Hoạt động GDNGLL là những hoạt động được thực hiện ngoài thời gian học tập, nhằm lôi cuốn học sinh tham gia, mở rộng hiểu biết, tạo không khí vui tươi, lành mạnh, tạo cơ hội để học sinh rèn luyện thói quen lối sống trong cộng đồng và phát huy năng lực, sở thích từng cá nhân, góp phần hình thành nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo.
Trang 1MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG XÂY DỰNG KẾ HOẠCH HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP
I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
Năm học 2014 - 2015 là năm tiếp tục thực hiện có hiệu quả nội dung các cuộc
vận động “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”, “ Hai
không” và phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
Trong các hoạt động để thực hiện phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện,
học sinh tích cực” có thể nói HĐNGLL (hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp) là điểm
nhấn, vì đây là những hoạt động không những giúp học sinh củng cố kiến thức mà còn hình thành cho các em nhiều kĩ năng sống, tính năng động, mạnh dạn, tự tin trong các
tổ chức, sinh hoạt Đồng thời góp phần thắt chặt tình cảm bạn bè, tạo sự thân thiện giữa thầy và trò sau những giờ học căng thẳng
Bản thân tôi được phân công phụ trách hoạt động ngoài giờ nhưng chưa được đào tạo hay qua lớp tập huấn liên quan đến công việc nên mọi hoạt động đều phải học hỏi
từ những đồng nghiệp và dựa trên các tài liệu có được
Qua thực tế cho thấy các hoạt động ngoài giờvẫn còn nhiều hạn chế như: làm theo phong trào, ít đầu tư đến vai trò của hoạt động này, nếu có tổ chức thì chỉ mang tính hình thức Nội dung còn đơn điệu chưa khắc sâu vào ý thức học sinh nên dẫn đến chất lượng và hiệu quả giáo dục chưa cao
Sau khi hiểu rõ vai trò quan trọng của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, để làm tốt Ban hoạt động NGLL phải nhận thức rõ vai trò của hoạt động này, coi đó là một trong những công tác trọng tâm của nhà trường để đề ra biện pháp chỉ đạo cho phù hợp Với cương vị là Phó hiệu trưởng phụ trách hoạt động ngoài giờ lên lớp của
trường tôi đã lựa chọn đề tài “Một số kinh nghiệm trong xây dựng kế hoạch hoạt động
ngoài giờ lên lớp”.
2 Mục đích của đề tài:
Trang 2Ngày nay học sinh ngày càng có những phát triển mới hơn về “chất” trong quá trình học tập và rèn luyện, các em phải mạnh dạn hơn và tư duy tốt hơn, có những nhu cầu cao hơn nhằm khẳng định sự phát triển của bản thân Chính vì vậy, trong nhà trường chúng ta phải nắm bắt đúng nhu cầu đó để tổ chức tốt các hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng của học sinh
Chương trình hoạt động GDNGLL thực chất là một phần rất cơ bản và quan trọng của hệ thống giáo dục vì nó tạo ra điều kiện, môi trường thống nhất với quá trình dạy học, quá trình giáo dục để tiềm năng của mỗi cá nhân học sinh có cơ hội bộc
lộ nhằm phát triển các phẩm chất năng lực
Hoạt động ngoại khóa giúp các em nhận thức, định hướng đúng đắn về việc làm của mình; có kĩ năng giao tiếp, ứng xử một cách chủ động sáng tạo; biết hợp tác, có tinh thần tập thể, Thông qua những hoạt động hàng ngày, giúp các em giảm căng thẳng trong học tập, tạo cho các em có được tính tự tin trong giao tiếp, đồng thời giúp các em có được sự thoải mái, sẵn sàng hoạt động, học tập Từ đó kết hợp với hoạt động trên lớp thúc đẩy các em học tập đạt kết quả cao nhất
Hoạt động ngoại khóa là cơ hội hợp tác giữa các thành phần trong và ngoài nhà trường; là điều kiện, là phương tiện để phát huy sức mạnh của tập thể cùng tham gia vào quá trình giáo dục trong nhà trường
Một số giáo viên chủ nhiệm ít quan tâm đến những hoạt động ngoại khóa do Ban HĐNGLL tổ chức nên chưa có sự hợp tác, hỗ trợ khi tổ chức hoạt động Vì vậy mà những giáo viên này chưa thể đánh giá hết ở học sinh lớp mình về tinh thần trách nhiệm trong việc tham gia và điều khiển các hoạt động của tập thể hay những khả năng, sáng tạo trong hoạt động của học sinh
3 Tổng quan thông tin về những vấn đề cần nghiên cứu:
Chương trình HĐGDNGLL gồm có 2 phần: Phần bắt buộc và phần tự chọn:
- Về phần bắt buộc: Nội dung phần này thể hiện ở các chủ điểm giáo dục theo
từng tháng như quy định trong nội dung sách hoạt động GDNGLL, mỗi tháng có một chủ điểm, mỗi chủ điểm có gợi ý 4 nội dung hoạt động
Trang 3- Về phần tự chọn: Hoạt động này nhằm giúp cho các em tích lũy kinh nghiệm
hoạt động cho bản thân Hoạt động tự chọn là phần các nội dung ngoại khóa của trường cũng trên cơ sở các chủ điểm tháng Hoạt động này được tổ chức theo nhiều hình thức như: sinh hoạt trong 1 buổi, 1tiết hoặc được nghe báo cáo trước cờ trong giờ chào cờ
Ở 2 phần trên, trong sách hướng dẫn nêu rất cụ thể Điều tôi cần nói ở đây là: Giáo viên chủ nhiệm chưa đầu tư nhiều cho các hoạt hoạt động để khai thác những hiểu biết kiến thức, những tiềm năng tích cực, sáng tạo của học sinh và của các lực lượng khác trong nhà trường nhằm đạt được hiệu quả giáo dục cao
4 Phạm vi và đối tượng của đề tài
Phạm vi: Đề tài tập trung thể hiện công tác xây dựng kế hoạch hoạt động GDNGLL ở trường cụ thể là công tác tổ chức thực hiện tiết GDNGLL theo chương trình và hoạt động ngoại khóa
Đối tượng: học sinh ở trường THCS
5 Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
II NHỮNG BIỆN PHÁP NHẰM GIẢI QUYẾT TỐT, HIỆU QUẢ VẤN ĐỀ :
A Cơ sở lý luận của vấn đề
Hoạt động GDNGLL là những hoạt động được thực hiện ngoài thời gian học tập, nhằm lôi cuốn học sinh tham gia, mở rộng hiểu biết, tạo không khí vui tươi, lành mạnh, tạo cơ hội để học sinh rèn luyện thói quen lối sống trong cộng đồng và phát huy năng lực, sở thích từng cá nhân, góp phần hình thành nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo
Trong giờ học học sinh ít có thời gian, không gian, môi trường để rèn luyện kỹ năng Vì thế chỉ có thông qua các hoạt động GDNGLL mới có điều kiện giúp cho học sinh phát triển, rèn luyện được các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi học sinh THCS như: Kỹ năng giao tiếp, ứng xử có văn hoá, kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động,
Trang 4Để thực hiện có hiệu quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong nhà trường, thì ngoài sự chỉ đạo của Ban hoạt động ngoài giờ lên lớp đòi hỏi phải có sự hỗ trợ của nhiều thành phần từ các tổ chuyên môn, các tổ chức đoàn thể và giáo viên chủ nhiệm trong từng nội dung hoạt động
B Thực trạng vấn đềnghiên cứu
THCS Phước Hội 2 là trường loại I với số lượng học sinh đông có thể tập trung được nhiều thành phần tham gia các phong trào Hơn nữa những năm qua trường đạt nhiều thành tích khi tham gia các phong trào do ngành Giáo Dục và địa phương tổ chức
Thực tế hoạt động GDNGLL ở trường đã có kế hoạch, có chương trình hoạt
động cụ thể theo chủ điểm từng tháng và tình hình thực tế nhà trường Tuy nhiên việc
thực hiện các tiết sinh hoạt NGLL chưa thật hiệu quả ở các lớp; Việc soạn giảng của giáo viên còn mang tính hình thức, thiếu sự đầu tư cho phù hợp thực tế lớp chủ nhiệm Hoạt động GDNGLL có tầm quan trọng trong việc góp phần giáo dục học sinh phát triển một cách toàn diện Song hoạt động GDNGLL chiếm rất nhiều thời gian của người làm công tác chủ nhiệm, nó đòi hỏi người làm công tác chủ nhiệm phải có
sự đầu tư, sáng tạo, có hiểu biết, tìm tòi trong nhiều lĩnh vực Có như vậy mới tổ chức thành công hoạt động GDNGLL
Việc tổ chức các tiết ngoại khóa còn đơn điệu, chưa huy động được nhiều lực lượng giáo viên trong nhà trường; giáo viên chủ nhiệm ít quan tâm đến các hoạt động diễn ra ngoài giờ học; một số hoạt động khó tập trung được toàn thể học sinh tham gia Bản thân tôi đảm nhận nhiệm vụ quản lý công tác hoạt động GDNGLL nhưng chưa được qua đào tạo hay tập huấn về phương pháp, kĩ năng tổ chức nên chỉ làm việc thông qua học hỏi kinh nghiệm và tham khảo tài liệu để tổ chức và thực hiện
Cơ sở vật chất, kinh phí tổ chức hoạt động còn hạn chế
C Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
1 Xây dựng kế hoạch triển khai các hoạt động
Ngay từ đầu năm học nhà trường đã xây dựng kế hoạch hoạt động GDNGLL cho cả năm học Trong mỗi kế hoạch đều phải thành lập ban hoạt động GDNGLL Các thành viên trong ban gồm: Trưởng ban là Phó hiệu trưởng, các thành viên là các tổ trưởng
Trang 5chuyên môn, GVCN và các đoàn thể trong nhà trường ( tùy theo từng nội dung hoạt động sẽ mời những tổ trưởng hoặc người đứng đầu các tổ chức đoàn thể có liên quan).Khi xây dựng kế hoạch chỉ đạo các hoạt động NGLL thì trưởng ban phải chỉ đạo định hướng những hoạt động nào, phối hợp với tổ chuyên môn hay đoàn thể nào
để thực hiện theo chủ đề cho phù hợp với thời gian và tình hình của năm học Cụ thể : các hoạt động lớn trường tôi xây dựng sẽ được tổ chức thực hiện trong năm học 2014- 2015 như sau :
THÁNG CHỦ ĐIỂM
HOẠT ĐỘNG Kế hoạch xây dựng hoạt động ngoại khóa
8, 9
“Truyền thống nhà trường”
- Tham gia hội thi “Em yêu Lịch Sử Việt Nam”
- Kể chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh hàng tuần theo từng lớp trong học kỳ I
10
“Chăm ngoan học giỏi”
- Hội nghị học tốt
trọng đạo”
- Tổ chức thi làm báo tường kỉ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11
nhớ nguồn”
- Kỉ niệm 71 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam;
- Kết hợp với địa phương tổ chức ngoại khóa tuyên truyền phòng chống HIV/ AIDS và ATGT
1-2
“ Mừng đảng
– Mừng xuân”
- Kể chuyện về tấm gương người tốt, việc tốt hàng tuần theo từng lớp trong học kỳ II
- Tổ chức hoạt động văn nghệ “mừng đảng mừng xuân” gây quỹ khuyến học; Hội khỏe Phù Đổng; ngoại khóa về Biển, đảo quê em
- Kỉ niệm 85 năm ngày thành lập Đảng cộng sản Việt Nam (22/12/ 1944- 22/12/ 2014)
lên Đoàn”
- Phong tràogiữ gìn vở sạch chữ đẹp
- Báo cáo kỉ niệm 84 năm ngày thành lập Đoàn TNCSHCM
Trang 6THÁNG HOẠT ĐỘNG CHỦ ĐIỂM Kế hoạch xây dựng hoạt động ngoại khóa
hữu nghị”
- Ngoại khoá thí nghiệm - thực hành môn Sinh Hóa Lý; câu lạc bộ Tiếng Anh,
- Thi vẽ tranh từ tác phẩm văn học
- Kỉ niệm 40 năm ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước
kính yêu”
- Kỉ niệm 61 năm chiến thắng Điện Biên Phủ và 125 năm ngày sinh chủ tịch Hồ Chí Minh
2 Tổ chức thực hiện:
Lên chương trình hướng dẫn các tiết sinh hoạt NGLL để thực hiện đồng bộ giữa các lớp trong cùng khối sẽ thực hiện trong tuần theo chủ điểm, nêu rõ mục tiêu, có gợi
ý từng nội dung và hình thức hoạt động; đã có sự thống nhất thiết kế giáo án chung cho toàn trường từ đầu năm học
Tùy theo từng tháng không nhất thiết sẽ tổ chức tất cả hoạt động trong sách DGNGLL mà Ban hoạt động NGLL sẽ tổ chức thực hiện một số tiết theo thực tế hoạt động nhà trường như: báo cáo kinh nghiệm học tốt, phong trào vở sạch chữ đẹp ở vòng lớp
Trưởng ban sẽ kiểm tra giáo án ít nhất 1 lần/ năm của tất cả các lớp để có đánh giá cụ thể và rút ra kinh nghiệm chung Vì đây cũng là một trong những loại hồ sơ theo yêu cầu của mỗi giáo viên nên phải xếp loại để kết hợp với Ban chuyên môn đánh giá chung cho giáo viên được kiểm tra trong nhà trường
Trưởng ban chỉ đạo kế hoạch hoạt động GDNGLL có nhiệm vụ lập kế hoạch ngoại khóa trong kế hoạch hoạt động GDNGLL theo năm, tháng thống nhất với kế hoạch chung của nhà trường, phối hợp với các lực lượng trong và ngoài nhà trường để tổ chức Xác định hình thức sẽ tổ chức ngoại khóa: giờ chào cờ hoặc 1 buổi học tùy theo nội dung hoạt động
Xây dựng nội dung hoạt động ngoại khóa phải đảm bảo các quy trình sau đây: Bước 1 :
Trang 7- Đặt tên chủ đề hoạt động và xác định các yêu cầu giáo dục cần phải đạt được.
Trước hết cần xác định chủ đề của hoạt động, vì chủ đề chứa đựng nội dung hoạt động và định hướng cho việc lựa chọn hình thức hoạt động phù hợp với điều kiện cụ thể và thời gian của nhà trường (cần có sự phối hợp với chuyên môn nhà trường thống nhất thời gian )
- Sau khi lựa chọn chủ đề, cần xác định rõ mục tiêu giáo dục để chỉ đạo triển khai hoạt động đúng hướng và có hiệu quả Việc xác định mục tiêu hoạt động phải căn cứ vào các nhiệm vụ của hoạt động chú ý vào 3 yêu cầu giáo dục :
+ Yêu cầu giáo dục về nhận thức: hoạt động sẽ cung cấp cho học sinh những hiểu biết, những thông tin gì ? ( cách nhận biết, tình hình địa phương, )
+ Yêu cầu giáo dục về thái độ: qua hoạt động sẽ giáo dục học sinh về mặt tình cảm, thái độ gì ? ( tích cực hưởng ứng, hứng thú với nội dung, )
+ Yêu cầu giáo dục về kỹ năng: qua hoạt động sẽ hình thành ở học sinh những
kĩ năng gì? ( kĩ năng giao tiếp ứng xử, kĩ năng tự quản, kĩ năng hợp tác, )
Bước 2: chuẩn bị cho hoạt động
- Vạch kế hoạch bao gồm: Dự kiến thời gian chuẩn bị, thời gian tiến hành hoạt động; dự kiến nội dung và hình thức hoạt động; dự kiến những điều kiện về phương tiện hoạt động, cơ sở vật chất hoạt động, con người tham gia hoạt động và dự trì kinh phí hoạt động
- Dự kiến đối tượng tham gia chuẩn bị chủ yếu là học sinh; nhưng trong nhiều hoạt động cần có sự tham gia chuẩn bị của giáo viên, Đoàn- Đội, các lực lượng trong nhà trường
- Xây dựng chương trình thực hiện hoạt động
- Bồi dưỡng đội ngũ cốt cán học sinh về kĩ năng tự quản, kĩ năng điều khiển hoạt động, kĩ năng hợp tác hoạt động,
Trang 8- Đôn đốc, kiểm tra việc chuẩn bị Trong quá trình chuẩn bị hoạt động phải khuyến khích và lôi cuốn học sinh tham gia vào các công việc chuẩn bị, để học sinh là chủ thể tích cực hoạt động theo sự hướng dẫn của các thành viên đã được phân công
Bước 3: tiến hành hoạt động
Ở bước này, học sinh sẽ điều khiển hoạt động theo chương trình đã được xây dựng từ trước dưới sự hỗ trợ của đội ngũ được phân công 1 số nhiệm vụ
Bước 4: đánh giá kết quả hoạt động và tổ chức rút kinh nghiệm
Việc đánh giá kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có liên quan tới kết quả giáo dục toàn diện của nhà trường, của lớp để từ đó rút ra kinh nghiệm cho việc tổ chức các hoạt động tiếp theo
Xây dựng cụ thể hoạt động ngoại khóa :
Tùy theo nội dung ngoại khóa mà tôi đã lên kế hoạch thực hiện trong năm bằng nhiều hình thức khác nhau và sự chuẩn bị cũng như phân công nhiệm vụ phải hết sức
cụ thể và chi tiết Cụ thể một số hoạt động lớn mà trường tôi đã tổ chức như sau:
** Báo cáo trong giờ chào cờ theo chủ điểm của nội dung:
- Kỉ niệm 85 năm ngày thành lập Đảng cộng sản Việt Nam (22/12/ 1944- 22/12/ 2014)
- Kỉ niệm 40 năm ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước ( 30/04/1975- 30/04/2015)
Đây là hoạt động thường niên nên tôi chọn hình thức báo cáo tuyên truyền nhằm giáo dục sâu rộng đến toàn thể học sinh tinh thần dân tộc
Tôi chọn tuần lễ gần nhất trước ngày lễ sẽ tổ chức báo cáo, phân công tổ chuyên môn
Sử Địa sẽ biên soạn nội dung về quá trình hình thành và ý nghĩa ngày lễ, thông qua đó
là sự giáo dục thế hệ trẻ lòng biết ơn sâu sắc với những anh hùng đã hy sinh vì sự nghiệp dân tộc Cũng trong nội dung này học sinh phần nào hình thành cho mình một lượng kiến thức về lịch sử đã học trên lớp hoặc kiến thức mà các em chưa được học đến trong chương trình
Trang 9Đây là những sự kiện lịch sử giai đoạn hiện đại mà các em sẽ được học trong chương trình Lịch Sử khối lớp 9 Vì thế mà đối với những học sinh các khối lớp khác chưa học đến thì các em sẽ khó nhận thức sự kiện trong bài báo cáo với thời gian ngắn như vậy nên tôi xây dựng kế hoạch phân công tổ Sử Địa biên soạn cả hệ thống câu hỏi về
sự kiện lịch sử nhằm đánh giá khả năng tiếp thu và nhận thức của các em về ý nghĩa của những ngày lễ này Xen kẽ phần trả lời câu hỏi là các tiết mục văn nghệ của giáo viên và học sinh
Để tạo không khí sôi nổi, khí thế dân tộc gắn với những sự kiện lớn này, ban văn thể cũng được sự phân công bằng những tiết mục văn nghệ liên quan đến sự kiện của chính giáo viên trong trường thực hiện Những lời ca như được dựng lại các hình ảnh
hào hùng của lịch sử giúp học sinh yêu hơn và tự hào hơn truyền thống dân tộc ** Tổ chức ngoại khóa trong 1 buổi ( Ngoại khóa về Biển, đảo quê em; hội thi thí nghiệm - thực hành môn Hóa- Lý; Kết hợp với địa phương tổ chức ngoại khóa tuyên
truyền phòng chống HIV/ AIDS)
Biển, đảo chúng ta đang là tình hình thời sự nóng bóng mà cả nước quan tâm đến, làm sao để học sinh biết được những tài nguyên vô cùng quý giá mà biển ban tặng cho ta và bằng hình thức nào để các em thấy được chủ quyền vùng biển nước ta giờ đây đã và đang đối diện với những thách thức của lòng tham, sự đe dọa của những
kẻ ngang ngược sẵn sàng đạp lên giá trị của lịch sử Xác định đây cũng là nhiệm vụ hết sức quan trọng của Ban HĐNGLL, tôi đã kết hợp với tổ chuyên môn Sử Địa xây dựng kế hoạch ngoại khóa theo chủ đề “ Biển, đảo quê em” trong buổi sinh hoạt giao lưu giữa các đội chơi qua nhiều phần thi liên quan đến kiến thức về biển, đảo
Để chuẩn bị cho buổi ngoại khóa này phải có sự tham gia, hỗ trợ của nhiều thành phần: ban cố vấn, ban giám khảo, ban biên tập, các đội thi, đội cổ động, Vì thế mà
sự phân công không rõ ràng, cụ thể thì buổi ngoại khóa cũng khó đạt hiệu quả
Bước đầu tiên là làm việc với tổ chuyên môn định hướng các nội dung và hình thức sẽ
tổ chức:
Trang 10Phần 1: kiến thức phải được xây dựng bằng lời giới thiệu về biển, đảo của các đội, làm thế nào để học sinh tự hóa thân mình vào một phần địa danh tên gọi biển đảo đó của đội mình
Phần 2: đánh giá hiểu biết học sinh thông qua các câu hỏi trắc nghiệm biển, đảo Phần 3: ghép tranh để tạo thành những hình ảnh về biển, đảo
Phần 4: trò chơi vận động trên sân khấu để mang về những sản vật của biển, đảo ( nếu không phải thì không được tính điểm )
Theo chương trình kiến thức được học tôi chọn khối 8,9 là đối tượng tham gia Như vậy để thực hiện tốt các phần thi này mỗi đội phải có sự hướng dẫn của một giáo viên trong tổ (đang trực tiếp giảng dạy bộ môn Địa Lý) gợi ý cho đội đặt tên, giúp các em nói được lời giới thiệu chính xác về tên đội mình và thông điệp muốn gửi đến mọi người cũng như ý nghĩa khi tham gia hội thi
Phần xây dựng câu hỏi trắc nghiệm chúng tôi biên soạn những nội dung gần với lượng kiến thức đã được học kể cả sự liên hệ về tài nguyên, môi trường biển trên quê hương Xen kẽ trong những câu hỏi là phần gặp gỡ khách mời cán bộ Bộ đội biên phòng sẽ nói thêm những thông tin liên quan đến tình hình biển, đảo hiện nay
Phần ghép tranh là những hình ảnh về biển, đảo nhưng phải có sự chọn lọc hình ảnh đặc sắc, mỗi phần bức tranh đều có điểm nhấn mà học sinh nhìn vào sẽ dễ nhận biết
để ghép hoàn chỉnh
Cuối cùng là trò chơi vận động giúp học sinh thể hiện tinh thần đồng đội, tính nhạnh nhẹn khi vượt qua các chướng ngại vật và biết phân loại những sản vật nào không phải là tài nguyên biển Để tạo sự công bằng cho các đội thi cần có sự phân công hợp
lý, người hướng dẫn các đội không có trong thành phần ban giám khảo, ban biên soạn nội dung
Mở màn buổi ngoại khóa nhằm tạo sự bất ngờ hấp dẫn người dự, ban tổ chức sắp xếp tiết mục văn nghệ về nội dung biển, đảo Lời kết của bài hát chính là lý do của buổi ngoại khóa Đây cũng là sân chơi cho toàn trường nên không thể thiếu câu hỏi dành