Chuyên đề tài liệu chuẩn tài nguyên du lịch

• Theo luật du lịch Việt Nam 2005: Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tích lịch sử - văn hoá, công trình lao động sáng tạo của con người và các giá trị nh

TÀI NGUYÊN DU LỊCHDƯƠNG HỒNG HẠNH

BỘ MÔN MARKETING DU LỊCH

Tài liệu tham khảo

1 TLTK bắt buộc

 [1] Phạm Trung Lương (chủ biên), Tài

nguyên và môi trường du lịch Việt Nam,

NXB Giáo dục, 2001

 [2] Nguyễn Đình Hoè, Vũ Văn Hiếu; Du lịch

bền vững, NXB Đại học quốc gia Hà Nội,

2001

 [3] Nguyễn Minh Tuệ: Địa lý du lịch

 [4]Luật Du lịch 2005

 [5] Luật Di sản Văn hoá 2001

Giới thiệu môn học

Tài liệu tham khảo

1 TLTK khuyến khích

 6] Nguyễn Viết Thịnh, Đỗ Thị Minh Đức;

Giáo trình Địa lý Kinh tế - Xã hội Việt Nam (tập 1: Phần đại cương), NXB Giáo dục,

Chương 1: Khái quát về tài nguyên du lịch

• Khái niệm tài nguyên

Tài nguyên là phần của khối dự trữ

có thể sử dụng trong những điều kiện kinh tế, xã hội và công nghệ nhất định

Tài nguyên, hiểu theo nghĩa rộng bao gồm tất cả các nguồn nguyên liệu, năng lượng và thông tin có trên trái đất và trong không gian vũ trụ mà con người có thể sử dụng phục vụ cho cuộc sống và sự phát triển của mình.

• Theo giáo trình địa lý du lịch: Tài nguyên du

lịch là các đối tượng tự nhiên, văn hoá lịch

sử đã bị biến đổi ở những mức độ nhất định dưới ảnh hưởng của nhu cầu xã hội và khả năng sử dụng trực tiếp vào mục đích du lịch.

• Theo luật du lịch Việt Nam 2005: Tài

nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tích lịch sử - văn hoá, công trình lao động sáng tạo của con người

và các giá trị nhân văn khác có thể được sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch, là yếu

tố cơ bản để hình thành các khu du lịch, điểm du lịch, tuyến du lịch, đô thị du lịch

Phân vùng du lịch Việt Nam

bộ

Các tiêu chí phân vùng du lịch Việt Nam

- Loại hình sản phẩm du lịch độc đáo

- Điều kiện môi trường tự nhiên về du lịch

- Điều kiện môi trường nhân văn, đặc biệt là các di sản văn hóa, lịch sử, các lễ hội truyền thống

- Định hướng phát triển kinh tế - xã hội, phát triển

đô thị hóa và mức thu nhập bình quân đầu người

- Điều kiện kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật chuyên ngành, đặc biệt là hệ thống khách sạn, nhà

hàng, tổ chức vui chơi giải trí, đi lại, thông tin liên

lạc

Gồm toàn bộ các tỉnh phía Bắc đến hết Hà Tĩnh

Vùng I có 5 tiểu vùng, đó là:

- Tiểu vùng du lịch trung tâm (Du Lịch nhân văn)

- Tiểu vùng du lịch Miền núi Đông Bắc (Núi thấp,

Văn Hóa các dân tộc miền núi, Di tích Lịch Sử

Cách Mạng)

- Tiểu vùng du lịch Miền núi Tây Bắc (Trecking

Tour, Văn Hóa các Dân tộc Miền Núi, Di tích Lịch

Gồm các tỉnh từ Quảng Bình đến hết Quảng Ngãi

Vùng II có 2 tiểu vùng, đó là:

- Tiểu vùng du lịch Phía Bắc (Quảng Bình, Quảng

Trị)-Du lịch biển, hang động, Di tích lịch sử cánh

mạng

-Tiểu vùng du lịch Phía Nam (Huế - Đà Nẵng –

Quảng Nam – Quảng Ngãi) - Hành trình di sản Miền Trung

Vùng du lịch Bắc Trung Bộ (Vùng

II)

Gồm các tỉnh từ Bình Định trở vào Vùng III có 2 á vùng,

trong 2 á vùng đó có 4 tiểu vùng, đó là:

- Á vùng du lịch Nam Trung Bộ

Gồm các tỉnh từ Bình Định đến hết Bình Thuận Á vùng

Nam Trung Bộ có 2 tiểu vùng, đó là:

+ Tiểu vùng du lịch duyên hải (Bình Định, Phú Yên,

Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận)- Du Lịch thể thao biển, Văn hóa Chăm

+ Tiểu vùng du lịch Tây Nguyên (Bao gồm các tỉnh Tây

Nguyên)-Du Lịch sinh thái, văn hóa, lễ hội

Hệ thống phân vị trong phân vùng du lịch Theo luật du lịch 2005

Điểm du lịch

Điểm du lịch địa phương Điểm du lịch quốc gia

Điểm du lịch địa phương

 Có tài nguyên du lịch hấp dẫn đối với nhu cầu tham quan của khách du lịch

 Có kết cấu hạ tầng và dịch vụ du lịch cần thiết, bảo đảm phục vụ ít nhất 10.000 lượt khách tham quan một năm

Điểm du lịch quốc gia

 Có tài nguyên du lịch đặc biệt hấp dẫn đối với nhu cầu tham quan của khách du lịch

 Có kết cấu hạ tầng và dịch vụ du lịch cần thiết, bảo đảm phục vụ ít nhất 100.000 lượt khách tham quan một năm

Khu du lịch

Khu du lịch địa phương Khu du lịch quốc gia

Khu du lịch quốc gia

 Có tài nguyên du lịch đặc biệt hấp dẫn với

ưu thế về cảnh quan thiên nhiên, có khả năng thu hút lượng khách du lịch cao

 Có diện tích tối thiểu 1000 ha, trong đó có diện tích cần thiết để xây dựng các công trình, cơ sở dịch vụ du lịch phù hợp với cảnh quan, môi trường của khu du lịch

 Có kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất - kỹ thuật du lịch đồng bộ, bảo đảm phục vụ ít nhất 1000.000 lượt khách du lịch một năm

Khu du lịch địa phương

 Có tài nguyên du lịch hấp dẫn, có khả năng thu hút khách du lịch

 Có diện tích tối thiểu 200 ha, trong đó

có diện tích cần thiết để xây dựng các công trình, cơ sở dịch vụ du lịch

 Có kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất - kỹ thuật du lịch, cơ sở lưu trú và dịch vụ du lịch cần thiết phù hợp với đặc điểm của địa phương, bảo đảm phục vụ ít nhất 100.000 lượt khách du lịch một năm

Tuyến du lịch

Tuyến du lịch địa phương Tuyến du lịch quốc gia

Tuyến du lịch địa phương

 Nối các khu du lịch, điểm du lịch trong phạm vi địa phương

 Có biện pháp bảo vệ cảnh quan, môi trường và cơ sở dịch vụ phục vụ khách du lịch dọc theo tuyến

Tuyến du lịch quốc gia

 Nối các khu du lịch, điểm du lịch, trong đó có khu du lịch, điểm du lịch quốc gia, có tính chất liên vùng, liên tỉnh, kết nối với các cửa khẩu quốc tế

 Có biện pháp bảo vệ cảnh quan, môi trường và cơ sở dịch vụ phục vụ khách du lịch dọc theo tuyến

Đô thị du lịch

 Có tài nguyên du lịch hấp dẫn trong ranh giới

đô thị hoặc trong ranh giới đô thị và khu vực liền kề

 Có cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất - kỹ thuật du lịch đồng bộ, đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách du lịch

 Có cơ cấu lao động phù hợp với yêu cầu phát triển du lịch

 Ngành du lịch có vị trí quan trọng trong cơ cấu kinh tế, đạt tỷ lệ thu nhập từ du lịch trên tổng thu nhập của các ngành dịch vụ theo quy định của Chính phủ

Vùng du lịch

Thể thống nhất các đối tượng, hiện tượng tự nhiên, nhân văn, xã hội…

Bao gồm hệ thống lãnh thổ du lịch và môi trường kinh tế, xã hội xung quanh với sự chuyên môn hoá nhất định trong hoạt động

Chương 1: Khái quát về tài nguyên

du lịch

1.1 Khái niệm

1.1.2 Phân loại tài nguyên du lịch

Theo đặc trưng của tài nguyên

• Tài nguyên du lịch tự nhiên

• Tài nguyên du lịch nhân văn

Theo thực trạng sử dụng

• Tài nguyên du lịch đã được khai thác

• Tài nguyên du lịch chưa được khai thác

Theo vị trí khai thác của tài nguyên

• Tài nguyên du lịch trên trái đất

• Tài nguyên du lịch trong vũ trụ

Tài nguyên du

lịch

- Tài nguyên du lịch tự nhiên:

+ 100 vườn quốc gia, KBTTN,

+ 02 Di sản TN thế giới: Hạ Long và Phong Nha kẻ bàng

+ 05 Khu dự trữ sinh quyển thế giới (Cát Bà)

- Tài nguyên du lịch nhân văn (vật thể và phi vật

thể)

+ 40.000 DSVH vật thể và phi vật thể, ( 2.800 di tích

Quốc gia)

+ 8 di sản VH thế giới: Cố đô Huế, Di tích Mỹ Sơn, phố cổ Hội An, Khu

di tích trung tâm Hoàng thành Thăng Long, Nhã Nhạc Cung Đình Huế,

Không gian văn hoá Cồng chiêng Tây Nguyên, Không gian văn hoá Quan

họ Bắc Ninh, Ca trù

+ Bia đá tiến sĩ Văn Miếu - Quốc Tử Giám được công nhận là di sản tư

liệu thế giới

• Vấn đề:

- Quản lý và khai thác TNDL: Cơ chế, chính sách…

- Bảo vệ và phát huy tiềm năng TNDL…

Hệ thống di sản là cơ sở hình thành và phát triển các sản phẩm du lịch

Quan họ Bắc Ninh đã được UNESCO công bố là Di sản Văn hóa phi vật thể Đại diện của nhân loại

vào lúc 16h55’ (Abu Dhabi) tức 19h55’ (Việt Nam) -30/09/2009

1.2 Đặc điểm tài nguyên du lịch

nguyên đặc sắc và độc đáo, có sức hấp dẫn lớn đối với du khách

tạo nên tính phong phú của các sản phẩm du lịch

có giá trị vô hình

Điểm khác biệt so với những tài nguyên khác

1.2 Đặc điểm tài nguyên du lịch (tiếp)

- Có thời gian khai thác khác nhau do ảnh hưởng chủ yếu của yếu tố khí hậu

 quyết định tính mùa và tác động tới nhịp điệu của hoạt động du lịch

- Được khai thác tại chỗ để tạo ra các sản phẩm

du lịch

 tạo nên sức hút cơ sở hạ tầng và dòng khách tới nơi tập trung các loại tài nguyên

- Có thể được khai thác nhiều lần

 hiệu quả thu được từ việc khai thác tài nguyên du lịch là rất lớn, có khi vượt trội hơn nhiều lần so với việc khai thác các tài nguyên khác

Chương 1: Khái quát về tài nguyên du lịch

1.3 Ý nghĩa và vai trò của tài nguyên du lịch

1.3.1 Ý nghĩa của tài nguyên du lịch

Là nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với hoạt động và sự phát triển của du lịch

Chương 1: Khái quát về tài nguyên du lịch

1.3.2 Vai trò của tài nguyên du lịch

Tạo sức hấp dẫn của vùng du lịch

Là yếu tố cơ bản hình thành sản phẩm du lịch

Là cơ sở quan trọng để phát triển các loại hình du lịch

Ảnh hưởng trực tiếp đến tổ chức lãnh thổ

du lịch, lĩnh vực kinh doanh và tính chất chuyên môn hoá của vùng du lịch

Xác định quy mô hoạt động của một vùng du lịch

Chương 2: Các loại tài nguyên du lịch

Tài nguyên du lịch tự nhiên

Tài nguyên du lịch nhân văn

2.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên

2.1.1 Khái niệm

a Các khái niệm

• Tài nguyên tự nhiên là các đối tượng, hiện tượng trong môi trường tự nhiên bao quanh chúng ta

• Tài nguyên du lịch tự nhiên gồm các yếu tố địa chất, địa hình, địa mạo, khí hậu, thuỷ văn, hệ sinh thái, cảnh quan thiên nhiên có thể được sử dụng phục

vụ mục đích du lịch

2.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên

2.1.1 Khái niệm

b Đặc điểm

- Có tác dụng giải trí nhiều hơn nhận thức

- Thường tập trung ở những khu vực xa trung tâm dân cư

- Có tính mùa rõ nét, phụ thuộc nhiều vào các điều kiện tự nhiên

- Việc tìm hiểu thường diễn ra trong thời gian dài

- Những người quan tâm đến du lịch tự nhiên tương đối đồng đều về sở thích

- Tiêu chuẩn đánh giá tài nguyên du lịch tự nhiên có tính chất định lượng nhiều hơn

2.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên

2.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên

2.1.1 Khái niệm

c Vai trò

• Là 1 trong 2 bộ phận cấu thành tài nguyên du lịch

• Góp phần tạo nên sức hấp dẫn của vùng du lịch

• Là 1 trong những yếu tố cơ bản hình thành nên các sản phẩm du lịch

• Là cơ sở quan trọng để phát triển các loại hình

du lịch

• Ảnh hưởng trực tiếp đến tổ chức lãnh thổ du lịch, lĩnh vực kinh doanh và tính chất chuyên môn hoá của vùng du lịch

• Xác định quy mô hoạt động của một vùng du lịch

2.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên

Địa hình

Địa hình là hình dạng của bề mặt trái đất

tại một khu vực địa lý nhất định, là nơi diễn ra mọi hoạt động của con người

Các dạng địa hình là yếu tố tạo nền cho phong cảnh

- Phong cảnh nguyên sinh

- Phong cảnh tự nhiên

- Phong cảnh nhân tạo

- Phong cảnh suy biến

Một số kiểu địa hình đặc biệt và các di tích

tự nhiên có giá trị cho nhiều loại hình du lịch.

Các thành phần của địa hình được khai thác phục vụ du lịch

Các vùng núi có phong cảnh đẹp Các hang động

Các bãi biển và các đảo, quần đảo trên biển

Các di tích tự nhiên

Khí hậu

Khí hậu là một cảnh quan điển hình của

một nơi nào đó hoặc là tập hợp các trạng thái khí quyển và các quá trình thời tiết của một khoảng không gian lớn quan sát được gần mặt đất, có tác động đến bề mặt trái đất trong một khoảng thời gian dài

Các dạng thức của tài nguyên khí hậu, bao gồm nguồn lợi về ánh sáng, nhiệt

độ, độ ẩm, gió của một vùng, có thể được khai thác nhằm phục vụ những mục đích kinh tế - xã hội nào đó

Sự đóng góp của khí hậu đối với du

lịch

Về phía cầu:

+ Tác động trực tiếp đến sức khoẻ của con người nói chung và khách

du lịch nói riêng

+ Ảnh hưởng đến nhịp độ dòng khách và quyết định đi du lịch của khách

Sự đóng góp của khí hậu đối với du

lịch

Về phía cung:

+ Tạo nên tính mùa vụ trong du lịch + Góp phần tạo nên sức hấp dẫn của tài nguyên và sản phẩm du lịch

Thuỷ văn

Nước là nguồn tài nguyên quan

trọng, gắn với việc phục vụ các nhu cầu sinh hoạt, sản xuất của con người

Nhiều loại hình du lịch cũng gắn với đối tượng nước như du lịch tắm biển, du lịch tắm khoáng…

Đặc điểm thuỷ văn nước ta

- Mạng lưới sông ngòi dày đặc (trung bình 0.5-1km/km2

- Các sông lớn đều chảy trong các đứt gãy sâu do kiến tạo của địa hình (Sông Hồng, sông Chảy, Đà, Cả )

- Cả nước có 2.360 con sông dài trên 10km, có 10 lưu vực sông chính diện tích trên 10.000km2

Đặc điểm thuỷ văn nước ta

độ pH ) có tác động sinh lý với con người,

có giá trị an dưỡng, chữa bệnh

Các đối tượng được khai thác phục vụ du lịch

Bề mặt nước và các bãi nông ven bờ + Các bãi biển

+ Các hồ nước + Các dòng sông - suối ( Sông Son, Sông Hương, sông Hậu, sông Tiền…)

Các điểm nước khoáng, suối nước nóng ( Kim Bôi – Hoà Bình, Vĩnh Hảo, Ninh

Thuận, Hội Vân, Quang Hanh, Tiên Lãng )

+ 547 loài cá nước ngọt

+ 2.038 loài cá biển

+ 9.300 loài động vật không xương sống

(Tiếp cận các nguồn gen và chia sẻ lợi ích - Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới – IUCN)

Động - thực vật

Các dạng khai thác tài nguyên sinh

vật phục vụ du lịch

Các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên và các khu rừng di tích lịch sử, văn hoá (VQG Cúc Phương, Cát Bà, Bến En, Bạch Mã, U Minh,

Tân Trào, Hương Sơn, Vàm Sát, Bà Đen…)

Một số hệ sinh thái đặc biệt: hệ sinh thái ngập mặn (Xuân Thuỷ- NĐ, Chàm Chim - Đồng Tháp, U Minh-

Cà Mau), hệ sinh thái rạn san hô ( QN, Hải Phòng, Khánh Hoà, Bà Rịa – Vũng Tàu )

Các điểm tham quan sinh vật: v ườn bách thú, các bảo tàng sinh vật, vườn hoa trái, các

điểm thuần dưỡng voi…

Sự kết hợp các loại tài nguyên du lịch tự nhiên

• Phân bổ theo tuyến, trên diện tích tương đối hẹp dọc đường bờ biển

• Có tính chất thống nhất

• Du lịch có tính mùa sâu sắc

Tổ hợp ven biển

Sự kết hợp các loại tài nguyên du lịch tự nhiên

Tổ hợp núi

• Được khai thác nhiều phục vụ du lịch

• Phù hợp với nhiều loại hình du lịch

• Không hạn chế nhiều về không gian phân bổ như tài nguyên du lịch biển

• Có tính đa dạng

• Du lịch có tính mùa nhưng có thể khai thác những loại hình du lịch khác nhau phù hợp với từng mùa

Sự kết hợp các loại tài nguyên du lịch tự nhiên

• Tài nguyên du lịch bị hạn chế về không gian

do sự đô thị hoá, có bàn tay con người tác động nhiều

• Đơn điệu và nghèo nàn

• Du lịch có thể tiến hành quanh năm

Các di sản thiên nhiên thế giới của Việt

Nam

1 Vịnh Hạ Long, được công nhận hai lần, năm 1994, là di sản thiên nhiên thế giới, và năm 2000, là di sản địa chất thế giới theo tiêu chuẩn N (I) (III)

2 Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, năm 2003, là di sản thiên nhiên thế giới theo tiêu chuẩn N (I)

Các khu dự trữ sinh quyển của Việt

Nam được Unesco công nhận

Khu dự trữ sinh quyển biển Kiên Giang

Khu dự trữ sinh quyển Tây Nghệ An

Tài nguyên du

lịch

- Tài nguyên du lịch tự nhiên:

+ 100 vườn quốc gia, KBTTN,

+ 02 Di sản TN thế giới: Hạ Long và Phong Nha kẻ bàng

+ 05 Khu dự trữ sinh quyển thế giới (Cát Bà)

- Tài nguyên du lịch nhân văn (vật thể và phi vật

thể)

+ 40.000 DSVH vật thể và phi vật thể, ( 2.800 di tích

Quốc gia)

+ 8 di sản VH thế giới: Cố đô Huế, Di tích Mỹ Sơn, phố cổ Hội An, Khu

di tích trung tâm Hoàng thành Thăng Long, Nhã Nhạc Cung Đình Huế,

Không gian văn hoá Cồng chiêng Tây Nguyên, Không gian văn hoá Quan

họ Bắc Ninh, Ca trù

+ Bia đá tiến sĩ Văn Miếu - Quốc Tử Giám được công nhận là di sản tư

liệu thế giới

• Vấn đề:

- Quản lý và khai thác TNDL: Cơ chế, chính sách…

- Bảo vệ và phát huy tiềm năng TNDL…

Hệ thống di sản là cơ sở hình thành và phát triển các sản phẩm du lịch