền, chùa, tháp [36, tr.204]

Trong Hồ sơ di tích lịch sử - khảo cổ học Hắc Y, Sở Văn hoá, Thông

tin, Bảo tàng tỉnh Yên Bái (2001), lập hồ sơ trình Ủy ban Nhân dân tỉnh đề

Quốc gia có viết: đền Đại Cại nằm trên quả đồi giáp bờ trái sông Chảy, độ cao 68m, ở phía Tây Nam của thần áo đen và chùa tháp Hắc Y, đối diện với chùa tháp Hắc Y qua dòng suối Đại Cại (cách chân núi Hắc Y 900m, cách chùa Hắc Y 300m) Đền Đại Cại có Bát hương có ghi thờ “Hắc Y Hoàng Đế” và bốn câu đối có 4 chữ “Truyền Nam Sử Quốc” đền có sắc phong thời Lê -

Nguyễn Cuốn Chúa Bầu An Tây Vương, do tác giả Vũ Dương chủ biên

(2016) di tích Đền Ta Cại (Đại Cại) thờ Nữ tướng Vũ Thị Ngọc Anh (còn gọi

là Bà Chúa Ỏn… [23, tr.196] Cuốn Di tích lịch sử - khảo cổ học Hắc Y, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Yên Bái (2008) có nêu vấn đề bảo tồn quần

thể di tích Hắc Y - Đại Cại phục vụ phát triển du lịch văn hóa ở địa phương [39, tr.195]

Ngoài ra còn có các bài viết về lịch sử văn hóa, di sản văn hóa của tỉnh Yên Bái đã được đăng tải trên các báo, tạp chí khoa học và sự kết hợp của các

cơ quan chuyên môn, các cuộc khai quật ở xã Tân Lĩnh và trong lĩnh vực bảo tồn, tu bổ, tôn tạo các di tích có giá trị trên địa bàn huyện bị xuống cấp, các cuộc tọa đàm khoa học về DSVH trên địa bàn huyện, đã giúp cho những người làm công tác di tích lịch sử văn hóa huyện nói chung và quản lý đền

nay chưa có một công trình chuyên khảo nào nghiên cứu toàn diện về công

tác quản lý di tích đền Đại Cại Trong quá trình triển khai đề tài: “Quản lý di

tích đền Đại Cại, xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái”, luận văn sẽ

tiếp thu, kế thừa kết quả của các tác giả đi trước, vận dụng vào nội dung của công trình nghiên cứu để tác giả tham khảo trong quá trình thực hiện

tích đền Đại Cại trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý di tích LSVH và các nguồn tư liệu viết về di tích đền Đại Cại

Khảo sát thực trạng công tác quản lý di tích đền Đại Cại từ năm 2001 đến nay (khi có Luật Di sản văn hóa); đánh giá những ưu điểm, hạn chế công tác quản lý

Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý di tích đền Đại Cại trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu của luận văn

5

Luận văn đi sâu về công tác quản lý di tích đền Đại Cại, xã Tân lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Không gian nghiên cứu: Luận văn tập trung chủ yếu nghiên cứu về di

tích đền Đại Cại, Lục Yên, tỉnh Yên Bái

Thời gian nghiên cứu: Từ năm 2001 (Tính từ khi có Luật Di sản Văn

hóa ra đời đến nay)

5 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện luận văn, tác giả đã sử dụng một số phương pháp chính sau:

- Phương pháp điền dã: tiến hành khảo sát trên thực địa bằng cách quay phim, ghi âm, chụp ảnh, phỏng vấn… để tìm hiều hiểu thực trạng công tác quản lý đền Đại Cại cũng như ứng xử của cộng đồng với di tích

- Phương pháp phân tích tổng hợp: tìm hiểu trên những tài liệu liên quan như các bài viết, sách, báo, những văn bản chỉ đạo liên quan đến công tác quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị của di tích đền Đại Cại từ đó phân tích

và tổng hợp lại để viết vào luận văn

6 Những đóng góp của luận văn

- Chỉ ra những mặt ưu điểm và hạn chế trong công tác quản lý đền Đại Cại, phân tích làm rõ nguyên nhân, yếu tố tác động về công tác quản lý đền Đại Cại

- Đề xuất một số giải pháp về cơ chế, chính sách, xây dựng đội ngũ… nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác quản lý di tích đền Đại Cại

- Luận văn là nguồn tư liệu bổ sung và có thể làm tài liệu tham khảo trong công tác quản lý di tích lịch sử văn hóa cho các huyện, thị, thành phố nói chung và đền Đại Cại nói riêng

7 Bố cục của luận văn

6

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn

gồm có 03 chương, cụ thể như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác quản lý di tích và khái quát về di tích đền Đại Cại

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý di tích đền Đại Cại

Chương 3: Giải pháp nâng cao công tác quản lý di tích đền Đại Cại

Luận văn đủ ở file: Luận văn full