RÈN KĨ NĂNG “ƯỚC LƯỢNG THƯƠNG” TRONG THỰC HÀNH PHÉP CHIA CHO HỌC SINH LỚP 4

Việc rèn kĩ năng “Ước lượng thương” trong thực hành phép chia chiếm một vị trí quan trọng, giúp học sinh hình thành củng cố, vận dụng kiến thức kĩ năng về toán học đồng thời dễ dàng phát triển những ưu điểm hoặc thiếu sót trong kiến thức, kĩ năng của học sinh giúp các em phát huy ưu điểm khắc phục thiếu sót. Phần lớn các biểu tượng, các số tự nhiên, các phép tính cộng, trừ, nhân, chia, đo dội dài, nhận dạng hình học tất cả dựa trên các hình ảnh cụ thể, gắn bó với thực tiễn. Qua đó giúp học sinh lĩnh hội được kiến thức toán học và sẽ có điều kiện rèn luyện ngay trong cuộc sống. Mặt khác còn giúp học sinh phát huy trí thông minh, thói quen làm việc có khoa học, tính kiên trì, tự lực vượt khó, cẩn thận chính xác, Giáo viên tổ chức cho mọi học sinh đều tham gia hoạt động, sao cho học sinh thấy tự mình phát hiện, tìm ra kiến thức từ đó suy nghĩ, diễn đạt, thực hiện hoạt động học tập theo cách riêng của mình. Đối với học sinh lớp 44, khi thực hiện phép tính chia cho số có nhiều chữ số nhìn chung các em gặp nhiều khó khăn trong việc ước lượng thương. Vì vậy các em cần phải hiểu và biết cách ước lượng thương khi thực hành phép chia rất cần thiết và đóng vai quan trọng trong giảng dạy môn Toán ở Tiểu học. Để giúp các em vượt qua khó khăn trên, giáo viên cần giúp học sinh: Theo dõi, phân loại học sinh: Xem trong lớp còn bao nhiêu em chưa thực hiện được phép chia, chưa thuộc bảng nhân, chia, không biết cách thực hiện phép chia. Tìm nguyên nhân. Nhắc nhở học sinh: Học lại bảng nhân, chia, biết cách cộng, trừ, nhân, chia nhẩm. Thường xuyên làm bài tập. Giáo viên nghiên cứu để giúp học sinh vượt qua khó khăn: Giáo viên hướng dẫn học sinh ước lượng thương. a) Làm tròn giảm Nếu số chia tận cùng là 1, 2 hoặc 3 thì ta làm tròn giảm, tức là bớt đi 1, 2, 3 đơn vị ở số chia. Khi làm bài ta chỉ việc che bớt chữ số tận cùng số đó đi. Ví dụ 1: Ước lượng thương 96 : 32 = Ta làm tròn 96  90; 32  30, rồi nhẩm 90 chia 30 được 3, sau đó thử lại 32 x 3 = 96 để có kết quả 96 : 32 = 3. Thực tế dạy ở lớp, việc làm tròn số 96  90; 32  30 được tiến hành bằng cách che bớt chữ số 6 ở số bị chia và chữ số 2 ở hàng đơn vị của số chia để có 9 chia 3 được 3. Ví dụ 2: Có thể ước lượng thương 427 : 63 = Số chia, ta che chữ số 3. Số bị chia, ta che chữ số 7. Vậy 42 chia 6 được 7, ta ước lượng thương là 7, mà 63 x 7 = 441 lớn hơn 427, từ đó ta giảm ước lượng thương xuống là 6 và thử lại 63 x 6 = 378; 427 – 378 = 49 nhỏ hơn 63. Ta có kết quả: 427 : 63 = 6 dư 49

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc.

BÁO CÁO TÓM TẮT

ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN, CẢI TIẾN ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN DANH HIỆU CHIẾN SĨ THI ĐUA CẤP CƠ SỞ NĂM 2014

Kính gửi:

- Hội đồng Thi đua – Khen thưởng huyện Thanh Bình;

- Hội đồng Thi đua – Khen thưởng Trường TH Tân Thạnh 1

I SƠ LƯỢC BẢN THÂN:

- Họ và tên: Huỳnh Minh Trí, Năm sinh: 1964

- Trình độ chuyên môn nghiệp vụ: Đại học Sư phạm, Chuyên ngành Giáo dục Tiểu học

- Chức năng, nhiệm vụ được phân công: Dạy lớp 4/4

- Đơn vị công tác : Trường tiểu học Tân Thạnh 1

II NỘI DUNG

1 Thực trạng tình hình của tập thể, cá nhân trước khi lập thành tích, có sáng kiến, giải pháp đề tài nghiên cứu:

a Thuận lợi:

- Được sự quan tâm của lãnh đạo Ngành, Chính quyền địa phương và Ban giám hiệu trường, sự nhiệt tình của giáo viên trong khối cùng với việc đổi mới phương pháp trong công tác dạy và học đang dần ổn định, đi vào nề nếp, có chất lượng, bước đầu mang lại hiệu quả cao

- Lớp 4/4 là lớp học 1 buổi, đa số học sinh ở gần địa bàn do trường phụ trách nên điều kiện đến trường cũng thuận lợi

- Đa số học sinh ham học, ngoan

- Được sự quan tâm của Chính quyền địa phương và Phụ huynh học sinh, các nhà Hảo tâm và Ban giám hiệu nên học sinh nghèo và cận nghèo được hổ trợ quần áo và đồ dung học tập, tạo điều kiện giúp các em học tập tốt

b Khó khăn:

- Lớp học 1 buổi nhìn chung có nhiều em thuộc hộ nghèo và cận nghèo, cha mẹ đi làm mướn, làm thuê, có hộ đi xa hơn làm ở thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương,… để các em ở nhà với anh, chị hoặc ông bà tuổi đã cao nên không có thời gian chăm sóc và quan tâm đến việc sinh hoạt và học tập của các em

- Đa số học sinh trong lớp không biết cách ước lượng thương trong thực hành phép chia, đặc biệt là số có nhiều chữ số

- Trình độ đối tượng học sinh không đều, sự tiếp thu của học sinh quá chậm

2 Tên sáng kiến và lĩnh vực áp dụng:

Môn Toán ở Tiểu học là môn học chính khóa, nó đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc truyền thụ kiến thức học toán và rèn luyện tư duy linh hoạt sáng tạo cho học sinh Trong đó dạy học “Ước lượng thương” trong thực hành phép chia cho học sinh là mạch kiến thức không kém phần quan trọng, là nền tảng cho các lớp trên Vì đây là nội dung rất cần thiết

Trong trường nhiều giáo viên lo ngại vì học sinh các lớp 3, 4, 5 khi thực hành phép tính “chia cho số có nhiều chữ số” là vấn đề khó khăn đối với học sinh

Vì vậy giáo viên làm thế nào để giúp học sinh có biện pháp tính, kĩ năng tính, thực hành thành thạo phép tính

Qua kết quả học sinh thực hành luyện tập trong giờ học môn toán Để giúp học sinh tăng cường kết quả học tập Tôi hy vọng qua nghiên cứu đã giúp học sinh

dễ dàng hơn khi thực hành luyện tập các phép chia đặc biệt là biết “Ước lượng thương” trong thực hành phép chia

Đó cũng là tên đề tài sáng kiến của tôi:

RÈN KĨ NĂNG “ƯỚC LƯỢNG THƯƠNG”

TRONG THỰC HÀNH PHÉP CHIA CHO HỌC SINH LỚP 4/4

3 Nội dung và bản chất sáng kiến:

Việc rèn kĩ năng “Ước lượng thương” trong thực hành phép chia chiếm một

vị trí quan trọng, giúp học sinh hình thành củng cố, vận dụng kiến thức kĩ năng về toán học đồng thời dễ dàng phát triển những ưu điểm hoặc thiếu sót trong kiến thức, kĩ năng của học sinh giúp các em phát huy ưu điểm khắc phục thiếu sót

Phần lớn các biểu tượng, các số tự nhiên, các phép tính cộng, trừ, nhân, chia,

đo dội dài, nhận dạng hình học tất cả dựa trên các hình ảnh cụ thể, gắn bó với thực tiễn Qua đó giúp học sinh lĩnh hội được kiến thức toán học và sẽ có điều kiện rèn luyện ngay trong cuộc sống Mặt khác còn giúp học sinh phát huy trí thông minh, thói quen làm việc có khoa học, tính kiên trì, tự lực vượt khó, cẩn thận chính xác, Giáo viên tổ chức cho mọi học sinh đều tham gia hoạt động, sao cho học sinh thấy

tự mình phát hiện, tìm ra kiến thức từ đó suy nghĩ, diễn đạt, thực hiện hoạt động học tập theo cách riêng của mình

Đối với học sinh lớp 4/4, khi thực hiện phép tính chia cho số có nhiều chữ số nhìn chung các em gặp nhiều khó khăn trong việc ước lượng thương Vì vậy các

em cần phải hiểu và biết cách ước lượng thương khi thực hành phép chia rất cần thiết và đóng vai quan trọng trong giảng dạy môn Toán ở Tiểu học Để giúp các em vượt qua khó khăn trên, giáo viên cần giúp học sinh:

- Theo dõi, phân loại học sinh: Xem trong lớp còn bao nhiêu em chưa thực hiện được phép chia, chưa thuộc bảng nhân, chia, không biết cách thực hiện phép chia Tìm nguyên nhân

- Nhắc nhở học sinh: Học lại bảng nhân, chia, biết cách cộng, trừ, nhân, chia nhẩm Thường xuyên làm bài tập

- Giáo viên nghiên cứu để giúp học sinh vượt qua khó khăn: Giáo viên hướng dẫn học sinh ước lượng thương

a) Làm tròn giảm

Nếu số chia tận cùng là 1, 2 hoặc 3 thì ta làm tròn giảm, tức là bớt đi 1, 2, 3 đơn vị ở số chia Khi làm bài ta chỉ việc che bớt chữ số tận cùng số đó đi

Ví dụ 1: Ước lượng thương 96 : 32 =

- Ta làm tròn 96  90; 32  30, rồi nhẩm 90 chia 30 được 3, sau đó thử lại

32 x 3 = 96 để có kết quả 96 : 32 = 3

- Thực tế dạy ở lớp, việc làm tròn số 96  90; 32  30 được tiến hành bằng cách che bớt chữ số 6 ở số bị chia và chữ số 2 ở hàng đơn vị của số chia để có 9 chia 3 được 3

Ví dụ 2: Có thể ước lượng thương 427 : 63 =

- Số chia, ta che chữ số 3

- Số bị chia, ta che chữ số 7

- Vậy 42 chia 6 được 7, ta ước lượng thương là 7, mà 63 x 7 = 441 lớn hơn

427, từ đó ta giảm ước lượng thương xuống là 6 và thử lại 63 x 6 = 378; 427 – 378

= 49 nhỏ hơn 63

- Ta có kết quả: 427 : 63 = 6 dư 49

b) Làm tròn tăng

Nếu số chia tận cùng là 7, 8 hoặc 9 thì ta làm tròn tăng, tức là thêm 1 hoặc 2 đơn vị vào số chia Khi làm bài ta che bớt chữ số tận cùng và thêm 1 vào chữ số liền trước

Ví dụ 1: Ước lượng thương 94 : 27 =

- Vì số chia có tận cùng là 7 nên ta tăng chữ số 2 ở hàng chục thành 3

- Còn số bị chia ta che chữ số 4

Kết quả ước lượng thương là 9 : 3 = 3, thử lại 27 x 3 = 81; 94 – 81 = 13 nhỏ hơn 27

- Ta có kết quả: 94 : 27 = 4 dư 13

Ví dụ 2: Có thể ước lượng thương 3615 : 571 =

- Số chia, ta che hai chữ số tận cùng và tăng chữ số 5 hàng trăm lên thành 6

- Số bị chia, ta che hai chữ số tận cùng

- Vậy 36 chia 6 được 6, ta ước lượng thương là 6, mà 571 x 6 = 3426 nhỏ hơn

3615, nên ta giảm ước lượng thương xuống là 6; 3615 – 3426 = 189 nhỏ hơn 571

- Ta có kết quả: 3615 : 571 = 6 dư 189

c) Làm tròn cả tăng lẫn giảm

Nếu số chia tận cùng là 4, 5 hoặc 6 thì ta nên làm tròn cả tăng lẫn giảm, rồi thử lại các số trong khoảng hai thương ước lượng này

Ví dụ: Ước lượng thương 372 : 45 =

o Làm tròn giảm

- Số chia, ta che chữ số 5

- Số bị chia, ta che chữ số 2 tận cùng

o Làm tròn tăng

- Số chia, ta che hai chữ số tận cùng và tăng chữ số 4 hàng chục lên thành 5

- Số bị chia, ta che chữ số tận cùng

o Có kết quả:

+ 37 : 4 được 9 + 37 : 5 được 7

- Ta có kết quả: 372 : 45 = 8 dư 12

d) Hướng dẫn học sinh thực hành luyện tập

Sau khi giáo viên hướng dẫn các em đã hiểu cách ước lượng thương, bên cạnh những bài củng cố hay bài luyện tập, yêu cầu các em thực hiện Nên chú ý nhiều đến các học sinh yếu, kém tạo điều kiện các em nắm vững kiến thức, kĩ năng theo yêu cầu cần đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng

4 Khả năng và phạm vi áp dụng sáng kiến:

Từ những thuận lợi khó khăn của lớp, đề tài nghiên cứu này áp dụng với học sinh lớp 4/4, trường tiểu học Tân Thạnh 1 và có thể nhân rộng trong toàn Huyện

Vì 7 < 8 < 9, nên ta ước lượng thương là 8

Khi làm được các phép tính thì học sinh ham thích học toán, thực hiện dễ dáng không ngại như trước đây

Kết quả đạt được ở cuối học kỳ I có sự tiến bộ rõ rệt, cụ thể như sau:

Thời điểm

Tổng số HS

Số lượng

Tỉ lệ

%

Số lượng

Tỉ lệ

%

Số lượng

Tỉ lệ

%

Số lượng

Tỉ lệ

% Khảo sát

đầu năm 36 2 5,6% 6 16,7% 16 44,4% 12 33,3% Kiểm tra

Kiểm tra

5 Những lợi ích và hiệu quả mang lại khi nhân rộng sáng kiến:

Qua cách hướng dẫn của tôi đã giúp học sinh dễ dàng thực hiện phép chia cho số có nhiều chữ số và biết ước lượng thương nên khi làm bài tập không còn khó khăn như trước nữa Học sinh đã dần dần làm đúng và hứng thú hơn trong giờ học toán Bài tập các em làm chất lượng được nâng cao rõ rệt

Hiệu quả mang lại khi nhân rộng sáng kiến: Từ những kết quả đạt được, bản thân tôi rút ra được một số kinh nghiệm và đề xuất để phụ đạo cho học sinh trong những năm học tới như sau:

- Giáo viên cần giúp học sinh thuộc bảng cộng, trừ, nhân, chia nhẩm và thường xuyên làm bài tập

- Giáo viên cần phát huy tính chủ động, tích cực của học sinh trong giờ học toán, giúp học sinh hiểu rõ những vướng mắt để làm bài tập đúng

- Giáo viên có thể tổ chức trò chơi đối với các tiết luyện tập, giúp học sinh hiểu và nhớ lâu bài, khắc sâu những kiến thức đã học và không còn sai sót

- Nắm được tâm sinh lý của học sinh

- Giáo viên phải phân loại từng đối tượng học sinh để có kế hoạch giảng dạy cho phù hợp

- Tăng cường mối quan hệ giữa gia đình và nhà trường để hiểu được một số thông tin và việc học tập của học sinh để vận dụng trong giảng dạy

- Thường xuyên theo dõi học sinh để kịp thời uốn nắn

- Thường xuyên bồi dưỡng chuyên môn Tổ chức chuyên đề, thao hội giảng,

dự giờ đồng nghiệp để học hỏi và rút kinh nghiệm để giảng dạy tốt hơn

Dạy học “Rèn kĩ năng ước lượng thương” trong thực hành phép chia những kết quả mà tôi thu được trong quá trình nghiên cứu không phải là cái mới so với kiến thức chung về môn Toán ở bậc Tiểu học Như đối với bản thân tôi trong quá trình nghiên cứu đã phát hiện và rút nhiều điều lý thú về nội dung và phương pháp dạy học hướng dẫn cho học sinh ước lượng thương Tôi tự cảm thấy mình được bồi dưỡng thêm lòng kiên trì, nhẫn nại và lòng ham muốn với việc nghiên cứu

Do trình độ lý luận bản thân còn hạn chế, nên các vấn đề trình bày trong đề tài ít nhiều sẽ còn những điều thiếu sót Rất mong Hội đồng xét duyệt các cấp, hướng dẫn bổ sung những khiếm khuyết, để đề tài sáng kiến này được hoàn thiện hơn

Trên đây là những sáng kiến, cải tiến, giải pháp mới, kỹ thuật mới của bản thân tôi trong năm 2014

Kính đề nghị Hội đồng xét duyệt sáng kiến kinh nghiệm xem xét, công nhận

đề tài sáng kiến cấp Huyện /

Thủ trưởng đơn vị Tân Thạnh, ngày 19 tháng 03 năm 2014

Người báo cáo

HUỲNH MINH TRÍ