Khoá luận tốt nghiệp phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh trường đại học sư phạm hà nội 2

Theo tác giả: Tính tích cực học tập, rèn luyện là phẩm chất nhân cách của sinh viên thể hiện ý thức chủ động, tự giác, sáng tạo trong học tập và ý chí vươn lên của sinh viên nhằm nâng c

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH

******************************

PỜ SỦ TIẾN

PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP, RÈN LUYỆN CỦA SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

HÀ NỘI – 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH

******************************

PỜ SỦ TIẾN

PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP, RÈN LUYỆN CỦA SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

Người hướng dẫn khoa học

Trung tá, ThS Phạm Trung Sơn

HÀ NỘI – 2018

LỜI CẢM ƠN

Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn thầy Trung tá, ThS Phạm Trung Sơn đã tận tình trực tiếp hướng dẫn để tôi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này

Em xin gửi lời cảm ơn tới các thầy, cô giáo trong Trung tâm GDQP&AN Trường đại học Sư phạm Hà Nội 2 Vì mới làm quen với phương pháp nghiên cứu khoa học nên khóa luận không tránh được những sai sót Em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của thầy, cô giáo trong Trung tâm GDQP&AN Trường đại học Sư phạm Hà Nội 2 và các bạn để khóa luận được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!!!

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan:

1 Những nội dung trong khóa luận này là do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của thầy giáo Trung tá, ThS Phạm Trung Sơn

2 Mọi sao chép không hợp lệ, vi phạm quy chế đào tạo, hay gian trá tôi xin

chịu hoàn toàn trách nhiệm

Hà Nội, ngày 10 tháng 05 năm 2018

Tác giả đề tài

Pờ Sủ Tiến

DANH MỤC VIẾT TẮT

Danh mục viết tắt Danh mục chữ viết đầy đủ GD-ĐT

XHCN GDQP&AN BGĐ THPT

Giáo dục và đào tạo

Xã hội chủ nghĩa Giáo dục quốc phòng và an ninh

Ban Giám đốc Trung học phổ thông

MỤC LỤC

1 Lý do chọn đề tài 8

2 Mục đích nghiên cứu 9

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 9

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 10

4.1 Đối tượng nghiên cứu 10

4.2 Phạm vi nghiên cứu 10

5 Phương pháp nghiên cứu 10

6 Cơ sở lý luận, thực tiễn 10

6.1 Cơ sở lý luận 10

6.2 Cơ sở thực tiễn 10

7 Ý nghĩa của đề tài 10

8 Cấu trúc nội dung khóa luận 11

Chương 1 12

THỰC CHẤT VÀ NHỮNG YẾU TỐ QUY ĐỊNH TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP, RÈN LUYỆN CỦA SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 12

1.1 Thực chất tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh 12

1.1.1 Quan niệm về tính tích cực 12

1.1.2 Quan niệm tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh 15

1.2 Những yếu tố quy định tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh 30

1.2.1 Mục tiêu, yêu cầu đào tạo, chương trình, nội dung, phương pháp giảng dạy và rèn luyện sinh viên của Trung tâm quy định tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên 30

1.2.2 Môi trường giáo dục và đào tạo ở Trung tâm quy định tính tích cực rèn luyện, học tập của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh 34

1.2.3 Nỗ lực chủ quan của bản thân quy định tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh 39

Kết luận chương 1 43

Chương 2 44

THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG BIỆN PHÁP CƠ BẢN PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP, RÈN LUYỆN CỦA SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 HIỆN

NAY 44

2.1 Thực trạng tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh ở trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh 44

2.1.1 Thực trạng nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể và hiệu quả phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh 44

2.1.2 Nguyên nhân của những mặt mạnh và hạn chế trong quá trình phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh 52

2.2 Những biện pháp cơ bản phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh ở trung tâm giáo dục quốc phòng 55

2.2.1 Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp giảng dạy, phương thức quản lý giáo dục theo hướng phát huy tính tích cực nhận thức của sinh viên 55

2.2.2 Xây dựng môi trường giáo dục - đào tạo ở Trung tâm nhằm phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên 61

2.2.3 Phát huy nỗ lực của sinh viên trong học tập, rèn luyện tại Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh 67

Kết luận chương 2 72

KẾT LUẬN 74

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 76

PHỤ LỤC 77

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tính tích cực là biểu hiện sự nỗ lực của chủ thể khi tương tác với đối tượng trong quá trình lao động, học tập, nghiên cứu thể hiện sự nỗ lực của hoạt động trí tuệ, sự huy động ở mức độ cao các chức năng tâm lý (như hứng thú, chú ý, ý chí ) nhằm đạt được mục đích đặt ra Tính tích cực có vai trò quan trọng quyết định trực tiếp đến kết quả hoạt động của con người có đạt được mục đích đã đặt ra

Tính tích cực là một thuộc tính của nhân cách con người, nhờ tính tích cực mà con người tiến hành hoạt động thực tiễn cải tạo thế giới khách quan phục vụ cuộc sống của mình Tính tích cực trong học tập và rèn luyện là cơ sở quan trọng để biến quá trình đào tạo thành tự đào tạo đối với bản thân mỗi người học Vì vậy, trong quá trình đổi mới sự nghiệp GD-ĐT

ở nước ta hiện nay, phát huy tính tích cực của người học là yêu cầu tất yếu khách quan, là một nội dung quan trọng trong công tác GD-ĐT của hệ thống các nhà trường

Mục tiêu yêu cầu đào tạo đội ngũ sinh viên chuyên ngành có bản lĩnh chính trị vững vàng, tác phong chính quy, gắn với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc XHCN Có kiến thức xã hội nhân văn, chấp hành nghiêm pháp luật, ứng xử có văn hóa trong mối quan hệ xã hội và hội nhập Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của chi ủy, BGĐ Trung tâm, các phòng, khoa, đại đội quản lý sinh viên luôn xác định và thực hiện tốt mục tiêu yêu cầu GD-

ĐT đã đặt ra Những năm qua, công tác GD-ĐT của trung tâm đã có bước phát triển vượt bậc, chất lượng GD-ĐT ngày càng được nâng cao, từng bước đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới Sinh viên tốt nghiệp ra trường, hoàn thành tốt nhiệm vụ, phát huy được năng lực của bản thân Trong quá trình học tập, rèn luyện tại trung tâm, đa số sinh viên đã nhận thức tốt mục

tiêu, yêu cầu đào tạo, có động cơ, thái độ đúng đắn, luôn phát huy tính tích cực trong quá trình học tập, rèn luyện Mục dù vậy, vẫn còn một bộ phận sinh viên nhận thức mục tiêu, yêu cầu đào tạo còn mơ hồ, động cơ học tập, rèn luyện còn chưa rõ ràng, còn tư tưởng trông chờ ỷ lại, thiếu tích cực, chưa tự giác, chưa cố gắng vươn lên Kết quả học tập, rèn luyện chưa tốt, việc phát huy tính tích cực trong học tập, rèn luyện của sinh viên vẫn còn những hạn chế và bất cập Điều đó đòi hỏi mỗi sinh viên phải tích cực học tập nghiên cứu, trau dồi kiến thức, tự học, tự rèn để nâng cao kiến thức chuyên môn cho bản thân Trước những yêu cầu của nhiệm vụ trong tình hình mới, việc nghiên cứu làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên và đề xuất những biện pháp nhằm phát huy tính tích cực cho đối tượng sinh viên ngành GDQP&AN là

vấn đề rất quan trọng và cấp thiết Do đó, tôi lựa chọn đề tài: ‘‘Phát huy

tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh Trường đại học Sư phạm Hà Nội 2’’ làm khóa luận

tốt nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu

Làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về tính tích cực trong học tập, rèn luyện của sinh viên ngành GDQP&AN Trên cơ sở đó đề xuất những biện pháp cơ bản phát huy tính tích cực trong học tập, rèn luyện của sinh viên ngành GDQP&AN hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

• Làm rõ thực chất tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành GDQP&AN

• Đánh giá thực trạng tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành GDQP&AN hiện nay

• Đề xuất những biện pháp cơ bản phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành GDQP&AN hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Những vẫn đề bản chất có tính quy luật về tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành GDQP&AN

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Vấn đề nghiên cứu được giới hạn ở những nội dung liên quan đến tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành GDQP&AN Thời gian khảo sát từ năm 2012 đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu của các khoa học liên ngành và chuyên gia, như: phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp tổng kết thực tiễn, phương pháp điều tra xã hội học, phương pháp thống kê và phương pháp chuyên gia

6 Cơ sở lý luận, thực tiễn

6.1 Cơ sở lý luận

Cơ sở lý luận của đề tài là quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về con người, về động lực thúc đẩy con người hoạt động, về phát huy nhân tố con người trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Xã hội chủ nghĩa

6.2 Cơ sở thực tiễn

Toàn bộ thực tiễn học tập, rèn luyện của sinh viên ngành GDQP&AN được nghiên cứu: báo cáo sơ kết, tổng kết của chi ủy BGĐ, các phòng, khoa của trung tâm và kết quả điều tra khảo sát của tác giả đề tài

7 Ý nghĩa của đề tài

Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần cung cấp thêm cơ sở khoa học giúp lãnh đạo, chỉ huy trung tâm vận dụng vào quá trình quản lý giáo dục, nâng cao chất lượng đào tạo sinh viên ngành GDQP&AN

8 Cấu trúc nội dung khóa luận

Đề tài gồm:

• Phần mở đầu

• Khóa luận gồm 2 chương:

Chương 1 Thực chất và những yếu tố quy định tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh Trường đại học Sư phạm Hà Nội 2

Chương 2 Thực trạng và những biện pháp cơ bản phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay

• Kết luận và kiến nghị

• Danh mục tài liệu tham khảo

Chương 1 THỰC CHẤT VÀ NHỮNG YẾU TỐ QUY ĐỊNH TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP, RÈN LUYỆN CỦA SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 1.1 Thực chất tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh

1.1.1 Quan niệm về tính tích cực

Trước khi Chủ nghĩa Mác ra đời, quan niệm duy tâm tôn giáo ngự trị đời sống xã hội, các nhà triết học duy tâm, tôn giáo về thực chất không hiểu bản tính tích cực của con người hiện thực Do đó, họ đã phủ nhận tính tích cực của con người hoặc đã cường điệu vai trò của con người trừu tượng Họ cho rằng mọi suy nghĩ và hành động của con người phải dựa vào ý chí của đấng tối cao và sự mách bảo của thần linh

Chủ nghĩa duy vật trực quan, mà đỉnh cao là chủ nghĩa nhân bản của L.Phoiơbắc coi con người là sản phẩm cao nhất của giới tự nhiên nên con người là đối tượng duy nhất, phổ biến và cao nhất của triết học Đây là bước tiến của chủ nghĩa duy vật chống lại quan niệm duy tâm tôn giáo về con người nhưng nó đã không thực hiện đến cùng quan điểm duy vật về con người Con người của chủ nghĩa nhân bản là con người chung chung, trừu tượng, con người sinh học, thoát ly lịch sử xã hội, không thấy được bản chất tính tích cực của con người hiện thực

Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin đã coi con người là sản phẩm của các quan hệ xã hội và cho rằng cá nhân tích cực tác động vào đời sống xã hội và trở thành con người hoạt động làm phát triển xã hội Tính tích cực thể hiện ở sức mạnh của con người trong việc chinh phục, cải tạo thế giới

tự nhiên, xã hội và cải tạo chính bản thân mình Tính tích cực là thái độ cải

tạo của chủ thể đối với khách thể, đối với đối tượng sự vật xung quanh, là khả năng của mỗi người đối với việc tổ chức cuộc sống, điều chỉnh những nhu cầu, năng lực của họ thông qua các mối quan hệ xã hội

Tính tích cực của con người được biểu hiện ra trong quá trình thỏa mãn nhu cầu trong quan hệ với tự nhiên và các quan hệ xã hội Việc đáp ứng nhu cầu của con người đòi hỏi phải có một quá trình nắm vững những phương thức hoạt động được hình thành, phát triển trong lịch sử, mà trước hết là hoạt động sản xuất Vì thế ở con người, quá trình thỏa mãn các nhu cầu được gọi là một quá trình tổ chức có mục đích, trong đó con người làm chủ được những hình thức hoạt động do sự phát triển của xã hội quy định

Từ tư tưởng của các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác-Lênin có thể quan

niệm: Tính tích cực của con người là một thuộc tính gắn với hoạt động của

chủ thể, nó là kết quả của sự chủ động, tự giác, sáng tạo và sự ý chí quyết tâm cao của chủ thể nhằm thực hiện tốt nhất mục đích của mình

Từ quan niệm trên có thể thấy cấu trúc tính tích cực của con người bao gồm: tính tự giác, tính chủ động, tính sáng tạo và nỗ lực cố gắng vượt khó của chủ thể hoạt động

Tính chủ động được biểu hiện ở sự nỗ lực, sự tập trung của con người thông qua hoạt động để tìm tòi, sáng tạo, hướng tới cái mới, chiếm lĩnh tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo và chuyên môn nghiệp vụ qua đó thực hiện mục đích hoạt động của mình Thông qua những hình thức, phương pháp hoạt động phù hợp nhằm kích thích tạo nhu cầu, qua đó thúc đẩy tính năng động của con người, làm cho con người luôn ở trạng thái chủ động Trạng thái chủ động sẽ dẫn tới tính tự giác, tính tích cực năng động trong quá trình hoạt động của con người

Tính tự giác là thể hiện ý thức đúng đắn, sâu sắc về mục đích hoạt động của con người Con người luôn ý thức đầy đủ những yêu cầu khách quan đặt

ra trong hoạt động, nhận rõ mâu thuẫn và chủ động tìm ra phương hướng giải quyết mâu thuẫn trong quá trình hoạt động của mình, qua đó luôn có thái độ,

ý chí quyết tâm hoàn thành mục đích hoạt động một cách tự giác, đúng đắn Tính tự giác được biểu hiện ở con người biết xây dựng cho mình những kế hoạch, mục tiêu, phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ theo mục đích đã đề ra, không thụ động, trông chờ, ỷ lại

Tính sáng tạo thể hiện ở lòng khao khát hiểu biết, có cố gắng cao về trí lực, thể lực trong hoạt động; linh hoạt, năng động và sáng tạo trong quá trình tiếp thu và vận dụng các kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thực tiễn vào cuộc sống Tính sáng tạo của con người còn được thể hiện ở chỗ họ luôn chủ động, trao đổi, học tập, trau dồi kiến thức theo cách lĩnh hội riêng của cá nhân, có

kỹ năng sáng tạo ra phương thức độc đáo để giải quyết các vấn đề trong quá trình hoạt động của mình cũng như cuộc sống đặt ra Nó giúp con người khả năng giải quyết những công việc một cách tự lực phù hợp với sức mình, dựa vào nỗ lực của chính bản thân, để vươn lên đáp ứng mục tiêu, yêu cầu của họ

đã xác định

Tính sáng tạo là đòi hỏi tất yếu đối với con người xuất phát từ mục đích hoạt động của chính bản thân con người Do vậy, trong quá trình hoạt động có mục đích, con người luôn phát huy cao độ tính sáng tạo cho mình, nó vừa là kết quả vừa là điều kiện nâng cao tính tích cực của con người

Ý chí quyết tâm cao của chủ thể là tổng hòa những phẩm chất, khả năng sinh học và xã hội, hợp thành điều kiện bên trong của chủ thể, bảo đảm cho chủ thể đáp ứng được yêu cầu hoạt động, thực hiện những nhiệm vụ thực tiễn đặt ra Xét về mặt bản thể, ý chí của con người tồn tại dưới hai dạng: những phẩm chất thuộc tính hiện hữu đã được bộc lộ và những phẩm chất thuộc tính tồn tại dưới dạng tiềm năng bên trong mỗi chủ thể - chưa bộc lộ; những tiềm năng đó sẽ trở thành hiện thực, bộc lộ ra trong những điều kiện

hoạt động thực tiễn nhất định của chủ thể và nó được xem là yếu tố nội lực, là điều kiện đưa đến kết quả hoạt động của chủ thể Ý chí của con người, ở những lĩnh vực hoạt động chủ thể bao giờ cũng được xem xét trong mối quan

hệ biện chứng với hoàn cảnh cụ thể và mối quan hệ giữa chủ thể với khách thể nhận thức, để cải tạo thực tiễn Hoạt động của mỗi người và ý chí của họ trong lĩnh vực hoạt động nào đó, có thể xem như là sự thống nhất giữa nội dung và hình thức; ý chí của họ được hiểu là nội dung và được biểu hiện, bộc

lộ ra thông qua hình thức hoạt động, tức thực tiễn việc triển khai các hoạt động cụ thể Kết quả của hoạt động, là tiêu chuẩn khách quan để đánh giá về

ý chí quyết tâm của họ trong hoạt động đó

Như vậy, các yếu tố tạo nên tính tích cực hoạt động của con người có tác động biện chứng qua lại với nhau Mỗi yếu tố có vị trí vai trò khác nhau

và tác động trực tiếp đến tính tích cực hoạt động của con người, thiếu một yếu

tố nào đó sẽ dẫn đến hoạt động không đạt được kết quả theo mục đích, yêu cầu con người đã đặt ra

1.1.2 Quan niệm tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh

1.1.2.1 Quan niệm tính tích cực học tập, rèn luyện

Thời đại ngày nay, khối lượng tri thức phát triển ngày càng nhanh so với khả năng tiếp thu của con người, do đó trong dạy học không thể phát triển

số môn học lên tương ứng được, mà phải xây dựng chương trình, nội dung môn học hợp lý, bảo đảm tính cơ bản, hiện đại, đồng thời phải đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn người giáo viên ‘‘làm thế nào cho việc học tập thiết thực, vui vẻ, không câu nệ, hình thức, tuyệt đối tránh cách nhồi nhét, lý luận và thực hành phải đi đôi với nhau’’[29, tr.34] Trong học tập phải tự nguyện, tự giác, chịu khó, cố gắng đào sâu suy nghĩ, học bằng mọi cách học ở

trường, học ở sách vở, học lẫn nhau và học ở nhân dân, học đi đôi với hành Như vậy, con người muốn lĩnh hội được những tri thức khoa học mới, rèn luyện bản lĩnh chính trị, đạo đức và kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp giỏi phải tích cực học tập và rèn luyện

Theo tác giả: Tính tích cực học tập, rèn luyện là phẩm chất nhân cách

của sinh viên thể hiện ý thức chủ động, tự giác, sáng tạo trong học tập và ý chí vươn lên của sinh viên nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, rèn luyện đạo đức cách mạng, nâng cao bản lĩnh chính trị và đạt được mục đích học tập, rèn luyện đã đề ra

Tính chủ động, tự giác của sinh viên tạo ra khả năng linh hoạt để ứng phó với nhiều tình huống khác nhau trong quá trình học tập, rèn luyện Tính chủ động, tự giác giúp họ có được sự hứng thú, say mê, nhiệt tình, trách nhiệm trong quá trình học tập và rèn luyện Hứng thú trong học tập và rèn luyện là khuynh hướng lựa chọn đặc biệt của sinh viên đối với quá trình nhận thức, cải tạo các đối tượng và quá trình đào tạo đã xác định cho họ Quá trình học tập, rèn luyện dựa trên sự hứng thú thì sinh viên không chỉ hiểu biết được tri thức, kiến thức một cách sâu sắc mà còn tạo nên thái độ học tập như là những hoạt động theo yêu cầu Có hứng thú học tập, sinh viên sẽ có sự say

mê, niềm tin vào học tập

Tính sáng tạo là đòi hỏi tất yếu đối với sinh viên xuất phát từ mục tiêu, yêu cầu đào tạo Do vậy, trong quá trình đào tạo, sinh viên phải luôn rẻn luyện tính sáng tạo cho mình, nó vừa là kết quả vừa là điều kiện nâng cao tính tích cực học tập ở sinh viên Giúp người học có khả năng giải quyết nhiệm vụ học tập một cách tự lực phù hợp với sức mình, dựa vào nỗ lực của chính bản thân, để vươn lên đáp ứng yêu cầu của đời sống xã hội, của tập thể hoặc nhiệm vụ do giảng viên, cán bộ quản lý giao cho Tính sáng tạo trong học tập của sinh viên được thể hiện ở chỗ họ luôn chủ động, trao đổi, thích lập luận,

trả lời các vấn đề học tập đặt ra theo cách hiểu riêng của mình, kiến tạo lại kiến thức theo cách lĩnh hội riêng của cá nhân, có kỹ năng sáng tạo ra phương thức độc đáo để giải quyết các vấn đề học tập trong trung tâm, nhà trường và cuộc sống đặt ra

Có ý chí vươn lên là biểu hiện đặc trưng, rõ nét nhất của tính tích cực học tập Để trở thành một con người có năng lực giỏi phải có ý chí quyết tâm cao, khắc phục mọi khó khăn, gian khổ, vươn lên hoàn thành nhiệm vụ học tập, rèn luyện trong quá trình đào tạo tại trung tâm, nhà trường Muốn nâng cao kết quả học tập người học phải biết huy động mọi sức lực của mình để khắc phục mọi khó khăn trở ngại nhằm đạt mục đích cuối cùng của hoạt động học tập bằng chính sức mạnh của ý chí Trong học tập ý chí quyết tâm vươn lên biểu hiện ở tính mục đích, tính kiên trì, tinh thần khắc phục khó khăn để thực hiện nhiệm vụ học tập đạt kết quả, dù khó khăn trở ngại gì cũng không chán học, cần cù nhẫn nại trong học tập luôn tự rút kinh nghiệm điều chỉnh hành vi học tập của bản thân

Như vậy, tính chủ động, tự giác, sáng tạo và ý chí quyết tâm vượt qua khó khăn là một trong những phẩm chất cơ bản của người học có tác động mạnh mẽ đến tính tích cực học tập của sinh viên Những phẩm chất đó dựa trên năng lực nhận thức, hệ thống tri thức, trình độ kỹ năng, kỹ xảo của tư duy

và hoạt động thực tiễn Nó bảo đảm cho sinh viên luôn vững vàng vượt qua khó khăn thử thách kiên quyết đạt được mục đích, thể hiện là một chủ thể độc lập, nó vừa là nguyên nhân vừa là kết quả vươn lên làm chủ chính mình và làm chủ hoàn cảnh

Học tập, rèn luyện là hai hoạt động khác nhau nhưng luôn có mối quan

hệ thống nhất chặt chẽ với nhau và được hiểu như là một khái niệm kép Hai hoạt động học tập, rèn luyện cùng diễn ra đồng thời và đều là những hoạt động của các chủ thể trong hoạt động GD-ĐT nhằm tác động đến sự hình

thành và phát triển phẩm chất, năng lực của một đối tượng nhất định Tích cực học tập, rèn luyện cùng nhằm mục đích làm cho phẩm chất, năng lực của đối tượng ngày càng hoàn thiện và phát triển đạt được mục đích, yêu cầu đưa

ra Học tập nhằm lĩnh hội những kiến thức, tri thức trong quá trình giáo dục

và tự giáo dục của sinh viên, trên cơ sở đó họ tích cực rèn luyện để biến những tri thức đã lĩnh hội thành tri thức của cá nhân mình, những tri thức đó biểu hiện ra bên ngoài thành kỹ năng, kỹ xảo trong thực hiện nhiệm vụ nhằm đạt được kết quả cao nhất mà họ đã đưa ra Như vậy, học tập đóng vai trò là

cơ sở, động lực để sinh viên rèn luyện các phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực, kỹ năng, kỹ xảo của sinh viên Ngược lại, để đạt được những yếu tố đó, trước hết con người phải học tập trau dồi kiến thức, lĩnh hội những tri thức mới trong suốt quá trình GD-ĐT Như vậy, học tập và rèn luyện có mối quan

hệ biện chứng với nhau, tác động qua lại lẫn nhau nhằm hướng mục đích chung là tạo ra con người có đủ đức, đủ tài đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới

Tính tích cực học tập, rèn luyện có vai trò rất quan trọng đối với sinh viên, làm cơ sở cho nhận thức mục tiêu, yêu cầu đào tạo của trung tâm, nhà trường, thúc đẩy người học xác định rõ ràng trách nhiệm trong học tập, rèn luyện và công tác để phấn đấu trở thành người có đủ phẩm chất, năng lực công tác Từ đó xây dựng cho mình ý chí quyết tâm khắc phục khó khăn, gian khổ vượt lên hoàn thành nhiệm vụ học tập, rèn luyện trong quá trình đào tạo tại trung tâm, nhà trường

Tính tích cực học tập và rèn luyện của sinh viên góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu trở thành người có trình

độ năng lực giỏi, bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng và kỹ năng,

kỹ xảo nghề nghiệp giỏi Nhờ tính tích cực mà người học xác định đúng đắn mục đích, ý nghĩa, vai trò của quá trình đào tạo tại trường, xây dựng động cơ

học tập, rèn luyện đúng đắn Chủ động, tự giác, say mê, miệt mài học và rèn

Từ đó nâng cao kết quả rèn luyện, tu dưỡng, trau dồi tri thức khoa học cần thiết, tích lũy kinh nghiệm công tác sau này

Tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên góp phần đối với việc nâng cao chất lượng GD-ĐT của trung tâm, nhà trường Chất lượng GD-ĐT phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó người học với tư cách vừa là đối tượng đồng thời vừa là chủ thể của việc nâng cao chất lượng đào tạo Nhờ tính tích cực và phát huy được tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên được nâng lên, chính điều đó cũng đã tạo phần nâng cao chất lượng đào tạo của trung tâm, nhà trường Mặt khác, nó đặt ra những yêu cầu bắt buộc công tác đào tạo của trung tâm, nhà trường phải thường xuyên đổi mới, hoàn thiện đáp ứng đòi hỏi của quá trình học tập và rèn luyện của sinh viên Từ đó trung tâm, nhà trường phải không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo, để đáp ứng thực tiễn của việc xây dựng trung tâm, đơn vị chính quy, tiên tiến, mẫu mực

Như vây, chất lượng GD-ĐT của trung tâm, nhà trường hiện nay phụ thuộc lớn vào vai trò tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên

1.1.2.2 Quan niệm về tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh Trường đại học Sư phạm Hà Nội 2

* Đặc điểm của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh

Chuyên ngành GDQP&AN là một ngành cử nhân sư phạm trực thuộc

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, số lượng sinh viên chính quy là hơn 300 sinh viên Hiện nay, trung tâm đã đào tạo được hai khóa ra trường (k38, k39)

và đang đào tạo bốn khóa (k40, k41, k42, k43) Số lượng sinh viên ngày càng đông nên các hoạt động ở trung tâm được đẩy mạnh và chất lượng đào tạo tốt

hơn Ngoài ra trung tâm còn giảng dạy và cấp chứng chỉ quốc phòng cho sinh viên của một số trường cao đẳng, đại học trên địa bàn Hà Nội và Vĩnh Phúc

Do đặc thù của ngành nên sinh viên chuyên ngành GDQP&AN buộc phải ăn ở và sinh hoạt tập trung, thực hiện các chế độ nề nếp đầy đủ trong ngày và trong tuần theo quy định của trung tâm

Về học tập sinh viên được biên chế thành các tiểu đôi, trung đội, đại đội

để thuận lợi cho nhiệm vụ học tập; rèn luyện nề nếp, ý thức của sinh viên và được sự quản lý của cán bộ khung đại đội là hai thầy trong trung tâm Đối với sinh viên chuyên ngành GDQP&AN hệ đào tạo 4 năm, trung tâm luôn có sự đầu tư quan tâm sát sao trên tất cả các lĩnh vực: bảo đảm cơ sở vật chất, trang

bị kĩ thuật, phương tiện dạy học tương đối đầy đủ; đội ngũ giảng viên có uy tín, chuyên môn nghề nghiệp giỏi và luôn đổi mới tích cực các phương pháp dạy học cho sinh viên Ngoài ra, trung tâm còn tổ chức các hoạt động ngoại khóa ngoài giờ học, hoạt động tham quan thực tế, đối với các môn học ngoài trời sinh viên được trải nghiệm môi trường thực tế Trong quá trình học tập đa

số sinh viên nhận thức tốt Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một số sinh viên ý thức học tập chưa được tốt, thiếu trách nhiệm, chưa nghiêm túc vẫn để các thầy phải nhắc nhở, kết quả một số môn còn thấp

Vì GDQP&AN là một môn học có tính đặc thù rất cao, nội dung môn học đặc biệt hơn các ngành học khác, học nhiều thực hành ngoài trời nên giúp cho sinh viên rèn luyện được tính kỷ luật cao, tác phong tốt, tinh thần trách nhiệm cao cũng như sức bền bỉ, dẻo dai, tính kiên nhẫn của mình

* Quan niệm về tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ở Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh hiện nay

Theo quan điểm Mác-xít: con người luôn là chủ thể tích cực của hoạt động nhận thức và hành động thực tiễn Do vậy, việc lĩnh hội kiến thức, làm cho kiến thức thấm sâu vào mỗi một con người, điều chỉnh hành động của họ,

phụ thuộc trước hết vào chính bản thân người học Qúa trình học tập, rèn luyện là quá trình nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kiến thức khoa học kỹ thuật, tích cực nhất, thông qua đó sinh viên tự giải quyết nhu cầu nhận thức, tìm kiếm chân lý khoa học, hình thành động cơ, quyết tâm tự học đúng để trở thành người giáo viên GDQP&AN Mọi hoạt động giáo dục của tổ chức chỉ được tiếp thu có hiệu quả khi người học có nhu cầu học tập, rèn luyện Người học có say mê hứng thú, có nhu cầu học tập, rèn luyện và có xu hướng nghề nghiệp rõ ràng sẽ là cơ sở để xây dựng lý tưởng, thế giới quan, niềm tin vững chắc, giúp cho họ có nghị lực, khắc phục, vượt qua mọi khó khăn, học tập, rèn luyện đạt được kết quả tốt

Học tập, rèn luyện của sinh viên ở Trung tâm GDQP&AN là một lĩnh vực hoạt động nhận thức Mục đích của hoạt động đó là để thõa mãn nhu cầu chiếm lĩnh tri thức, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp chuyên môn kỹ thuật trong giảng dạy Những tri thức đó, chính là mặt thiếu hụt mà mỗi sinh viên cần thiết phải chiếm lĩnh và họ chỉ có thể chiếm lĩnh, lấp đầy khoảng thiếu hụt đó, thông qua hoạt động học tập, rèn luyện để chuyển hóa mục tiêu, yêu cầu đào tạo giáo viên GDQP&AN của Nhà trường thành vốn hiểu biết của bản thân mình Lợi ích cao nhất, trực tiếp tạo ra động cơ tư tưởng thúc đẩy hoạt động học tập, rèn luyện, thỏa mãn nhu cầu đó của mỗi sinh viên là, sau khi hoàn thành nhiệm vụ học tập ở Trung tâm GDQP&AN họ có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng, đủ điều kiện

về trình độ tri thức, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp để có thể đảm nhiệm và hoàn thành nhiệm vụ trên cương vị là người giáo viên GDQP&AN ở các trường THPT, các trường đại học, cao đẳng hay ở các Trung tâm GDQP&AN

Từ đặc điểm trên có thể quan niệm: tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ở Trung tâm GDQP&AN là tổng hợp các thuộc tính chủ động, tự giác, sáng tạo và ý chí vươn lên của người học được hình thành, phát triển

thông qua sự tương tác hợp quy luật giữa các chủ thể GD-ĐT; từ đó, giúp họ lĩnh hội tri thức khoa học cao, rèn luyện đạo đức cách mạng, nâng cao bản lĩnh chính trị, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp và hoàn thành tốt mục tiêu, yêu cầu đào tạo

Từ quan niệm trên có thể thấy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ở Trung tâm GDQP&AN trước hết là tổng thể các thuộc tính: chủ động,

tự giác, sáng tạo và ý chí vươn lên hoàn thành tốt mục tiêu, yêu cầu đào tạo của trung tâm, nhà trường

Tính chủ động, tự giác, sáng tạo - là nội dung cơ bản quyết định tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ở Trung tâm GDQP&AN

Tính chủ động, tự giác, sáng tạo là đòi hỏi tất yếu đối với sinh viên xuất phát từ mục tiêu, yêu cầu đào tạo Do vậy, trong quá trình đào tạo, người học phải luôn rèn luyện tính chủ động, tự giác, sáng tạo cho mình, nó vừa là kết quả vừa là điều kiện nâng cao tính tích cực học tập, rèn luyện ở sinh viên Nó giúp người học khả năng giải quyết nhiệm vụ học tập, rèn luyện một cách tự lực phù hợp với sức mình, dực vào nỗ lực của chính bản thân, để vươn lên đáp ứng yêu cầu của đời sống xã hội, của tập thể hoặc nhiệm vụ của giảng viên, cán bộ quản lý giao cho Nó còn giúp sinh viên tự suy nghĩ, đánh giá đúng mạnh - yếu của bản thân, từ đó xác định cách thức hợp lý để giải quyết

có hiệu quả các nhiệm vụ học tập, rèn luyện Tính chủ động, tự giác, sáng tạo trong học tập, rèn luyện của sinh viên được thể hiện ở chỗ họ luôn chủ động, trao đổi, thích lập luận, trả lời các vấn đề học tập đặt ra theo cách hiểu của riêng mình, kiến tạo lại kiến thức theo cách lĩnh hội riêng của cá nhân, có kỹ năng sáng tạo ra phương thức độc đáo để giải quyết các vấn đề trong học tập, rèn luyện ở trung tâm, nhà trường và cuộc sống đặt ra

Tính tích cực, chủ động, sáng tạo của sinh viên tạo ra khả năng linh hoạt để ứng phó với nhiều tình huống khác nhau trong quá trình học tập và

rèn luyện Xây dựng được tính tích cực của sinh viên sẽ có phương án đặt vấn

đề, giải quyết vấn đề, kiểm tra giải quyết vấn đề đa dạng, phong phú, phù hợp với sự biến đổi tác động từ đào tạo và từ thực tiễn cuộc sống Khi có các tình huống đặt ra, sinh viên sẽ huy động các quá trình tâm lý nhận thức căn bản như tri giác, tư duy, ý chí để nhận thức được bản chất các sự vật hiện tượng, các quá trình diễn ra bên trong và bên ngoài có liên quan đến tình huống đó Hứng thú trong học tập và rèn luyện là khuynh hướng lựa chọn đặc biệt của sinh viên đối với quá trình nhận thức, cải tạo các đối tượng mà quá trình đào tạo đã xác định cho họ Qúa trình học tập, rèn luyện dựa trên sự hứng thú thì sinh viên không chỉ hiểu biết được tri thức, kiến thức một cách sâu sắc mà còn tạo nên thái độ học tập, rèn luyện như là những hoạt động theo nhu cầu

Có hứng thú học tập, sinh viên sẽ có sự say mê, niềm tin vào học tập, rèn luyện

Có ý chí vươn lên trong học tập, rèn luyện vượt qua mọi khó khăn thử thách để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ Thực tế cho thấy, không có ý chí quyết tâm cao, khó có thể học tập để trở thành một con người vừa có đạo đức, vừa

có chuyên môn giỏi Hoạt động học tập, rèn luyện của con người luôn diễn ra trong những điều kiện khó khăn, phức tạp, căng thẳng cả về trí lực và thể lực

Để trở thành một con người có năng lực giỏi phải có ý chí quyết tâm cao, khắc phục mọi khó khăn gian khổ, vươn lên hoàn thành nhiệm vụ học tập, rèn luyện trong quá trình đào tạo tại trường Muốn nâng cao kết quả học tập và rèn luyện, người học phải biết huy động mọi sức lực của mình để khắc phục mọi khó khăn trở ngại nhằm đạt mục đích cuối cùng của hoạt động học tập và rèn luyện bằng chính sức mạnh của ý chí Ý chí vươn lên trong học tập và rèn luyện là yếu tố điều khiển, điều chỉnh hành động vượt qua khó khăn để hướng tới đích của người học Bản chất của ý chí là sinh viên ý thức được mục đích, tích cực học tập để đáp ứng nhu cầu học tập Trong học tập và rèn luyện, ý chí

quyết tâm vươn lên biểu hiện ở tính mục đích, tính kiên trì, tinh thần khắc phục mọi khó khăn để thực hiện nhiệm vụ học tập đạt kết quả, dù khó khăn trở ngại gì cũng không chán học, cần cù nhẫn nại trong học tập và rèn luyện, luộn tự rút kinh nghiệm điều chỉnh hành vi học tập và rèn luyện của bản thân

Như vậy, tính chủ động, tự giác, sáng tạo và ý chí quyết tâm vượt qua khó khăn là một trong những phẩm chất cơ bản của người học có tác động mạnh mẽ đến tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên Những phẩm chất

đó dựa trên năng lực nhận thức, hệ thống tri thức, trình độ kỹ năng, kỹ xảo của tư duy và hoạt động thực tiễn Nó bảo đảm cho sinh viên luôn vững vàng vượt qua khó khăn thử thách kiên quyết đạt được mục đích, thể hiện là một chủ thể độc lập, nó vừa là nguyên nhân vừa là kết quả vươn lên làm chủ chính mình và làm chủ hoàn cảnh

* Tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên là kết quả sự tương tác hợp quy luật giữa các chủ thể giáo dục và đào tạo

Ở Trung tâm GDQP&AN, cùng với sinh viên, chủ thể xây dựng phát triển tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên bao gồm: cấp ủy, chi bộ - BGĐ Trung tâm, các phòng khoa; chỉ huy các cấp; cán bộ quản lý khung sinh viên và đội ngũ cán bộ sinh viên là những lực lượng trực tiếp phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên

Chất lượng, hiệu quả học tập, rèn luyện của sinh viên, nhất là việc phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên là kết quả tác động tổng hợp cùng chiều với tất cả các bộ phận, các lực lượng trong môi trường GD-ĐT của trung tâm, nhà trường Trong đó công tác lãnh đạo, quản lý của các cấp ủy Đảng, của hệ thống chỉ huy: công tác giảng dạy của giảng viên: việc bảo đảm

cơ sở vật chất cho quá trình đào tạo là nhân tố có vai trò to lớn

Hoạt động lãnh đạo, quản lý của lãnh đạo, chỉ huy các cấp đặc biệt là cấp ủy, chi bộ, BGĐ và các phòng khoa ở Trung tâm GDQP&AN là một yếu

tố cấu thành, đồng thời là yếu tố quan trọng nhất, bao trùm, chi phối đến tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên trong GD-ĐT Hoạt động của lãnh đạo, chỉ huy các cấp nhằm xác định mục tiêu, phương hướng, nội dung, biện pháp để nâng cao chất lượng GD-ĐT của trung tâm, nhà trường Đồng thời,

nó bảo đảm sự thống nhất về nhận thức, phát huy trách nhiệm của mọi tổ chức, mọi lực lượng và bảo đảm cơ sở vật chất và các điều kiện sư phạm góp phần phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học trong hoạt động học tập, rèn luyện của họ Vì vậy, tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ở trung tâm nó phụ thuộc rất lớn vào năng lực lãnh đạo, quản lý của lãnh đạo, chỉ huy các cấp mà thường xuyên và trực tiếp là cấp ủy, chi bộ, BGĐ Trung tâm, các phòng, khoa, cán bộ quản lý khung, là yếu tố tác động trực tiếp đến tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên và chi phối đến các yếu tố khác trong hệ thống GD-ĐT ở trung tâm, nhà trường Nếu hoạt động lãnh đạo, chỉ huy bảo đảm tính khoa học sẽ là động lực thúc đẩy sinh viên tích cực học tập, rèn luyện của mình trong quá trình GD-ĐT của trung tâm, nhà trường

Là cơ quan tham mưu giúp cho BGĐ Trung tâm, Ban Giám hiệu Nhà trường trong nhiệm vụ xây dựng, bố trí chương trình, nội dung, kế hoạch, thời gian; kiểm tra, điều hành và bảo đảm cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật, giảng đường, phòng thực hành cho quá trình huấn luyện của trung tâm Phòng đào tạo quản lý sinh viên nếu được phát huy tốt sẽ là cơ sở quan trọng để các

bộ phận, lực lượng khác tiến hành có hiệu quả công tác GD-ĐT

Căn cứ vào yêu cầu, nhiệm vụ của năm học phòng đào tạo xây dựng chương trình, kế hoạch khoa học, ổn định, bố trí thời gian huấn luyện, kế hoạch thi, kiểm tra các môn hợp lý tạo điều kiện thuận lợi cho đội ngũ giảng viên, cán bộ các cấp và sinh viên chủ động trong thực hiện nhiệm vụ của mình Người giảng viên có thời gian chuẩn bị bài giảng tốt hơn, cán bộ các

cấp có điều kiện chuẩn bị về cơ sở vật chất, giảng đường, thao trường, bãi tập người học có điều kiện chuẩn bị vật chất, tài liệu, tâm thế cho quá trình tiếp thu kiến thức

Thực hiện chức năng quản lý chất lượng GD-ĐT, kiểm tra, điều hành huấn luyện và tham mưu cho BGĐ Trung tâm, Ban giám hiệu Nhà trường về công tác GD-ĐT; đối với sinh viên chuyên ngành phòng đào tạo quản lý sinh viên luôn có điều kiện nắm chắc chất lượng GD-ĐT, duy trì mọi hoạt động huấn luyện trong toàn trung tâm và có thể thường xuyên đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng GD-ĐT, phát triển phẩm chất, năng lực của sinh viên đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo Do đó, phòng đào tạo luôn có một vị trí, vai trò rất to lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng GD-ĐT nói chung, đến phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên Sự tác động thể hiện thông qua việc bố trí, sắp xếp chương trình, nội dung, thời gian huấn luyện các môn học, bài học Sự phù hợp thời gian với tính lôgíc của chương trình là cơ sở để sinh viên phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của mình nhằm trau dồi phẩm chất, năng lực, rèn luyện toàn diện bản thân Đồng thời, thông qua hoạt động thanh tra, kiểm tra, đánh giá chất lượng kết quả học tập, rèn luyện của sinh viên từ đó có biện pháp thích hợp, kịp thời giúp sinh viên xây dựng và thực hiện kế hoạch học tập, rèn luyện bản thân mình

Trong quá trình phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên, việc đảm bảo đầy đủ mọi chế độ tiêu chuẩn và điều kiện phương tiện cần thiết phục vụ cho sinh hoạt, học tập, rèn luyện và công tác của sinh viên Do vậy, việc đề cao vai trò hướng dẫn, kiểm tra giám sát, công tác bảo đảm của phòng hậu cần - kỹ thuật đối với các đơn vị sinh viên trong quản lý, bảo đảm chế độ

ăn uống, đảm bảo sức khỏe cho sinh viên, học tập, nghiên cứu là điều kiện quan trọng để phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên

Đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý sinh viên ở đơn vị, là những người đóng vai trò trực tiếp trong việc GD-ĐT, định hướng làm cho các đối tượng GD-ĐT nhận thức và biết cách giải quyết các mâu thuẫn trong quá trình học tập, rèn luyện Đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý sinh viên là người trực tiếp thực hiện sự tác động một cách tích cực, có hiệu quả việc phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên Không ngừng nâng cao chất lượng bài giảng, khoa mục huấn luyện và trình độ tay nghề sư phạm làm cơ

sở kích thích niềm say mê, hứng thú tích cực sáng tạo trong lĩnh hội, khám phá tri thức khoa học của sinh viên Kết hợp chặt chẽ giữa truyền thụ kiến thức khoa học với duy trì nghiêm túc các quy chế, quy định trong thực hiện nội dung chương trình đào tạo thực hiện tốt việc kết hợp ‘‘dạy kiến thức’’,

‘‘dạy nghề’’ với ‘‘dạy người’’

Năng lực, lãnh đạo, quản lý đội ngũ cán bộ, giảng viên, cán bộ quản lý khung sinh viên đã tạo ra những điều kiện, môi trường thuận lợi tác động tích cực đến việc phát huy vai trò nhân tố chủ quan của đội ngũ giảng viên trong GD-ĐT ở Trung tâm GDQP&AN

Bên cạnh những yếu tố trên, tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên còn được thể hiện rất rõ ở sự nỗ lực cố gắng của họ Sinh viên luôn phát huy tốt trình độ, năng lực nhận thức của họ Có được năng lực nhận thức sẽ giúp họ thu nhận, lĩnh hội, tái tạo lại hệ thống thông tin tác động từ đào tạo một cách tương đối đầy đủ và chính xác Sinh viên có khả năng nhận thức cũng sẽ giúp họ làm giàu tri thức của mình ở mọi nguồn khác từ môi trường đào tạo và từ thực tiễn phong phú của cuộc sống Từ đó sinh viên luôn tạo được sự hứng thú, say mê, nhiệt tình, trách nhiêm trong quá trình học tập, rèn luyện để lĩnh hội tri thức cho bản thân Đồng thời họ phải luôn nêu cao ý chí quyết tâm trong học tập, rèn luyện Đó chính là sức mạnh của người học trong quá trình nhận thức cải tạo thể giới khách quan Ý chí thường xuyên tác động

đến mọi hoạt động của sinh viên trong quá trình nhận thức và biến đổi các tác động từ học tập, rèn luyện, người nào không có ý chí hoặc ý chí kém thì khó

có thể hình thành phẩm chất, năng lực Ý chí vững vàng là cơ sở của mọi thành công trong quá trình học tập rèn luyện

* Hoạt động học tập, rèn luyện có hiệu quả biểu hiện ở kết quả học tập, rèn luyện; ở sự biến đổi toàn bộ nhân cách đặc biệt là hoạt động nhận thức

Đây là tiêu chí để đánh giá kết quả phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên Hoạt động học tập, rèn luyện của sinh viên là ‘‘hoạt động hướng vào thay đổi chính mình’’, hoạt động hình thành nhân cách người giáo viên, giảng viên tương lai Chính trong quá trình lĩnh hội tri thức mà tâm lý, ý thức, trong đó có tính tích cực của sinh viên được bộc lộ, hình thành và phát triển, tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên cao hay thấp cuối cùng được thể hiện ở kết quả học tập, rèn luyện Kết quả học tập, rèn luyện của sinh viên trong các môn học không chỉ thể hiện ở việc lĩnh hội tri thức mà còn thể hiện ở việc nắm vững kỹ năng, kỹ xảo như: khả năng quan sát, ghi nhớ, tư duy, tư tưởng, tự đánh giá, thế giới quan khoa học, biện chứng, kỹ năng thực hành

Như vậy, khi sinh viên ý thức được đầy đủ mục đích, ý nghĩa của việc học tập, rèn luyện, từ đó cũng có thái độ, động cơ học tập, rèn luyện đúng đắn, tự nguyện, tự giác tham gia hoạt động để thỏa mãn tính tò mò, ham hiểu biết của mình đồng thời thực hiện các hành vi tương ứng với thái độ đó, thì khi đó họ đã có tính tích cực học tập, rèn luyện để đạt được mục đích của mình đã đề ra Bởi vì ‘‘tâm lý con người là sự thống nhất giữa phản ánh và thái độ’’

1.1.2.3 Tiêu chí đánh giá tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên

Một là, nhận thức, tình cảm, ý chí đối với nhiệm vụ học tập của sinh

viên ngày càng nâng lên, thái độ tích cực, tính tự giác, chủ động trong thực

hiện chế độ, nề nếp tự học và tận dụng thời gian tự học, tự rèn của sinh viên ngày càng tốt hơn, hiệu quả hơn

Thông qua sự tác động hợp quy luật của các chủ thể trong thực tiễn quá trình dạy học ở trung tâm, nhà trường, các yếu tố cấu thành tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên từng bước được chuyển hóa về chất theo hướng tiến lên Sinh viên ngày càng có nhận thức, tình cảm ý chí tốt hơn đối với nhiệm vụ học tập, rèn luyện; có thái độ tích cực, tính tự giác chủ động, sáng tạo trong thực hiện chế độ, nề nếp học tập, rèn luyện; tận dụng mọi thời gian

có thể để tiến hành hoạt động tự học, tự nghiêm cứu, làm cho các phẩm chất

tư duy, khả năng nhận thức và khả năng tự tổ chức hoạt động tự học, tự nghiên cứu được nâng lên trình độ cao hơn Chứng tỏ tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên đã được phát huy

Hai là, kết quả học tập, rèn luyện trong từng giai đoạn học tập của sinh

viên ngày càng được nâng lên

Thực tế cho thấy, kết quả đạt được trong học tập, rèn luyện ở mỗi sinh viên trong từng môn, từng giai đoạn, hay cả quá trình học tập do nhiều nhân

tố quy định; trong đó, chất lượng hiệu quả của hoạt động tự học là nhân tố quyết định trực tiếp Vì thế, kết quả học tập, rèn luyện trong từng giai đoạn ngày càng được nâng lên là một dấu hiệu quan trọng phản ánh hiệu quả quá trình phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên

Ba là, sự trưởng thành về trình độ tư duy, nhận thức, kỹ năng nghề

nghiệp theo mô hình, mục tiêu đào tạo

Đây là quá trình phát triển toàn diện về phẩm chất nhân cách, là điều kiện, cơ sở cho quá trình công tác sau này của mỗi sinh viên Sự trưởng thành

về trình độ tư duy, nhận thức, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp theo mô hình, mục tiêu đào tạo giáo viên GDQP&AN chính là cái mới Đó là sự chuyển biến căn bản về chất của mỗi sinh viên sau khi hoàn thành nhiệm vụ học tập

Vì sau khi hoàn thành nhiệm vụ học tập, mỗi sinh viên được công nhận là giáo viên GDQP&AN có trình độ đại học chính quy đây là dấu hiệu nhận biết

sự phát triển về chất của người cán bộ và cũng là dấu hiệu sự phát triển về chất, năng lực công tác của sinh viên

Các tiêu chí này là chỉnh thể thống nhất, phản ánh tổng hợp kết quả phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên Vì vậy, khi đánh giá tính tích cực học tập, rèn luyện của họ, phải xem xét toàn diện và dựa trên các tiêu chí đó, không được tuyệt đối hóa, hoặc xem nhẹ tiêu chí nào

1.2 Những yếu tố quy định tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh

Tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ở Trung tâm GDQP&AN

là một quá trình hiện thực hóa tri thức, bản lĩnh chính trị, đạo đức và những

kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp trên cơ sở tác động của điều kiện khách quan trong quá trình GD-ĐT như: mục tiêu, yêu cầu đào tạo; chương trình, nội dung, đối tượng đào tạo; tổ chức, quản lý GD-ĐT và điều kiện vật chất, môi trường sư phạm quá trình đào tạo Đó là quá trình tác động biện chứng giữa điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan của quá trình GD-ĐT Quá trình tác động đó thể hiện ra những đặc điểm, những mối quan hệ tất yếu chi phối và ảnh hưởng trực tiếp đến tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ở Trung tâm GDQP&AN Từ tác động đó cho thấy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh

viên ở Trung tâm GDQP&AN được quy định bởi những yếu tố cơ bản sau

1.2.1 Mục tiêu, yêu cầu đào tạo, chương trình, nội dung, phương pháp giảng dạy và rèn luyện sinh viên của Trung tâm quy định tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên

Mục tiêu, yêu cầu đào tạo không chỉ là cái đích, là phương hướng mà còn là tiêu chí cao nhất đánh giá mọi kết quả hoạt động của các hoạt động

phương pháp giảng dạy, rèn luyện Khi đã được quán triệt, thấu hiểu mục tiêu yêu cầu đào tạo sẽ là động lực to lớn góp phần hình thành phát triển mạnh mẽ tính tích cực học tập, rèn luyện của họ

Chương trình, nội dung phương pháp dạy học, quản lý, rèn luyện sinh viên, có mối quan hệ chặt chẽ với phát huy tính tích cực của họ Xuất phát từ đào tạo đặc thù mô hình đào tạo ở Trung tâm GDQP&AN là đào tạo ra những giáo viên GDQP&AN có trình độ và chuyên môn cao

Chương trình, nội dung đào tạo là yếu tố cơ bản có mối quan hệ hữu cơ với các yếu tố khác của quá trình dạy học và là sự cụ thể hóa của mục tiêu yêu cầu đào tạo của trung tâm, nhà trường Nó quy định hệ thống tri thức cần được chuyển tải đến người học, quy định việc lựa chọn phương pháp, phương tiện giảng dạy của giảng viên Chương trình, nội dung, đào tạo có vai trò to lớn để sản phẩm đào tạo ra phù hợp với mục tiêu yêu cầu đào tạo và mô hình nhân cách người giáo viên GDQP&AN

Hệ thống chương trình, nội dung đào tạo là yếu tố quan trong vừa bảo đảm tính đảng, tính khoa học, giữ vững định hướng chính trị tư tưởng; đảm bảo tính toàn diện, cơ bản, hệ thống, thống nhất, chuyên sâu; kết hợp trang bị tri thức với rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, chuyên môn nghiệp vụ sư phạm, xây dựng thái độ nghề nghiệp và phát triển tư duy, trí tuệ, năng lực hành động cho sinh viên

Chương trình, nội dung đào tạo ở Trung tâm GDQP&AN gồm nhiều bộ môn khác nhau: khoa học cơ bản, đường lối quân sư, kỹ chiến thuật Đặc biệt là các kiến thức khoa học chuyên ngành GDQP&AN với hệ thống cơ bản, chuyên sâu, nội dung dạy học có tính hiện đại hóa, bám sát thực tiễn trung tâm, nhà trường, đất nước, thế giới và luôn luôn có yêu cầu cao đối với sinh viên trong quá trình học tập sẽ lôi cuốn được người học, đưa người học vào tình huống có vấn đề, buộc người học phải tích cực tư duy, đào sâu suy

nghĩ, thường xuyên đổi mới phương pháp, cách thức tư duy để giải quyết các mâu thuẫn nhận thức, qua đó tính tích cực của họ sẽ không ngừng được củng

cố, phát triển và hoàn thiện Nội dung học tập đặt ra cho sinh viên dưới dạng các nhiệm vụ phải giải quyết, các yêu cầu phải đáp ứng, các câu hỏi, bài tập; các mâu thuẫn, tình huống quân sự đầy kích thích, tính huống sư phạm gợi được chí tò mò ham hiểu biết của sinh viên, phát huy được tính độc lập, sáng tạo của người học từ đó buộc họ phải suy nghĩ đi tìm lời giải đáp, phát hiện

ra bản chất của vấn đề, trên cơ sở đó tìm cách thức, phương pháp tối ưu nhất

để đạt mục đích đề ra Bởi vì trong nhà trường, điều chủ yếu không phải là nhồi nhét cho học trò một mớ kiến thức hỗn loạn, tuy rằng kiến thức là cần thiết Mà chủ yếu là giáo dục cho người học phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận, phương pháp diễn tả, phương pháp nghiên cứu Chương trình, nội dung với yêu cầu cao, mang tính khoa học, phù hợp mục tiêu yêu cầu đào tạo và mô hình nhân cách người giáo viên GDQP&AN, phù hợp với quy luật của quá trình nhận thức sẽ tạo điều kiện cho sinh viên phát huy tính tích cực trong lĩnh hội tri thức khoa học nói chung, khoa học chuyên ngành GDQP&AN nói riêng có hiệu quả và phát triển toàn diện Ngược lại, chương trình, nội dung với kết cấu không hợp lí, không phù hợp sẽ làm cho người học khó khăn trong phát triển tư duy, hoàn thiện nhân cách và năng lực hành động của mình và cản trở việc phát huy tính tích cực của người học

Cùng với chương trình, nội dung, hoạt động truyền thụ tri thức, rèn luyện kỹ năng - kỹ xảo, cách thức và phương pháp giáo dục nhân cách cho sinh viên của đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lí sinh viên là những tác động

sư phạm có ý nghĩa vô cùng quan trọng đến quá trình phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên Lí luận giáo dục Mác - Lênin đã chỉ ra, quá trình giáo dục là quá trình tác động biện chứng giữa giáo dục và đối tượng giáo dục

Ở Trung tâm GDQP&AN, đó là sự tương tác biện chứng giữa hoạt động của đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lí các cấp trong trung tâm, cũng như các chủ thể khác với sinh viên Hoạt động dạy học của giảng viên, phương pháp điều hành, chỉ huy, quản lí của cán bộ các cấp và hoạt động học tập, rèn luyện của người học luôn có quan hệ biện chứng với nhau Với tư cách là một nhà giáo dục và là người tổ chức, điều khiển quá trình học tập, rèn luyện của sinh viên, phương pháp giảng dạy của giảng viên, phương pháp điều hành, chỉ huy, quản lý của cán bộ các cấp có vai trò tác động và ảnh hưởng to lớn đến tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên

Sự tác động của giảng viên và hệ thống quản lý trong trung tâm, nhà trường đến sinh viên phụ thuộc vào chính trình độ, phẩm chất, năng lực sư phạm và tài nghệ điều hành quản lý của họ Người giảng viên và cán bộ quản

lý có một trình độ chuyên môn vững vàng, tri thức rộng về lĩnh vực khoa khọc mình giảng dạy và nhất là tri thức khoa học chuyên ngành quân sự; có khả năng tư duy, năng động, nhạy bén và linh hoạt; có nghệ thuật tổ chức sư phạm tốt, nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong giảng dạy và quản lý sẽ tác động

to lớn đến tính tích cực học tập, rèn luyện của mỗi sinh viên Mặt khác, các kỹ xảo, kỹ năng sư phạm, đặc biệt là kỹ năng sử dụng các phương pháp dạy học kích thích tính tích cực nhận thức của người học sẽ có tác động trực tiếp đến sinh viên Bởi lẽ, các nhà giáo dục học trong mọi thời kỳ lịch sử đều khẳng định rằng: Dạy học mà không phát huy được tính tích cực nhận thức và tính độc lập nhận thức của sinh viên thì dạy học sẽ không có kết quả

Hoạt động của giảng viên và cán bộ quản lý trong sử dụng các phương pháp dạy học và rèn luyện sinh viên, nhằm phát huy tính tích cực nhận thức

và hoạt động thực tiễn của sinh viên có trọng tâm là thiết kế, dàn dựng tình huống rồi kích thích, lôi cuốn họ, tổ chức cho sinh viên giải quyết tình huống

đó Khi sinh viên giải quyết xong vấn đề lại tiếp tục tổ chức thúc đẩy, khêu

gợi cho họ nhận ra các tri thức cần thiết phải lĩnh hội Vai trò của giảng viên

và người cán bộ quản lý như vậy không phải truyền đạt mà là tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức và hành động của sinh viên Dạy và rèn sinh viên như thế là thể hiện cao nhất vai trò chủ đạo của chủ thể tổ chức, điều khiển nhận thức và hành động cho sinh viên

Trong giảng dạy người giảng viên phải truyền đạt nội dung huấn luyện như thế nào để có khả năng huy động được mọi sự nỗ lực trí tuệ của sinh viên; phải biết đặt vấn đề, biết tìm cách giải quyết vấn đề và khi đã giải quyết được vấn đề thì phải tìm ra mâu thuẫn mới Trong những trường hợp nhất định, người giảng viên không vội vã giải quyết vấn đề ngay mà cố gắng hướng sinh viên làm việc đó, kích thích họ suy nghĩ, khơi dậy năng lực tìm tòi

ở họ Đặc biệt, nếu trong các bài học đặt ra được các mâu thuẫn, tình huống quân sự phức tạp và hay, trong đó có những thời điểm khó khăn phức tạp đòi hỏi người học phải có hành động tư duy nhanh chóng và kiên quyết thì tư duy quân sự của họ không ngừng được củng cố vững chắc Điều quan trọng là dạy cho sinh viên biết độc lập tư duy, linh hoạt, mềm dẻo và sáng tạo, trang bị cho

họ những kiến thức cho phép họ giải quyết tốt các nhiệm vụ thực tế đặt ra

1.2.2 Môi trường giáo dục và đào tạo ở Trung tâm quy định tính tích cực rèn luyện, học tập của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh

Môi trường giáo dục ảnh hưởng không nhỏ đến tính tích cực, tự giác của người học Môi trường giáo dục lành mạnh sẽ góp phần tích cực vào việc xây dựng động cơ, thái độ học tập, rèn luyện của sinh viên Ngược lại, môi trường giáo dục tiêu cực với tâm trạng bi quan, chán nản, bầu không khí tâm

lý thiếu lành mạnh, nhiều tệ nạn xã hội sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến lối sống của sinh viên Điều kiện môi trường GD-ĐT có tác động đến hoạt động học tập, rèn luyện của sinh viên Môi trường GD-ĐT là toàn bộ điều kiện vật

chất, tinh thần trong đó con người được học tập, rèn luyện để hình thành nhân cách, phù hợp với mục đích, yêu cầu đào tạo đã được xác định

1.2.2.1 Cơ chế, chính sách đãi ngộ: sự phối hợp tính đồng bộ: giữa lãnh đạo Trung tâm - các phòng - khoa - đại đội quản lý sinh viên

Tính chất động lực của nhu cầu được thực hiện một cách gián tiếp thông qua lợi ích, còn lợi ích là khâu trực tiếp trong việc tạo nên động cơ tư tưởng thúc đẩy con người hành động nhằm thỏa mãn nhu cầu Sự hấp dẫn của lợi ích đối với chủ thể càng lớn thì nhu cầu càng lớn và động cơ tư tưởng nảy sinh trên cơ sở của lợi ích này cũng càng cuốn hút con người, thúc đẩy con người hành động Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy “lợi ích cá nhân là nằm trong lợi ích của tập thể, là một bộ phận của lợi ích tập thể Lợi ích chung của tập thể được bảo đảm thì lợi ích riêng của cá nhân mới có điều kiện để được thỏa mãn’’[30, tr.291]

Nhu cầu học tập, rèn luyện của sinh viên luôn gắn liền với lợi ích về vật chất và tinh thần mà họ được hưởng trong quá trình học tập tại trung tâm, nhà trường Trong đó, lợi ích quan trọng nhất là họ chiếm lĩnh được tri thức, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp, đây là cơ sở, điều kiện tiên quyết bảo đảm cho họ

có thể hoàn thiện tốt nhiệm vụ trên cương vị là người giáo viên GDQP&AN ở các trường THPT, cao đẳng, đại học, các Trung tâm GDQP&AN Sự hấp dẫn của lợi ích này là khâu trực tiếp tạo nên động cơ tư tưởng thúc đấy họ tự giác, tích cực chủ động học tập, rèn luyện trong quá trình học tập tại trung tâm, nhà trường và trong thực tiễn trên các cương vị công tác sau khi ra trường Thực

tế cho thấy, lợi ích bao giờ cũng được biểu hiện thông qua cơ chế, chính sách

Do đó, để thường xuyên tạo ra nhu cầu, động cơ tự học, tự rèn tính tích cực của sinh viên ở Trung tâm GDQP&AN hiện nay, cần có cơ chế chính sách phù hợp và sự phối hợp đồng bộ, thống nhất thực hiện của hệ thống lãnh đạo,

chỉ huy, cơ quan chức năng đối với việc bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách

Cơ chế và ban hành những chính sách cụ thể, phù hợp với nguyện vọng chính đáng của cán bộ, giảng viên, sinh viên, ví dụ như: Có tiêu chí và có cơ chế đãi ngộ thỏa đáng đối với những sinh viên đạt được kết quả cao trong quá trình học tập, rèn luyện tại trung tâm, nhà trường như: tặng giấy khen cho sinh viên, cấp học bổng cho sinh viên đạt kết quả học tập và rèn luyện cao Xét kết nạp Đảng đối với những sinh viên ưu tú tham gia nhiệt tình các phong trào Đoàn, Hội và đạt được các thành tích cao Kịp thời động viên cả về vật chất

và tinh thần, tôn vinh thành tích học tập của sinh viên thông qua sơ, tổng kết trong từng giai đoạn học tập

Việc đảm bảo đúng cơ chế, chính sách có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo ra nhu cầu, động cơ tự học tích cực đối với mỗi sinh viên; thực hiện tốt vấn đề này sẽ góp phần quan trọng và phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của họ, trong quá trình học tập tại trung tâm, nhà trường, cũng như trong thực tiễn công tác sau này

1.2.2.2 Cơ sở vật chất, phương tiện phục vụ học tập cũng tác động không nhỏ đến việc phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên

Việc bảo đảm cơ sở vật chất trong GD-ĐT, là yếu tố quan trọng không thể thiếu cho việc phát huy tính tích cực, rèn luyện của sinh viên Hệ thống giáo trình, tài liệu tham khảo, thư viện, giảng đường chuyên dùng, mô hình học cụ đầy đủ Nhất là, hệ thống khu thực hành máy móc, phương tiện, vũ khí, trang thiết bị vẫn còn nhiều hạn chế đòi hỏi người học phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của mình, đào sâu, hiểu kỹ, mở rộng tri thức, rèn luyện toàn diện, cả trí lực lẫn thể lực, bản lĩnh, tác phong của người giáo viên GDQP&AN trong tương lai Vì vậy để đạt hiệu quả cao người học phải phát huy hết khả năng của mình, có ý chí cao để vượt qua khó khăn, vất vả, chủ

động, sáng tạo trong tìm tòi nghiên cứu mới có thể hoàn thành được nhiệm vụ học tập, rèn luyện để chiếm lĩnh được mục tiêu đào tạo

1.2.2.3 Mối quan hệ xã hội tích cực là điều kiện tốt để phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên

Các mối quan hệ trong môi trường đào tạo của trung tâm, nhà trường rất đa dạng, phong phú, muôn vẻ, mỗi mối quan hệ đều có tác động, lay động đến nhận thức và hành động của cả lực lượng đào tạo và đối tượng đào tạo

Về lý luận, C.Mác đã chỉ ra rằng “sự phát triển của một cá nhân được quyết định bởi sự phát triển của tất cả các cá nhân khác mà cá nhân ấy đang trực tiếp hoặc gián tiếp giao tiếp, rằng các thế hệ của cá nhân quan hệ với nhau, bị rằng buộc với nhau’’ Do đó quá trình phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên chịu sự tác động, chi phối bởi tình cảm, ý trí, hành vi, thái độ của người khác thông qua mối quan hệ, giao tiếp đối với họ

Thực tế quá trình đào tạo của sinh viên trong trung tâm, nhà trường chịu sự tác động trước hết là mối quan hệ với đội ngũ giảng viên Đây là mối quan hệ cơ bản của quá trình GD-ĐT ở trung tâm, nhà trường, có ý nghĩa trực tiếp quyết định đến sự hình thành các phẩm chất, năng lực hoạt động nghề nghiệp, phát triển nhân cách của sinh viên Giảng viên là người tổ chức hoạt động học tập, rèn luyện của sinh viên, tác động tới sinh viên bằng lời nói và hành động, bằng sự gương mẫu và thái độ cùa người thầy, người cán bộ quản

lý Cùng với lòng nhiệt tình, kiến thức và năng lực thực hành sư phạm người giảng viên còn bồi dưỡng cho sinh viên sự say mê nhận thức, hình thành các nhu cầu thói quen trau dồi kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, tự hoàn thiện chuyên môn nghiệp vụ của mình Do vậy, dưới sự tác động sư phạm tích cực của người giảng viên trong quá trình học tập, rèn luyện người học không chỉ hình thành trình độ chuyên môn nghiệp vụ, mà còn rèn luyện phẩm chất ý chí, các yếu tố tâm lý, sự sẵn sàng nhận và hoàn thành nhiệm vụ được giao

Trong trung tâm, nhà trường, đội ngũ cán bộ lãnh đạo, chỉ huy, quản lý

họ vừa là người lãnh đạo, chỉ huy cấp trên, đồng thời còn là các nhà sư phạm quân sự Kinh nghiệm và tấm gương về thái độ tận tâm trong hoạt động nghề nghiệp cũng như đối với sự nghiệp đào tạo thế hệ đội ngũ giáo viên trẻ là những tác động sâu sắc đến sự định hướng nghề nghiệp mà họ đã lựa chọn của người học Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, chỉ huy quản lý, bằng trình độ nghề nghiệp cao, tinh thần sáng tạo trong công tác, có kỉ luật, tác phong mẫu mực, tận tình giúp đỡ sinh viên trong học tập, rèn luyện, là mô hình lý tưởng để người học phấn đấu, rèn luyện, noi theo

Các mối quan hệ giữa những sinh viên trong quá trình học tập cũng là một nhân tố quan trọng đến sự hình thành tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên Trong đó sự cọ xát về ý kiến, sự khuyên răn, mức độ thiện cảm, thi đua, ganh đua, bắt chước, tự khẳng định mình Tất cả những hiện tượng đó tạo nên sự đấu tranh và thống nhất của những động cơ và mục đích học tập, rèn luyện của sinh viên Do vậy, có thể nói rằng tập thể sinh viên vững mạnh

là tập thể có mối quan hệ qua lại giữa các sinh viên tích cực, thống nhất cao trong học tập, rèn luyện, hướng tới mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ GD-ĐT của khóa học

Những mối quan hệ xã hội chủ yếu, thường xuyên của sinh viên trong quá trình đào tạo nghề nghiệp trên luôn tác động tích cực đến quá trình phát huy tính tích cực của sinh viên trong hoạt động học tập, rèn luyện của họ Do

đó, các chủ thể giáo dục phải tích cực xây dựng những mối quan hệ xã hội tốt đẹp để phát huy tính tích cực của sinh viên trong quá trình học tập, rèn luyện, tại trung tâm, nhà trường nhằm đạt được mục tiêu, yêu cầu GD-ĐT đã đề ra

Như vậy, có thể nói hoạt động quản lý, môi trường GD-ĐT, điều kiện,

cơ sở vật chất bảo đảm cho quá trình đào tạo, là yếu tố thường xuyên tác động đến hoạt động học tập, rèn luyện của sinh viên ở Trung tâm GDQP&AN, giúp

họ định hướng được nhu cầu phát triển nghề nghiệp, xác định được động cơ thái độ học tập đúng đắn, ý thức tự vươn lên của mỗi người, phát triển ở họ năng lực học và rèn, năng lực tiếp thu, lĩnh hội trí thức, rèn luyện Đồng thời

là cơ sở để phát huy nội lực của mình, rèn luyện năng lực tư duy, nắm vững lý thuyết nâng cao hiệu quả học thực hành, thực hiện mục tiêu học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn

1.2.3 Nỗ lực chủ quan của bản thân quy định tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh

Tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên ở Trung tâm GDQP&AN không chỉ phụ thuộc vào các điều kiện khách quan, mà còn phụ thuộc rất lớn vào nỗ lực chủ quan của họ Nỗ lực chủ quan có vai trò to lớn trong việc hiện thực hóa sự tác động của các điều kiện khách quan trong phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên Thực tiễn cho thấy, cùng một điều kiện hoàn cảnh, cùng một môi trường GD-ĐT nhưng tính tích cực học tập, rèn luyện của sinh viên lại có sự khác nhau Điều đó, do chính nỗ lực chủ quan của từng sinh viên quy định

Trước hết người học phải có trình độ, năng lực nhận thức trong quá trình học tập, rèn luyện tại trung tâm, nhà trường Trình độ nhận thức và khả năng tự giáo dục, tự rèn luyện của sinh viên là các yếu tố đảm bảo họ thích ứng được với các điều kiện học tập, yêu cầu và nhiệm vụ học tập Sinh viên

có được năng lực nhận thức sẽ giúp họ thu nhận, lĩnh hội, tái tạo lại hệ thống thông tin tác động từ quá trình GD-ĐT một cách tương đối đầy đủ và chính xác Sinh viên có năng lực nhận thức tốt sẽ giúp họ ghi nhớ, tái hiện lại tương đối đầy đủ các tác động từ đào tạo Trong quá trình nhận tác động đó, những sinh viên có khả năng nhận thức tốt là những người biết lựa chọn vấn đề, thâu tóm lại rồi tìm thấy những tri thức cơ bản nền tảng, để khi nhớ lại các tri thức khác có liên quan nằm trong hệ thống ấy cũng sẽ hiện hình trong tư duy người