Về kiến thức: Giúp cho học sinh: - Biết được nhận thức là gì, quá trình nhận thức bao gồm 2 giai đoạn: Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính.. Về kỹ năng - Nêu được các ví dụ về n
Trang 1Ngày soạn: 30/10/2017 Ngày giảng 07/11/2017
Tiết TPPCT: 13
BÀI 7: THỰC TIỄN VÀ VAI TRÒ CỦA THỰC TIỄN
ĐỐI VỚI NHẬN THỨC (tiết 1)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC.
1 Về kiến thức:
Giúp cho học sinh:
- Biết được nhận thức là gì, quá trình nhận thức bao gồm 2 giai đoạn: Nhận thức cảm
tính và nhận thức lý tính
- Hiểu được khái niệm thực tiễn
2 Về kỹ năng
- Nêu được các ví dụ về nhận thức, các dạng hoạt động thực tiễn
- Phân biệt được sự khác nhau giữa nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính.
- Vận dụng những điều đã học vào thực tế phù hợp với lứa tuổi và đời sống xã hội và bản thân
3 Về thái độ:
- Luôn coi trọng quá trình nhận thức và đời sống xã hội
- Có ý thức tham gia các hoạt động thực tiễn
4 Các năng lực cần hướng tới hình thành ở học sinh.
Năng lực tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực tư duy phê phán
II CHUẨN BỊ
1 Chuẩn bị của giáo viên.
Trang 2- Tài liệu: Sách giáo khoa GDCD 10, Sách giáo viên GDCD 10, Chuẩn kiến thức kĩ năng, Bài tập tình huống GDCD 10 và một số tư liệu khác liên quan đến bài học
- Phương tiện: Máy tính, máy chiếu, tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học
- Phương pháp: Nêu vấn đề, thuyết trình, thảo luận nhóm, thảo luận lớp, đàm thoại
2 Chuẩn bị của học sinh.
- Sách giáo khoa GDCD 10
- Bài tập tình huống GDCD 10
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC.
1 Hoạt động khởi động.
* Mục đích:
- Kích thích học sinh tự tìm hiểu xem các em đã biết gì về nhận thức và vai trò của nhận thức đối với thực tiễn
- Rèn luyện năng lực nhận biết, năng lực tư duy cho học sinh
* Cách tiến hành:
- Giáo viên cho học sinh xem hình ảnh về quả gấc
- GV nêu câu hỏi: Các em biết đây là quả gì không? Tác dụng của nó? Tại sao người
Mỹ gọi của gấc là “quả đến từ thiên đường” ?
* Dự kiến sản phẩm:
Học sinh trả lời các câu hỏi
Giáo viên kết luận: Con người luôn mong muốn khám phá thế giới xung quanh và
khám phá chính mình Nhưng muốn khám phá đối tượng nào cũng phải xuất phát từ thực tiễn mới có khả năng nhận thức được bản chất đối tượng
Trang 32 Hoạt động hình thành kiến thức
Hoạt động cơ bảncủa giáo viên và học sinh Nội dung bài học
Hoạt động 1: Đàm thoại tìm hiểu về những quan
điểm khác nhau về nhận thức.
* Mục đích:
- Giúp học sinh biết được từ xưa đến nay đã có những
quan điểm khác nhau về nhận thức
- Rèn luyện năng lực tư duy, năng lực phê phán cho
học sinh
* Cách tiến hành:
Hỏi: Từ xưa đến nay đã có những quan điểm nào về
nhận thức?
Hỏi: Một đứa trẻ mới sinh ra đã có đầy đủ hiểu biết về
thế giới hay không?
Hỏi: Khi em đứng trước gương em thấy gì? Khi em
không đứng nữa thì hình ảnh của em ở trong gương
còn nữa hay không?
* Dự kiến sản phẩm:
Học sinh trả lời câu hỏi
Giáo viên kết luận: Quan điểm Triết học duy tâm
cho rằng nhận thức do bẩm sinh, có sẵn Vậy quan
điểm của Triết học duy vật biện chứng thì sao?
Triết học duy vật biện chứng cho rằng nhận thức là
một quá trình nhận thức phức, tạp bao gồm 2 giai đoạn:
nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính.Vậy nhận thức
cảm tính và nhận thức lý tính là gì giữa chúng có mối
1 Thế nào là nhận thức?
Quan điểm
Nhận thức
Triết học duy tâm
Bẩm sinh - thần linh Triết học
Duy vật trước Mác
Phản ánh: đơn giản, máy móc, thụ động
Triết học duy vật biện chứng
?
Trang 4quan hệ với nhau như thế nào?
Hoạt động 2: Tổ chức chơi trò chơi tìm hiểu nhận
thức cảm tính.
* Mục đích:
- Giúp cho học sinh hiểu được thế nào là nhận thức
cảm tính
- Rèn luyện năng lực nhận biết, năng lực tư duy, năng
lực so sánh cho học sinh
* Cách tiến hành:
Hỏi: Con người có mấy giác quan cơ bản?
GV chia lớp thành 2 đội, mỗi đội cử một thư ký và
một người chơi để tham gia trò chơi “thử tài đoán vật”
Hỏi: Tại sao em biết đó là quả cam, đó là muối ?
Hỏi: Trong cuộc sống hàng ngày chúng ta có được
những cảm giác như vậy về các sự vật xung quanh
mình hay không? Hãy mô tả?
* Dự kiến sản phẩm:
Đại diện các nhóm báo cáo sản phẩm của nhóm
Thị giác: màu xanh, hình cầu
Vị giác: vị chua, vị ngọt
Xúc giác: sần sùi
Khứu giác : mùi thơm
Màu trắng, tinh thể Mặn
Không mùi
Hỏi: Nhận thức cảm tính là gì?
Giáo viên giải thích: giai đoạn này người ta còn gọi là
a Nhận thức cảm tính.
Là giai đoạn nhận thức được tạo nên do sự tiếp xúc trực
Trang 5giai đoạn trực quan sinh động, giai đoạn được tiếp xúc
với thế giới xung quanh đa dạng, phong phú và sôi
động
Nếu dừng lại ở giai đoạn nhận thức này thì sẽ không
có tri thức, không có phát minh khoa học
tiếp của cơ quan cảm giác với
sự vật, hiện tượng, đem lại cho con người hiểu biết về đặc điểm bên ngoài của chúng
Hoạt động 3: Thuyết trình, vấn đáp tìm hiểu nhận
thức lý tính.
* Mục đích:
- Giúp cho học sinh hiểu được nhận thức lý tính là gì
- Rèn năng lực tư duy, năng lực phân tích, năng lực
tổng hợp, năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh
* Cách tiến hành:
Từ những đặc điểm bên ngoài do nhận thức cảm
tính dem lại về quả cam, muối người ta biết được:
- Lượng đường
- Lượng vitamin C
- Vùng đất thích hợp
- Có lợi cho sức khỏe
- Công thức
- Tính chất lý, hóa học
- Ứng dụng
- Phương pháp điều chế Đây là kết quả của quá trình nhận thức lý tính đem lại
Hỏi: Do đâu mà con người biết được đặc điểm bên
trong của Cam và Muối?
Thao tác tư duy như phân tích, so sánh, tổng hợp…
mà đưa ra được bản chất bên trong của cam và muối
Hỏi: Nhận thức lý tính là gì?
b Nhận thức lý tính.
Là giai đoạn nhận thức tiếp
Trang 6Giáo viên giải thích: Giai đoạn nhận thức lý tính còn
gọi là tư duy trừu tượng vì ở giai đoạn này diễn ra các
thao tác tư duy
Hỏi: Hai giai đoạn nhận thức này có mối quan hệ với
nhau như thế nào?
Hỏi: Nhận thức là gì?
Hỏi: Có phải sự phản ánh nào cũng đem lại những
nhận thức, tri thức hay không?
Ví dụ: Định luật Vạn vật hấp dẫn
* Dự kiến sản phẩm:
Học sinh trả lời câu hỏi
Giáo viên chuyển ý: Qua hai giai đoạn nhận thức, con
người thu được tri thức về sự vật Nhưng tri thức đó
đúng hay sai? Có phù hợp với sự vật khách quan hay
không cần phải sử dụng thực tiễn để kiểm tra Vậy thực
tiễn là gì?
theo, dựa trên tài liệu do nhận thức cảm tính đem lại, nhờ các thao tác tư duy, phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát hóa… tìm ra bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng Hai giai đoạn nhận thức này
có mối quan hệ biện chứng với nhau
Quan điểm
Nhận thức
TH Duy tâm
Bẩm sinh - thần linh
TH DV trước Mác
Phản ánh đơn giản, máy móc, thụ động
TH DVBC Phản ánh bộ
óc hiểu biết
Hoạt động 4: Nêu vấn đề tìm hiểu thực tiễn là gì?
* Mục đích:
- Giúp cho học sinh nêu được khái niệm thực tiễn
- Rèn luyện năng lực tư duy, năng lực phân tích, năng
lực nhận biết cho học sinh
* Cách tiến hành:
2 Thực tiễn là gì ?
Trang 7Hỏi: Hàng ngày khi đi từ nhà đến trường em nhìn thấy
có những hoạt động nào?
Giáo viên cho học sinh xem hình ảnh hoạt động thực
tiễn
Hỏi: Mục đích của họ là gì?
Hỏi: Thực tiễn là gì ?
Hỏi: Tại sao thực tiễn lại mang tính lịch sử xã hội?
Hoạt động thực tiễn rất đa dạng và phong phú,
người ta khái quát thành 3 hoạt động cơ bản: hoạt động
sản xuất vật chất, hoạt động chính trị xã hội, hoạt động
thực nghiệm khoa học
Hỏi: Trong những hình ảnh trên hãy xác định đâu là
hoạt động sản xuất vật chất, đâu là hoạt động chính trị
xã hội, đâu là hoạt động thực nghiệm khoa học?
Hỏi: Trong 3 hoạt động thì hoạt động nào là quan trọng
nhất? Tại sao?
* Dự kiến sản phẩm:
Học sinh trả lời câu hỏi
Là toàn bộ những hoạt động
vật chất có mục đích, mang tính lịch sử xã hội của con người nhằm cải tạo tự nhiên
và xã hội
3 Hoạt động luyện tập.
* Mục đích:
- Giúp học sinh củng cố những gì đã được tìm hiểu về nhận thức và thực tiễn
- Rèn luyện năng lực tự học, năng lực phân tích, tổng hợp, năng lực vận dụng và sáng tạo cho học sinh
* Cách tiến hành:
- Chỉ ra sự khác nhau giữa nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính?
- Làm bài tập: Trong các trường hợp sau, đâu là hoạt động thực tiễn ?
Trang 8a Gió lay cây đổ.
b Gà đang đẻ trứng
c Lan đang tập đàn
d Bác nông dân đang trồng lúa
* Dự kiến sản phẩm:
Học sinh sẽ trình bày kết quả của mình
4 Hoạt động vận dụng, mở rộng.
Trang 9* Mục đích:
- Tạo cơ hội cho học sinh vận dụng kiến thức và kỹ năng có được vào thực tiễn cuộc sống
- Rèn luyện năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, năng lực phát triển bản thân cho học sinh
* Cách tiến hành:
- Trong giờ học môn Giáo dục công dân em thấy quá trình nhận thức của em có phải trải qua 2 giai đoạn nhận thức hay không?
- Bản thân em đã tham gia vào hoạt động chính trị xã hội hay chưa? Lấy ví dụ?
- Tình huống: Hạnh và Quân đưa ra hai quan niệm trái ngược nhau Hạnh cho rằng :
“Nhận thức cảm tính là giai đoạn giữ vai trò quyết định trong quá trình nhận thức Chỉ cần nhận thức cảm tính là đủ, nhận thức lí tính không đáng tin cậy vì con người không thể xác minh những tri thức do nhận thức lí tính mang lại bằng cảm giác của mình” Quân lại cho rằng : “Nhận thức lí tính mới là giai đoạn giữ vai trò quyết định trong quá trình nhận thức Nhận thức cảm tính chỉ thấy được vẻ bề ngoài của sự vật, hiện tượng,
do đó, giai đoạn nhận thức này là hoàn toàn không có giá trị” Em đồng ý với nhận
định của ai? Tại sao?
* Dự kiến sản phẩm:
Học sinh sẽ trả lời các câu hỏi
5 Hướng dẫn chuẩn bị bài mới.
- Xem trước Bài 7 (tiết 2) phần 3 Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức
- Tìm các ví dụ trong thực tiễn
IV RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
………
………