Quy trình nhân nuôi trưởng thành bộ cánh vẩy trong phòng thí nghiệm

Các nghiên cứu về đặc tính sinh học của trưởng thành bộ cánh vẩy .... Ở nước ta một vài năm gần đây đã có nhiều cơ quan như: Viện bảo vệ thực vật, công ty bông Việt Nam,… nghiên cứu nhân

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA SINH – KTNN

ĐỖ THỊ HƯỜNG

QUY TRÌNH NHÂN NUÔI TRƯỞNG THÀNH

BỘ CÁNH VẨY TRONG PHÕNG THÍ NGHIỆM

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Sinh học ứng dụng

HÀ NỘI – 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA SINH – KTNN

ĐỖ THỊ HƯỜNG

QUY TRÌNH NHÂN NUÔI TRƯỞNG THÀNH

BỘ CÁNH VẨY TRONG PHÕNG THÍ NGHIỆM

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả trong luận văn là trung thực chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào và mọi việc giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được nêu rõ nguồn gốc

Hà Nội, Ngày 10 Tháng 5 Năm 2018

Sinh viên

Đỗ Thị Hường

LỜI CẢM ƠN!

Để hoàn hành tốt luận văn tốt nghiệp này ngoài những cố gắng nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm và giúp đỡ nhiệt tình của các tập thể, cá nhân ở cả trong và ngoài trường

Đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới cô Vũ Thị Thương – Giảng viên khoa Sinh - KTNN, Trường đại học sư phạm Hà Nội 2 đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt thời gian tôi thực hiện đề tài

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy cô giảng viên trong khoa Sinh - KTNN, các thầy cô giáo trong tổ Ứng dụng công nghệ cao trong sinh học

đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành tốt khóa luận tốt nghiệp

Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn tới gia đình và bạn bè đã cổ vũ khích

lệ và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành khóa luận này

Tôi xin chân thành cảm ơn và ghi nhớ những sự giúp đỡ quý báu đó!

Hà Nội, Ngày 10 Tháng 5 Năm 2018

Sinh viên

Đỗ Thị Hường

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Nội dung nghiên cứu 3

4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 3

5 Phạm vi nghiên cứu 4

Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 5

1.1 Cơ sở của đề tài 5

1.2 Tổng quan tài liệu nước ngoài 10

1.2.1 Tình hình nhân nuôi sâu cánh vẩy trên thế giới 10

1.2.2 Các nghiên cứu về đặc tính sinh học của trưởng thành bộ cánh vẩy 13

1.3 Tổng quan tài liệu trong nước 14

1.3.1 Tình hình nhân nuôi trưởng thành sâu cánh vẩy tại Việt Nam 14

1.3.2 Nghiên cứu các đặc điểm sinh học của bộ cánh vẩy tại Việt Nam 14

CHƯƠNG 2 :THỜI GIAN, ĐỊA ĐIỂM, VẬT LIỆU, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 20

2.1 Thời gian 20

2.2 Địa điểm 20

2.3 Vật liệu và dụng cụ 20

2.4 Phương pháp nghiên cứu 22

2.5 Phương pháp xử lý số liệu 24

CHƯƠNG 3:KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 25

3.1 Ảnh hưởng của thức ăn đến sinh trưởng và phát triển của trưởng thành 25

3.1.1 Ảnh hưởng của nhiệt độ tới thời gian sống của trưởng thành sâu tơ 25

3.1.2 Ảnh hưởng của thức ăn tới thời gian tiền đẻ trứng của trưởng thành sâu tơ 27 3.1.3 Ảnh hưởng của thức ăn đến thời gian để trứng 28

3.1.4 Ảnh hưởng của thức ăn tới số lượng trứng sinh ra 29

3.1.5 Ảnh hưởng của thức ăn tới tỉ lệ nở của trứng 30

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 33 TÀI LIỆU THAM KHẢO 35

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1 Ảnh hưởng của thức ăn đến thời gian sống của trưởng thành 25 Bảng 2 Ảnh hưởng của thức ăn đến thời gian tiền đẻ trứng của trưởng thành cái 27 Bảng 3 Ảnh hưởng của thức ăn đến thời gian đẻ trứng của trưởng thành 28 Bảng 4 Ảnh hưởng của thức ăn đến số lượng trứng đẻ của trưởng thành 30 Bảng 5 Ảnh hưởng của thức ăn đến tỷ lệ trứng nở 31

Ngoài ra giá trị mà chúng mang lại về mọi mặt kinh tế - văn hóa - xã hội là rất lớn:

Về kinh tế, do sự đa dạng về màu sắc chủng loại mà giá trị của chúng đem lại rất lớn, có những con có giá lên tới vài nghìn đôla Mỹ Các sản phẩm làm từ bướm được bày bán trên khắp thế giới Đa phần trong số đó là tranh được làm từ bướm ép khô.Nhờ các sản phẩm này đã đem lại nguồn thu nhập lớn và đều đặn cho nhiều người lao động trên khắp thế giới

Về văn hóa, bươm bướm là đặc trưng đại diện cho một quốc gia, một

cá nhân hay tập thể Đất nước Papua New Guinea được gọi là đất nước của bươm bướm, số lượng bướm ở đây chiếm đến 55% số loài bướm trên khắp thế giới Ở đất nước này không dùng tiền tệ để trao đổi hàng hóa mà dùng bướm thay cho tiền Hằng năm vào giữa tháng 9, người dân bản địa ở đây lại

Về du lịch, các mô hình du lịch sinh thái, vườm bướm đã có mặt ở nhiều quốc gia trên thế giới như ở Mỹ, Singapore,… Ở Việt Nam, mô hình này cũng đã phát triển và thu hút một lượng khách tham quan du lịch lớn

Về giá trị tinh thần, bướm là hình ảnh thường xuất hiện trong thơ ca, nhạc họa Nó thường được ví như mùa xuân, do đó mang lại cảm giác thư thái

dễ chịu cho người nhìn người nghe khi thưởng thức các tác phẩm liên quan đến nó

Về nghiên cứu khoa học và giáo dục, đây là đối tượng nghiên cứu các đặc điểm hình thái, sinh lý, sinh thái, sinh hóa, di truyền, tiến hóa,… Và từ các nghiên cứu đó giáo dục cho thế hệ sau biết đến nó và có công tác bảo tồn hay tiêu diệt sâu bệnh hại

Ở nước ta một vài năm gần đây đã có nhiều cơ quan như: Viện bảo vệ thực vật, công ty bông Việt Nam,… nghiên cứu nhân nuôi các loại sâu: sâu khoang, sâu xanh, sâu keo da láng bằng môi trường thức ăn bán tổng hợp nhằm mục đích lây nhiễm virut, để sản xuất chế phẩm trừ sâu hại trên lá bông, thuốc lá cải bắp,… Những công trình này đã mang lại triển vọng cho công nghệ sản xuất sâu ở Việt Nam [11] Tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế về phương pháp, kỹ thuật, trang thiết bị cũng như cơ sở vật chất trong quá trình nghiên cứu Nhất là trong qúa trình nghiên cứu chỉ chú trọng nghiên cứu nhân nuôi ở giai đoạn sâu non, còn các giai đoạn khác như trưởng thành thì ít nghiên cứu kỹ Do đó cần có thêm những nghiên cứu về quy trình nhân nuôi

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu thức ăn, từ đó làm cở sở đề xuất thức ăn nuôi trưởng thành bộ cánh vẩy trong phòng thí nghiệm

3 Nội dung nghiên cứu

Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại thức ăn đến sinh trưởng và phát

triển của trưởng thành bộ cánh vẩy

Bước đầu đề xuất thức ăn nuôi trưởng thành bộ cánh vẩy trong phòng thí nghiệm

4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

4

4.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Do đó đề tài nhân nuôi trưởng thành bộ cánh vẩy trong phòng thí nghiệm có ý nghĩa quan trọng trong thực tiễn đời sống Nhờ việc sản xuất trưởng thành bộ cánh vẩy để làm ra các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, đồ trang trí, tranh ảnh, mẫu vật, mang lại giá trị kinh tế rất cao, tạo công ăn việc làm cho rất nhiều người lao động

- Là cơ sở xây dựng các hướng nghiên cứu phù hợp cho học sinh trung học phổ thông, thiết kế các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, đáp ứng đổi mới giáo dục

5 Phạm vi nghiên cứu

Do thời gian nghiên cứu có hạn đề tài chỉ tập trung nghiên cứu về ảnh hưởng của loại thức ăn đến: thời gian sống, thời gian tiền đẻ trứng, thời gian

đẻ trứng, số lượng đẻ trứng, và tỉ lệ trứng nở trưởng thành sâu tơ Góp phần xây dựng quy trình nhân nuôi bộ cánh vẩy trong phòng thí nghiệm

5

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Cơ sở của đề tài

Việc nhân nuôi côn trùng trên thế giới đã có cách đây từ rất lâu, khoảng

7000 trước đây đã có những ghi chép về các kỹ thuật nuôi tằm lấy sợi, nuôi ong lấy mật [11] Hiện nay, việc nhân nuôi côn trùng đã không còn xa lạ với chúng ta nữa mà trở lên rất phổ biến Nó diễn ra với nhiều mục đích khác nhau ví dụ: nuôi côn trùng làm thức ăn cho vật nuôi, con người; dùng công trùng với mục đích nghiên cứu, giáo dục; dùng côn trùng nhằm tăng cường biện pháp sinh học trong bảo vệ cây trồng, để giảm thiểu việc sử dụng thuôc trừ sâu hóa học, sử dụng các loài thiên địch để diệt trừ sâu bệnh hại,… Trong

số đó, bộ cánh vẩy là một bộ trong lớp côn trùng được quan tâm nghiên cứu nhiều do những giá trị mà chúng mang lại là rất lớn

Bướm là một loài có giá trị đặc biệt đối với nghiên cứu và đang trở thành loài vật nuôi có giá trị thương mại cao trên thị trường Các giá trị hiện tại của bướm đã tìm ra và đang được sử dụng:

- Giá trị thương mại:

Nuôi bướm là một một nghề hái ra tiền trên thế giới hiện nay Trong thị trường quốc tếthương mại toàn cầu, bướm sẽ trở thành hàng hóa vô giá và nghề nuôi bướm sẽ mang lại lợi ích kinh tế rất lớn

Rõ ràng, câu chuyện kinh doanh bướm và côn trùng không còn đơn thuần là hái hoa bắt bướm, mà đã trở thành cơ hội hái ra tiền thật sự

Bướm và côn trùng là loại sản phẩm không chỉ đặc biệt về chu trình sản xuất, chủng loại hàng hóa và thị hiếu tiêu dùng, đây còn là sản phẩm được pháp luật bảo vệ Việt Nam đã tham gia Công ước CITES từ năm 1994 Công ước này là Hiệp định liên chính phủ với mục tiêu kiểm soát hoạt động buôn bán qua biên giới các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp trên toàn cầu

6

bằng các quy định quốc tế Mục đích là nhằm đảm bảo việc buôn bán không làm ảnh hưởng đến sự sinh tồn, phát triển bền vững của các loài hoang dã trong tự nhiên

Do đó kinh doanh và xuất khẩu côn trùng cũng phải có giấy phép chứng minh không ảnh hưởng đến quá phát triển của loài Với những quy định này, sản xuất và xuất khẩu bướm trở thành một mô hình kinh doanh độc nhất hiện nay cả về cách thức lẫn thủ tục [30]

Theo Giáo sư Bùi Công Hiển, côn trùng nói chung và bướm nói riêng bướm cũng là nguồn tài nguyên quý của Việt Nam với giá trị kinh tế cao Một người dân Tam Đảo từng bán cho một người Nhật một con bướm kiếm, hay còn gọi là bướm 10 đuôi, với giá gần 1000 USD Năm 2006, một mẫu vật của loài bướm Goliath birdwing đã được bán ở Đài Loan với giá 28000 USD (tương đương khoảng 636 triệu VNĐ - giá bán cao nhất cho một mẫu vật bươm bướm lúc bấy giờ) [31]

Trong khi đó, người dân chưa biết khai thác hợp lý nên nguồn lợi mà côn trùng mang lại không đáng kể Những người dân sống ở khu vực nhiều côn trùng như Tam Đảo thường là người nghèo nhưng chưa biết tận dụng nguồn tài nguyên này hợp lý để vừa tăng thu nhập, vừa duy trì để tài nguyên côn trùng

Tình trạng khách du lịch nước ngoài vẫn âm thầm vào các vùng sâu vùng xa của Việt Nam đi săn động vật, côn trùng quý hiếm Có trường hợp một người Thái Lan đến vùng núi Tam Đảo thu mua hàng nghìn con bọ cánh cứng nhưng đã bị kiểm lâm bắt được

Trên thế giới có nhiều nước đã có các công ty buôn bán côn trùng có lịch sử hàng trăm năm nay Họ hướng dẫn người dân khai thác, nuôi trồng hợp lý Ở ngay những nước trong khu vực như Malaysia, Đài Loan, Trung

Giá bán của một bức tranh bướm vào khoảng 600000 VNĐ đến

1500000 VNĐ tùy loại và khích thước Có thể nói giá trị kinh tế mà của việc nuôi bướm là rất cao

Côn trùng nói chung và bướm nói riêng góp phần tạo ra các sản phẩm: rau, hoa, quả, hạt bằng việc thụ phấn cho cây Nhiều thực vật được thụ phấn nhờ bướm thụ phấn mà năng suất quả, hạt đã tăng lên nhiều lần

Đến với các mô hình này, du khách không chỉ được thỏa sức ngắm nhìn những cánh bướm mỏng manh, bay lượn rập rờn, hay đậu trên những cành hoa đầy màu sắc, mà còn được hướng dẫn viên giới thiệu về vòng đời sinh trưởng của một cánh bướm, từ trứng, ấu trùng (sâu bướm), hóa nhộng, chui ra khỏi kén thành một con bướm trưởng thành tự do bay lượn trong khu vườn

Đây thực sự là hoạt động du lịch rất bổ ích, góp phần làm phong phú thêm kiến thức về thiên nhiên cho du khách, có tác dụng khuyến khích con người bảo vệ môi trường tự nhiên

Mô hình này đã có ở nhiều nước đặc biệt ở các nước vùng nhiệt đới như:

8

Mô hình vườn Bướm Butterfly Garden nằm tọa lạc tại vùng Soi Paneang, Bang Sam Kong thuộc miền tây Phuket Đây là một quần thể thống nhất bao gồm bảo tàng côn trùng với đa dạng các chủng loại khác nhau, trang trại nuôi bướm, vườn bướm và một bảo tàng lụa Trong không khí trong lành, yên tĩnh của vườn bướm Butterfly Garden, du khách đến tham quan khám phá Thái Lan chắc chắc sẽ kinh ngạc trước một thế giới vô cùng sinh động và rực

rỡ sắc màu với muôn ngàn cánh bướm dập dìu xung quanh mình Butterfly Garden là một trong những “bộ sưu tập” lớn nhất thế giới với hơn 3000 loài bướm và mẫu côn trùng khác nhau Đồng thời tại đây cũng là nơi bào chế các loại dược phẩm được chiết xuất từ các loài bướm xinh đẹp này Trước khi vào trong khu vườn bướm Butterfly Garden, du khách sẽ phải đi qua khu bảo tàng được trưng bày đẹp mắt với nhiều loại côn trùng quý như bọ cánh cứng, nhện

tarantulas, bọ cạp và côn trùng nhiều chân khác

Công viên bướm và Vương quốc côn trùng là một trong những điểm đến hấp dẫn trên đảo Sentosa mà các tour du lịch Singapore không thể bỏ qua Nhà kính ngoài trời của công viên là nơi bảo tồn hơn 50 loài bướm khác nhau, bao gồm những loài bướm quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng cho đến những loài bướm phổ biến hơn Tại nhà Live Pupae tại đây, bạn cũng có thể tận mắt chứng kiến sự sinh sôi, nảy nở của các loài sinh vật, ngắm nhìn những loài côn trùng bé nhỏ vờn quanh những bông hoa nhiều màu rực rỡ

Vườn bướm New York (Butterfly Garden) nằm trong Sở thú Bronx Zoo Khu này bao gồm một vườn hoa trồng nhiều loại hoa bướm thích nhất, và một nhà kiếng rất lớn, ở đó khoảng 1000 con bướm được sống tự

do, bay lượn, đậu hút nhụy hoa, và còn rất nhiều mô hình vườn bướm khác trên thế giới

Tại Việt Nam, đầu năm 2017 vườn bướm đầu tiên được khai trương trên đảo hoa lan ở Nha Trang - Khánh Hòa Đây là khu vườn bướm đầu tiên

9

và duy nhất tại Việt Nam cho đến thời điểm hiện tại Trong ngày đầu ra mắt, khu vườn bướm và khu chế tác bướm khô đã thu hút hơn 1000 lượt khách Tại vườn bướm đã lưu trữ 20 loài bướm và hơn 1000 cá thể bướm, và còn có các loài côn trùng khác nữa

Những mô hình Vườn Bướm không chỉ phục vụ nhu cầu thưởng lãm dành cho du khách, mà còn rất phù hợp cho việc đưa một không gian thực tế vào việc giảng dạy cho học sinh, sinh viên muốn tìm hiểu về sự hình thành, phát triển của loài bướm Hay tìm hiểu về một không gian đa dạng sinh học

với nhiều loài côn trùng, bọ cánh cứng, ong mật, nhện tarantulas, bọ cạp và

các loài hoa lá, cỏ cây trong tự nhiên

- Giá trị nghiên cứu và giáo dục:

Bướm là đối tượng để tiến hành nghiên cứu khoa học về sinh lý, sinh thái, sinh hoá, di truyền, phỏng sinh học,… Việc nghiên cứu về bướm có ý nghĩa quan trọng tới đa dạng sinh học, công tác bảo vệ, bảo tồn các loại bướm quý Nhờ việc nghiên cứu nhân nuôi bướm giúp hoàn thành quy trình nhân nuôi sâu phục vụ cho công tác nghiên cứu các chế phẩm sinh học trừ sâu, phục vụ cho sản xuất nông nghiệp

- Giá trị tinh thần:

Các loài bướm có thể sánh với vẻ đẹp của các loài hoa, chúng rất đa dạng

và phong phú, vẻ đẹp kỳ thú của nó đã trở thành đề tài cho nhiều hoạ sĩ, thi sĩ, trang trí nội thất, thiết kế thời trang, đồ lưu niệm,… Hình ảnh loài bướm mang lại vẻ tươi mới sinh động của mùa xuân, do đó đã có rất nhiều bài hát mượn hình ảnh con bướm như bài “Con bướm xuân” để nói lên sự tươi vui của mùa xuân Hay trong các bức vẽ, hình ảnh những của bướm bay lượn cũng làm cho bức tranh mát mẻ tươi vui hơn, từ đó làm cho tinh thần con người trở nên thư dãn khi ngắm nhìn chúng

10

Qua những lợi ích mà bươm bướm mang lại thì việc nghiên cứu nhân nuôi bươm bướm là một đề tài khá quan trọng hiện nay

1.2 Tổng quan tài liệu nước ngoài

1.2.1 Tình hình nhân nuôi sâu cánh vẩy trên thế giới

Hiện nay, trên thế giới đã có rất nhiều công trình nghiên cứu nhân nuôi hàng loạt côn trùng với quy mô phòng thí nghiệm hoặc quy mô công nghiệp

Theo Тамарина Н А (1987) [19], đã nuôi được 2 loài nhện nhỏ (Acarina) và 127 loài côn trùng thuộc 7 bộ: bộ cánh đều (Homoptera) 13 loài,

bộ cánh nửa (Hemiptera) 4 loài, bộ cánh cứng (Coleoptera) 11 loài, bộ cánh mạch (Neuroptera) 3 loài, bộ cánh vảy (Lepidoptera) 26 loài, bộ cánh màng (hymenoptera) 39 loài, bộ hai cánh (Diptera) 31 loài Riêng đối với họ ngài đêm thuộc bộ cánh vẩy (Noctuidae: Lepidoptera) đã nhân nuôi hàng loạt được

28 loài và 2 loài thuộc họ Arctiidae bằng môi trường thức ăn đơn giản (Dẫn theo Trần Đình Phả, 1999) [11]

Các loài côn trùng đã nhân nuôi thành công như:

Ở Liên Xô (cũ), Тамарина Н.А (1987) [18], đã nghiên cứu nhân nuôi ong mắt đỏ để phòng trừ một số loại sâu hại thuộc họ ngài đêm (Noctuidae)

và họ ngài sáng (Pyralidae) hại lương thực, cây rau và một số cây công

nghiệp Các loài ong mắt đỏ đã được nhân nuôi thành công là: Trichogramma euproctidis, Trichogramma evanescens, Trichogramma cacoeciae, Trichogramma embryophagum, Trichogramma semblidis

Ở Ucraina, Цыбульска Г Н (1973) và Кошевская Н.Н (1984), có các công trình đánh giá các chỉ tiêu về chất lượng nhân nuôi ong mắt đỏ qua các chỉ tiêu sau: Tỉ lệ phần trăm kí sinh trứng ký chủ, tỉ lệ sống sót của ong mắt đỏ từ giai đoạn trứng đến vũ hóa, số cá thể dị dạng, tỉ lệ đực cái, tuổi thọ

và khả năng đẻ trứng (Dẫn theo Trần Đình Phả, 1999) [11]

11

Năm 1980, Каплан П Ъ và Язловецкий И.Г., đã nhân nuôi ong mắt

đỏ bằng trứng của ký chủ tự nhiên như trứng ngài mạch (Sitotrogaceralella), trứng ngài bột (Ephest kunella) (Dẫn theo Trần Đình Phả, 1999) [11]

Ngoài việc nhân nuôi ong mắt đỏ bằng trứng ký chủ tự nhiên, ở Mỹ

Hoffman J David et.al.(1975) [25], còn nhân nuôi ong mắt đỏ trong phòng thí

nghiệm bằng các trứng nhân tạo có thành phần sinh dưỡng giống với trứng của loài sâu hại thuộc họ ngài đêm (Noctuidae), ở Trung Quốc Li Li Ying

(1992), đã nhân nuôi ong mắt đỏ (Trichogramma dendolimi và Trichogramma confusum) bằng trứng nhân tạo và riêng Trichogramma dendolimi đã được Dai kai-jia, et al (1985) nhân nuôi liên tiếp 61 thế hệ trong phòng thí nghiệm

(Dẫn theo Trần Đình Phả ,1999) [11]

Tuy nhiên nhân nuôi ong mắt đỏ trong phòng thí nghiệm vẫn còn một

số chuyển biến không mông muốn như: số lượng con đực nhiều hơn con cái, tuổi thọ của trưởng thành giảm xuống còn 2 đến 3 ngày Để khắc phục Гринберг Ш М., Руснак А Ф (1987) [19], đã phục tráng quần thể ong mắt

đỏ bằng cách cho kí sinh hại trên trứng kí chủ chính trên một thế hệ Sau khi phục tráng quần thể cho tỉ lệ sống sót tăng lên đáng kể Ngoài ra còn rất nhiều loài côn trùng khác được nhân nuôi thành công trên thế giới hiện nay

Về nhân nuôi bộ cánh vảy:

Trên thế giới đã nhân nuôi được 26 loài bộ cánh vảy với quy mô lớn Trong số đó đa phần là được nghiên cứu nhân nuôi bằng thức ăn nhân tạo và

số ít được nuôi bằng thức ăn tự nhiên

Ở Canada, Grisdale Dail (1975) [24], đã nhân nuôi được hàng loạt sâu

hại cây rừng (Clhoristoneura fumiferana) số lượng lớn ở mức 1000 sâu non

tuổi 2 trong thời gian một tuần

Ở Mỹ, Barbee G.W (1936) [20], đã nuôi sâu xanh (Heliothis Zea) cách

đây hơn 60 năm bằng các các loại thức ăn lấy từ tự nhiên như lá cây, hoa, quả

Nhằm mục đích tăng sản lượng cũng như chất lượng sản phẩm,và giảm công sức người lao động, hệ thống nuôi sâu hiện đại có hiệu quả cao HERD (High Efficiency Rearing Device) bằng thức ăn nhân tạo đã ra đời Nhờ có hệ

thống này, ở Mỹ đã nhân nuôi được khoảng 12000 sâu đo xanh (Trichoplusia ni) ở giai đoạn sâu non trên khoảng 0.03 m3 và giá thành được giảm đi rất nhiều so với phương pháp nuôi truyền thống Hệ thống này cũng có thể áp

dụng cho sâu keo da láng (Spodoptera exigua) với số lượng gấp đôi so với sâu

xanh (Dẫn theo Trần Đình Phả, 1999) [11]

Nhằm tăng năng suất, Burton R.L., Harredd E A (1966) [21], đã đi sâu nghiên cứu về các dụng cụ cho sâu ăn, Burton R.L (1970) và Cox H.C (1966) [22], đã nghiên cứu về thức ăn cho sâu

Để kích thích trưởng thành sâu xanh (Heliothis zea) đẻ trứng, Gross

H.R (1975) [23], đã có phương pháp nhân nuôi 400 cặp ngài trong một hộp Trưởng thành đẻ trứng vào giấy đã được bôi sáp ong Với phương pháp này

đã thu được 300 ngàn trứng trong 5 ngày

Theo Jayaraj (1982) [26], tuổi thọ của trưởng thành sâu xanh chịu ảnh hưởng bởi nguồn gốc thức ăn (ở dạng mật hoặc nước đường) Con cái sẽ nhanh chóng bị suy kiệt và chết trong khoảng từ 3 đến 6 ngày nếu không được

ăn thêm Ngoài ra sự mắn đẻ của sâu xanh trưởng thành còn phụ thuộc vào giá trị dinh dưỡng của thức ăn cho sâu non và trưởng thành (Armes, 1989,

Lukefahr et., 1964) (Dẫn theo Nguyễn Kim Chiến, 2013) [3]

Về nhiệt độ, độ ẩm sinh sống của sâu

Theo Rajagopal et al (1982)Thời gian phát dục của trứng sâu xanh có

sự giao động phụ thuộc vào nhiệt độ Theo Fowler et al (2001) thời gian

phát dục của pha trứng kéo dài 3 đến 14 ngày, nếu ở 25ᵒC thì thời gian phát dục có thể trong vòng 3 ngày, nhưng nếu ở mức nhiệt độ thấp hơn thì thời gian kéo dài hơn có thể là 14 ngày (Dẫn theo Nguyễn Kim Chiến, 2013) [3]

Các kết quả nghiên cứu về sâu tơ cho thấy, vòng đời của sâu tơ thay đổi tùy theo sự thay đổi của môi trường Ở Canada, sâu tơ có vòng đời là 24 - 25 ngày (Harcourt,1963); ở vùng Tây Bắc Ấn Độ là từ 24 - 35 ngày; (Chelliah và Srrinivasan,1986); Brazil: 35 ngày (Salinas,1985) Nhiệt độ không khí càng cao thì vòng đồi sâu tơ càng ngắn Theo Koshihara (1985)khi ở 20oC thì vong

14

đời của sâu tơ là 23 ngày, nhưng khi tăng nhiệt độ lên 25o

C thì vòng đời của sâu tơ rút ngắn còn 16 ngày (Dẫn Theo Nguyễn Thị Trang, 2009) [15]

Theo Chang et al (2008), sự phát sinh phát triển và biến động của một

loài côn trùng chịu ảnh hưởng rất lớn bởi yếu tố thời tiết Các kết quả nghiên

cứu của Meena et al (2010) cũng cho thấy phạm vi nhiệt độ là từ 28ᵒC đến 34ᵒC là thích hợp cho sự suất hiện của sâu xanh Helicoverpa armigera (Dẫn

theo Nguyễn Kim Chiến, 2013) [3]

Tóm lại, nhiệt độ độ ẩm thức ăn là các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới sinh trưởng và phát triển qua các giai đoạn của sâu

1.3 Tổng quan tài liệu trong nước

1.3.1 Tình hình nhân nuôi trưởng thành sâu cánh vẩy tại Việt Nam

Trong nước từ năm 1989, việc nhân nuôi các loại côn trùng bộ cánh vẩy trong môi trường tự nhiên hay nhân tạo cũng được quan tâm nghiên cứu

rất nhiều như: Nuôi sâu căn gié (Mythimma unipuncta Haworth) bằng môi

trường thức ăn bán tổng hợp bởi tác giả Nguyễn Văn Cảm và những người

khác (1993) [2], nuôi sâu xanh (Helicoverpa armigera), sâu khoang (Spodoptera litura), sâu đục thân ngô bằng thức ăn bán tổng hợp không agar

bởi Nguyễn Văn Cảm và những người khác(1991) [1]; Nguyễn Văn Hoa và những người khác(1994) [5] Tác giả Hà Hùng (1985) [7], đã nghiên cứu về các kỹ thuật nhân nuôi côn trùng đúng sẽ đảm bảo tỉ lệ chết thấp,…

1.3.2 Nghiên cứu các đặc điểm sinh học của bộ cánh vẩy tại Việt Nam

Ngoài nghiên cứu về thức ăn thì các đặc điểm sinh thái học của sâu bộ cánh vẩy cũng được quan tâm nghiên cứu nhiều Các nghiên cứu về yếu tố thời tiết cụ thể là về nhiệt độ và độ ẩm là rất quan trọng, nó ảnh hưởng tới sự phát triển của sâu xanh

Về nhiệt độ

phát triển của sâu kéo màng (Hellula undalis) trên thức ăn cải bắp xanh ở các

giai đoạn khác nhau cho kết quả: Ở giai đoạn thành trùng, khi nhiệt độ càng cao thì thời gian sống của thành trùng sẽ ngắn lại và nhiệt độ thấp thì thời gian sống của thành trùng càng cao Và khi nhiệt độ càng cao thì số lượng trứng trên một thành trùng cái cũng tăng lên

Khi “Nghiên cứu thành phần sâu ăn lá thuộc bộ cánh vảy (Lepidoptera)

hại cây muồng đen (Cassia siamea lamk), đặc điểm sinh học, sinh thái học

của sâu hại chính và biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) ở một số tỉnh miền Bắc Việt Nam”, Đặng Kim Tuyến (2012) [14],cũng đã chỉ ra rằng khi

nhiệt độ càng cao thì vòng đời của 2 loài sâu Catopsillia Pomona và Eureuma hecabe càng rút ngắn đi

Lê Văn Trịnh (1999) [16], các loài sâu tơ khi ở 20oC vòng đời là 23 ngày nhưng khi nhiệt độ tăng lên 25oC thì vòng đời rút ngắn lại còn có 16 ngày

Về độ ẩm

Nếu nhiệt độ có tác dụng cơ bản trong việc sinh trưởng phát triển của bướm thì ẩm độ có tác dụng chủ yếu trong việc phát sinh bệnh Nếu ẩm độ quá cao sẽ làm môi trường thuận lợi cho phát sinh bệnh hại bướm, ẩm độ quá thấp sẽ làm cơ thể sâu héo đi sinh trưởng và phát triển chậm

Hoàng Thị Việt (1996) [17], đã nghiên cứu độ ẩm thích hợp cho sự phát triển của sâu xanh là 70%