Quản lý nhà nước về giáo dục mầm non trên địa bàn thị xã điện bàn tỉnh quảng nam (tt)

Những yếu kém, bất cập trong quản lý GDMN cũng đang được các cấp quản lý quan tâm tìm biện pháp khắc phục.Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề nêu trên, tôi chọn đề tài “Quản lý Nhà

-

CAO NGUYỄN XUÂN NAM

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC MẦM NON

TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ ĐIỆN BÀN,

TỈNH QUẢNG NAM

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Mã số : 60.34.04.10

Đà Nẵng - Năm 2018

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS VÕ XUÂN TIẾN

Phản biện 1: TS Ninh Thị Thu Thủy

Phản biện 2: TS Võ Văn Lợi

Luận văn sẽ được bảo vệ trước hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ quản lý kinh tế họp tại Trường Đại học Kinh Tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 12 tháng 8 năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm thông tin – học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Bậc học Mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân của Việt Nam, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ em nói riêng và con người nói chung

Do vậy, trong những năm qua Nhà nước đã tập trung đầu tư rất lớn cho giáo dục mầm non (GDMN) Thị xã Điện Bàn-Tỉnh Quảng Nam cũng là một trong những địa phương cùng cả nước thực hiện công tác quản lý, chỉ đạo thực thi những chính sách, đề án mà Chính Phủ, Bộ, các Sở ban ngành đề ra đem lại những thành quả tích cực Tuy nhiên, mức độ phát triển chưa đáp ứng được nhu cầu nuôi dạy trẻ và những đòi hỏi mới của sự nghiệp phát triển đất nước, các thành tựu đã đạt được chưa vững chắc, chưa mang tính hệ thống Một trong những nguyên nhân làm hạn chế thành quả của giáo dục phải kể đến công tác quản lý giáo dục

Những yếu kém, bất cập trong quản lý GDMN cũng đang được các cấp quản lý quan tâm tìm biện pháp khắc phục.Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề nêu trên, tôi chọn đề tài “Quản lý Nhà nước về giáo dục mầm non trên địa bàn Thị xã Điện Bàn- Tỉnh Quảng Nam.” để nghiên cứu làm luận văn thạc sĩ với mong muốn nêu rõ thực trạng quản lý hoạt động GDMN từ đó góp phần đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý cho địa phương

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu tổng quát

Nghiên cứu để làm rõ thực trạng quản lý nhà nước đối với GDMN trên địa bàn thị xã Điện Bàn hiện nay Qua đó đề ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước đối với GDMN trên địa bàn thị xã Điện Bàn, Tỉnh Quảng Nam

2.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

- Nghiên cứu lý luận quản lý nhà nước về giáo dục mầm non

ở cấp huyện hiện nay

- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý giáo dục mầm non trên địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam trong 05 năm gần đây

- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện và tăng cường công tác quản lý giáo dục mầm non trên địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam trong thời gian tới

3 Câu hỏi nghiên cứu

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu về hoạt động QLNN về GDMN trên địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng công tác quản lý nhà nước về giáo dục mầm non trên địa bàn thị xã Điện Bàn- Tỉnh Quảng Nam

- Về không gian: Đề tài được tiến hành nghiên cứu các nội dung trên tại địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam

- Về thời gian: Các giải pháp được đề xuất trong luận văn có ý nghĩa đến năm 2030

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập dữ liệu: Luận văn sử dụng thông tin số liệu thứ cấp ttừ các văn bản quy phạm pháp luật, niên giám thống kê, báo chí, tạp chí có liên quan, hay những trang web và những báo cáo khoa học đã được công bố, số liệu về tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn thị xã Điện Bàn, các báo cáo về số liệu GDMN trên địa bàn thị xã Điện Bàn

- Phương pháp phân tích gồm: Phương pháp thống kê mô tả, và phương pháp kế thừa

6 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

7 Sơ lược tài liệu nghiên cứu chính sử dụng trong luận văn

8 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

9 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được kết cấu thành ba chương, bao gồm:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản của quản lý nhà nước

NƯỚC VỀ GIÁO DỤC MẦM NON 1.1 KHÁI QUÁT QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GDMN

1.1.1 Một số khái niệm

QLNN về GDMN là việc nhà nước thực hiện quyền lực công để điều hành, điều chỉnh toàn bộ các hoạt động giáo dục trong phạm vi toàn xã hội để tạo ra những điều kiện tối ưu cho các cơ sở GDMN thực hiện mục tiêu GD&ĐT, có mạng lưới quản lý chuyên môn từ cấp Bộ xuống các trường, cơ sở giáo dục mầm non theo ngành

1.1.2 Đặc điểm của QLNN về GDMN

- Tính quyền lực nhà nước trong hoạt động quản lý GDMN

- Kết hợp quản lý hành chính và quản lý chuyên môn trong

các hoạt động quản lý nhà nước về GDMN

- Kết hợp Nhà nước – xã hội trong quá trình triển khai quản lý nhà nước về GDMN

1.1.3 Ý nghĩa của QLNN về GDMN

- Giáo dục và đào tạo nói chung và GDMN nói riêng có vai trò rất lớn và có ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Cho nên Nhà nước thống nhất quản lí về giáo dục và đào tạo

-Thông qua quản lí Nhà nước về GDMN, việc thực hiện các chủ trương chính sách quốc gia nâng cao hiệu quả đầu tư cho GDMN, chú ý thực hiện các mục tiêu giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục mới được triển khai, thực hiện có hiệu quả

- QLNN về GDMN có thể được coi là khâu nhằm đảm bảo thực hiên thắng lợi của mọi hoạt động GDMN, tiến tới mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước và hoàn thiện nhân cách con người

1.2 NỘI DUNG CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GDMN

1.2.1 Ban hành và phổ biến văn bản về Quản lý GDMN

Ban hành văn bản quy phạm quản lý nhà nước về GDMN là những quyết định và thông tin quản lý thành văn (được văn bản hóa)

do các cơ quan quản lý Nhà nước ban hành theo thẩm quyền, trình

tự, thủ tục, hình thức nhất định và được Nhà nước đảm bảo thi hành bằng những biện pháp khác nhau

Phải ban hành văn bản quản lý Nhà nước về GDMN vì văn bản được ban hành nhằm điều chỉnh các mối quan hệ quản lý hành chính Nhà nước giữa các cơ quan nhà nước với nhau và giữa các cơ quan nhà nước với các tổ chức và công dân

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam đến nay được xây dựng theo quy trình dựa trên Luật số 80/2015/QH13 về

Ban hành văn bản quy phạm pháp luật

Nội dung của ban hành văn bản GDMN là xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển giáo dục mầm non; các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra việc thực các quy định của nhà nước, của bộ GD&ĐT về hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non và công tác quản lý giáo dục mầm non

Tiêu chí đánh giá việc bao gồm: (1) Số văn bản được ban hành, (2) Tỷ lệ văn bản hợp lý

1.2.2 Quy hoạch phát triển GDMN

Quy hoạch phát triển GDMN là bộ phận của quy hoạch phát triển GD&ĐT Nó phải đáp ứng toàn bộ mục đích, yêu cầu, nguyên tắc của quy hoạch nói chung Đồng thời, phải tạo cơ sở khoa học để các nhà quản lý địa phương hoạch định các chủ trương, chính sách

về GD&ĐT, đưa ra các kế hoạch phát triển tối ưu phù hợp với tiến trình phát triển của kinh tế - xã hội của địa phương

Quy hoạch phát triển GDMN phải dựa trên những tiêu chuẩn mà nhà nước đã quy định đó là phải phù hợp với điều lệ trường mầm non trong quyết định số 04/VBHN- BGDĐT

Nội dung của quy hoạch phát triển GDMN về cơ bản gồm những thành phần sau: (1) Quy hoạch mạng lưới trường lớp, (2) Quy hoạch các điều kiện phục vụ yêu cầu phát triển trường lớp về CSVC, trang thiết bị dạy học, chất lượng đội ngũ quản lý, giáo viên (3) Đầu

tư phát triển GDMN

Tiêu chí đánh giá quy hoạch phát triển GDMN là: (1) Mở rộng

và mở mới diện tích; qui hoạch ổn định và phát triển hợp lý mạng lưới trường lớp so với sự phát triển của từng khu vực dân cư (2) Kết quả đầu tư xây dựng mới, xây dựng bổ sung, nâng cấp hoàn thiện cơ

sở vật chất trường học, tỷ lệ đạt chuẩn đội ngũ cán bộ giáo viên so

với chỉ tiêu, mục tiêu đề ra của kế hoạch, (3) Kết quả đầu tư nguồn vốn cho công tác quy hoạch phát triển GDMN so với kế hoạch để ra

1.2.3 Tổ chức bộ máy quản lý GDMN cấp huyện

GDMN muốn vận hành hiệu quả cần có cơ chế quản lý phù hợp

Cơ chế quản lý gáo dục bao gồm hệ thống các chính sách, nguyên tắc, quy chế, chế độ… quy định các mối quan hệ, cách thức vận hành các hoạt động quản lý ở các cấp giữa chủ thể và đối tượng quản lý trong hoạt động giáo dục Cơ chế quản lý các cơ sở giáo dục mầm non thể hiện rõ ở sự phân cấp và ủy quyền giữa các cấp và chủ thể quản lý đối với đối tượng bị quản lý

Theo đó, các trường, cơ sở GDMN chịu sự quản lý phụ thuộc vào nhiều cơ quan, đối tượng khác nhau: UBND thị xã trực thuộc quản lý mọi loại hình nhà trường trẻ trên địa bàn; nhóm trẻ độc lập tư thục chịu sự quản lý trực tiếp của UBND xã, phường; về chuyên môn bậc học mầm non chịu sự quản lý của ngành giáo dục mà trực tiếp là phòng GD&ĐT dưới sự chỉ đạo của UBND thị xã

Tiêu chí đánh giá: (1) Cơ cấu, số lượng đội ngũ CBCC trong tổ chức bộ máy quản lý nhà nước GDMN, (2) Phân cấp quản lý về GDMN qua đó bố trí nhân sự để phân công giải quyết công việc, thực hiện các chính sách giáo dục (3) Phối hợp và liên kết các hoạt động giữa các cấp, các bộ phận có đảm bảo hiệu quả

1.2.4 Kiểm tra công tác GDMN

Đối với hoạt động QLNN về GDMN, kiểm tra là chức năng thiết yếu, giữ vai trò liên hệ ngược để giúp cho công tác quản lý đạt tối

ưu, một biện pháp quan trọng trong việc ngăn ngừa, phát hiện và xử

lý những hành vi vi phạm pháp luật

Để hoạt động kiểm tra có hiệu quả, người quản lí phải thiết lập được các tiêu chuẩn, kiểm tra tiến độ, đo lường và giải thích các kết

quả và có hành động đúng

UBND cấp thị xã có trách nhiệm chỉ đạo và thực hiện công tác

“thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị và xử lý

vi phạm về GD theo quy định của pháp luật” Công tác thanh tra, kiểm tra theo Luật Thanh tra 2010 và Nghị định số 86/2011/NĐ-CP ngày 22/9/2011 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều Luật Thanh tra

Tiêu chí đánh giá công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động ĐTBD CBCC:(1) Số lần tổ chức kiểm tra; (2) Tần suất kiểm tra (3) Số vụ phát hiện vi phạm

1.2.5 Xử lý vi phạm về GDMN

Dựa vào kết quả kiểm tra, đánh giá sẽ có những biện pháp phát huy những thế mạnh đã đạt được hoặc điều chỉnh những vấn đề phát sinh kịp thời, xử lý vi phạm nhanh chóng giúp việc quản lý - thực hiện công tác GDMN thành công

Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực GDĐT được thực hiện theo Nghi định số40/2011/NĐ-CP ngày 08/6/2011 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung môt số điều của Nghi đinh số 49/2005/NĐ-CP ngày 11/4/2005 của Chính phủ quy đinh về xử phạt hành chính trong linh vưc giáo duc

Tiêu chí để đánh giá công tác xử lý vi phạm: (1) Số vụ phát hiện

vi phạm, (2) Số vụ xử lý vi phạm, (3) Quá trình thực hiện khắc phục hậu quả

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GDMN

1.3.1 Điều kiện tự nhiên

Mạng lưới GDMN thường phân bố không đồng đều, chủ yếu trập trung ở những nơi có điều kiện thuận lợi và lợi ích nhiều, những

nơi vùng sâu vùng xa khó có thể thu hút phát triển mở rộng các cơ sở GDMN

1.3.2 Điều kiện kinh tế- xã hội

Tình hình kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến nhu cầu phát triển sự nghiệp GD&ĐT nói chung và GDMN nói riêng cụ thể là quy mô, mạng lưới, chất lượng GDMN của địa phương và năng lực đầu tư cho GDMN của các lực lượng xã hội nên việc quản lý nhà nước về GDMN cũng một phần nào bị ảnh hưởng

1.3.2 Chính sách quản lý GDMN

GDMN chịu tác động bởi nhiều nhân tố chủ quan và khách quan Song các nhân tố trên là các nhân tố cơ bản ảnh hưởng đến quản lý GDMN Hệ thống chính sách, pháp luật của nhà nước càng

rõ ràng, chi tiết thì việc thực hiện công tác quản lý GDMN càng chặt chẽ hơn

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GDMN TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG NAM

2.1 ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG NAM ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GDMN

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên của thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam

Tính đến hết năm 2016, dân số thị xã Điện Bàn là 208.178 người, trong đó phần lớn là nông thôn (chiếm 61,6% tổng số), dân đô thị chỉ chiếm 38,4% tổng dân số của thị xã, với mật độ dân số khá cao trung bình là 962 người/km2 cao hơn mật độ dân số cả nước là 280/km2 Dân cư phân bố không đồng đều chủ yếu tập trung ở đô

thị, đòi hỏi phải có sự tập trung với mật độ cao các cơ sở mầm non

b Điều kiện xã hội

Tình hình kinh tế của thị xã Điện Bàn có những chuyển biến tích cực và trong khu vực có những mặt nổi trội về tăng trưởng kinh tế tổng sản phẩm năm 2016 tăng 10,17% so với cùng kỳ năm trước Kinh tế phát triển, đời sống người dân ngày càng cải thiện nên nhu cầu về chất lượng giáo dục ngày càng tăng cao, đầu tư phát triển giáo dục mầm non là việc làm cấp thiết

2.1.2 Chính sách quản lý của nhà nước về GDMN

Trong công cuộc xây dựng đất nước, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm và thường xuyên ban hành những chính sách phát triển GD&ĐT, coi đó là quyền lợi thiết thực của mỗi người dân và điều kiện cho sự phát triển của đất nước

Từ năm 1986 đến nay, cùng với quá trình đổi sang nền kinh tế thị trường, chính sách GD&ĐT nói chung và chính sách GDMN của Việt Nam nói riêng đã có những thay đổi rõ rệt về nhận thức vai trò của GD&ĐT

Tinh thần chủ đạo của những văn bản trên đều khẳng định “phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu” và đưa ra phương hướng và giải pháp nhằm tạo chuyển biến cơ bản về chất lượng giáo dục, đưa giáo dục nước ta thoát khỏi tình trạng tụt hậu so với các nước phát triển trong khu vực

2.2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GDMN TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG NAM

2.2.1 Thực trạng việc ban hành và phổ biến các văn bản quy phạm trong quản lý nhà nước về GDMN

Trong giai đoạn 2007 - 2017 UBND thị xã nói chung và Phòng GD&ĐT nói riêng đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật nhằm thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các văn bản ban hành đa số đều đảm bảo các tiêu chí như các nội dung rõ ràng, cụ thể; các mục tiêu, giải pháp là đúng đắn, phù hợp; đều căn

cứ theo các quy định, hướng dẫn trong các nghị định, thông tư của chính phủ, cơ quan cấp trên, đảm bảo tính công khai, minh bạch trong các văn bản ban hành và phù hợp với đặc điểm của địa phương, phù hợp với Hiến pháp, Pháp luật của Nhà nước có nhiều tác động tích cực trong hoạt động quản lý nhà nước về GDMN, tuy nhiên bên cạnh đó có một số văn bản chưa kịp áp dụng đã phải sửa đổi bổ sung hoặc không có hiệu lực vì do khâu tuyên truyền phổ biến chưa rõ ràng, bị chậm trễ, đến tay các cơ sở thi hành thì không còn

phù hợp

Bảng 2.1 Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đƣợc ban hành

về quản lý GDMN tại thị xã Điện Bàn, Quảng Nam

Đơn vị tính: văn bản

hành

Còn hiệu lực

Phù hợp

Tỷ lệ văn bản phù hợp (%) Quy hoạch mạng

2.3.2 Thực trạng quy hoạch phát triển GDMN tại thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam

Qua quá trình rà soát, công tác quy hoạch phát triển GDMN tại thị xã tuân theo các chuẩn, quy chuẩn bảo đảm chất lượng giáo dục

do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành và phù hợp với điều kiện thực

tế của vùng Trong giai đoạn 2012 - 2016, thị xã đã quy hoạch phát triển hệ thống giáo dục các cấp, chú trọng đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy, học và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên cụ thể như sau: