CHUYÊN ĐỀ DẠY VÀ HỌC MÔN LỊCH SỬ THEO ĐỊNH HƯỚNG THI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN

Đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh trong dạy học Lịch sử ở trường THPT HoàngD i ệ u - Nguyễn Thị Mỹ Linh - Giáo viên trường THPTHoàng Diệu 3 2..

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH SÓC TRĂNG SỞ GIÁO DỤC VÀ

Đại Ngãi, ngày 18 tháng 12 năm 2016

MỤC LỤC

Đề dẫn Hội nghị - Bantổ chức 1

Phần I Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá

môn Lịch sử theo định hướng phát triển năng lựchọc sinh 3

1 Đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng

lực của học sinh trong dạy học Lịch sử ở trường THPT HoàngD i ệ u

- Nguyễn Thị Mỹ Linh - Giáo viên trường THPTHoàng Diệu 3

2 Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá môn Lịch sử

Phần II Cách thức ôn tập, xây dựng câu hỏi, đề thi môn Lịch

sử theo các mức độ của ma trận theo định hướng thitrắc

Lịch sử - Tổ Sử-Địa-GDCD trường THPT HuỳnhHữuNghĩa 26

8 Cách thức ôn tập, xây dựng câu hỏi, đề thi môn Lịch sử theo các

mứcđộcủamatrậntheođịnhhướngthitrắcnghiệmkháchquan-Nguyễn Minh Sang - Giáo viên trường THPT LươngĐịnhCủa 29

9 Địnhhướngsoạncâuhỏitrắcnghiệm-NguyễnĐứcHuy-Giáo

viên trường THPTMỹXuyên 35

Phần III Sử dụng lược đồ, biểu đồ và các phương tiện dạy học

môn Lịch sử tạo sự hứng thú và khắc sâu kiến thức cho học

10 Sử dụng lược đồ, biểu đồ và các phương tiện dạy học môn Lịch

sửtạosựhứngthúvàkhắcsâukiếnthứcchohọcsinh- THCS&

11 Sử dụng lược đồ, biểu đồ và các phương tiện dạy học môn Lịch

sử tạo sự hứng thú và khắc sâu kiến thức cho học sinh - NguyễnThị

Ngọc Dung - Giáo viên trường THPTNguyễnKhuyến 41

12 Sử dụng lược đồ, biểu đồ và các phương tiện dạy học mônL ị c h

sử - Nguyễn Thanh Thúy - Giáo viên trường THPTVĩnhHải 45

13 Sử dụng sơ đồ trong dạy học môn Lịch sử tạo hứng thú choh ọ c

sinh - Trần Khánh Tâm - Giáo viên trường THPTPhú Tâm 50

Phần IV Dạy học Lịch sử theo chủ đề tích hợpliênmôn 55

14 Lồng ghép kiến thức môn Ngữ văn vào các bài học Lịch sử

Nguyên - Giáo viên trường THPTĐạiNgãi 81

Phần V Một số giải pháp giúp học sinh làm bài trắc nghiệm đạt

20 Đổi mới hoạt động dạy học nhằm rèn kỹ năng làm bài trắc

nghiệmLịchsử-LâmThịHồngThắm-G iá oviêntrườngTHPT

23 Một số giải pháp giúp học sinh làm bài thi trắc nghiệm môn

Lịchsửđạthiệuquả cao-NguyễnThếTrung-Giáoviêntrường

THPT TrầnVănBảy 103

24 Một số lưu ý khi ôn luyện và ra đề trắc nghiệm khách quanmôn

Lịch sử - Lê Quan Tuấn - Giáo viên trường THPTĐại Ngãi 111

Hội nghị chuyên đề Dạy và học môn Lịch sử theo định hướng thi

TNKQ

1

ĐỀ DẪN HỘI NGHỊ DẠY VÀ HỌC MÔN LỊCH SỬ THEO ĐỊNH HƯỚNG

THI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN Kính thưa quý vị đại biểu, quý thầy cô!

Trắc nghiệm khách quan trong môn Lịch sử là một hình thức kiểm tra, đánhgiámàchúng ta vẫn thường sử dụng trong dạy và học Các câu hỏi trắc nghiệm kháchquan đã từng xuất hiện trong các tài liệu tham khảo môn Lịch sử bậc trung học Giáoviên được tiếp cận về trắc nghiệm khách quan từ việc lập ma trận đề, biên soạn đề kiểmtra đến việc đánh giá hiệu quả các câuhỏi

Chính vì thế, việc môn Lịch sử được thi bằng hình thức trắc nghiệm khách quantrong kỳ thi THPT Quốc gia năm 2017 không phải là việc quá mới đối với giáo viên vàhọc sinh, mà đó chỉ là khó khăn tạm thời do việc phải thay đổi cách dạy và học cho phùhợp với hình thức kiểm tra đánh giá này

Với tinh thần trách nhiệm, giáo viên Lịch sử các trường THPT trong toàn tỉnh đã

nỗ lực tích cực đầu tư, trau dồi chuyên môn tìm ra cách thức dạy và học hiệu quả, đápứng yêu cầu việc đổi mới việc thi trắc nghiệm khách quan trong kỳ thi THPT Quốc gianăm 2017 Qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, chuyên đề tại đơn vị và trao đổi kinhnghiệm giữa các giáo viên bộ môn, bước đầu đã có một số định hướng và giải phápsau:

1 Xác định nội dung dạy học và chuẩn bị chokỳthi

- Nội dung dạy học là phần chung của chương trình môn Lịch sử lớp 12THPT và Giáo dục thường xuyên hiện hành đã thực hiện giảmtải

- Xây dựngmatrận đề thi môn Lịch sử từ việc nghiên cứu, khai thác đềminh họa của Bộ Giáo dục và Đàotạo

- Xây dựng các cấu trúc đề thi khác nhau dựa trênmatrận đã xác định, từ

đó soạn các câu hỏi ứng với từng nội dung trongmatrận nhằm phục vụ việc dạy

- Nội dung học tập căn cứ vào chương trình, chuẩn kỹ năng kiến thứcLịch sử THPT, nên ưu tiên sử dụng sách giáo khoa Lịch sử THPT lớp12.

- Tạo điều kiện học sinh tiếp xúc với câu hỏi trắc nghiệm khách quanngay trong bài học Đặc biệt, cho học sinh làm quen với một số câu hỏi trắcnghiệm được diễn đạt với nhiều cách khác nhau nhằm tránh việc hiểu nhầm vàrèn luyện năng lực đọc hiểu cho họcsinh

- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng thực hành làm các câu hỏi trắc nghiệm

để giúp học sinh biết loại bỏ nhanh chóng các phương án sai, chọn được đáp ánđúng trong thời gian ngắnnhất

- Gắn việc dạy học Lịch sử với thực tế cuộc sống để tăng tính phong phútrong việc dạy và học,mởrộng và nâng cao kiến thức cho họcsinh

3 Định hướng phát triển năng lực cho họcsinh

Trong việc dạy và học Lịch sử cần phát triển năng lực học sinh theo cáchướng sau:

- Năng lực đọc hiểu: là một trong những năng lực hết sức quan trọng,giúp giải quyết nhanh chóng một số vấn đề nhất định, học sinh có thể hiểu đúng

và nhanh vấn đề Đặc biệt, học sinh cũng cần biết các phương án trả lời của câuhỏi trắc nghiệm khách quan cũng là một phần của vấn đề đặtra

- Năng lực tư duy hình ảnh: giúp giải quyết nhanh chóng các dạng câu hỏiởmứcđộ thông hiểumàphương pháp thông thường không mang lại hiệu quả Loại

tư duy này ít được khai thác trong hình thức thi tự luận nhưng lại có hiệu quả rấtlớn trong hình thức thi trắc nghiệm kháchquan

- Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần rèn cho học sinh các năng lực giải quyếtcác vấn đề lịch sử, suy luận loại trừ, phán đoán…

4 Công tác kiểm tra, đánhgiá

Trong kiểm tra, đánh giá, cần tập trung vào các việc chủ yếu sau:

- Đưa hình thức trắc nghiệm khách quan vào công tác kiểm tra, đánh giáthường xuyên

- Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn Lịch sử trongphạm vi giáo viên,tổ

- Từng bước tiến đến tăng cường sử dụng trắc nghiệm khách quan vàokiểm tra, đánh giá ở các khối 10, 11 và12

Kính thưa quý vị đại biểu, quý thầy cô!

Những nội dung trên chưa được áp dụng đồng bộ vào thực tiễn giảng dạy,nhiều mục tiêu chỉ mang tính định hướng Chính vì thế, trong Hội nghị chuyên

đề hôm nay, Ban tổ chức mong muốn được quý vị đại biểu, quý thầy cô chia sẻđóng góp, trao đổi chân tình, thẳng thắn để việc dạy và học môn Lịch sử theohình thức thi trắc nghiệm khách quan ngày đạt hiệu quả hơn

Ban Tổ Chức

PHẦN I ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ

MÔN LỊCH SỬ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

Giáo viên trường THPT HoàngDiệu

Giáo dục định hướng phát triển năng lực của học sinh là nhấn mạnh vai trò củangười học với tư cách chủ thể của quá trình nhận thức, nhằm đảm bảo chất lượng đầu

ra của việc dạy học Thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách,chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễn, chuẩn bị nănglực giải quyết các tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp Chương trình giáo dục nàyđược chú ý nhiều từ những năm 90 của thế kỷ 20 và ngày nay đã trở thành xu hướnggiáo dục quốc tế trong cải cách phương pháp dạy học ở nhà trường phổthông

Nắm bắt xu hướng này, nghị quyết của Hội nghị Trung ương Đảng Cộng sảnViệt Nam lần 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nêu rõ:

“Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tínhtích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phụclối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ,khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng,phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đadạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứngdụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học” Để thực hiện tốt mục tiêu

về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, mộttrong những vấn đề được đặt ra cho ngành giáo dục là cần có nhận thức đúng về bảnchất của đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học,

và một số biện pháp đổi mới phương pháp dạy học theo hướngnày

1 Định nghĩa về nănglực

Theo từ điển Tiếng Việt năng lực là khả năng, điều kiện chủ quan hoặc tự nhiênsẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó Hoặc có thể hiểu năng lực là khả năng huyđộng tổng hợp các kiến thức, kỹ năng để thực hiện thành công một

loại công việc trong một bối cảnh nhất định Năng lực gồm có năng lực chung

và năng lực đặc thù Năng lực chung là năng lực cơ bản cần thiếtmàbất cứ ngườinào cũng cần phải có để sống và học tập, làm việc Năng lực đặc thù thể hiệntrên từng lĩnh vực khác nhau như năng lực đặc thù môn học là năng lực đượchình thành và phát triển do đặc điểm của môn học đó tạonên

Trong chương trình dạy học định hướng phát triển năng lực, khái niệmnăng lực được sử dụng như làsự kết nối tri thức, hiểu biết, khả năng vậndụng,mong muốn

2 Các lĩnh vực phát triển nănglực

- Về nội dung chuyên môn: Bao gồm tri thức chuyên môn, kỹ năng chuyên

môn, ứng dụng đánh giá chuyên môn qua đó phát triển năng lực chuyênmôn

- Về phương pháp - chiến lược chuyên sâu: Lập kế hoạch học tập, kế

hoạch làm việc; Các phương pháp nhận thức chung, thu thập, xử lý, đánh giá,trình bày thông tin; Các phương pháp Qua đó sẽ phát triển năng lực phươngpháp

- Về giao tiếp - xã hội: Làm việc nhóm, tạo điều kiện cho sự hiểu biết về

phương diện xã hội, học cách ứng xử, trách nhiệm, khả năng giải quyết xungđột Qua đó phát triển năng lực xãhội

- Về tự trải nghiệm - đánh giá: Tự đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, xây

dựng kế hoạch phát triển cá nhân, đánh giá, hình thành các chuẩnmựcgiá trị, đạođức và văn hóa, lòng tự trọng… Qua đó phát triển năng lực cánhân

3 Lý luận về đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát triển năng lựccủa học sinh

Đổi mới phương pháp dạy học phát triển năng lực học sinh là thực hiệnbước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang chương trình dạyhọc tiếp cận năng lực của học sinh Từ chỗ quan tâm học sinh học được cái gìđến chỗ quan tâm học sinh vận dụng được cái gì qua việc học Chuyển từphương pháp dạy học theo lối "truyền thụ một chiều" sang dạy cách học, cáchvận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất Tăngcường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên - học sinh theohướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xãhội

Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của học sinh, hình thành và pháttriển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thôngtin ), trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của tư duy

Việc sử dụng phương pháp dạy học gắn chặt với các hình thức tổ chứcdạy học Tùy theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụ thểmàcó nhữnghình thức tổ chức thích hợp như học cá nhân, học nhóm; học trong lớp, học ởngoài lớp Cần chuẩn bị tốt về phương pháp đối với các giờ thực hành để đảmbảo yêu cầu rèn luyện kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn,nâng cao hứng thú cho ngườihọc

Bên cạnh đó cần khai thác hiệu quả các thiết bị dạy học môn học tối thiểu đã quiđịnh Có thể sử dụng các đồ dùng dạy học tự làm, tích cực vận dụng công nghệ thôngtin trong dạy học tùy theo từng đối tượng học sinh.

4 Một số phương pháp nhằm phát triển năng lực học sinh trong dạyhọc lịchsử

- Dạy học lịch sử thông qua các hoạt động của họcsinh

Dạy học thông qua tổ chức liên tiếp các hoạt động học tập như trải nghiệm thực

tế, tham quan các di tích lịch sử, tái hiện sự kiện hoặc nhân vật lịch sử… Từ đó giúphọc sinh tự khám phá những điều chưa biết chứ không phải thụ động tiếp thu những trithức được sắp đặt sẵn Theo tinh thần này, giáo viên không cung cấp, áp đặt kiến thức

có sẵn mà là người tổ chức và chỉ đạo học sinh tiến hành các hoạt động học tập nhằmnhớ lại kiến thức cũ, phát hiện kiến thức mới, vận dụng sáng tạo kiến thức đã biết vàocác tình huống học tập hoặc tình huống thựctiễn

- Dạy học lịch sử chú trọng rèn luyện phương pháp tựhọc

Chú trọng rèn luyện cho học sinh những tri thức phương pháp để các em biếtcách đọc sách giáo khoa và các tài liệu học tập, biết cách tự tìm lại những kiến thức đã

có, biết cách suy luận để tìm tòi và phát hiện kiến thức mới… Cần rèn luyện cho họcsinh các thao tác tư duy như phân tích, tổng hợp, đặc biệt hoá, khái quát hoá, tương tự,quy lạ về quen để dần hình thành và phát triển tiềm năng sáng tạo của các em

- Tăng cường học tập cá thể phối hợp với học tập hợptác

Tổ chức làm việc theo nhóm nhỏ, giúp cho mọi học sinh tham gia một cách chủđộng vào quá trình học tập, tạo cơ hội cho các em có thể chia sẻ kiến thức, kinhnghiệm, ý kiến để giải quyết các vấn đề có liên quan đến nội dung bài học Đồng thờicũng tạo cơ hội cho các em được giao lưu, học hỏi lẫn nhau, cùng nhau hợp tác giảiquyết những nhiệm vụchung

Điều đó có nghĩa, mỗi học sinh vừa cố gắng tự lực một cách độc lập, vừa hợp tácchặt chẽ với nhau trong quá trình tiếp cận, phát hiện và tìm tòi kiến thức mới Lớp họctrở thành môi trường giao tiếp thầy - trò và trò - trò nhằm vận dụng sự hiểu biết và kinhnghiệm của từng cá nhân, của tậpthể

- Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá củatrò

Chú trọng đánh giá kết quả học tập theo mục tiêu bài học trong suốt tiến trìnhdạy học thông qua hệ thống câu hỏi, bài tập Chú trọng phát triển kỹ năng tự đánh giá

và đánh giá lẫn nhau của học sinh với nhiều hình thức như theo lời giải, theo hướngdẫn, hoặc tự xác định tiêu chí để có thể phê phán, tìm được nguyên nhân và nêu cáchsửa chữa các saisót

5 Đổi mới phương pháp dạy học lịch sử nhằm phát triển năng lực củahọc sinh ở trường THPT HoàngDiệu

Dạy Lịch sử thông qua trải nghiệm thực tế

Dạy Lịch sử thông qua tổ chức làm việc nhóm

Dạy Lịch sử thông qua các cuộc thi tái hiện sự kiện lịch sử và nhân vật lịch sử

Nhìn chung, có rất nhiều hướng đổi mới phương pháp dạy học để phát triểnnăng lực học sinh theo những cách tiếp cận riêng Tuy nhiên việc đổi mới phươngpháp dạy học đòi hỏi những điều kiện thích hợp về phương tiện, cơ sở vật chất và tổchức dạy học, về điều kiện, về tổ chức, quản lý…

Ngoài ra, phương pháp dạy học còn mang tính chủ quan Mỗi giáo viên với kinhnghiệm của mình cần xác định những phương hướng riêng để cải tiến phương phápdạy học cho phù hợp với đối tượng học sinh và kinh nghiệm của cá nhân

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

Đổi mới chương trình giáo dục và cùng với nó là đổi mới phương phápdạy học (ĐMPPDH), đổi mới kiểm tra đánh giá (KTĐG) là những phương diệnthể hiện sự quyết tâm cách tân, đem lại những thay đổi về chất lượng và hiệuquả giáo dục của nước ta hiện nay

Trước xu thế đổi mới giáo dục, các bộ môn ở trường THPT Kế Sách nóichung và Lịch sử nói riêng luôn chú trọng và thực hiện việc ĐMPPDH, KTĐGphát triển năng lực học sinh Bài tham luận này trình bày về việc ĐMPPDH,KTĐG theo định hướng phát triển năng lực học sinh của môn Lịch sử

II NỘI DUNG

1 Vài nét đổi mới phương pháp dạyhọc

Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực

đã từng được khẳng định trong các văn kiện Đảng Đặc biệt, trong Nghị quyết

số 29 của Hội nghị Trung ương 8 (khóa XI) khẳng định đây không chỉ là quốc

sách hàng đầu, là“chìa khóa”mở ra con đường đưa đất nước tiến lên phía trước, mà còn là“mệnh lệnh”của cuộc sống… Việc đổi mới được tiến hành từ

đổi mới chương trình sách giáo khoa, đổi mới về hình thức kiểm tra đánh giá…nhưng để thực hiện việc đổi mới có hiệu quả thì phương pháp dạy học củangười giáo viên là nhân tố quan trọng nhất Một chương trình sách giáo khoahay thế nào nhưng nếu giáo viên không có phương pháp dạy học thích hợp thìviệc đổi mới không đạt kết quả

Trong tiến trình thực hiện đổi mới, đòi hỏi người giáo viên phảiĐMPPDH ĐMPPDH không có nghĩa là loại bỏ các phương pháp dạy họctruyền thống như thuyết trình, đàm thoại…màlà khai thác triệt để các ưu điểmcủa các phương pháp truyền thống và vận dụng các phương pháp mới để pháthuy tính tích cực, tự lực và sáng tạo, phát triển năng lực hành động, năng lựccộng tác làm việc của người học, năng lực chiếm lĩnh tri thức Để đảm bảo

được điều đó, phải thực hiện chuyển từ dạy học theo lối"truyền thụ một

chiều"sangd ạ y c á c h h ọ c , c á c h v ậ n d ụ n g k i ế n t h ứ c , r è n l u y ệ n k ỹ n ă n g , h ì

n h t h à n h

năng lực và phẩm chất nhưMark van Dorentừng nói: “Nghệ thuật dạy

họcchính là nghệ thuật giúp ai đó khám phá”.

Thực chất của ĐMPPDH hướng tới mục tiêu "lấy học sinh làm trung tâm".Thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận nănglực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗquan tâm học sinh vận dụng được cái gì qua việc học và khi đó người dạy phải hiểuđược yêu cầu của người học để cung cấp thông tin, định hướng mục tiêu học tập, tổchức, hướng dẫn người học trong quá trình tiếp nhận tri thức Do đó, để ĐMPPDHmỗi giáo viên phải tìm kiếm, lựa chọn các phương thức hoạt động chung cho phù hợpvới họcsinh

Việc sử dụng phương pháp dạy học gắn chặt với các hình thức tổ chức dạy học.Tùy theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụ thể mà có những hình thức tổchức thích hợp như học cá nhân, học nhóm; học trong lớp, học ở ngoài lớp

Có nhiều biện pháp đổi mới phương pháp dạy học phát triển năng lực học sinhnhư:

- Cải tiến các phương pháp dạy học truyềnthống.

- Kết hợp đa dạng các phương pháp dạyhọc.

- Vận dụng dạy học giải quyết vấnđề.

- Vận dụng dạy học theo tìnhhuống.

- Tăng cường sử dụng phương tiện dạy học và công nghệ thông tin hợplý

hỗ trợ dạyhọc.

- Chú trọng các phương pháp dạy học đặc thù bộmôn.

2 Việc đổi mới phương pháp dạy học lịch sử ở trường THPTKế Sách

Nhà trường đã triển khai và nhóm Sử thực hiện nghiêm túc về việc thựchiện ĐMPPDH, KTĐG, trong các buổi sinh hoạt chuyên môn thường xuyên trao đổi

về phương pháp dạy học, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau trong các tiết dự giờ…

Với nhiều phương pháp đổi mới dạy học, nhưng không có một phương phápdạy học nào tối ưu cho tất cả mọi người, vì dạy học vừa là khoa học vừa là nghệ thuật.Khoa học ở chỗ giáo viên phải bảo đảm nội dung, chương trình, mục tiêu đào tạo…nghệ thuật là giáo viên phải tuỳ theo đối tượng, tình hình cụ thể của lớp họcmàcó cáchthức giảng dạy đáp ứng yêu cầu, đạt chất lượng, hiệu quả cao Vì thế, giáo viên nhóm

Sử luôn quan niệm ĐMPPDH phụ thuộc vào bản thân mỗi giáo viên chứ không ngồichờ cấp trên nghĩ ra Nhất là trong giai đoạn hiện nay, mỗi giáo viên phải chủ độngsuy nghĩ tìm tòi ĐMPPDH, nâng cao chất lượng, hiệu quả Nếu giáo viên không quan

ĐMPPDHlàtựđàothảimình.Tuynhiêndùsửdụngbấtkỳphươngphápnào

cũng phải đảm bảo được nguyên tắc“Học sinh tự mình hoàn thành nhiệm

vụnhận thức với sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên”.

GV nhóm Sử Trường THPT Kế Sách thường chú ý đến việc sử dụngphương pháp dạy học đặc thù bộ môn bởi phương pháp dạy học có mối quan hệbiện chứng với nội dung dạy học, việc sử dụng các phương pháp dạy học đặcthù có vai trò quan trọng trong dạy học bộ môn

Để sử dụngphương pháp dạy học đặc thù bộ môn thì cần sử dụng đủ và

hiệu quả các thiết bị dạy học môn Lịch sử Do đặc thù môn Lịch sử đó là câuchuyện của hôm qua cho dù là Lịch sử đương đại thì vẫn thuộc về quákhứ,màquá khứ xa lạ với học sinh là tất yếu do đó việc sử dụng tranh ảnh, bản

đồ, phim tư liệu, các đồ dùng dạy học tự làm nếu xét thấy cần thiết với nộidung học và phù hợp với đối tượng học sinh… đặc biệt là vận dụng công nghệthông tin trong dạy học sẽ mang lại hiệu quảcao

Bên cạnh đó, việc vận dụngphương pháp dạy học giải quyết vấn đềrất

hiệu quả

*Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề:

- Khái niệm:Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề là phương

phápdạy học mà trong đó tạo ra những tình huống có vấn đề, điều khiển học sinh phát hiện ra vấn đề, hoạt động tự giác, tích cực để giải quyết vấn đề và thông qua đó lĩnh hội tri thức, kĩ năng và đạt được những mục tiêu học tậpkhác.

- Quy trình của dạy học giải quyết vấnđề:

1 Đưa học sinh vào tình huống có vấnđề

2 Học sinh phân tích tình huống có vấnđề

- Xác định cái chưabiết

- Huy động vốn tri thức của học sinh để tìm ra cái chưabiết

3 Học sinh đưa ra giảipháp

4 Học sinh trình bày giảipháp

5 Giáo viên kết luận vấnđề

Ví dụ 1: Khi dạy bài Nước Mĩ (Bài 6 - Lịch sử lớp 12).

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, nếu như các nước thắng trận lẫn bại trậnđều bị thiệt hại nặng nề thì Mĩ đã vươn lên vị trí cường quốc hàng đầu, số 1 thếgiới, có quyền lực và tham vọng, luôn theo đuổi mưu đồ bá chủ thế giới Vậy,dựa vào đâu Mĩ có thể đặt ra cho mình những mục tiêu và tham vọng ấy? Đểgiải đáp những vấn đề trên các em sẽ tìm hiểu qua bài học hôm nay

Giáo viên đã đặt mục đích học tập trước khi học sinh nghiên cứu bài mới

- dẫn dắt học sinh vào tình huống có vấn đề và nêu bài tập nhận thức sẽ kích thích tư duy để tìm ra lời giảiđáp

Ví dụ 2:Khi học về Tổng khởi nghĩa tháng Tám(Bài 16 - Lịch sử lớp12), giáo

viên đưa ra vấn đề: Bàn về thắng lợi của Cách mạng tháng Tám 1945 ở Việt Nam, một

số Sử gia tư sản cho rằng: đó là một sự“ăn may”vì nó diễn ra trong điều kiện“trống

vắng quyền lực”, còn các nhà Sử học của chúng ta thì khẳng định: thành công của

Cách mạng tháng Tám không phải là sự“ăn may” Vậy, các em đồng ý với ý kiến

nào? Tại sao? Để giải quyết vấn đề này, giáo viên gợi ý học sinh dựa trên những kiếnthức cụ thể qua những lần diễn tập (1930-1931, 1932-1935, 1936-1939) thời kỳ 1939-

1945, để thấy được vai trò của Đảng trong quá trình chuyển hướng chỉ đạo chiến lượccách mạng, chuẩn bị lực lượng, cùng với thiên tài Hồ Chí Minh đã nhìn thấy thời cơđến, nhanh chóng phát động quần chúng Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trongtoàn quốc

Đồng thời giáo viên đưa ra các câu hỏi mang tính gợi mở như: Đảng đã đề rachủ trương đưa nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu khi nào? Quá trình chuẩn bị

ra sao? Thế nào là thời cơ cách mạng? Trong Cách mạng tháng Tám có những thời cơnào?

Từ những câu hỏi gợi mở này chắc chắn học sinh sẽ phát hiện quá trình chuẩn

bị lâu dài về mọi mặt của Đảng và nghệ thuật chớp thời cơ là nhân tố quan trọng quyếtđịnh thắng lợi của Tổng khởi nghĩa tháng Tám

3 Vài nét đổi mới kiểm tra đánh giá phát triển năng lực họcsinh

Đồng hành với ĐMPPDH là đổi mới KTĐG đây là hai mặt thống nhất của quátrình dạy học

Trong nghị quyết số 44/NQ-CP, ngày 9/6/2014 ban hành Chương trình

hành động của Chính phủ:“Đổi mới hình thức, phương pháp thi, kiểm tra

vàđánh giá kết quả giáo dục theo hướng đánh giá năng lực của người học; kết hợp đánh giá cả quá trình với đánh giá cuối kỳ học, cuối năm học theo mô hình của các nước có nền giáo dục phát triển”.

Kiểm tra là công cụ chủ yếu để đánh giá chất lượng học tập của học sinh.Đánh giá HS theo định hướng năng lực là đánh giá theo chuẩn về sản phẩm đầu

ra, sản phẩm đó không chỉ là kiến thức, kĩ năng, mà là năng lực vận dụng kiến thức, kĩnăng và thái độ cần có để thực hiện nhiệm vụ học tập tới một chuẩn nào đó

Kiểm tra đánh giá là một khâu trong quá trình dạy học để giáo viên đánh giáchất lượng giáo dục đã đạt được Thông qua kết quả kiểm tra đánh giá để điều chỉnhphương pháp dạy học để đạt kết quả cao nhất

4 Việc đổi mới kiểm tra đánh giá Lịch sử ở trường THPT KếSách

Đánh giá vì sự tiến bộ của người học, đánh giá trong quá trình học tập, đánh giá

về kết quả học tập Việc đổi mới kiểm tra đánh giá được tổ chức nghiêm túc, đúng quychế ở tất cả các khâu từ ra đề, coi, chấm và nhận xét,

đảm bảo sự trung thực, khách quan, phản ánh một cách toàn diện về kiến thức,

kỹ năng, thái độ của học sinh

Việc ra đề kiểm tra thực hiện đúng theo 4 mức độ yêu cầu: nhận biết,thông hiểu, vận dụng thấp, vận dụng cao

Căn cứ vào năng lực của học sinh ở từng học kì, từng khối lớp, giáo viênxác định những câu hỏi theo 4 mức độ yêu cầu đảm bảo tính vừa sức và phânhóa được học sinh

Kiểm tra, đánh giá năng lực môn Lịch sử theo các yêu cầu:

- Cân đối giữa yêu cầu tái hiện kiến thức với yêu cầu hiểu kiến thức: khái

quát, xâu chuỗi các sự kiện lịch sử, lý giải được mối quan hệ giữa sự kiện này

với sự kiện khác đó là năng lựcgiải quyết vấn đề, năng lực tưduy,tái hiện

cơ bản về mục tiêu, nhiệm vụ, động lực, lực lượng cách mạng, lãnh đạo, mốiquan hệ giữa cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới được đề cập trongLuận cương chính trị tháng 10/1930, sau đó so sánh từng điểm này với Cươnglĩnh chính trị đầu tiên, rút ra được những hạn chế của Luận cương chính trịtháng 10/1930

Ví dụ 2:Chiến lược “Chiến tranh cục bộ” của Mĩ ở miền Nam(Bài 22 Lịch sử lớp 12), giáo viên hỏi: Chiến lược “chiến tranh cục bộ” và “chiến tranh

-đặc biệt” của Mĩ ở miền Nam có điểm gì giống và khác nhau

- Tăng cường kiểm tra phẩm chất và năng lực học sinh theo

hướngmở(năng lực đánh giá sự kiện lịch sử), tích hợp, liên môn, gắn với các

vấn đề thực tiễn

Ví dụ 3: (Bài 16 - Lịch sử lớp 12)Phân tích bài học kinh nghiệm của

Cách mạng tháng Tám năm 1945 Trong những bài học đó, bài học nào Đảng ta

có thể vận dụng để giải quyết vấn đề biển đảo hiện nay? Tại sao?

Ví dụ 4:(Bài 17 - Lịch sử lớp 12)Nếu là người phải đưa ra quyết định, em

có chủ trương hòa hoãn với quân Tưởng rồi lại hòa hoãn với thực dân Phápkhông? Tại sao?

- Bên cạnh đó, thì việc đánh giá thường xuyên đối với tất cả học sinhcũng được thực hiện thông qua các hoạt động trên lớp, vở học tập, thảo luậnnhóm,bàithuyếttrình…Việckiểmtramiệngkhôngnhấtthiếtphảithựchiện

vào đầu tiết Các em vẫn có điểm miệng khi trả lời những câu hỏi đúng,giảithích đượcnhững câu hỏimởmang tính logic… Những em tích cực trong học tập được cộng điểmkhuyến khích để kích thích tinh thần học tập năng động của cácem.

5 Kết quả đạtđược

Đa số học sinh phát huy được năng lực cá nhân của mình, tính năng động, sángtạo, tìm tòi rèn luyện được phương pháp tự học, hình thành các kĩ năng đánh giá, nhậnxét hiểu được bản chất của các các sự kiện lịch sử trọng đại không cảm nhận theo lối

GV đang “tuyên truyền”, rút ra được bài học lịch sử để liên hệ với hiệntại

GV nhóm Sử trường THPT Kế Sách luôn nhận thấy được sự cần thiết của việcĐMPPDH, KTĐG Nên với tinh thần trách nhiệm, tâm huyết với nghề, chúng tôi luôntìm tòi học tập, sáng tạo trong chuyên môn Đồng thời kết hợp các phương pháp dạy

học khác nhau để đáp ứng yêu cầu đổi mới đúng với câu nói “Muốn dạy hay, thầy

phải giỏi.”nên đã đạt được nhiều thành tích như: Năm học 2016-2017, trường THPT

Kế Sách tổ chức cuộc thi học sinh làm đồ dùng học tập, giáo viên của nhóm Sử đãhướng dẫn học sinh làm đồ dùng đạt giải nhất, trong cuộc thi làm đồ dùng dạy học củagiáo viên đạt giải ba, đặc biệt ôn thi học sinh giỏi tỉnh đạt giải nhất và giải khuyếnkhích Qua đó, góp phần khẳng định tinh thần đổi mới của giáo viên trong dạy học, sựyêu thích của học sinh đối với môn Lịch sử

III KẾTLUẬN

ĐMPPDH, KTĐG môn Lịch sử theo định hướng phát triển năng lực học sinh làmột việc làm mà giáo viên trường THPT Kế Sách đã và đang thực hiện trong giai đoạnđổi mới hiện nay nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường, góp phần trang

bị cho học sinh trở thành“công dân toàn cầu”đủ trí tuệ, năng lực, phẩm chất đáp ứng

được nhu cầu xã hội Có những hiểu biết lịch sử thế giới đặc biệt đó là kiến thức lịch

sử dân tộc để tự hào, bảo tồn, trang bị một bản lĩnh văn hóa vững vàng và phát huybản sắc văn hóa dân tộc trong thời đại toàn cầuhóa

Trên đây là tham luận về ĐMPPDH, KTĐG của nhóm Sử trường THPT KếSách dù thật sự đã rất cố gắng, nhiệt tình nhưng chắc chắn sẽ còn nhiều thiếu sót Rấtmong sự đóng góp ý kiến của lãnh đạo, của quý thầy cô giáo các trường để học hỏi,đúc kết kinh nghiệm, góp phần nâng cao chất lượng hiệu quả dạy - học Sử và sâu xa

hơn làm theo lời dạy của chủ tịch Hồ Chí Minh“Dân taphải biết sửta”.

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP TRONG THỰC HIỆN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ ĐỔI MỚI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

Ở TRƯỜNG THPT PHAN VĂN HÙNG

Lê Thị TrúcHà

Giáo viên trường THPT Phan VănHùng

I THỰC TRẠNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC, ĐỔI MỚI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ Ở TRƯỜNG THPT PHAN VĂNHÙNG

Vẫn còn không ít giáo viên chưa tích cực trong việc nghiên cứu tài liệu,

tự bồi dưỡng và đặc biệt còn thiếu tính thời sự trong việc đổi mới kiểm tra đánhgiá học sinh Còn một vài giáo viên chưa thực hiện tốt các bước trong quy trìnhbiên soạn ra đề kiểm tra theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Nhiều học sinh hiện nay chưa tích cực, chủ động, sáng tạo trong việc họctập của mình nên năng lực tự học và sáng tạo của các em phát triển chậm

Trình độ nhận thức của học sinh trong một lớp không đồng đều dẫn đếnmột số học sinh không theo kịp, chậm tiến bộ,

Vẫn còn một số ít học sinh không biết vận dụng hoặc vận dụng chưathành thạo các phương pháp suy luận, hoặc áp dụng phương pháp làm bài tập,

trả lời câu hỏi một cách thiếu linh hoạt, thiếu khả năng phát hiện và trình bày một vấn

đề khoa học, hệ thống

Hình thức thi trắc nghiệm chưa được các em làm quen nhiều nên kết quả bàikiểm tra học kì chưa tốt Bên cạnh đó có nhiều em có nhận định chưa đúng về hìnhthức thi trắc nghiệm nên cho rằng thi trắc nghiệm thì không cần phải học bài vì vậycàng làm cho chất lượng môn học có phần giảm sút

II NHỮNG GIẢI PHÁP THỰC HIỆN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC, ĐỔI MỚI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNGLỰC

1 Nâng cao nhận thức Giáoviên:

- Tuyên truyền, vận động để giáo viên hiểu được tầm quan trọng của việcđổi mới phương pháp và đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá theo định hướngphát triển năng lực học sinh Để từ đó có cách thiết kế bài giảng cho phù hợp,biên soạn tốt đề kiểm tra theo hình thức trắc nghiệm, đánh giá đúng năng lựchọcsinh

- Động viên giáo viên mạnh dạn đổi mới phương pháp, vận dụng cáchình thức tổ chức dạy học phù hợp với đặc trưng bộ môn, nhằm tạo hứng thúcho học sinh từ đó định hướng phát triển năng lực chuyên biệt hình thành ýthức yêu thích môn học và phát huy tính tích cực chủ động của cácem

Học sinh: Thường xuyên quan tâm giáo dục tư tưởng, tình cảm, thái độ của học

sinh Rèn luyện các kĩ năng cần thiết cho học sinh để các em tiếp cận tốt với hình thứckiểm tra trắcnghiệm

2 Bồi dưỡng giáoviên

Tăng cường tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề, sinh hoạt chuyên môn về đổimới kiểm tra đánh giá đến giáo viên

Khuyến khích, tạo điều kiện cho giáo viên tham dự các buổi tập huấn chuyênmôn và tham gia giao lưu ở các diễn đàn trên mạng Internet về đổi mới phương phápdạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá

3 Một số kinh nghiệm khi thực hiện kiểm tra đánh giá củatrường 3.1 Trong quá trình thiết kế giáo án cần chốt rõ những kiến thức do hoạt

động của học sinh mang lại và có định hướng cụ thể cho các em biết, hiểu vàvận dụng được tốt nhất các nội dung đó vào bài kiểmtra

Vídụ:Khi dạy chủ đề “Các nước Đức, Mĩ, Nhật Bản giữa hai cuộc chiến tranh

thế giới 1918 – 1939”, giáo viên giao nhiệm vụ cho các em bằng phiếu học tập về tìnhhình của các nước này trong giai đoạn 1929 – 1939 và biện pháp khắc phục khó khăncủa các nướcnày

Tình hình

Nước Kinh tế Chính trị Xã hội

ĐứcMĩNhật Bản

Biện pháp

khắc phục

Nước Kinh tế Chính trị Xã hội

ĐứcMĩNhật BảnSau khi học sinh thảo luận và báo cáo kết quả, giáo viên sẽ chốt ý vàđịnh hướng để các em khắc sâu kiến thức đã hoạt động được và biết cách vậndụng khi kiểm tra

3.2 Trong quá trình biên soạn đề kiểm tra, giáo viên cần quan tâm gắn

nội dung kiểm tra với các vấn đề trong thực tiễn để học sinh thể hiện được nănglực của bản thân trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến bản thân, giađình và xãhội

3.3 Sau mỗi bài học cần có sự khắc sâu giúp học sinh nắm chắc kiến

thức trọng tâm của bài đó, qua đó học sinh sẽ nhận biết được phải học gì ở nhà.Nếu có thể nên nêu ra trước câu hỏi, không nên kiểm tra bất kì một phần nàomình thíchmàkhông nằm trong trọng tâm của bàihọc

3.4 Vận dụng linh hoạt một số hình thức kiểm tra miệng thực sự lôi

cuốn học sinh trong lớp và đánh giá được nhiều học sinh nhất Ngoài mục đíchkiểm tra việc nắm vững kiến thức của các em, phải một lần nữa khắc sâu thêmkiến thức trọng tâm của bài cũ cho họcsinh

3.5 Biên soạn đề kiểm tra theo đúng quy trình: phảimôtả nội dung cần

kiểm tra theo các mức độ, thiết lậpmatrận, ra đề theo đúngmatrận đã thiết lậpđảm bảo phát huy được năng lực của người học theo hai hướng năng lực chung

và năng lực chuyênbiệt

III KẾTLUẬN

Với các giải pháp trên khi áp dụng vào thực tế môn học đã mang lại kếtquả bước đầu khá khả quan như: các em tự tin hơn khi trình bày ý kiến trướctập thể, điểm kiểm tra từng bước được cải thiện, các em hứng thú hơn đối vớimônhọc

Trên đây là một số giải pháp về đổi mới phương pháp và đổi mới kiểmtra đánh giá bộ môn ở trường THPT Phan Văn Hùng Kính mong được sựgópýchân tình của các trường bạn Chân thành cảmơn!

VẬN DỤNG TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN VÀO HÌNH THỨC KIỂM TRA KIẾN THỨC

đề hết sức cấp thiết nhằm tăng cường hiệu quả dạy học Tuy nhiên, trong thực

tế dạy học nói chung, hầu như khâu đánh giá mục tiêu của mỗi bài, mỗi chươngcũng như chương trình của một môn học cụ thể chưa được giáo viên chú trọngđúng mức Chẳng hạn, sau mỗi bài hoặc tiết học, việc dùng hình thức tự luận đểkiểm tra rõ ràng là không thích hợp Trong khi đó, sử dụng phương pháp trắcnghiệm khách quan tỏ ra rất thuậnlợi

- Vì vậy chúng ta có thể áp dụng phương pháp này vào cuối mỗi bài hoặc

15 phút hay 1 tiết để vừa củng cố kiến thức, vừa đánh giá sơ bộmứcđộ hoànthành mục tiêu của bài học Nó cho phép thu được thông tin phản hồi một cáchkịp thời để từ đó nhanh chóng điều chỉnh phương pháp dạy học sao cho phùhợp, đồng thời uốn nắn những nhận thức sai lầm lệch lạc có thể có ở họcsinh

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Tầm quan trọng của việc ứng dụng trắc nghiệm kháchquan

- Nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường nói chung và bậctrung học phổ thông nói riêng, hiện nay vấn đề đổi mới phương pháp dạy họctrong giáo dục không còn là mối quan tâm của cá nhân nào mà đây là vấn đềchung của toàn xãhội

- Hơn nữa, theo chủ trương đổi mới thi cử của Bộ Giáo dục và Đào tạotrong các kì thi tốt nghiệp phổ thông và các kì tuyển sinh đại học – cao đẳng đã

áp dụng phương pháp thi trắc nghiệm khách quan Như thế việc tiếp cậnphương pháp trắc nghiệm khách quan đang trở thành một vấn đề cấp bách tronghoạt động dạy và học ở các trường THPT nước ta hiệnnay

2 Ưuđiểm

Nếu áp dụng phương pháp kiểm tra trắc nghiệm thì chúng tôi nhận thấyrằng:

- Đốivớihọcsinhthìtựbiếtmìnhtiếpthukiếnthứcđếnmứcnào,cónhững sai sót nào cần bổ khuyết, qua đó mà có ý thức phấn đấu vươn lên trong học tập

- Đối với giáo viên sẽ mang lại những thông tin liên hệ, nhằm giúp điều chỉnh hoạt động dạy đồng thời nắm được trình độ chung của cả lớpmàcònb i ế t

được những học sinh nào có sự tiến bộ rõ rệt hoặc sút kém đột ngột để động viên, giúp đỡ kịp thời.

3 Những hạn chế

- Học sinh: Còn không ít học sinh học theo kiểu học “vẹt”, hoặc khôngcần chuẩn bị bài chỉ chọn đại một đáp án mang tính chất “hên, xui” không cầnđọc kĩ yêu cầu của đề bài Hoặc chọn đáp án theo bạnmàlại không trùngmãđềnên dẫn đến điểm số rấtthấp

- Giáo viên: Việc soạn câu hỏi trắc nghiệm mất rất nhiều thời gian, ra đềkiểm tra hoặc thi phải nhiềumãđề (trường lại yêu cầu giáo viên không nên trộnđềmàmỗi đề độc lập có như vậy thì hạn chế được học sinh xem bài củabạn)

- Nội dung kiểm tra phải mang tính kháiquát

- Đảm bảo kiến thức và tạo thói quen cho học sinh trong việc họcbài

- Tìm ra những biện pháp, hay cách làm mới để áp dụng nhằm kích thíchtinh thần học tập của học sinh (năng nổ, tích cực) và làm giảm bớt đi không khícăng thẳng trong giờ kiểmtra

Chính từ những vấn đề khúc mắc trên, thúc đẩy cho chúng tôi tìm hiểu

và viết về đề tài tham luận “Vận dung trắc nghiệm khách quan vào hình thứckiểm tra”

III KẾT THÚC VẤNĐỀ

“Ứng dụng trắc nghiệm khách quan vào hình thức kiểm tra” là điềukhông còn mới cũng không phải là quá khó đối với giáo viên vì ở mộtsốmônkhoa học tự nhiên (Lí, Hoá, Sinh, Anh) đã được áp dụng phương pháptrắc nghiệm từ rất lâu cho đến nay Tuy nhiên, cũng là một vấn đề rất cần thiếtđối với học sinh vì trong số đó vẫn còn không ít học sinh học theo kiểu “vẹt”

và chỉ chọn đại một đáp án “hên, xui” không cần đọc kĩ yêu cầu của đề bài.Chính vì vậy, hướng dẫn học sinh là một khâu rất quan trọng nhằm thay đổitình hình, cải thiện chất lượng và nâng cao hiệu quả dạy học, tạo tiền đề chocác em học sinh có thêm cơ hội bước chân vào ngưỡng cửa của các trườngcao đẳng – đạihọc

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT

Đổi mới phương pháp dạy họclà việc dạy học phải“lấy học sinh làmtrung

tâm”nhằm mục tiêu: giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất,

thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển các năng lực cá nhân, tính năng động vàsáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tưcách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộcsống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Việc đổi mới phương pháp dạy học lịch sử, cũng như mọi môn học khác, họcsinh tự mình khám phá ra kiến thức (dưới sự hướng dẫn của giáo viên), tức là học sinhphải được tiếp xúc với các tư liệu lịch sử: tranh ảnh, bản đồ lịch sử, các di vật, câuchuyện lịch sử được ghi lại thành lời văn dưới sự định hướng và kết luận của giáo viên

để học sinh tự hình thành các biểu tượng lịch sử là hết sức quan trọng

Hơn nữa việc hình thành và khắc sâu các sự kiện, nhân vật lịch sử cho đốitượng là học sinh Vì vậy, đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học là việccần thiết để đem lại hiệu quả chất lượng việc dạy và học môn Lịch sử

II THỰC TRẠNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY BỘ MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT HIỆNNAY

- Đổi mới phương pháp dạy học hiện nay không chỉ là phong tràomàcòn

là một yêu cầu bắt buộc với mọi giáo viên Thông thường ở giờ thao giảng hay

dự thi giáo viên giỏi, tất cả giáo viên đều nổ lực trong việc đổi mới phươngpháp dạy học, dù còn có người chưa thành công như mongmuốn

- Do thói quen đọc – chép, thuyết giảng, lệ thuộc sách giáo khoa đã tạothói quen thụ động của trò, thầy nói sao trò ghi vậy và chỉ biết học thuộc lòng,không cần suynghĩ

- Theo thói quen thuyết giảng, không ít người chỉ “chạy” theo khối lượngkiến thức trong sách giáo khoa, không quan tâm đến việc tìm ra những biệnpháp tác động đến quá trình nhận thức của họcsinh.

- Để việc đổi mới phương pháp dạy học không chỉ là phong trào, để nókhông chỉ được nhìn thấy trên bề nổimàcòn được nhân rộng ở các nhà trường,từng lớp học, trở thành thói quen của mỗi thầy cô giáo Sự cần thiết phải đổimới phương pháp giảng dạy thì đã rõ, song để thực hiện được rộng khắp trongtoàn ngành thật sự không đơngiản

III GIẢI QUYẾT VẤNĐỀ

- Quan niệm trước đây: thầy dạy gì trò học đấy đã lỗi thời Giáo viên làngười hướng dẫn, học sinh mới là trung tâm, để cho học sinh có cơ hội phátbiểu trình bày quan điểm của mình về vấn đề giáo viên đưa ra nên tránh dạyhọc theo lối đọc – chép, nhìn – chép thuần túy dưới mọi hìnhthức

- Hệ thống câu hỏi trong bài dạy phải vừa sức, phù hợp với từng đốitượng học sinh Không nên đặt câu hỏi quá khó, vượt khả năng tư duy của họcsinh “đánh giá, nhận xét, phân tích ” nhưng câu hỏi cũng không đơn giản quá.Tuy nhiên, cần phải có một số câu hỏi nâng cao nhằm phân loại học sinh vàkích thích khả năng tư duy của mộtsốhọc sinh khá, giỏi Cần tránh tình trạnggiáo viên chưa giảng, chưa trình bày sự việc hoặc học sinh chưa tìm hiểu bàihọcmàđặt câu hỏi cho họcsinh

Ví dụ Bài 20 Lịch sử lớp 12: IV.1 Nguyên nhân thắng lợi của cuộckháng chiến chống Pháp

+ Giáo viên cho học sinh trình bày nguyên nhân thắng lợi của cuộckháng chiến chống Pháp Giáo viên gợi ý trong những nguyên nhân trênnguyên nhân nào là quyết định nhất? Bằng kiến thức đã học các em hãy phântích (chứng minh) đềuđó?

Với những dạng câu hỏi như thế này từ dễ đến khó nên phù hợp với từngđối tượng học sinh, học sinh có biết, hiểu và vận dụng

+ Qua đó giáo viên sẽ giáo dục thái độ tư tưởng của các em trung vớiĐảng hiếu với dân, bản thân em thì em sẽ làm gì để thực hiện được điều đó (cóthể cho học sinh thảo luận)

- Sử dụng hiệu quả phương pháp truyền thống kết hợp với việc ứng dụngcông nghệ thông tin trong việc hỗ trợ bài dạy Cần xem công nghệ thông tin làphương tiện hỗ trợ đắc lực cho bài dạy chứ không thể xem đó là một phươngpháp dạy học mới thay thế hoàn toàn cho vai trò của giáoviên

- Không cứng nhắc phải dạy đủ trình tự các bước trong bài dạy, có thểtổng hợp kiến thức thành một chủ đề, giảm bớt những phần không quan trọng(giáo viên hướng dẫn cho học sinh tự tìm hiểu hoặc bài tập vềnhà)

- Xác định mục tiêu, nội dung trọng tâm bài dạy: cần phải xác định mụctiêu cuối cùng của bài dạy là học sinh hiểu bài như thế nào qua bài học,chứ

không phải là bài dạy phải đầy đủ các phương pháp, không “ướt”, “cháy” là được.

- Không nhất thiết tiết nào cũng dạy theo nhóm: giáo viên có thể hướngdẫn học sinh tìm hiểu bài ở nhà theo nhóm, sau đó vào tiết học giáo viên mờiđại diện từng nhóm trình bày kết quả tìm hiểu và cho nhóm khác nhận xét, bổsung, qua đó hoàn thiện nội dung bài học và sẽ làm giảm tối đa hoạt động củagiáoviên

IV KẾT LUẬN VÀ KIẾNNGHỊ

1 Kết luận

Đai – ri nhà giáo dục Liên Xô cũ đã từng nói: Dạy lịch sử cũng như bất cứ dạycái gì đòi hỏi người thầy phải khêu gợi cái thông minh chứ không phải bắt buộc trínhớ làm việc Như vậy,mụcđích của việc dạy học Lịch sử ở trường là người giáo viênkhông chỉ giúp cho học sinh hình dung được những kết quả của quá khứ biết và ghinhớ các sự kiện, hiện tượng của Lịch sửmàquan trọng hơn là hiểu được Lịch sử tức làphải nắm được bản chất của sựkiện

Trong phát triển tư duy của học sinh việc sử dụng các thao tác lôgic có ý nghĩarất quan trọng Vì vậy, giáo viên cần phải có những phương pháp, kĩ thuật phù hợp vớitừng đối tượng học sinh, sử dụng có hiệu quả cho từng bài dạy

Việc phát huy tính tích cực chủ động của học sinh trong việc học môn Lịch sử

là một phần trong việc đổi mới phương pháp dạy học của bộ môn này Góp phần giáodục toàn diện cho học sinh

2 Kiếnnghị

Tăng cường thiết bị dạy học, tài liệu tham khảo, sưu tầm tài liệu, vấn đề cậpnhật sự kiện, số liệu Việc sử dụng đồ dùng dạy học phải đảm bảo yêu cầu: tính khoahọc, tính trực quan và tính thẫmmĩgiáodục

Ứng dụng công nghệ thông tin phải hài hòa với việc ghi chép của học sinh vàphù hợp với thời lượng của tiết học

Cần củng cố bài cho học sinh, giúp cho các em nhớ nhanh, bền vững kiến thứclịch sử đã học Nhất là trong bối cảnh lịch sử hiện nay khi học sinh coi trọng các mônkhoa học tự nhiên hơn, trong khi đó bài tập lịch sử về nhà lại rất ít thậm chí khôngcó

PHẦN II CÁCH THỨC ÔN TẬP, XÂY DỰNG CÂU HỎI, ĐỀ THI

MÔN LỊCH SỬ THEO CÁC MỨC ĐỘ CỦA MA TRẬN

THEO ĐỊNH HƯỚNG THI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC, KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT THIỀU VĂN CHỎI

Tô VănTạo

Giáo viên trường THPT Thiều VănChỏi

I ĐẶT VẤNĐỀ

Vào ngày 28 tháng 9 năm 2016, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có công văn

số 4818/BGDĐT-KĐCLGD qui định về phương án tổ chức thi THPT Quốc gia

2017 Theo đó, môn Lịch sử sẽ thi theo hình thức trắc nghiệm khách quan vàthuộc nhóm bài thi môn xã hội với nội dung thi chủ yếu là chương trình Lịch sửlớp 12

Để đáp ứng tốt với những thay đổi về hình thức thi thì việc giảng dạy củagiáo viên và học tập học sinh cần được điều chỉnh một cách kịp thời vàthíchhợpnhất Ở mỗi tiết dạy, song song với việc tổ chức học tập như trước đây thì việcrèn luyện cách trả lời theo dạng trắc nghiệm ứng với các đơn vị kiến thức củatừng đề mục, từng bài, từng chương, từng chủ đề cần được quan tâm nhiều hơn

Ở mỗi đơn vị trường học có thể có những cách giảng dạy và ôn tập khácnhau, nhưng chỉ vì một mục tiêu chung đó là mong muốn học sinh tiếp thu tốtnhất chương trình học, để có được kết quả tốt nhất trong kỳ thi THPT Quốc giasắp tới

Thực ra, việc kiểm tra bằng hình thức trắc nghiệm đối với môn Lịch sửkhông phải là mới, nhưng qua tham khảo đề thi minh họa của Bộ Giáo dục thìtôi thấy có điểm mới trong thi trắc nghiệm đối với môn Lịch sử hiện nay, là đãloại bỏ được nỗi ám ảnh của học sinh khi học môn Lịch sử Đó chính là nhữngmốc thời gian, có lẽ vì những mốc thời gian cứng nhắc đó, rồi người ra đề thitrắc nghiệm trước đây cứ đảo, xáo trộn thời gianlàmcho người thi cảm thấygiống như mình bị bẫy, nên dư luận không tán thành với việc thi trắc nghiệm

môn Lịch sử thời kì đó Nhưng hiện nay đã có sự thay đổi lớn, là“cái bẫy số”đã

bị gỡ, nhưng học sinh vẫn phải động não, phải suy nghĩ nếu như muốn làm bàiđược kết quả tốtnhất

Từ thực tế đó, tôi nhận thức vai trò của ma trận hiện nay đối với môn Lịch sử có

ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nó tạo sự phân hóa đối tượng rất lớn, mặc dù thi trắcnghiệm thì điểm “0” và điểm “10” hiếm gặp hơn trong thi tự luận Trong ôn tập, kiểmtra theo hướng trắc nghiệm hiện nay việc phân chia bố cục bài học như thế nào cho phùhợp với thiết kế ma trận là vấn đề tôi muốn đề cập trong tham luận của Hội nghịchuyên đề lần này

II THỰC TRẠNG VIỆC DẠY VÀ HỌC MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG HIỆNNAY

a Đối với giáoviên

- Việc xây dựng ngân hàng câu hỏi như thế nào để đạt yêu cầu chung,trong khi đây là năm đầu tiên áp dụng thi trắc nghiệm hoàn toàn đối với mônLịchsử

- Điều kiện cơ sở vật chất chưa tương xứng với yêu cầu dạy học theo phương phápmới

- Chất lượng đầu vào của học sinh chưa cao cũng là một khó khăn không nhỏ đối với giáoviên

- Một bộ phận phụ huynh chưa thật sự quan tâm đến việc học của con em,

mà chỉ xem nhà trường là nơi quản lý về mặt thời gian đối với conmình

b Đối với họcsinh

- Một bộ phận học sinh thiếu động cơ học tập vì nhiều lý do khácnhau

- Vấn đề việc làm của những sinh viên khối C ra trường hiện nay khôngphải là chuyện dễ, thêm vào đó là tính thực tế của nhiều bậc phụ huynh chỉ chocon tập trung học những môn thi đại học saunày

3 Nguyên nhân của thựctrạng

- Vai trò của môn Lịch sử ở nhà trường phổ thông hiện nay bị mai một, sựviệc hiện nay được xã hội quan tâm, nhìn nhận ở góc độ thời sự hơn là tính lịchsử

- Từ góc nhìn của xã hội, cơ chế của Nhà nước, tính thực tế của phụhuynh và học sinh cùng với điều kiện cơ sở vật chất hiện tại của trường, giáoviên dạy môn Lịch sử chỉ đáp ứng được yêu cầu tối thiểu của dạy học hiện nay,

đó là truyền đạt tri thức chứ chưa tạo được sự đam mê một cách rộng rãi tronghọcsinh

III GIẢI PHÁP VỀ DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ HIỆN NAY Ở TRƯỜNG

1 Đổi mới phương pháp dạyhọc

- Căn cứ vào thực tế tình hình và yêu cầu của gia đình và xã hội, đòi hỏingười giáo viên phải có sự thay đổi sao cho phù hợp Điều này thực tế ngànhgiáo dục đã tiến hành từ lâu, nhưng tiến độ và cách thức thực hiện mỗi nơi mỗikhác do nhiều yếu tố khác nhau Riêng tôi, chọn cho mình phương pháp xâydựng định hướng cơ bản nhất (dàn ý) để học sinh tự tìm đến kiến thức theo địnhhướng đã đưa ra Cách thức này cũng không bắt buộc người học phải nắm tất cảnội dung kiến thức, mà có sự lựa chọn khối lượng kiến thức phù hợp với khảnăng của mình

- Trong tiết dạy, giáo viên chỉ đóng vai trò cố vấn, hoạt động chủ yếu làcủa họcsinh

2 Đổi mới kiểm tra đánhgiá

- Đổi mới kiểm tra đánh giá là hoạt động song song với đổi mới phươngpháp dạy học,màngành giáo dục tỉnh Sóc Trăng cũng đã tập huấn cho giáo viêntrong nhiều năm qua, đây là hoạt động thiết thực nhằm nâng dần chất của ngànhgiáo dục tỉnh nhà và thực tế thì chất cũng đã được dần dần nânglên

- Tôi cũng đã được tập huấn nội dung này khi Sở Giáo dục triển khai đại

trà cho giáo viên của tỉnh Qua thực tế áp dụng, tôi nhận thấy yếu tốhọc

sinhđánh giá học sinhlà một sự đổi mới mang tính tích cực nhất Vì khi một

học sinh trình bày nội dung của mình với sự chuẩn bị nhất định, thì xem như đạt

đượcmộtyêu cầu; Học sinh khác nhận xét phần trình bày của bạn bằng nhận thức hay từ sách giáo khoa, xem như yêu cầuthứ haiđược đáp ứng; Xong phần góp ý

nhận xét của lớp và bổ sung của giáo viên, đến phần lớp ghi điểm cho phần trìnhbày của bạn, nghĩa là lớp đang làm chủ khối lượng kiến thức, như vậy yêu

cầuthứ bađược thực hiện; Trong quá trình trao đổi, thảo luận bầu không khí học

tập luôn náo nhiệt giữa học sinh trình bày và học sinh phản biện, như vậy yêu

cầuthứ tưđược thực hiện Như vậy tối thiểu có bốn yêu cầu được thực hiện trong

lúc học bàimới

3 Từ thực tế giảng dạy và kiểm tra đánh giá trong thời gian qua, tôi rút ra được những bài học cho yêu cầu mới về thi trắc nghiệm đối với môn lịch sử hiện nay nhưsau:

- Việc ôn tập, trên cơ sở định hướng cơ bản nhất (dàn ý), giáo viên nênchia nhỏ các yêu cầu theo đơn vị kiến thức Trong đó, cần phân chiamứcđộ nhận

thức khác nhau, nhưng tối thiểu cũng ở haimứcđộ làNhận biết và Thônghiểu.Vì

như vậy những học sinh có khả năng thấp nhất, nếu chịu đọc qua nội dung vẫnbiết được câu trả lời Xong phải dặn dò thêm, các em phải về nhà nghiên cứuthêm vì độ khó của câu hỏi còn ởmứccaohơn

- Về việc xây dựng câu hỏi, đề thi môn Lịch sử theo cácmứcđộ củamatrận

đề theo định hướng thi trắc nghiệm khách quan một cách có hiệu quả, tôi vẫnchia theo thiết kếmatrận của môn lịch sử như đã được tập huấn, gồm có 04 mức

độ Do bối cảnh chung của môn lịch sử hiện nay, tôi xây dựngmatrận ở mức độphân hóa cao, nhưng độ khó không cao Cụ thể nhưsau:

Mức độ Nhận biết Thông hiểu Vận dụng

(1) (2) (3) (4)

Điểm (10.0 điểm) 3.0 3.0 3.0 1.0

Như vậy, nếu học sinh thực hiện tốt việc ôn tập thì khả năng đạt điểm trung bình

là không không khó Tuy nhiên, nếu muốn có điểm cao đòi hỏi các em phải có thêm sựđầu tư nghiên cứu về các nội dung đãhọc

IV KẾT QUẢ ĐẠTĐƯỢC

Trong các lớp 12 tôi dạy, có hơn 90.8% học sinh có điểm kiểm tra học kì I vừaqua, điểm từ 5.0 trở lên So với cùng kì năm trước là 85.6%

V BÀI HỌC KINHNGHIỆM

Tuy đây chỉ là kết quả bước đầu, nhưng với định hướng thi trắc nghiệm như hiện

nay, thì việc đểhọc sinh đánh giá học sinhvà ra đề thi ởmứcđộphân hóa cao nhưng

độ khó không caolà một điều cần thiết, việc làm này giúp học sinh hiểu rõ năng lực của

mình ởmứcđộ nào, muốn có kết cao thì cần phải làm gì và làm như thếnào

VI PHƯƠNG HƯỚNG TRONG THỜI GIANTỚI

Hiện tại đối với các khối lớp 10 và 11, tôi đang áp dụng thử nghiệm ở một sốlớp, bước đầu các em đã có được tính chủ động hơn trong học tập Trong học kì II sắptới tôi sẽ áp dụng đại trà trong các khối lớp

VII KẾT LUẬN VẤNĐỀ

Phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong học tập và ra đề kiểm traphân hóa cao là giải pháp đã mang lại hiệu quả bước đầu ở môn Lịch sử của trườngTHPT Thiều Văn Chỏi, trong định hướng thi trắc nghiệm hiện nay

Tuy nhiên, đây cũng mới chỉ là kết quả bước đầu, trong một thời gian còn quá ít

ỏi và đầy tính chủ quan của cá nhân tôi Để có được tính bền vững, hiệu quả tốt nhất,rất mong sự đóng góp ý kiến bổ sung, xây dựng của Hội nghị để tham luận được pháttriển một cách bền vững hơn, hiệu quả hơn, góp phần thắng lợi nhiệm vụ giáo dục củatỉnh nhà

Trân trọng kính chào!

MỘT VÀI KINH NGHIỆM TRONG GIẢNG DẠY

VÀ RA ĐỀ TRẮC NGHIỆM MÔN LỊCH SỬ

Tổ Sử-Địa-GDCD

Trường THPT Huỳnh HữuNghĩa

I MỞĐẦU

1 Cơ sở lý luận, thựctiễn

- Theo phương án thi THPT Quốc gia 2017 chính thức của Bộ Giáo dục

và Đào tạo, học sinh có hai bài thi tự chọn theo hình thức trắc nghiệm là Khoahọc tự nhiên (Vật lí, Hóa học, Sinh học) và Khoa học xã hội (Lịch sử, Địa lí,Giáo dục côngdân)

- Theo chỉ đạo của BGH trường THPT Huỳnh Hữu Nghĩa về đổi mớikiểm tra đánh giá học sinh năm học2016-2017

- Và đây không phải lần đầu tiên Lịch sử và các môn khác (Địa, CGCD, )được tổ chức thi bằng hình thức trắc nghiệm Giai đoạn 2006-2009, ngành giáodục từng phát động, đưa hình thức trắc nghiệm vào trong các bài thi đánh giá kếtquả học tập của họcsinh

2 Thựctrạng

- Trong nhiều năm qua, tỷ lệ học sinh chọn môn Lịch sử thi tốt nghiệp củatỉnh ta và các tỉnh thành trong cả nước quá ít Nguyên nhân phần lớn là do họcsinh không muốn phải học quá nhiều các mốc thời gian, các sự kiện từ lịch sửthế giới qua lịch sử Việt Nam Việc chuyển Lịch sử sang hình thức thi trắcnghiệm hứa hẹn góp phần giảm nhẹ áp lực học tập của học sinh hiện nay ở nướcta

* Ưu điểm

- Thi Lịch sử bằng hình thức trắc nghiệm với ưu điểm là sự khách quan,

có thể kiểm tra chất lượng giáo dục bằng con số cụ thể, không dựa vào cảm tínhcủa giáo viên chấm bàithi

- Với hình thức thi này,học sinh không phải thuộc lòng quá nhiều Thay

vào đó, các em cần đọc sách nhiều, hiểu bài và có khả năng tổng hợp, đánh giá,biết kết nối các vấn đề, suy luận để lựa chọn đáp án là có thể hoàn thiện bàithi

* Hạn chế

- Thói quen lười đọc sách giáo khoa của bộ phận không nhỏ họcsinh

- Học sinh trông chờ ỷ lại vào ngân hàng câu hỏi (vì có sẵn ngân hàng câuhỏi nên chỉ cần biết đáp án đúngmàkhông tìm hiểu nội dung câuhỏi)

- Hạn chế các kiến thức nền xã hội bên ngoài sáchvở

- Lúng túng bị động với những câu yêu cầu suy luận, phân tích mà đáp án khá giống nhau.

II GIẢI QUYẾTVẤNĐỀ

1 Cách thức ôntập

* Về phía giáoviên:

- Hướng dẫn học sinh tìm hiểu kĩ nội dung bài học dựa trên cơ sở bám sátsách giáokhoa

- Hướng dẫn học sinh có cách học để có kiến thức chắc chắn (hiểu những

gì giáo viên giảng, hiểu những gì mình ghi chép, cần liên hệ kiến thức vừa họcvới các kiến thức đãhọc)

- Hướng dẫn học sinh biết phân tích, so sánh, tổng hợp kiến thức, biết liên

hệ thực tế (dạy-học theo chiềusâu)

- Hướng dẫn học sinh các kênh tham khảo để có nhiều kiến thức Lịch sử cũng như kiến thức nền xãhội

- Điều chỉnh trong khâu biên soạn đề theo hình thức trắc nghiệm sao chovừa mang tính khoa học vừa mang tính thực tế phù hợp tình hình học tập họcsinh

* Về phía học sinh:

- Cần đọc kỹ sách giáo khoa Do phần lớn kiến thức trong bài thi đều lấy

từ sách giáo khoa nên các em cần chủ động hơn trong việc khai thác và xử lýsách Không chỉ phải đọc và học theo tài liệu, học sinh cần hiểu bản chất củavấn đề, biết tại sao sự kiện này xảy ra, sự kiện này có liên hệ gì với các sự kiệnkhác, bài học kinh nghiệm rútra,

- Cần có kiến thức nền xã hội bên ngoài sách vở Với mỗi đề kiểm trathường có những câu mang tính thực tiễn, đòi hỏi thí sinh phải động não và biết

về tình hình xãhội

- Cần biết suy luận thông qua việc phân tích dữ liệu từ các đápán

- Cần luyện khả năng tư duy bằng việctựbiến hóa đáp án thành nhiều câuhỏi để lựa chọn Trên hết, học phải đi kèm với thực hành, học sinh phải tự mìnhlàm nhiều đề thi thử, các bài tập mẫu để tích lũy kinh nghiệm làm bài, nâng caokiến thức bảnthân

2 Cách thức biên soạn câuhỏi

- Câu hỏi phải phản ánh những nội dung quan trọng của chương trình,b à ihọc

- Phải đặt ra câu hỏi trực tiếp hoặc một vấn đề cụthể

- Từngữ,cấ u trúccủacâuhỏiphải rõr à n g vàdễhiểuđối vớim ọ i đốitượng học sinh

III KẾTLUẬN

Với việc thay đổi hình thức thi như hiện nay của Bộ Giáo dục và Đào tạo

đã gây cho chúng tôi những giáo viên dạy môn Lịch sử nhiều khó khăn Sự thậtchúng tôi đã phải thay đổi nhiều để thích ứng với yêu cầu chung Xin góp nhữngkinh nghiệm ít ỏi đến Hội nghị, rất mong đón nhân thêm nhiều kinh nghiệm quýbáu khác từ đồng nghiệp

CÁCH THỨC ÔN TẬP, XÂY DỰNG CÂU HỎI, ĐỀ THI MÔN LỊCH

SỬ THEO CÁC MỨC ĐỘ CỦA MA TRẬN THEO ĐỊNH HƯỚNG THI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN

Tôi cho rằng phần Lịch sử được thi dưới hình thức trắc nghiệm là phương án hợp

lý Vì nhiều năm qua, tỷ lệ học sinh chọn môn Lịch sử thi tốt nghiệp quá ít Chỉ những

em nào có mong muốn thi khối C mới chọn Nguyên nhân là học sinh không muốn phảihọc quá nhiều

Việc chuyển Lịch sử sang hình thức thi trắc nghiệm phù hợp tình hình giáo dụchiện nay của nước ta Tính ưu việt của bài thi trắc nghiệm là sự khách quan, có thể đolường và kiểm định chất lượng giáo dục bằng con số cụ thể, không dựa vào cảm tínhvàmơhồ Thông qua bài thi trắc nghiệm, chúng ta có thể phân tích, đánh giá chất lượngbài thi, câu hỏi và kếtquả

Với hình thức thi trắc nghiệm, học sinh không phải thuộc lòng quá nhiều, chỉ cầnđọc sách, hiểu bài và biết kết nối các vấn đề, suy luận để lựa chọn đáp án là có thể hoànthiện bài thi Điều này không ảnh hưởng việc dạy và học trong nhà trường, vì các em cóthể tự học, tự ôn bằng việc đọc sách giáo khoa, không phải học thuộclòng

câu trả lời để chọn ra đáp ứng Đây là những câu hỏi mà học sinh rất dễ bị mất điểm và đây cũng chính là cơ sở để sàng lọc, phân loại học sinh.

- Đối với giáo viên:

+ Trước hết, giáo viên phải xây dựng được ma trận (có đầy đủ các câu hỏitheo mức độ biết, hiểu, vận dụng, không cần thiết kế bản ma trận) trước khi xâydựng hệ thống câu hỏi đối với đề kiểm tra định kì, kiểm tra học kì và ôn tập thitốt nghiệp

+ Hình thức kiểm tra này được thực hiện theo phân phối chương trình,được giáo viên thực hiện đầy đủ và có ý thức trách nhiệm

+ Đầu tiên phải ôn lại kiến thức cơ bản, những điểm trọng tâm nhất củabài, của tiểu mục Sau đó, soạn các câu hỏi với hình thức trắc nghiệm kháchquan ở mỗi phần Dự kiến và đưa ra nhiều câu hỏi với nhiều hình thức nhất cóthể ở mỗi bài, tùy theo thời lượng có bao nhiêu tiết ôn tậpmàchúng ta có thể đưa

ra những câu hỏi ở mỗi bài Dành nhiều thời lượng hơn ở các mục hoặc các bàiquantrọng

- Một số ví dụ minh họa:

+ Ôn tập bài 1 Lịch sử lớp 12 theo các mức độmatrận của đề kiểm tra trắcnghiệm khách quan: Sự hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh thế giớithứ hai (1945-1949) Đối với bài này chỉ có 2 tiểu mục: mục I-Hội nghị Ianta(2/1945) và thỏa thuận của 3 cường quốc; mục II-Sự thành lập tổ chức Liên hợpquốc Riêng mục III, thuộc phần giảm tải do đó chúng ta không cần ôn tập chophầnnày

+ Trước hết chúng ta cần xác định kiến thức cơ bản của từng mục Mục I:Hoàn cảnh các nước nhóm họp ở Ianta, thành phần tham dự và có những quyếtđịnh gì? Tại sao những quyết định này gọi là khuôn khổ của trật tự thế giới mới?Vấn đề quan trọng nữa là tại sao gọi là trật tự 2 cực mà không phải là 3 haynhiều cực?

+ Mục II: Liên hợp quốc được thành lập sau sự kiện nào và tiến trìnhthành lập Liên Hiệp Quốc như thế nào? Xác định mục đích quan trọng nhất củaLiên hợp quốc là gì? Trong các nguyên tắc của Liên hợp quốc đâu được gọi lànguyên tắc vàng, vì sao? Chức năng của các cơ quan chính và vai trò của Liênhợp quốc như thếnào?

- Chúng ta tập trung giải quyết các vấn đề trên thì đã xác định được kiếnthức cơ bản và đầy đủ các yêu cầu cho đề thi trắc nghiệm khách quan Sau đó,đưa ra câu hỏi dự kiến và và đáp án bắt buộc các em trả lời, dù học sinh trả lờiđúng hay sai chúng ta cũng giải thích vì sao phải chọn đáp án đó nhằm khắc sâukiến thức cho học sinh Việc này cũng giúp học sinh nhớ lâu các sự kiện, cũng

như khi đề thi Tốt nghiệp thực sự có liên quan đế các vấn đề này các em cũng dễ dàng chọn đáp án đúng để đạt được điểm cao trong kỳ thi.

* Các câu hỏi dạng biết:

Câu 1 Hội nghị Ianta (2/1945) diễn ra khi Chiến tranh thế giới thứ hai bước vàogiai đoạn

Câu 3 Một trong những quyết định quan trọng của Hội nghị Ianta là

A kêu gọi Trung Quốc tham chiến chốngNhật

B chia Châu Âu theo hệ thống chínhtrị

C thỏa thuận việc đóng quân và phạm vi ảnh hưởng ở Châu Âu và Châu Á

D Châu Âu chịu ảnh hưởng của Mĩ, Châu Á chịu ảnh hưởng của Liên Xô

Câu 4 Những quyết định của Hội nghị Ianta thường được gọi là

A thắng lợi của phe Đồng minh trong cuộc chiến chống phátxít

B hiệp ước đánh dấu sự kết thúc của chiến tranh thế giới thứhai

D Hội nghị Xan Phranxixcô (4-6/1945)

Câu 6 Mục đích của Liên Hợp quốclà

A phân xử các tranh chấp quốctế

D Mátcơva (Liên Xô).

* Câu hỏi dạnghiểu:

Câu 1 Tại sao Hội nghị Ianta lại chỉ có sự tham gia của Liên Xô, Mĩ,Anh?

A Vì Anh, Mĩ đại diện cho phe tư bản chủ nghĩa, Liên Xô đại diện phe xãhội chủnghĩa

B Vì đây là ba nước lớnnhất

C Vì ba nước này có vai trò quan trọng nhất trong việc tiêu diệt phátxít

D Vì cuộc chiến tranh chủ yếu diễn ra ở ba nướcnày

Câu 2 Tại sao những thỏa thuận của Hội nghị Ianta (2/1945) thường đượcgọi là trật tự hai cực Ianta?

A Vì trật tự thế giới mới được thiếtlập

B Vì có hai quốc gia thamdự

C Vì Liên Xô và Mĩ đại diện cho mỗibên

D Vì có hai hệ thống chính trị cùng dự

Câu 3 Vì sao Liên hợp quốc lại đưa ra các nguyên tắc hoạt động?

A Để đảm bảo công bằng và bình đẳng giữa các quốcgia

B Để các nước biết được vai trò và trách nhiệm củamình

C Để phân biệt giữa nước lớn và nướcnhỏ

D Nhằm để Liên hợp quốc hoạt độngtốt

Câu 4 Tại sao Liên hợp quốc lại đưa ra nguyên tắc “Chung sống hoà bình và nhất trí giữa 5 cường quốc Mĩ, Anh, Pháp, Trung Quốc và Liên Xô”?

A Vì đây là 5 nước có nền kinh tế lớn nhất thếgiới

B Vì có đầy đủ hai hệ thống chính trị của thếgiới

C Vì đây là 5 nước quan trọng nhất trong việc kết thúc chiếntranh

D Vì tránh để bất cứ một quốc gia nào có thể thao túng Liên Hiệpquốc

D thống nhất việc tiêu diệt chủ nghĩa phát xít Đức và quân phiệtNhật

Câu 2 Trong các nguyên tắc hoạt động của Liên hợp quốc, nguyên tắc nào

được xem là nguyên tắcvàng?

A Bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia và quyền tự quyết của các dân tộc

B Không can thiệp vào công việc nội bộ của bất kỳ nướcnào

C Giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòabình

D Chung sống hòa bình và sự nhất trí của 5 nước lớn (Liên Xô, Anh, Pháp, Mĩ, TrungQuốc)

Sau khi ôn kiến thức cơ bản của mỗi bài, nếu bài có thời lượng 1 tiết, chúng tacần dành khoảng nửa tiết để ôn kiến thức cơ bản, nửa tiết còn lại dành cho các em làmbài tập trắc nghiệm Các câu hỏi trắc nghiệm được chuẩn bị sẵn, ta có thể trình chiếu đểcác em theo dõi (hoặc sử dụng giấy photo) Chúng ta có thể yêu cầu các em làm từngcâu, dù đúng hay sai, chúng ta cũng phải giải thích và khắc sâu kiến thức cho các embiết tại sao phải chọn đáp án đó (đặc biệt là các câu hỏi dạng hiểu và vậndụng)

- Câu hỏi dạng hiểu: Câu 1, học sinh phải chọn đáp án C Giáo viên cầngiải thích vì sao đáp án không phải là A, B hay D Giáo viên có thể nhắc lại cuộcchiến tranh thế giới thứ hai để thấy được vai trò của Mĩ, Anh và LiênXô

- Câu hỏi dạng vận dụng: Câu 1, học sinh phải chọn đáp án C Giáo viêngiải thích: cuộc Chiến tranh thế giới bước vào giai đoạn kết thúc, sự thất bại củaphe phát xít đã hiện hữu, phe Đồng minh đang chiếm ưu thế tuyệt đối Tuynhiên,pheĐồngminhlạicónhữngmâuthuẫnnộitạivìvậyđòihỏiphảicósự

thỏa thuận, có thể nói là chia phần thắng lợi trước mới quyết định đánh bại hoàntoàn phát xít sau, để tránh xung đột lợi ích về sau Do đó, đây có thể nói là mộthội nghị nhằm chia phần thắng lợi của cuộc chiến tranh tùy theo công trạng mỗinước bỏ ra.

Tôi nghĩ có như vậy thì khi bước vào kỳ thi tốt nghiệp thật sự các em không bỡ ngỡ và có thể làm bài đạt được kết quả tốt nhất

III PHẦN KẾTLUẬN

Năm học 2016-2017 là năm học đầu tiên Bộ Giáo dục đưa môn Lịch sửlồng vào bài thi môn Khoa học xã hội và thi theo hình thức trắc nghiệm kháchquan nên cũng gây không ít khó khăn, bỡ ngỡ cho cả thầy và trò Do môn Lịch

sử từ trước đến nay chúng ta chỉ thi theo hình thức tự luận nên lối dạy học cũngtheo hướng này, việc đổi mới cũng có nhiều bất cập Trên đây là cách suy nghĩ

và những kinh nghiệm của bản thân để chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPTQuốc gia năm 2017 Có thể cách ôn tập này chưa hiệu quả lắm, kính nhờ quýđồng nghiệp đóng góp để chúng ta có một kỳ thi tốt nghiệp thành công tốt đẹp

Xin cảm ơn Trân trọng kính chào!

ĐỊNH HƯỚNG SOẠN CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Nguyễn Đức Huy

Giáo viên trường THPT MỹXuyên

Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trương thi Tốt nghiệp THPT năm học 2016 –

2017 môn Lịch sử với hình thức thi là trắcnghiệm

Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục tổ chức Tập huấn về soạn câu hỏi trắc nghiệm

Dựa vào đó, tôi sẽ đưa ra định hướng soạn câu hỏi trắc nghiệm như sau:

1 Đềthi

- Đề thi Tốt nghiệp THPT môn Lịch sử sẽ có 40 câu hỏi trắc nghiệm, họcsinh làm bài trong 50 phút, mỗi học sinh sẽ có một đề hoàn toàn khác nhau (mỗiphòng thi 25 thí sinh sẽ có 1000 câu hỏi trắc nghiệm khácnhau)

- Học sinh phải tự làm bài thi củamình

2 Nội dung học sinh cầnnắm

- Tài liệu học là sách giáo khoa Lịch sử lớp 12 vì người ra đề thi Tốt nghiệp THPT sẽ dựa vào sách giáo khoa để ra đềthi

- Khai thác triệt để từng kiến thức cơ bản trong sách giáokhoa

- Học sinh phải nắm căn bản và toàn diện các kiến thức đãhọc

3 Câu hỏi trắc nghiệm sẽ có 4 mứcđộ

- Biết: trình bày, nêu, kể tên, liệtkê…

- Hiểu: giải thích, vì sao, phânbiệt…

- Vận dụng: chứng minh, phân tích, so sánh, xácđịnh…

- Vận dụng cao: nhận xét, đánh giá, bình luận, rút ra bài học lịch sử, liên

hệ thựctiễn…

4 Cơ cấu của 4 mức độ câu hỏi trắcnghiệm

Mức độ Biết Hiểu Vận dụng Vận dụngcao

5 Kĩ thuật soạn câu hỏi trắcnghiệm

- Mỗi câu hỏi trắc nghiệm phải có 4 phương án trảlời

- Đối với câu hỏi trắc nghiệm có dấu chấm hỏi (?) thì sau các phương án trả lời A, B, C, D phải viếthoa

- Đối với câu hỏi trắc nghiệm không có dấu chấm hỏi (?) thì sau các phương án trả lời A, B, C, D viết chữ thường (trừ danh từ riêng phải viếthoa).

- Cuối các phương án A, B, C, D phải có dấu chấm(.)

- Sau chữ câu (số) là dấu chấm (Câu1.)