Quản lý chi theo dự toán được coi là rất quan trọng đối với việc quản lý chi thường xuyên của NS xã. NS xã hàng năm để đầu tư cho nhiều lĩnh vực khác nhau, mức chi cho mỗi loại hoạt động được xác định theo đối tượng riêng, định mức riêng sẽ dẫn đến các mức chi từ NS xã cho các hoạt động cũng có sự khác nhau. Mặt khác, quản lý theo dự toán thì mới đảm bảo được cân đối ngân sách, tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều hành ngân sách, hạn chế tính tùy tiện trong quản lý và sử dụng kinh phí ở các đơn vị thụ hưởng ngân sách.
Trang 1BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH
QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ
NƯỚC THỊ TRẤN VẠN HÀ, TỈNH THANH HÓA
Mã số : 01
NGƯỜI HƯỚNG DẪN: PGS, TS PHẠM VĂN LIÊN.
Trang 2LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu,kết quả nêu trong luận văn tốt nghiệp là trung thực xuất phát từ tình hình
thực tế của đơn vị thực tập
Sinh viên
Lê Thị Vân Anh
Trang 3MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN 2
MỤC LỤC 3
DANH MỤC CẤC CHỮ VIẾT TẮT 5
DANH MỤC CÁC BẢNG 6
DANH MỤC CÁC HÌNH 7
LỜI MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHI VÀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH CẤP XÃ 4
1.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, NỘI DUNG CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH XÃ 4
1.1.1 Khái niệm chi thường xuyên ngân sách xã 4
1.1.2 Đặc điểm chi thường xuyên ngân sách xã 4
1.1.3 Vai trò chi thường xuyên ngân sách xã 5
1.1.4 Nội dung chi thường xuyên ngân sách xã 6
1.2 QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH XÃ 7
1.2.1 Nội dung quản lý chi ngân sách xã 7
1.2.1.1 Lập dự toán chi thường xuyên ngân sách xã 7
1.2.1.2 Tổ chức chấp hành dự toán chi thường xuyên ngân sách xã 9
1.2.1.3 Quyết toán chi thường xuyên ngân sách xã 11
1.2.2 Các nguyên tắc quản lý chi thường xuyên ngân sách xã 13
1.2.2.1 Nguyên tắc chi theo dự toán 13
1.2.2.2 Nguyên tắc chi tiết kiệm, hiệu quả 13
1.2.2.3 Nguyên tắc chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước 14
1.2.2.4 Nguyên tắc chi theo đúng chế độ, tiêu chuẩn định mức quy định 14
CHƯƠNG 2:THỰC TRẠNG CHI VÀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH THỊ TRẤN VẠN HÀ 15
Trang 42.1 KHÁI QUÁT VỀ THỊ TRẤN VẠN HÀ VÀ BỘ MÁY QUẢN LÝ CHI
NGÂN SÁCH VẠN HÀ 15
2.1.1 Khái quát điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội thị trấn Vạn Hà 15
2.1.1.1 Điều kiện tự nhiên 15
2.1.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 15
2.2.2 Tình hình chấp hành dự toán chi thường xuyên ngân sách thị trấn 20
2.2.3 Tình hình quyết toán chi thường xuyên ngân sách thị trấn 34
2.3 NHỮNG MẶT ĐẠT ĐƯỢC CỦA QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN THỊ TRẤN VẠN HÀ 35
2.3.1 Những mặt đạt được 35
2.3.2 Những mặt tồn tại, hạn chế 36
2.3.3 Nguyên nhân 37
CHƯƠNG 3:GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH THỊ TRẤN VẠN HÀ 39
3.1 ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN CÔNG TÁC CHI THƯỜNG XUYÊN 39 3.2 CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHI VÀ QUẢN LÝ CHI 40
3.2.1 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra một số khoản chi sự nghiệp ngân sách thị trấn 40
3.2.2 Nâng cao năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ kế toán thị trấn 40
3.2.3 Quán triệt chi tiêu tiết kiệm, hiệu quả đối với một số khoản chi hành chính 41
3.2.4 Tăng cường công khai – minh bạch chi ngân sách thị trấn 43
3.3 ĐIỀU KIÊN THỰC THI GIẢI PHÁP 43
KẾT LUẬN 45
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 46
Trang 5DANH MỤC CẤC CHỮ VIẾT TẮT
NSNN: Ngân sách nhà nước
UBND: Ủy ban nhân dân
HĐND: Hội đồng nhân dân
Trang 6DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Tình hình chi thường xuyên ngân sách thị
trấn Vạn Hà giai đoạn 2012 - 2014
27
Trang 8
LỜI MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài.
Thị trấn là cấp chính quyền cơ sở trong hệ thống tổ chức hành chính 4cấp ở nước ta hiện nay Thị trấn có chức năng nhiệm vụ gắn liền với việc thựchiện mục tiêu xây dựng nhà nước dân chủ, do dân và vì dân, là nơi giải quyết cácmối quan hệ phát sinh ban đầu giữa nhà nước với dân Trong hệ thống ngân sáchnhà nước, ngân sách thị trấn là đơn vị ngân sách cấp cơ sở, đồng thời là đơn vịtrực tiếp sử dụng ngân sách nhà nước Ngân sách thị trấn chính là phương tiệnvật chất để chính quyền cấp thị trấn thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của mình.Ngân sách thị trấn ổn định và được quản lý chi tiêu hiệu quả sẽ góp phần thựchiện tốt các mục tiêu kinh tế - xã hội đề ra, thúc đẩy nhanh sự phát triển chungcủa đất nước Vì nó có tầm quan trọng đặc biệt, liên quan trực tiếp đến đời sốngcủa nhân dân nên thị trấn và ngân sách thị trấn luôn là đề tài được rất nhiều tácgiả quan tâm nghiên cứu
Thứ nhất, thị trấn liên quan trực tiếp đến đời sống vật chất, tinh thần của
người dân địa phương, của hộ gia đình Chi tiêu ngân sách thị trấn sẽ quyết địnhđến bộ mặt của địa phương, mặt khác nguồn ngân sách nhà nước cấp cho thị trấn
ít nên cần thiết phải chi tiêu thế nào để đạt hiệu quả cao nhất, hoàn thành tốtnhiệm vụ được giao
Thứ hai, thời gian qua, mặc dù đã có những cải cách mang tính tích cực
về quản lý ngân sách thị trấn tuy nhiên một số địa bàn vẫn bộc lộ nhiều hạnchế trong quá trình quản lý chi ngân sách
Thứ ba, thị trấn là đơn vị ngân sách cấp cơ sở, cơ sở có được hoàn thiện
và hoạt động vững chắc thì mới có nền tảng cho những cấp trên vận hành
Trang 9Từ những thực trạng trên, tác giả chọn đề tài: “Quản lý chi thường xuyênngân sách nhà nước thị trấn Vạn Hà, tỉnh Thanh Hóa” nhằm xây dựng bứctranh toàn cảnh về thực trạng quản lý chi nơi đây, từ đó có định hướng gópphần hoàn thiện hơn công tác này, xây dựng cấp ngân sách cơ sở vững mạnh.
2 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
- Đề tài nghiên cứu trên đối tượng là quản lý chi ngân sách thị trấn
- Nghiên cứu ở phạm vi 1 thị trấn, thị trấn Vạn Hà - huyện Thiệu Hóa - tỉnhThanh Hóa, đơn vị ngân sách cấp cơ sở và cũng là đơn vị trực tiếp sử dụng ngânsách nhà nước
3 Câu hỏi nghiên cứu
3 câu hỏi cần được làm sáng rõ trong đề tài này qua sự nghiên cứu cụ thểtại thị trấn Van Hà, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa:
- Thực trạng quản lý chi ngân sách thị trấn Vạn Hà cụ thể như thế nào?
- Nguyên nhân của tình trạng quản lý chi không hiệu quả đó?
- Giải pháp khắc phục tình trạng đó ra sao?
4 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài kết hợp các phương pháp nghiên cứu thường được sử dụng trongnghiên cứu về kinh tế - tài chính để phục vụ việc nghiên cứu và giải quyết cácvấn đề của thực tiễn về chi và quản lí chi thường xuyên tại đơn vị cụ thể, đólà:
- Thu thập, tổng hợp số liệu về tình hình chi thường xuyên và quản lí chithường xuyên ngân sách thị trấn
Trang 10- Thu thập, tổng hợp số liệu về tình hình chi thường xuyên ngân sách thị trấngiai đoạn 2011 – 2014 để có được cái nhìn trung hạn về vấn đề này.
- So sánh để thấy sự biến động qua các năm ngân sách
- Khảo sát tình hình quản lí chi thực tế tại đơn vị, so sánh với số liệu báo cáo
- Tham vấn ý kiến của người công tác tài chính thị trấn của lãnh đạo Thị trấn
5 Kết cấu của đề tài
Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, đề tài được chia làm 3 chương như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận chung về chi và quản lý chi ngân sách cấp xã
Chương 2: Thực trạng chi và quản lí chi thường xuyên ngân sách thị trấnVạn Hà
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý chi thường xuyên ngân sách thịtrấn Vạn Hà
Em xin chân thành cảm ơn!
Thanh Hóa, ngày 16 tháng 05 năm 2015
Sinh viên
Lê Thị Vân Anh
Trang 111.1.1 Khái niệm chi thường xuyên ngân sách xã
Chi thường xuyên của NS xã là quá trình phân phối và sử dụng các nguồnlực tài chính đã tập trung vào NS xã để đáp ứng các nhu cầu chi thực hiệnchức năng, nhiệm vụ của xã
1.1.2 Đặc điểm chi thường xuyên ngân sách xã
Chi thường xuyên ngân sách xã có 3 đặc điểm chính, đó là:
• Hoạt động chi ngân sách xã luôn gắn chặt với quyền lực kinh tế, chính trịcủa chính quyền cấp xã và được tổ chức thực hiện trên cơ sở những quy định,luật lệ thống nhất được Nhà nước ban hành
• Bản chất của chi NSX là hệ thống những mối quan hệ kinh tế: giữa chínhquyền cấp xã và các tổ chức sản xuất, kinh doanh trên địa bàn xã; ngân sách
xã với các tổ chức tài chính trung gian với quỹ tín dụng nhân dân; giữa ngânsách xã và các tổ chức xã hội cấp xã
• Các khoản chi NSX mang tính chất không hoàn trả trực tiếp Chi NSXđảm bảo hoạt động của bộ máy chính quyền cấp xã, gắn liền với những nhiệm
vụ kinh tế, chính trị xã hội mà Nhà nước đảm nhiệm trong từng thời kỳ: cáchoạt động văn hóa xá hội, xóa đói giảm nghèo, cung cấp các dịch vụ côngcộng…không đòi hỏi phải hoàn trả lại cho nhà nước Đặc điểm này xuất phát
từ chức năng của nhà nước đối với sự đảm bảo phát triển kinh tế của đất nước
Trang 12• Chi NSX gắn chặt với hoạt động của chính quyền cơ sở NSX bởi vì:NSX vừa là một cấp ngân sách phải có chức năng, nhiệm vụ của một cấp NS.Vừa là cấp cơ sở, dưới đó không còn đơn vị dự toán, các đơn vị thụ hưởngngân sách trực thuộc nên NSX cũng chính là đơn vị dự toán Vì vậy nó ảnhhưởng đến nhiều nội dung quản lý NSX như tổ chức bộ máy quản lý, chế độ
kế toán NSX và công khai NSX
1.1.3 Vai trò chi thường xuyên ngân sách xã
Để chính quyền tại cơ sở thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của mình thìcần phải có kinh phí hoạt động và ngân sách xã cung cấp và duy trì sự pháttriển của ngân sách xã
Ngân sách xã là nguồn tài chính chủ yếu để đảm bảo cho chính quyềnNhà nước cấp xã thực thi các nhiệm vụ kinh tế xã hội trên địa bàn Để thựchiện các chức năng nhiệm vụ về quản lý kinh tế, xã hội trên địa bàn theo sựphân cấp trong hệ thống chính quyền Nhà nước, chính quyền xã cần phải cóđược nguồn tài chính đủ lớn Trong số các Quỹ tiền tệ mà chính quyền xãđược quyền quản lý và sử dụng, thì ngân sách xã được coi là Quỹ tiền tệ cóqui mô lớn nhất, chỉ được phép sử dụng cho việc thực hiện các nhiệm vụ màchính quyền xã phải đảm nhận Do vậy khả năng đảm bảo nguồn tài chính từngân sách xã như thế nào sẽ có ảnh hưởng không nhỏ đến mức độ thực hiệncác nhiệm vụ về kinh tế, xã hội của chính quyền nhà nước cấp xã
Ngân sách xã là công cụ tài chính quan trọng để giúp chính quyền Nhà nướccác xã khai thác thế mạnh về kinh tế, xã hội trên địa bàn Cùng với quá trình hoànthiện Luật ngân sách nhà nước, cơ chế phân cấp về quản lý kinh tế - xã hội chochính quyền xã càng ngày càng nhiều hơn tạo thế chủ động cho các xã trong quátrình xây dựng và phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn Trong quá trình đó ngân
Trang 13sách xã đóng vai trò không nhỏ thông qua việc tạo lập các nguồn tài chính cầnthiết để chính quyền xã đầu tư cho khai thác các thế mạnh về kinh tế xã hội nôngthôn, và từng bước tạo đà cất cánh cho kinh tế xã những năm sau này.
1.1.4 Nội dung chi thường xuyên ngân sách xã
Nội dung các khoản chi thường xuyên ngân sách xã là:
• Chi cho hoạt động của văn phòng UBND xã, như: Tiền công, tiền lươngcho cán bộ, công chức cấp xã; sinh hoạt phí đại biểu HĐND; các khoản phụ cấpkhác theo quy định của nhà nước; chi về phúc lợi tập thể, y tế, vệ sinh; chi côngtác phí; chi phí chung cho hoạt động của văn phòng UBND; chi khác; …
• Chi kinh phí hoạt động cho cơ quan Đảng cộng sản Việt Nam ở cấp xã;
• Chi kinh phí hoạt động cho các tổ chức chính trị - xã hội của xã, như: Mặttrân Tổ quốc Việt Nam; Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh; Hội cựu chiếnbinh; Hội liên hiệp Phụ nữ; Hội Nông dân, sau khi trừ các hkoản thu theo điều lệ
và các khaorn thu khác (nếu có);
• Chi đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho cán bộ xã và các đối tượngkhác theo chế độ hiên hành;
• Chi cho công tác dân quân, tự vệ, trật tự an ninh xã hội, như: huấn luyêdân quân tự vệ; các khoản phụ cấp huy động dân quân tự vệ và các khoản khác vềdân quân tự vệ thuộc nhiệm vụ chi của NS xã theo quy định của Pháp lệnh dânquân tự vệ; đăng kí nghĩa vụ quân sự, công tác nghĩa vụ quân sự khác thuộcnhiệm vụ chi của NS xã theo quy định của Pháp lệnh Dân quân tự vệ; tuyêntruyền, vận động và tổ chức phong trào bảo vệ an ninh, trật tự an toàn xã hội trênđịa bàn xã; các khoản chi khác theo chế độ quy định;
Trang 14• Chi cho công tác xã hội và hoạt động thông tin, văn hóa, thể dục, thể thao
do xã quản lý, như: trợ cấp hàng tháng cho cán bộ xã nghỉ việc theo chế độ hiênhành (không thể trợ cấp hàng tháng cho cán bộ xã nghỉ việc và trợ cấp thôi việcmột lần cho cán bộ xã nghỉ việc tử ngày 01/01/1998 trở về sau do tổ chức Bảohiểm xã hội chi trả); chi thăm hỏi các gia đình chính sách; chi cứu tế xã hội vàcông tác xã hội khác; chi hoạt động văn hóa, thông tin, thể thao, truyền thông do
xã tổ chức;
• Chi sự nghiệp giáo dục bao gồm: Hỗ trợ các lớp bổ túc văn hóa; trợ cấpnhà trẻ, mẫu giáo, kể cả trợ cấp cho giáo viên mẫu giáo và cô nuôi dạy trẻ do xã,thị trấn quản lý;
• Chi sự nghiệp y tế, như: Hõ trợ chi thường xuyên và mua sắm trang thiết
bị phục vụ cho khám chữa bệnh của trạm y tế;
• Chi sửa chữa, cải tạo các công trình phúc lợi công cộng, các công trìnhthuộc kết cấu hạ tầng do xã quản lý, bao gồm: trường học, trạm y tế, đài tưởngniệm, cầu cống, đường xá, công trình cấp nước, thoát nước, công trình phục vụ thểdục thể thao…; riêng đối với thị trấn còn phải chi sửa chữa, quản lý cải tạo vỉa hè,đường phố, nội thị, đen chiếu sang, công viên, cây xanh;
• Chi hỗ trợ, khuyến khích phát triển các sợ nghiệp kinh tế, bao gồm:khuyến nông, khuyến ngư, khuyến lâm,… nhằm nuôi dưỡng phát triển nguồn thucho NS xã;
• Chi các khoản chi thường xuyên khác theo quy định của pháp luật
Trang 151.2 QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH XÃ
1.2.1 Nội dung quản lý chi ngân sách xã
1.2.1.1 Lập dự toán chi thường xuyên ngân sách xã
* Căn cứ lập dự toán ngân sách xã:
Dự toán NS xã hàng năm được xây dựng dựa trên những căn cứ sau:
- Dự báo những xu hướng, cơ hội, thách thức trong phát triển kinh tế - xãhội ở địa phương có tác động đến nguồn thu và nhiệm vụ chi của xã năm kếhoạch
- Các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội đảm, bảo an ninh quốc phòng,trật tự an toàn xã hội của xã thể hiên trong kế hoạch phát triển 5 năm và hàngnăm của xã;
- Chính sách, chế độ thu ngân sách nhà nước, cơ chế phân cấp nguồn thu,nhiệm vụ chi ngân sách xã và tỷ lệ phân chia nguồn thu do Hội đồng nhân dâncấp tỉnh quy định;
- Chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách hiện hành như: chế độ tiềnlương cán bộ công chức xã, chi hoạt động của các bạ ngành đoàn thể…
- Số kiểm tra về dự toán ngân sách xã do Uỷ ban nhân dân huyện thông báo;
- Tình hình thực hiện dự toán ngân sách xã năm trước và một số năm liền
kề, ước thực hiên năm báo cáo
* Hướng dẫn xây dựng dự toán ngân sách xã:
- Phòng tài chính kế hoạch hướng dẫn và giao số kiểm tra dự toán chongân sách các xã
Trang 16- UBND xã tổ chức triển khai xây dựng dự toán NS xã và giao số kiểmtra cho các ban, tổ chức thuộc UBND xã.
- UBND xã báo cáo thường trực HĐND xã xem xét dự toán NS xã
- Căn cứ vào ý kiến của Thường trực HĐND xã, UBND xã hoàn chỉnh lại
dự toán ngân sách và gửi phòng TC – KH huyện
- Phòng TC – KH huyện tổ chức làm việc về dự toán ngân sách xã
* Phân bổ và quyết định dự toán ngân sách xã: Sau khi nhận được quyết
định giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách của Uỷ ban nhân dân huyện, Uỷ ban nhândân xã hoàn chỉnh dự toán ngân sách xã và phương án phân bổ ngân sách xã trìnhHội đồng nhân dân xã quyết định Sau khi dự toán ngân sách xã được Hội đồngnhân dân xã quyết định, Uỷ ban nhân dân xã báo cáo Uỷ ban nhân dân huyện,Phòng tài chính huyện, đồng thời thông báo công khai dự toán ngân sách xã chonhân dân biết theo chế độ công khai tài chính về ngân sách nhà nước
1.2.1.2 Tổ chức chấp hành dự toán chi thường xuyên ngân sách xã.
* Căn cứ tổ chức chấp hành dự toán chi thường xuyên ngân sách xã.
- Căn cứ dự toán ngân sách xã và phương án phân bổ ngân sách xã cảnăm đã được Hội đồng nhân dân xã quyết định, Uỷ ban nhân dân xã phân bổ
Trang 17chi tiết dự toán chi ngân sách xã theo Mục lục ngân sách nhà nước gửi Khobạc Nhà nước nơi giao dịch để làm căn cứ thanh toán và kiểm soát chi.
- Căn cứ vào dự toán cả năm gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch Đốivới những xã có các nguồn thu chủ yếu theo mùa vụ, Uỷ ban nhân dân xã đềnghị cơ quan tài chính cấp trên thực hiện tiến độ cấp số bổ sung cân đối trong
dự toán đã được giao cho phù hợp để điều hành chi theo tiến độ công việc
- Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã (hoặc người được uỷ quyền) là chủ tàikhoản thu, chi ngân sách xã
- Xã có quỹ tiền mặt tại xã để thanh toán các khoản chi có giá trị nhỏ.Định mức tồn quỹ tiền mặt tại xã do Kho bạc Nhà nước huyện quy định chotừng loại xã Riêng những xã ở xa Kho bạc Nhà nước, điều kiện đi lại khókhăn, chưa thể thực hiện việc nộp trực tiếp các khoản thu của ngân sách xã vàoKho bạc Nhà nước, định mức tồn quỹ tiền mặt được quy định ở mức phù hợp
* Tổ chức thực hiện nhiệm vụ chi ngân sách:
+ Trách nhiệm của các cơ quan và cá nhân trong việc quản lý chi ngân sách xã:
Trang 18Chấp hành đúng quy định của pháp luật về kế toán, thống kê và quyếttoán sử dụng kinh phí với Tài chính xã và công khai kết quả thu, chi tài chínhcủa tổ chức, đơn vị.
• Tài chính xã:
Thẩm tra nhu cầu sử dụng kinh phí của các tổ chức đơn vị
Bố trí nguồn theo dự toán năm và dự toán quý để đáp ứng nhu cầu chi,trường hợp nhu cầu chi lớn hơn thu trong quý cần có biện pháp đề nghị cấp trêntăng tiến độ cấp bổ sung hoặc tạm thời sắp xếp lại nhu cầu chi phù hợp với nguồnthu, theo nguyên tắc đảm bảo chi lương, có tính chất lương đầy đủ, kịp thời
Kiểm tra, giám sát việc thực hiện chi ngân sách, sử dụng tài sản của các
tổ chức đơn vị sử dụng ngân sách, phát hiện và báo cáo đề xuất kịp thời Chủtịch Uỷ ban nhân dân xã về những vi phạm chế độ, tiêu chuẩn, định mức để
có biện pháp đảm bảo thực hiện mục tiêu và tiến độ quy định
• Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã hoặc người được uỷ quyền quyết định chi:
Việc quyết định chi phải theo đúng chế độ, tiêu chuẩn và mức chi trongphạm vi dự toán được phê duyệt và người ra quyết định chi phải chịu tráchnhiệm về quyết định của mình, nếu chi sai phải bồi hoàn cho công quỹ và tuỳtheo tính chất, mức độ vi phạm còn bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặctruy cứu trách nhiệm hình sự
* Nguyên tắc chi ngân sách:
Việc thực hiện chi phải bảo đảm các điều kiện:
Trang 19Đã được ghi trong dự toán được giao, trừ trường hợp dự toán và phân bổ
dự toán chưa được cấp có thẩm quyền quyết định và chi từ nguồn tăng thu,nguồn dự phòng ngân sách;
Đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức quy định;
Được Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã hoặc người được uỷ quyền quyết định chi
1.2.1.3 Quyết toán chi thường xuyên ngân sách xã.
- Tài chính xã có trách nhiệm thực hiện công tác hạch toán kế toán vàquyết toán ngân sách xã theo Mục lục ngân sách nhà nước và chế độ kế toánngân sách xã hiện hành; thực hiện chế độ báo cáo kế toán và quyết toán theoquy định Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch thực hiện công tác kế toán thu, chiquỹ ngân sách xã theo quy định; định kỳ hàng tháng, quý báo cáo tình hìnhthực hiện thu, chi ngân sách xã, tồn quỹ ngân sách xã gửi Uỷ ban nhân dânxã; và báo cáo đột xuất khác theo yêu cầu của Uỷ ban nhân dân xã
- Thời gian chỉnh lý quyết toán ngân sách xã hết ngày 31 tháng 01 năm sau
- Để thực hiện công tác khoá sổ và quyết toán hàng năm, Tài chính xãthực hiện các việc sau đây:
+ Ngay trong tháng 12 phải rà soát tất cả các khoản thu, chi theo dự toán,
có biện pháp thu đầy đủ các khoản phải thu vào ngân sách và giải quyết kịpthời các nhu cầu chi theo dự toán Trường hợp có khả năng hụt thu phải chủđộng có phương án sắp xếp lại các khoản chi để đảm bảo cân đối ngân sách xã.+ Phối hợp với Kho bạc Nhà nước huyện nơi giao dịch đối chiếu tất cảcác khoản thu, chi ngân sách xã trong năm, bảo đảm hạch toán đầy đủ, chínhxác các khoản thu, chi theo Mục lục ngân sách nhà nước, kiểm tra lại số thuđược phân chia giữa các cấp ngân sách theo tỉ lệ quy định
Trang 20+ Đối với các khoản tạm thu, tạm giữ, tạm vay (nếu có) phải xem xét xử lý hoặchoàn trả, trường hợp chưa xử lý được, thì phải làm thủ tục chuyển sang năm sau.+ Các khoản thu, chi phát sinh vào thời điểm cuối năm được thực hiệntheo nguyên tắc sau:
• Các khoản thu phải nộp chậm nhất trước cuối giờ làm việc ngày 31/12,nếu nộp sau thời hạn trên phải hạch toán vào thu ngân sách năm sau
• Nhiệm vụ chi được bố trí trong dự toán ngân sách năm, chỉ được chitrong niên độ ngân sách năm đó, các khoản chi có trong dự toán đến hết 31/12chưa thực hiện được không được chuyển sang năm sau chi tiếp, trừ trườnghợp cần thiết phải chi nhưng chưa chi được, phải được Uỷ ban nhân dân quyếtđịnh cho chi tiếp, khi đó hạch toán và quyết toán như sau: nếu thực hiện trongthời gian chỉnh lý quyết toán thì dùng tồn quỹ năm trước để chi và quyết toánvào ngân sách năm trước; nếu được quyết định thực hiện trong năm sau, thìlàm thủ tục chuyển nguồn sang năm sau để chi tiếp và thực hiện quyết toánvào chi ngân sách năm sau
- Quyết toán ngân sách xã hàng năm:
+ Tài chính xã lập báo cáo quyết toán thu, chi ngân sách xã hàng năm trình
Uỷ ban nhân dân xã xem xét để trình Hội đồng nhân dân xã phê chuẩn, đồngthời gửi Phòng Tài chính huyện để tổng hợp Thời gian gửi báo cáo quyết toánnăm cho Phòng Tài chính huyện do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quy định
+ Quyết toán chi ngân sách xã không được lớn hơn quyết toán thu ngânsách xã Kết dư ngân sách xã là số chênh lệch lớn hơn giữa số thực thu và sốthực chi ngân sách xã Toàn bộ kết dư năm trước được chuyển vào thu ngânsách năm sau
Trang 21+ Sau khi Hội đồng nhân dân xã phê chuẩn, báo cáo quyết toán được lậpthành 05 bản để gửi cho Hội đồng nhân dân xã, Uỷ ban nhân dân xã, Phòngtài chính huyện, Kho bạc Nhà nước nơi xã giao dịch (để làm thủ tục ghi thukết dư ngân sách), lưu Tài chính xã và thông báo công khai nơi công cộng chonhân dân trong xã biết.
+ Phòng Tài chính huyện có trách nhiệm thẩm định báo cáo quyết toánthu, chi ngân sách xã, trường hợp có sai sót phải báo cáo Uỷ ban nhân dânhuyện yêu cầu Hội đồng nhân dân xã điều chỉnh
1.2.2 Các nguyên tắc quản lý chi thường xuyên ngân sách xã.
1.2.2.1 Nguyên tắc chi theo dự toán.
Quản lý chi theo dự toán được coi là rất quan trọng đối với việc quản lýchi thường xuyên của NS xã NS xã hàng năm để đầu tư cho nhiều lĩnh vựckhác nhau, mức chi cho mỗi loại hoạt động được xác định theo đối tượngriêng, định mức riêng sẽ dẫn đến các mức chi từ NS xã cho các hoạt độngcũng có sự khác nhau Mặt khác, quản lý theo dự toán thì mới đảm bảo đượccân đối ngân sách, tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều hành ngân sách, hạnchế tính tùy tiện trong quản lý và sử dụng kinh phí ở các đơn vị thụ hưởngngân sách
Sự tôn trọng nguyên tắc quản lý chi theo dự toán đối với các khoản chithường xuyên của NSX được nhìn nhận qua những giác độ sau:
Mọi nhu cầu chi thường xuyên dự kiến trong năm kế hoạch nhất thiếtphải được xác định trong dự toán kinh phí từ cơ sở, thông qua các bước xétduyệt của các cơ quan thẩm quyền từ thấp đến cao
Trang 22Trong quá trình tổ chức thực hiện dự toán chi thường xuyên, mỗi ngànhmỗi cấp phải căn cứ vào dự toán kinh phí đã được duyệt mà phân bổ và sửdụng cho các khoản chi và phải hạch toán theo đúng mục lục ngân sách.
Định kỳ theo chế độ quyết toán kinh phí đã quy định, các ngành, các cấp,các đơn vị khi phân tích đánh giá kết quả thực hiện của kỳ báo cáo phải lấy
dự toán làm căn cứ đối chiếu, so sánh
1.2.2.2 Nguyên tắc chi tiết kiệm, hiệu quả.
Có thể nói tiết kiệm, hiệu quả là một trong những nguyên tắc quan trọnghàng đầu của quản lý kinh tế tài chính vì nguồn lực thì luôn có giới hạn nhưngnhu cầu thì hông có mức giới hạn nào cả Do vậy, trong quá trình phân bổ và
sử dụng các nguồn lực khan hiếm đó luôn phải tính sao cho chi phí ít nhấtnhưng vẫn đạt hiệu quả tốt nhất Hàng năm nguồn chi cho NS xã thì có hạnnhưng nhu cầu chi NS xã luôn tăng nhanh so với khả năng huy động được Vìvậy tôn trọng nguyên tắc tiết kiệm hiệu quả là cần thiết trong quản lý chi NSxã
1.2.2.3 Nguyên tắc chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước.
Một trong những nguyên tắc quan trọng của Kho bạc Nhà nước là quản
lý quỹ NS xã, vì vậy Kho bạc Nhà nước vừa có quyền vừa có trách nhiệmkiểm soát chặt che mọi khoản chi thường xuyên của NS xã, hiện nay nước ta
đã và đang thực hiện “ Chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước”
Chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước là phương thức thanh toán chi trả có sựtham gia của ba bên: Đơn vị sử dụng NSX, Kho bạc Nhà nước, tổ chức hoặc cá nhânđược nhận các khoản tiền do đơn vị sử dụng NSX ủy quyền Kho bạc Nhà nước tríchtiền tài khoản của mình để chuyển trả vào tài khoản cho người được hưởng ở mộttrung gian tài chính nào đó, nơi người hưởng tiền mở tài khoản gia dịch
Trang 231.2.2.4 Nguyên tắc chi theo đúng chế độ, tiêu chuẩn định mức quy định
Thực hiện theo đúng quy định trong quyết định 59/2010/QĐ-TTg về việcban hành định mức phân bổ chi thường xuyên NSNN, đồng thời phối hợp vớihướng dẫn thực hiện phân bổ chi NSNN của tỉnh Thanh Hóa và huyện ThiệuHóa Đây là một điều kiện tiên quyết trong việc chi trả chế độ và thực hànhtiết kiệm
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG CHI VÀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN
SÁCH THỊ TRẤN VẠN HÀ 2.1 KHÁI QUÁT VỀ THỊ TRẤN VẠN HÀ VÀ BỘ MÁY QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH VẠN HÀ
2.1.1 Khái quát điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội thị trấn Vạn Hà.
2.1.1.1 Điều kiện tự nhiên
- Về vị trí địa lý: thị trấn Vạn Hà là 1thị trấn thuộc huyện Thiệu Hóa, tỉnhThanh Hóa
Trang 24- Địa giới hành chính: Thị trấn Vạn hà nằm ở trung tâm của huyện ThiệuHóa, thuộc tả ngạn (bờ bắc) của sông Chu Phía đông giáp các xã Thiệu Duy
và Thiệu Nguyên Phía nam giáp các xã Thiệu Đô và Thiệu Vân Phía tâygiáp các xã Thiệu Phúc và Thiệu Phú Phía bắc giáp các xã Thiệu Phú vàThiệu Duy
- Địa hình: Đây là một thị trấn nằm ở trung tâm huyện Thiệu hóa, địa hìnhchủ yếu là bằng phẳng Địa hình này thuận lợi cho việc canh tác, đi lại, giaothương hàng hóa của người dân địa phương
2.1.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội
- Đất đai: Thị trấn Vạn hà có diện tích tự nhiên là 5,45 km2 trong đó đấtnông nghiệp là 3,55 km2 (chiếm 65,14%), đất phi nông nghiệp là 1.33 km2
(chiếm 24,41 %) , đất chưa sử dụng là 0,57 km2 (chiếm 10,45%) (Số liệuthống kê năm 2013 của Cục thống kê huyện Thiệu Hóa)
- Đặc điểm kinh tế:
+ Tốc độ tăng trưởng GDP năm 2014: 7,83%
+ Thu nhập bình quân đầu người: 2,17 triệu/người/tháng
+ Tỉ trọng các ngành kinh tế: 65,08% nông nghiệp; 15,97% công nghiệp
Trang 25Lao động đã qua đào tạo chiếm tỉ lệ khá cao 47,34%, trong đó sơ cấp chiếm17,28%, trung cấp là 15,35%, cao đẳng và đại học chiếm 13,37% và trên đại học là1,34%.
2.1.2 Khái quát bộ máy quản lý chi ngân sách thị trấn Vạn Hà
- Cơ cấu tổ chức: UBND thị trấn Vạn Hà phân công 2 công chức đảmnhận Tài chính – Kế toán xã
- Chức năng, nhiệm vụ:
+ Tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân thị trấn tổ chức thực hiện nhiệm vụ,quyền hạn của Ủy ban nhân dân thị trấn trong lĩnh vực tài chính, kế toán trênđịa bàn theo quy định của pháp luật
+ Trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ sau:
Xây dựng dự toán thu, chi ngân sách cấp xã trình cấp có thẩm quyềnphê duyệt; tổ chức thực hiện dự toán thu, chi ngân sách và các biện pháp khaithác nguồn thu trên địa bàn thị trấn;
Kiểm tra và tổ chức thực hiện các hoạt động tài chính, ngân sách theohướng dẫn của cơ quan tài chính cấp trên; quyết toán ngân sách thị trấn vàthực hiện báo cáo tài chính, ngân sách theo đúng quy định của pháp luật;
Thực hiện công tác kế toán ngân sách (kế toán thu, chi ngân sách cấp
xã, kế toán các quỹ công chuyên dùng và các hoạt động tài chính khác, kếtoán tiền mặt, tiền gửi, kế toán thanh toán, kế toán vật tư, tài sản, ) theo quyđịnh của pháp luật;
Chủ trì, phối hợp với công chức khác quản lý tài sản công; kiểm tra,quyết toán các dự án đầu tư xây dựng thuộc thẩm quyền quản lý của Ủy bannhân dân thị trấn theo quy định của pháp luật
+ Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật chuyênngành và do Chủ tịch Ủy ban nhân dân thị trấn giao
Trang 26Tổ chức bộ máy quản lý chi NS thị trấn và việc vận dụng quy trìnhnghiệp vụ quản lý vào thực tiễn địa phương: hoạt động quản lý chi NS thị trấnđược triển khai có thuận lợi và hiệu quả hay không phụ thuộc rất lớn vào tổchức bộ máy quản lý chi NS thị trấn và quy trình nghiệp vụ, trong đó đặc biệt
là quy trình nghiệp vụ quản lý Tổ chức bộ máy và quy trình quản lý, quyềnhạn trách nhiệm của từng khâu, từng bộ phận, mối quan hệ của từng bộ phậntrong quá trình thực hiện từ lập, chấp hành, quyết toán và kiểm toán chi NSthị trấn có tác động rất lớn đến quản lý chi NS thị trấn Tổ chức bộ máy quản
lý phù hợp sẽ nâng cao chất lượng quản lý, hạn chế tình trạng sai phạm trongquản lý chi NS thị trấn trên địa bàn địa phương
2.2 THỰC TRẠNG CHI VÀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH THỊ TRẤN VẠN HÀ, TỈNH THANH HÓA
2.2.1 Thực trạng lập dự toán chi thường xuyên ngân sách thị trấn Vạn
Hà
Việc lập dự toán chi ngân sách thị trấn Vạn Hà được thực hiện trên cơ sởquy định của Chính Phủ, các hướng dẫn, chế độ, định mức theo hướng phát triểnkinh tế - xã hội tỉnh, huyện, đồng thời phải bám sát với tình hình và khả năngthực tế của thị trấn
Trình tự lập dự toán chi ngân sách thị trấn được quy định tại thông tư số60/2003/TT- BTC, các quy định về trình tự lập dự toán chi ngân sách xã được
bộ phận tài chính – kế hoạch xã thực hiện đúng và đầy đủ dưới sự chỉ đạochặt chẽ của UBND huyện và phòng tài chính – kế hoạch huyện Thiệu Hóa.Khi phòng tài chính nhận được thông báo về việc lập dự toán của cấp trên cóthẩm quyền thì sẽ có ban hành những văn bản hướng dẫn thực hiện quy trìnhlập dự toán chi ngân sách của các xã, thị trấn trên địa bàn huyện
Trang 27Thị trấn căn cứ vào chức năng nhiệm vụ được giao và chế độ, địnhmức, tiêu chuẩn chi lập dự toán chi của đơn vị tổ chức mình Hàng năm vào trungtuần tháng 7, tài chính- kế toán thị trấn căn cứ vào tình hình thực hiện của nămtrước để lập dự toán chi ngân sách năm sau, báo cáo UBND thị trấn xem xét gửi
về phòng Tài chính – kế hoạch huyện
Tài chính thị trấn lập dự toán chi trình UBND thị trấn báo cáo chủ tịch vàHĐND xã để xem xét gửi UBND và Phòng tài chính – kế hoạch huyện Nhữngnăm đầu của thời kỳ ổn định ngân sách, phòng tài chính – kế hoạch huyện sẽ làmviệc với UBND thị trấn về cân đối thu chi ngân sách xã thời kỳ ổn định mới theokhả năng cân đối chung và rà soát, kiểm tra nhiệm vụ chi của thị trấn để lập dựtoán ngân sách huyện rồi gửi Sở tài chính tỉnh Thanh Hóa
Sau khi có số kiểm tra và thông báo của Sở tài chính về số chi ngânsách tỉnh năm kế hoạch, phòng tài chính huyện lập và phân bổ dự toán chi ngânsách huyện, báo cáo UBND huyện xem xét để trình HĐND huyện vào kỳ họpgần nhất Sau khi dự toán chi ngân sách xã được HĐND phê chuẩn, UBNDhuyện ra quyết định giao các chỉ tiêu kinh tế - xã hội cho các xã, thị trấn trong
đó có chỉ tiêu chi ngân sách xã, thị trấn Trong thời gian chờ UBND huyện raquyết định, phòng tài chính thông báo cho UBND thị trấn số dự toán chi ngânsách thị trấn
Nhìn chung quy trình và các bước tiến hành của việc lập dự toán chi ngânsách thị trấn đều được thực hiện nghiêm túc Dự toán chi đã được chi tiết đếntừng chương, loại, khoản, mục, tiểu mục Do vậy, tác động tốt đến quá trìnhchấp hành dự toán, kiểm tra, kiểm soát các khoản chi và kế toán quyết toán chingân sách thị trấn Tuy nhiên thực tế công tác lập dự toán chưa được nhận thứcđầy đủ và quan tâm sát sao của lãnh đạo thị trấn, của cán bộ làm công tác tàichính – kế toán thị trấn, số kiểm tra nhỏ hơn so với nhu cầu thực tế nên dự toán
Trang 28được xây dựng chưa sát với thực tế của năm kế hoạch Việc lập kế hoạch khôngsát với thực tế sẽ gây khó khăn rất lớn cho khâu chấp hành dự toán và khiến choviệc phân bổ kinh phí không đạt hiệu quả cao Sự kết hợp giữa các bộ phận chưacao trong công tác lập và giao dự toán chi.
Với cách lập khoản chi dựa vào các căn cứ trên, thì các khoản chi ít biếnđộng như chi sự nghiệp văn hóa, thông tin hay chi hoạt động Đảng, đoàn thể,chi an ninh quốc phòng áp dụng những căn cứ trên là khá phù hợp Tuy nhiên,những khoản chi có nhiều biến động như chi sự nghiệp kinh tế, sự nghiệpgiáo dục, sự nghiệp văn hóa, thể thao, an ninh quốc phòng, chi khác… cầndựa vào nhu cầu thực tế địa phương vì lập dự toán chỉ dựa vào những căn cứ
đó thì chưa đủ, dự toán được lập sẽ không sát với thực tế và phải điều chỉnhtrong quá trình thực hiện gây ảnh hưởng đến chất lượng quá trình chấp hành
dự toán Đối với khoản chi cho hoạt động của cơ quan thị trấn, nếu trong năm
có cải cách tiền lương thì việc nâng lương và tăng chi lương là điều tất yếu
Do vậy công tác lập dự toán của thị trấn chưa thực sự linh động và chặt chẽ
Hoạt động chi ngân sách thị trấn đóng vai trò quan trọng ảnh hưởng đếnmọi hoạt động của đơn vị thụ hưởng ngân sách, đến sự phát triển của thị trấn.Nếu các khoản chi kịp thời, đầy đủ và chính xác đúng mục đích thì sẽ giúp bộmáy chính quyền ở địa phương hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao về quản lýkinh tế xã hội văn hóa, các chính sách xã hội được thực hiện tốt Vì vậy, cầnnâng cao hiệu quả quản lý chi và chi ngân sách trên địa bàn thị trấn Vạn Hà
để đạt được mục tiêu tổng thể phát triển huyện, tỉnh, cả nước
2.2.2 Tình hình chấp hành dự toán chi thường xuyên ngân sách thị trấn
Căn cứ vào dự toán NS thị trấn và phương án phân bổ NS thị trấn cả năm
đã được HĐND thị trấn quyết định, UBND thị trấn phân bổ chi tiết dự toán
Trang 29chi ngân sách thị trấn theo Mục Lục NSNN, gửi kho bạc nhà nước huyện KimBảng - nơi thực hiện giao dịch để làm căn cứ thanh toán và kiểm soát chi Bantài chính – kế toán thị trấn thẩm tra nhu cầu sử dụng kinh phí các tổ chức đơn
vị, bố trí theo nguồn dự toán năm Nguyên tắc chi phải đảm bảo các điều kiện:
Đã được ghi trong dự toán, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức quy định; đượcngười có thẩm quyền quyết định chi và đảm bảo cân đối và đúng nguồn
Việc thanh toán các khoản chi của ngân sách thị trấn bằng lệch chi tiền:Khi cần chi cho các khoản chi trong dự toán, ban tài chính – kế toán xã trình
dự toán cho phòng Tài chính yêu cầu phòng Tài chính viết lệnh chi tiền Saukhi xem xét các khoản chi đáp ứng đủ điều kiện, phòng tài chính viết lệnh chitiền yêu cầu kho bạc thanh toán các khoản chi đó Sau khi nhận được lệnh chitiền Kho bạc cấp phát tiền cho Ban tài chính
Trang 30
BẢNG 2.1: TÌNH HÌNH CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH THỊ TRẤN VẠN HÀ GIAI ĐOẠN 2012 - 2014
ĐVT: Triệu đồng
Chỉ tiêu
Dự toán
Thự c hiện
TH/
DT (%)
Dự toá n
Thự c hiện
TH/
DT (%)
Dự toá n
Thự c hiện
TH/ DT (%)
2.47 4