Kiến thức: HS biết : - Khái niệm, thành phần phần chính của xà phòng, chất giặt rửa tổng hợp.. HS : Tư liệu về các loại xà phòng, bột giặc, dây chuyền sản xuất xà phòng và chất giặt rửa
Trang 1BÀI 3 : KHÁI NIỆM VỀ XÀ PHÒNG VÀ CHẤT
GIẶT RỬA TỔNG HỢP
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức: HS biết :
- Khái niệm, thành phần phần chính của xà phòng, chất giặt rửa tổng hợp
- Phương pháp sản xuất xà phòng ; Phương pháp chủ yếu sản xuất chất giặt rửa tổng hợp
- Hiểu được nguyên nhân tạo nên đặc tính giặt rửa của xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp
2 Kĩ năng:
- Sử dụng hợp lí, an toàn xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp
- Tính khối lượng xà phòng sản xuất được theo hiệu suất pứ
3 Thái độ:
- Có ý thức sử dụng hợp lí có hiệu quả xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp.
- Bảo vệ tài nguyên môi trường
II CHUẨN BỊ:
GV : Tranh vẽ sơ đồ cơ chế giặc rửa của xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp
HS : Tư liệu về các loại xà phòng, bột giặc, dây chuyền sản xuất xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp
III PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề + đàm thoại.
IV TIẾN TRÌNH BÀY DẠY:
1 Ổn định lớp: Chào hỏi, kiểm diện.
2 Kiểm tra bài cũ: 2 HS :
1 Nêu tính chất hóa học của chất béo Viết pthh minh họa.
Trang 22 Phân biệt dầu ăn và mỡ bơi trơn về thành phần hĩa học.
3 Bài mới:
Hoạt động 1 : XÀ PHỊNG :
HS nghiên cứu SGK để rút ra khái niệm về
xà phịng
GV : Trên cơ sở khái niệm về xà phịng,
em hãy cho biết thành phần chính của xà
phịng là gì ?
GV giới thiệu thêm một số thành phần khác
của xà phịng ?
I – XÀ PHỊNG :
1 Khái niệm:
- Xà phịng thường dùng là hỗn hợp muối natri hoặc muối kali của axit béo, cĩ thêm một số chất phụ gia
- Thành phần : Là muối natri (của axit panmitic hoặc axit stearic), chất độn, chất tẩy màu, chất diệt khuẩn và chất tạo hương,…
GV : Dựa vào khái niệm về xà phịng, em
hãy cho biết để sản xuất xà phịng ta cĩ thể
sử dụng phản ứng hố học nào ?
HS nghiên cứu SGK để biết các giai đoạn
của quy trình nấu xà phịng
GV cho HS biết mặt hạn chế của quá trình
sản xuất xà phịng từ chất béo: khai thác dẫn
đến cạn kiệt tài nguyên Từ đĩ giới thiệu cho
HS biết phương pháp hiện đại ngày nay
được dùng để sản xuất xà phịng là đi từ
ankan
2 Phương pháp sản xuất:
(RCOO)3C3H5 + 3NaOH t0 3RCOONa + C3H5(OH)3
- Xà phịng cịn được sản xuất theo sơ đồ sau:
Thí dụ:
2CH3[CH2]14CH2CH2[CH2]14CH3O2 , t 0 , xt 4CH3[CH2]14COOH 2CH3[CH2]14COOH + Na2CO3 2CH3[CH2]14COONa + CO2 + H2O
Hoạt động 2 : CHẤT GIẶT RỬA TỔNG
HỢP :
GV đặt vấn đề: Xà phịng thơng thường sẽ
mất ít nhiều tác dụng tẩy rửa trong nước
cứng nên hiện nay người ta dùng chất giặt
rửa tổng hợp
HS tìm hiểu SGK để biết khái niệm về chất
giặt rửa tổng hợp và những ưu điểm khác
của nĩ so với xà phịng
II – CHẤT GIẶT RỬA TỔNG HỢP :
1 Khái niệm:
- Những hợp chất khơng phải là muối natri của axit cacboxylic nhưng cĩ tính năng giặt rửa như xà phịng được gọi là chất giặt rửa tổng hợp
HS nghiên cứu phương pháp sản xuất chất
giặt rửa tổng hợp từ nguyên liệu là dầu mỏ
2 Phương pháp sản xuất:
Được tổng hợp từ các chất lấy từ dầu mỏ
Dầu mỏ axit đođexylbenzensunfonic natri đođexylbenzensunfonat
C12H25-C6H4SO3H Na2 CO 3 C12H25-C6H4SO3Na axit đođexylbenzensunfonic natri đođexylbenzensunfonat
Hoạt động 3 : TÁC DỤNG TẨY RỬA
CỦA XÀ PHỊNG VÀ CHẤT GIẶT
III TÁC DỤNG TẨY RỬA CỦA XÀ PHỊNG VÀ CHẤT GIẶT RỬA TỔNG
Trang 3RỬA TỔNG HỢP:
GV treo mô hình Sơ đồ quá trình làm sạch
vết bẩn của xà phòng và giải thích cho HS
rõ tác dụng tẩy rửa của xà phòng và chất
giặt rửa tổng hợp
HỢP:
- Muối natri trong xà phòng hay trong chất giặt rửa tổng hợp có khả năng làm giảm sức căng bề mặt của các chất bẩn bám trên vải, da,… do đó vế bẩn được phân tán thành nhiều phần nhỏ hơn và được phân tán vào nước
- Các muối panmitat hay stearat của các kim loại hoá trị II thường khó tan trong nước, do
đó không nên dùng xà phòng để giặt rửa trong nước cứng (nước có chứa nhiều ion
Ca2+, Mg2+) Các muối của axit đođexylbenzensunfonic lại tan được trong nước cứng, do đó chất giặt rửa có ưu điểm hơn xà phòng là có thể giặt rửa cả trong nước cứng
4 Củng cố :
1 Xà phòng có tác dụng giặt rửa do :
A Xà phòng là muối của Na, K của các axit béo
B Xà phòng có cấu tạo kiểu đầu phân cực, dầu không phân cực
C Xà phòng dùng được với nước cứng
D Cả B, C đúng
2. Hãy điền chữ Đ (đúng) hoặc S (sai) vào ô trống ở các phát biểu sau:
b) Muối natri hoặc kali của axit hữu cơ là thành phần chính của xà
phòng
S
c) Khi đun nóng chất béo với dung dịch NaOH hoặc KOH ta được
xà phòng
Đ
Dặn dò :
1 Bài tập về nhà: 1 → 5 trang 15-16 (SGK).
Trang 42 Xem trước bài : LUYỆN TẬP.
V RÚT KINH NGHIỆM: