Chuẩn kiến thức và kỹ năng Kiến thức Biết được : Khái niệm, thành phần chính của xà phòng và của chất giặt rửa tổng hợp.. Phương pháp sản xuất xà phòng ; Phương pháp chủ yếu sản xuấ
Trang 1Bài 3: KHÁI NIỆM VỀ XÀ PHÒNG
VÀ CHẤT GIẶT RỮA TỔNG HỢP
A Chuẩn kiến thức và kỹ năng
Kiến thức
Biết được :
Khái niệm, thành phần chính của xà phòng và của chất giặt rửa tổng hợp
Phương pháp sản xuất xà phòng ; Phương pháp chủ yếu sản xuất chất giặt rửa tổng hợp
Nguyên nhân tạo nên đặc tính giặt rửa của xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp
Kĩ năng
Sử dụng hợp lí, an toàn xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp trong đời sống
Tính khối lượng xà phòng sản xuất được theo hiệu suất phản ứng
B Trọng tâm
Thành phần chính của xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp
Tác dụng tẩy rửa của xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp
C Hướng dẫn thực hiện
Phân biệt:
+ Thành phần chính của xà phòng: muối Na+ (hoặc K+) của các axit béo
Ví dụ: C17H35COONa; C17H33COONa; C15H31COONa; (tạo ra từ chất béo) + Thành phần chính của chất giặt rửa tổng hợp: muối Na+ (hoặc K+) của axit đođecyl benzensunfonic CH3[CH2]10CH2C6H4SO3
Na+ ; (tạo ra từ các sản phẩm dầu mỏ)
Trang 2 Tác dụng tẩy rửa: làm giảm sức căng mặt ngoài của chất bẩn chất bẩn phân chia thành nhiều phần nhỏ và phân tán vào nước rồi bị rửa trôi đi
Ưu, nhược điểm:
+ Xà phòng bị mất tác dụng khi gặp nước cứng, do tạo các kết tủa giữa Ca2+,
Mg2+ với C17H35COO ; nhưng xà phòng dễ bị phân hủy bởi vi sinh vật trong tự nhiên
+ Chất tẩy rửa tổng hợp không tạo kết tủa với các ion Ca2+, Mg2+ nhưng khó
bị phân hủy bởi vi sinh vật trong tự nhiên nên làm ô nhiễm môi trường
Luyện tập:
+ Viết phương trình hóa học điều chế xà phòng từ chất béo và điều chế chất giặt rửa tổng hợp theo sơ đồ:
hiđrocacbon (dầu mỏ) axit hữu cơ axit sunfonic chất giặt rửa + Tính khối lượng xà phòng thu được (theo hiệu suất phản ứng)
D Các bước lên lớp:
1 Ổn định
2 KT bài cũ :
3 Bài mới
Hoạt động cña GV vµ HS Kiến thức cần đạt
Hoạt động 1
Hs: Đọc k/ n xà phòng
(sgk), liên hệ bài lipit cho
ví dụ minh hoạ chất thành
phần chính của xà phòng
Gv: Giúp cho hs hiểu cơ
bản về xà phòng
I XÀ PHÒNG:
1 Khái niệm:
Xà phòng: hh RCOOM (R gốc HC axit béo, M
là: Na hoặc K) + phụ gia.
Ví dụ thành phần chính thông thường:
C17H35COONa
C15H31COONa
2 Phương pháp sản xuất:
Trang 3Hs: Đọc ppsx xà phòng
(sgk), liên hệ bài lipit viết
ptpư thuỷ phân chất béo ?
GV: Giúp HS hiểu mặt
hạn chế của việc sản xuất
xà phòng từ chất béo :
khai thác dẫn đến cạn kiệt
tài nguyên
GV: Yêu cầu HS tìm ra
pp sxuất xà phòng không
xuất phất từ dầu mỡ động
vật?
(RCOO)3C3H5 + 3 NaOH –to› 3 RCOONa + C3H5
(OH)3
Ph¬ng ph¸p CN hiÖn nay:
Ankan axit cacboxylic muèi natri cña axit cacboxylic
Hoạt động 2
Hs: Đọc k/ n chất tẩy rữa
tổng hợp (sgk),
Gv: Giúp hs hiểu được xà
phòng khác chất tẩy rữa
về thành phần, nhưng
chúng có cùng mục đích
sử dụng
Hs: Đọc ppsx chất tẩy rữa
tổng hợp (sgk), xem sơ
đồ điều chế ptpư sgk
Gv: Giới thiệu một số
chất tẩy rữa tổng hợp
hiện nay
II CHẤT GIẶT RỮA TỔNG HỢP:
1 Khái niệm:(SGK)
2 Phương pháp sản xuất:
DÇu má axit ®o®exylbenzensunfonicnatri
®o®exylbenzensunfonat
CH 3 (CH 2)11-C6H4SO3H+Na2CO3 CH 3 (CH 2)11
-C6H4SO3Na+ CO2+ H2O
Trang 4Gv: Dùng H 1.8 (SGK)
để phân tích cho Hs hiểu
được cơ chế làm sạch vết
bẩn của xà phòng
GV yªu cÇu hs nªu u
®iÓm cña chÊt giÆt röa
tæng hîp so víi xµ phßng
RỮA TỔNG HỢP:
Xµ phßng kh«ng nªn giÆt röa trong níc cøng ChÊt giÆt röa tæng hîp cã thÓ giÆt röa trong níc cøng
Hoạt động 4
Củng cố và bài tập về nhà
GV củng cố bằng cách cho HS làm bài tập 2, 4(SGK)
Bài tập về nhà:1, 2, 5(SGK)
Rút kinh nghiệm: