Dạy học vừa là nghệ thuật vừa là khoa học, vì nội dung giáo dục không ngừng đổi mới và biến động nên người giảng viên phải không ngừng nâng cao trình độ cả về tri thức lẫn kỹ năng giảng
Trang 1Qúa trình dạy học là chuỗi các liên tiếp hành động dạy, hành động của người dạy vaf học đan xen và tương tác với nhau trong khoảng không gian và thời gian nhất định, nhằm thực hiện các nhiệm vụ dạy học
Dạy học vừa là nghệ thuật vừa là khoa học, vì nội dung giáo dục không ngừng đổi mới và biến động nên người giảng viên phải không ngừng nâng cao trình
độ cả về tri thức lẫn kỹ năng giảng dạy
Như Albert Einstein: Giá trị của nhà trường (cao đẳng/đại học) là huấn luyện
cho người ta khả năng tư duy mà họ không thể học từ sách Dạy người khác cách học (hoặc 1 cái gì đấy) trước tiên mình phải biết cách học (hoặc biết tốt
về cái đó)….
Dạy và học đại học về cơ bản cũng có những đặc điểm chung của 1 quá trình
dạy học, tuy nhiên có 1 số nét đặc trưng của bậc giáo dục này
- Mục tiêu đào tạo của đại học là đào tạo những con người có phẩm chất chính trị, có kiến thức và kỹ năng tương xứng với trình độ đào tạo Vì vậy mục tiêu năng lực của người học rất được coi trọng Năng lực người học hình thành tốt nhất trong quá trình hoạt động nhận thức, nếu hoạt động tích cực, tính chủ động sáng tạo của người học sẽ có cơ hội hình thành năng lực phát triển
- Nội dung đào tạo ở đại học phải có tính hiện đại, đảm bảo cơ bản và chuyên sâu Nội dung đến với người học không phải chỉ từ giảng viên mà còn thông qua nhiều kênh khác nên giảng viên có vai trò định hướng giúp cho người học tìm kiếm, lựa chọn và xử lý nội dung để biến tri thức về lĩnh vuwcc khoa học nào đó trwor thành của mình, từ đó sáng tạo ra nội dung mới
- Theo quan niệm của UNESCO sản phẩm đại học trong thời đại ngày nay pải có năng lực trí tuệ, có khả năng sáng tạo và thích ứng Để đáp ứng được yêu cầu trên, đòi hỏi người học phải có cách học chủ động, khả nang tự lực tìm kiếm,
xử lý thông tin và khát khao sáng tạo
- Để góp phần cho hoạt động dạy học đạt kết quả tốt thì phương pháp dạy học phải tạo điều kiện cho người học phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, bồi dưỡng năng lực tự học tập nghiên cứ Vì vậy phương pháp dạy học đại học phụ thuộc vào đặc điểm nội dung, bám sát mục tiêu dạy học, đặc điểm người học
Trang 2Bản chất hoạt động dạy đại học:
- Giảng viên tác động vào người học nhằm đạt được mục tiêu môn học, thông qua đó đạt được mục đích là đào tạo ra những người có trình độ cao, có kiến thức, kỹ năng và thái độ tốt
Nội dung giảng viên tác động là gì?
Thông qua nội dung bài giảng, giảng viên truyền đạt những kiến thức chuyên môn và mở rộng của mình để người học có thể hiểu, vận dụng vào công việc cụ thể Trước tiên, mục tiêu môn học phải rõ ràng Người học cần hiểu học để làm
gì, ý nghĩa thực tiễn Vì vậy, ngoài bài giảng mang tính lý thuyết cứng nhắc, giảng viên nên lồng ghép các vấn đề thực tế xã hội làm sinh động bài giảng, đồng thời giảng viên có thể đưa ra các tình huống thực tế để người học tiếp cận
và tìm hướng giải quyết, khơi gợi vấn đề từ những gì người học đã biết Không cách gì học nhanh và nhớ lâu hơn chính là quá trình làm việc và thực hành Qua tình huống, người học sẽ học được cách tư duy, tránh dập khuôn máy móc, vì vậy sẽ phát huy được tính sáng tạo, cũng như phương pháp làm việc hiệu quả
KL: học cần đi đôi với hành.
Kiến thức là vô cùng và sự hiểu biết của con người là hữu hạn Nếu người thầy chỉ có truyền thụ kiến thức và người học lĩnh hội kiến thức thì không đủ Vì hiện nay với sự phát triển CNTT, người học có thể dễ dàng tìm kiếm đươc rất nhiều thông tin và tài liệu Bởi vậy, người học muốn tìm kiếm những điều không có trong sách vở ở trường lớp Đặc biệt, môi trường đại học mối quan hệ Thầy – Trò có thể coi là mối quan hệ ‘Tiền đồng nghiệp” Đòi hỏi nhiệm vụ của người thầy sẽ không chỉ là chia sẻ kiến thức mà còn dạy người học cách học, hướng dẫn cách nghiên cứu, cách làm khoa học, cách ứng dụng vấn đề học vào cuộc sống và phát triển vấn đề chứ không thể mang tất cả tri thức nhân loại
Trang 3vào trong bài giảng Bởi vậy, phải dạy cách tiếp cận vấn đề, cách tư duy, dạy cách học
KL: Dạy là dạy cách tư duy, dạy cách học.
Giảng viên tác động bằng cái gì?
Thông qua các phương tiện và phương pháp giảng dạy phù hợp, giảng viên tác động vào người học nhằm đạt được hiệu quả cao nhất là người học hiểu, yêu thích, biết vận dụng và sáng tạo
Phương pháp giảng dạy không có nghĩa là 1 phương pháp đơn nhất và cũng không có 1 phương pháp nào là hiệu quả nhất Bởi vậy, phương pháp phù hợp
là kết hợp các phương pháp 1 cách linh hoạt và hiệu quả
Giảng viên tổ chức lớp học 1 cách có chủ đích ngoài việc trang bị cho người học kiến thức mà còn rèn luyện được các kỹ năng cần có trong cuộc sống cũng như trong công việc sau này Nếu với cách học thụ động, ngồi nghe giảng đơn thuần, vai trò của người học rất mờ nhạt Giảng viên cũng khó đánh giá và điều chỉnh được học viên
Bởi vậy, nhiệm vụ của giảng viên là tổ chức tốt lớp học theo mục tiêu môn học Ngoài các kỹ năng tin học, ngoại ngữ thì các kỹ năng mềm cần có ở hầu hết các môn còn lại Qua các phương pháp làm việc nhóm, trả lời câu hỏi, lập luân, đặt vấn đề, thuyết trình…người học đóng vai trò tích cực trong bài giảng, giảng viên sẽ lắng nghe ý kiến của người học và dễ dàng có điều chỉnh thích hợp Như vậy, vô hình chung người học đã tự trang bị cho mình các kỹ năng giao tiếp, giải quyết vấn đề, kỹ năng làm việc nhóm…và họ sẽ trưởng thành hơn mỗi ngày
KL: Lấy người học là trung tâm là kim chỉ nam cho phương pháp dạy đại học
Giảng viên tác động như thế nào?
- Ngoài một số các chuẩn mực đạo đức xã hội cần có, mỗi nghề nghiệp có yêu cầu và nguyên tắc riêng Ví dụ như nghề kế toán cần sự chính xác, cẩn thận,
Trang 4trung thực…Nghề marketing cần sự nhanh nhẹn, nhạy bén Nghề QTKD cần năng lực lãnh đạo, ra quyết định… Đó sẽ là những phẩm chất để hình thành nên những nhân cách trong tương lai hay còn gọi là đạo đức nghề nghiệp
- Khái niệm dạy học được tâm lý học sư phạm, giáo dục học đề cập đến như những khái niệm xuất phát của tâm lý học sư phạm và giáo dục của nhà trường Lịch sử văn hóa phương Đông thường coi Khổng Tử là học giả đầu tiên của giáo dục…
- Mỗi con người trước khi vào trường đại học đều là 1 cá thể độc lập Nhưng nếu
họ có cùng ngành nghề họ sẽ có những ý thức nghề nghiệp giống nhau, thái độ nghề nghiệp giống nhau Đó là phong cách nghề nghiệp
Phong cách nghề nghiệp và đạo đức nghề nghiệp chính là sản phẩm của quá trình dạy học đại học Đây là vấn đề đáng báo động ở xã hội hiện nay
Để có được đạo đức nghề nghiệp chân chính và phong cách làm việc chuyên nghiệp đòi hỏi trước hết giảng viên phải là người có nhân cách tốt, là 1 tấm gương cho người học Là người có thể lồng ghép những bài học đạo đức không sáo rỗng vào từng bài học, bài tập, qua từng công việc cụ thể của người học Ngoài ra, người thầy cần sự quan tâm nhất định đến đời sống người học của mình để có những ứng xử phù hợp với từng người học Người thầy góp phần lớn trong việc hình thành nên thái độ học tập và làm việc của người học
KL: Cần rèn luyện thái độ làm việc ngay trên ghế nhà trường.