Quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh quảng trị (tt)

Mục tiêu tổng quát Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, đánh giá thực trạng quản lý dự án đầu tư công tại tỉnh Quảng Trị để từ đó xây dựng những giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước

Mã số: 60.34.04.10

Đà Nẵng - Năm 2018

Công trình được hoàn thành tại TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn khoa học: GS TS Võ Xuân Tiến

Phản biện 1: TS Nguyễn Thị Bích Thủy

Phản biện 2: PGS.TS Bùi Văn Huyền

Thạc sĩ Quản lý kinh tế tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 12 tháng 8 năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm thông tin – học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, ĐHĐN

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Quảng Trị là một tỉnh ven biển thuộc Bắc Trung Bộ, có lợi thế

về địa lý - kinh tế, là đầu mối giao thông của tuyến hành lang kinh

tế Đông - Tây Kinh tế Quảng Trị có nhiều tiềm năng phát triển do

đó cần nguồn vốn đầu tư lớn Và việc quản lý nhà nước đối với dự

án đầu tư công có vai trò to lớn trong việc điều tiết, sử dụng hiệu quả vốn dự án đầu tư công

Tuy nhiên, việc quản lý dự án đầu tư công còn tồn tại nhiều hạn chế, bất cập, làm giảm sút hiệu quả sử dụng vốn dự án đầu tư Cho nên, cần có sự đánh giá công tác quản lý nhà nước về dự án đầu tư công để tìm ra những giải pháp khắc phục Đó là lý do tác giả chọn

đề tài “Quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Trị” hy vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý

dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, đánh giá thực trạng quản lý dự

án đầu tư công tại tỉnh Quảng Trị để từ đó xây dựng những giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công nhằm bảo đảm hiệu quả dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Trị

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận liên quan đến dự án đầu tư công

và quản lý nhà nước về dự án đầu tư công

- Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Trị từ đó tìm ra nguyên nhân của vấn đề

- Đề xuất các giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Trị

3 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện những mục tiêu trên, đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: Phương pháp nghiên cứu tài liệu; Phương pháp phân tích tổng hợp lý thuyết; Phương pháp thống kê mô tả

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Những vấn đề lí luận và thực tiễn liên quan đến công tác quản

lý nhà nước đối với dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Trị

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu việc tác quản

lý nhà nước đối với dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Trị

- Phạm vi không gian: Đề tài được tiến hành nghiên cứu các nội dung trên tại tỉnh Quảng Trị

- Phạm vi thời gian: Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về

dự án đầu tư công giai đoạn 2012 - 2016, các giải pháp đề xuất có giá trị trong những năm đến

5 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được cấu trúc thành ba chương như sau:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản về quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Trị

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư công tại tỉnh Quảng Trị

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NHÀ

NƯỚC ĐỐI VỚI DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG

1.1 KHÁI QUÁT VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG VÀ QUẢN LÝ

DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG

1.1.1 Một số khái niệm

- Đầu tư công được định nghĩa tại khoản 15 điều 4 Luật Đầu

tư công số 49/2014/QH13 của Quốc hội ngày 18 tháng 06 năm 2014

như sau: “Đầu tư công” là hoạt động đầu tư của Nhà nước vào các

chương trình, dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và đầu

tư vào các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

- Quản lý dự án đầu tư công là một hệ thống tổng thể, bắt đầu

từ việc hình thành những định hướng lớn trong chính sách đầu tư công cho đến việc thẩm định, lựa chọn, lập ngân sách, thực thi, và đánh giá các dự án đầu tư cụ thể, với mục đích là đảm bảo hiệu quả

và hiệu lực của đầu tư công, qua đó đạt được mục tiêu tăng trưởng và phát triển chung của nền kinh tế

1.1.2 Đặc điểm dự án đầu tư công

- Quy mô và cơ cấu dự án đầu tư công không cố định

- Dự án đầu tư công thường đòi hỏi lượng vốn lớn, vật tư thường rất lớn

- Hoạt động của mỗi dự án đầu tư công mang tính chất lâu dài, thời gian hoàn vốn chậm

- Dự án đầu tư công mang tính chất xã hội, mục đích chính là phục vụ lợi ích chung của cộng đồng

1.1.3 Nguyên tắc quản lý dự án đầu tư công

- Tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý và sử dụng vốn trong dự án đầu tư công

- Phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 05 năm của đất nước, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch phát triển ngành

- Thực hiện đúng trách nhiệm và quyền hạn của cơ quan quản

lý nhà nước, tổ chức, cá nhân liên quan đến quản lý và sử dụng vốn

dự án đầu tư công

- Quản lý việc sử dụng vốn dự án đầu tư công theo đúng quy định đối với từng nguồn vốn; bảo đảm đầu tư tập trung, đồng bộ, chất lượng, tiết kiệm, hiệu quả và khả năng cân đối nguồn lực; không

1.2.1 Hoạch định dự án đầu tƣ công

- Hoạch định dự án đầu tư công là một quá trình ấn định những mục tiêu trong công tác quản lý dự án đầu tư công của cơ quan quản lý Nhà nước và xác định biện pháp tốt nhất để thực hiện những mục tiêu đó

- Quản lý quy hoạch là tiền đề cho việc triển khai các dự án đầu tư thông qua việc xác định các mục tiêu, thời điểm đầu tư và dự tính nguồn lực cần thiết để việc xây dựng được tiến hành một cách đồng bộ và đạt hiệu quả cao

- Tiêu chí đánh giá bao gồm: Hoạch định và phát triển trên toàn

bộ không gian hướng đến mục tiêu phát triển bền vững; Thực hiện đúng với quy định của pháp luật; Mục tiêu của quy hoạch phải rõ ràng,

cụ thể, có tính khả thi; Sự cân bằng giữa các yếu tố kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường; Có sự liên kết, tính đồng bộ

và hệ thống giữa các ngành, vùng, địa phương; Quy hoạch phải thống nhất, có liên kết, tránh chồng chéo; Chuyên viên thực hiện có năng lực, phẩm chất đạo đức tốt, nắm rõ tình hình địa phương

1.2.2 Tổ chức thực hiện dự án đầu tƣ công

a Thẩm định và phê duyệt dự án

- Mục tiêu của thẩm định dự án đầu tư xác định giá trị thực của dự án trên cơ sở so sánh với tiêu chuẩn chấp nhận dự án hoặc với các dự án thay thế khác Giá trị thực của dự án đầu tư được thể hiện

ở các mặt sau: sự phù hợp giữa mục tiêu của dự án với các mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế văn hoá xã hội của quốc gia của tỉnh và của chủ đầu tư đã xác định

- Tiêu chí đánh giá gồm: Dự án được thực hiện phải phù hợp với quy hoạch, đảm bảo hiệu quả kinh tế - xã hội; làm rõ được sự cần thiết để đầu tư, có mục tiêu, phạm vi, quy mô rõ ràng; đủ thủ tục đầu

tư theo quy định; có trong danh mục và trong phạm vi tổng mức vốn

kế hoạch đầu tư công trung hạn được giao

b Lập và phân bổ nguồn lực dự án

- Việc bố trí vốn đầu tư các dự án từ nguồn vốn ngân sách nhà nước phải được lập theo kế hoạch đầu tư phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội được phân khai ra kế hoạch đầu tư từng năm

- Nguyên tắc của việc phân bổ vốn ngân sách: Đúng với chỉ tiêu được giao về tổng mức đầu tư, cơ cấu vốn; Bố trí tập trung vốn cho các dự án theo chỉ đạo của Trung ương về điều hành kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán NSNN; Các dự án đảm bảo theo tiến độ và việc bố trí vốn cho dự án mới phải bảo đảm tổng số vốn bố trí cho từng dự án

c Quản lý công tác lựa chọn nhà thầu

- Công tác lựa chọn nhà thầu được thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu như: Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 ngày 26/11/2013 của Quốc hội, Nghị định số 63/2014/NĐ-CP ngày 26/06/2014 của Chính phủ và các mẫu hướng dẫn do Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành

 Tiêu chí đánh giá gồm: Tuân thủ đúng theo quy định của pháp luật về đấu thầu và các quy định khác liên quan; Hoạt động lựa chọn nhà thầu diễn ra một cách công bằng, minh bạch, khách quan;

Có sự hợp lí khi quyết định thực hiện các nội dung trong công tác lựa chọn nhà thầu; Các bên cung cấp đầy đủ hồ sơ dự thầu, các thông tin,

dữ liệu cụ thể; Cán bộ có chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp

1.2.3 Quản lý chất lƣợng dự án đầu tƣ công

- Quản lý chất lượng dự án đầu tư công theo điều 31 Nghị định

số 59/2015/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quản lý dự án đầu tư xây dựng bao gồm: Quản lý chất lượng xây dựng công trình; Quản lý tiến độ xây dựng thi công xây dựng công trình; Quản lý khối lượng thi công xây dựng công trình; Quản lý chi phí đầu tư xây dựng trong quá trình thi công xây dựng; Quản lý hợp đồng xây dựng; Quản lý an toàn lao động, môi trường xây dựng

- Tiêu chí đánh giá công tác quản lý chất lượng dự án đầu tư công gồm: Mỗi điều chỉnh của dự án phải xác định rõ nguyên nhân và phương thức xử lý hợp lí; Công tác phải được tiến hành liên tục, thường xuyên; Mức độ thất thoát, chi phí quản lý thấp nhất với dự án; Cán bộ có chuyên môn, phẩm chất đạo đức tốt

1.2.4 Thanh quyết toán vốn của dự án đầu tƣ công

- Công tác quản lý hoạt động thanh toán, quyết toán nguồn vốn

dự án được thực hiện đúng với Luật đầu tư công, Luật ngân sách nhà

hồ sơ, chứng từ do chủ đầu tư và BQLDA gửi tới Kho bạc đều được tiếp nhận và giải quyết theo đúng chế độ và thời gian quy định

- Tiêu chí đánh giá: đảm bảo đúng mục đích, đúng đối tượng, tiết kiệm, hiệu quả và chấp hành đúng quy định của pháp luật; Hồ sơ thanh quyết toán phải đầy đủ thủ tục pháp lý, có chứng từ, hóa đơn hợp lệ; đảm bảo chi phí được tính đúng, đủ theo thiết kế, các định mức, đơn giá xây dựng phù hợp với thực tế; Cán bộ phải có năng lực chuyên môn, trung thực, khách quan

1.2.5 Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm việc thực hiện dự

án đầu tƣ công

- Kiểm tra việc thực hiện dự án đầu tư công là hoạt động quan trọng nhằm kiểm tra việc chấp hành quy định trong việc quản lý dự án của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan; phát hiện kịp thời những sai sót, yếu kém về quản lý dự án theo quy định của pháp luật; các cấp

có thẩm quyền xử lý những vướng mắc, phát sinh, việc làm sai quy định về quản lý dự án

- Cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến lập, thẩm định có hành vi vi phạm dẫn đến quyết định đầu tư sai, tư vấn thiết kế, thiết kế, thẩm định sai, quản lý để xảy ra thất thoát, lãng phí hay có hành vi vi phạm, hành vi che giấu vi phạm dẫn đến đầu tư kém hiệu quả; thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm

hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì bồi thường theo quy định của pháp luật

- Tiêu chí đánh giá: thực hiện đúng theo quy định của pháp luật; các quyết định được đưa ra phải đúng người, đúng tội, không được bao che, giảm nhẹ hành vi sai phạm; Bảo đảm đầy đủ chứng cứ, tính khách quan, kịp thời; Chuyên viên thanh, kiểm tra phải có sự trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; Những kiến nghị đưa ra phải có tính khả thi, góp phần khắc phục được những sai lầm; Công tác thanh, kiểm tra cần có trọng tâm, trọng điểm, có sự phối kết hợp chặt; Hoạt động xử lý vi phạm có tính tuyên truyền, tính răn đe, phòng ngừa sai phạm

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG

1.3.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa phương 1.3.2 Bộ máy quản lý nhà nước và cơ chế quản lý đầu tư công

1.3.3 Khả năng tài chính triển khai dự án

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ

CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG TRỊ

2.1 ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA TỈNH QUẢNG TRỊ

2.1.1 Điều kiện tự nhiên của tỉnh Quảng Trị

a Vị trí địa lý, địa hình, khí hậu

b Các nguồn tài nguyên thiên nhiên

2.1.2 Đặc điểm kinh tế, xã hội của tỉnh Quảng Trị

a Đặc điểm kinh tế

Kinh tế Quảng Trị trong những năm vừa qua đã có sự tăng trưởng khá ổn định Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân trong 5 năm (2012-2016) đạt 6,8%, trong đó tốc độ tăng trưởng bình quân ngành dịch vụ

có mức tăng ấn tượng nhất với mức 10%, tiếp đó là ngành công nghiệp xây dựng với mức 6,4% và ngành nông, lâm, ngư nghiệp 2,5% Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực theo hướng giảm

cơ cấu ngành nông nghiệp, tăng cơ cấu ngành công nghiệp xây dựng

và ngành dịch vụ

b Đặc điểm xã hội

2.1.3 Tình hình vốn đầu tư toàn xã hội của tỉnh Quảng Trị

- Tổng vốn đầu tư toàn xã hội tăng qua từng năm, đóng góp không nhỏ vào sự phát triển KT-XH của tỉnh Tổng vốn đầu tư toàn xã hội 5 năm 2012 - 2016 huy động đạt 46.462,3 tỷ đồng, gấp 2,4 lần so với 5 năm trước, tốc độ tăng bình quân đạt 10,6%/năm

- Vốn khu vực nhà nước (khu vực công) là 14.280 tỷ đồng, chiếm 30,7% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, tốc độ giảm bình quân đạt 2,3%/năm và có xu hướng giảm Trong nội bộ nguồn vốn này, vốn NSNN chiếm tỷ trọng cao nhất, bình quân khoảng 77%/năm, vốn vay tín dụng nhà nước còn khiêm tốn, chiếm khoảng 14%/năm

2.1.4 Chức năng của cơ quan quản lý và cơ chế quản lý dự

án đầu tƣ công

- Các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện công tác quản lý

dự án đầu tư công được quy định cụ thể về chức năng của mỗi sở, ban, ngành: Sở Kế hoạch đầu tư; Sở Tài chính; Sở Xây dựng; Ban Quản lý

dự án đầu tư; Thanh tra tỉnh; Kho Bạc nhà nước tỉnh

- Cơ chế quản lý dự án đầu tư công theo hướng phân cấp quản

lý với quyền hạn và trách nhiệm xác định Phân cấp quản lý dự án đầu

tư cấp tỉnh gồm có phân cấp quản lý quy hoạch, kế hoạch đầu tư phát triển dự án; phân cấp chủ đầu tư dự án đầu tư công; phân cấp thẩm định dự án; phân cấp quyết định đầu tư; phân cấp đấu thầu; phân cấp

về thẩm tra thanh quyết toán

đã được phê duyệt cho phù hợp với tình hình mới theo Quyết định số 321/QĐ-TTg ngày 02 tháng 3 năm 2011 của Thủ tướng Chính phủ

- Mặc dù đạt được những thành công nhưng công tác hoạch định cũng tồn tại nhiều hạn chế:

Công tác quy hoạch chưa được chú trọng đúng mức: bố trí ngân sách hàng năm cho công tác quy hoạch chưa thỏa đáng, quy hoạch xây dựng đô thị và nông thôn chưa công khai thường xuyên tại

cơ quan chính quyền các cấp và nơi công cộng trong vùng quy

hoạch Chất lượng quy hoạch về thị trấn, thị tứ, thị xã ở một số nơi chưa cao

Tầm nhìn của quy hoạch chưa đủ dài, các Quy hoạch ngành chưa được lồng ghép vào Quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội

 Nhiều Quy hoạch ngành sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt đã không kịp thời triển khai các bước cụ thể hóa để tiến hành đầu tư

Việc thực hiện quy hoạch còn thiếu sự kiểm tra, giám sát

2.2.2 Tình hình tổ chức thực hiện dự án đầu tƣ công

a Tình hình thẩm định dự án tại tỉnh Quảng Trị

- Công tác lập, thẩm định, phê duyệt dự án được quan tâm theo hướng kiểm soát chặt chẽ phạm vi, quy mô của từng dự án theo đúng mục tiêu, lĩnh vực, chương trình đã được phê duyệt; chỉ thẩm định và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt dự án đầu tư khi có ý kiến thẩm định nguồn vốn của Bộ KH-ĐT, Bộ Tài chính đối với dự án sử dụng vốn NSTW theo đúng mức vốn đã thẩm định và bảo đảm phần đối ứng từ NSĐP

- Tuy nhiên vẫn còn tình trạng xác định nhu cầu đầu tư còn chưa chính xác, dẫn đến đầu tư quá nhu cầu, gây lãng phí; phê duyệt

dự án không căn cứ vào tính khả thi của dự án, khả năng bố trí vốn được thể hiện qua bảng 2.1 Bên cạnh đó, công tác thiết kế thẩm định, phê duyệt thiết kế kỹ thuật - dự toán còn tình trạng chưa tuân thủ các quy định về nội dung đã phê duyệt trong quyết định đầu tư của dự án; Dự toán lập ra với giá áp dụng không sát giá thực tế và thường rất lớn trong khi ngân sách không đáp ứng kịp