Trong công cuộc hoàn thiện hệ thống pháp luật nước nhà thì việc tìm hiểu và hoàn thiện các chế định về kiểm sát viên đóng một vai trò hết sức quan trọng . pháp luật nước ta đã có những quy chế pháp lý dành riêng cho Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân, Chất lượng và hiệu quả hoạt động của cán bộ Kiểm sát viên góp phần không nhỏ trong công cuộc hoàn thiện hệ thống pháp luật, góp phần thực hiện mục tiêu đầu tiên của công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền. Với địa vị pháp lý quan trọng như vậy trong phạm vi bài tập lớn lần này em xin làm rõ đề tài: “Chế định Kiểm sát viên theo quy định của pháp luật hiện hành. Trực trạng và giải pháp”.
Trang 1MỤC LỤC
Trang 2MỞ ĐẦU
Trong công cuộc hoàn thiện hệ thống pháp luật nước nhà thì việc tìm hiểu và hoàn thiện các chế định về kiểm sát viên đóng một vai trò hết sức quan trọng pháp luật nước ta đã có những quy chế pháp lý dành riêng cho Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân, Chất lượng và hiệu quả hoạt động của cán bộ Kiểm sát viên góp phần không nhỏ trong công cuộc hoàn thiện hệ thống pháp luật, góp phần thực hiện mục tiêu đầu tiên của công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền Với địa vị pháp lý quan trọng như vậy trong phạm vi bài tập lớn lần này em xin làm rõ đề tài: “Chế định Kiểm sát viên theo quy định của pháp luật hiện hành Trực trạng và giải pháp”
NỘI DUNG
I Một số khái niệm cơ bản.
1. Khái niệm kiểm sát viên
Theo từ điển Bách khoa toàn thư (tr.563 - NXB Từ điển Bách khoa, Hà Nội) kiểm sát viên là cán bộ của cơ quan kiểm sát được bổ nhiệm theo quy định của pháp luật, có thẩm quyền và nghĩa vụ luật định, thực hiện chức năng kiểm tra giám sát việc chấp hành triệt để nghiêm chỉnh pháp luật của nhà nước, tổ chức xã hội và công dân
Theo từ điển Luật học, kiểm sát viên là người được bổ nhiệm theo quy định của pháp luật để làm nhiệm vụ thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp
Kiểm sát viên Viện Kiểm sát nhân dân ở nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam gồm có: Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao; kiểm sát viên trung cấp, Kiểm sát viên sơ cấp của Viện kiểm sát nhân dân; Kiểm sát viên Viện kiểm sát quân sự bao gồm Viện kiểm sát quân sự trung ương đồng thời là Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm sát viên trung cấp, Kiểm sát viên sơ cấp của Viện kiểm sát quân
sự (theo điều 3 pháp lệnh về kiểm sát viên sửa đổi, bổ sung năm 2011)
2. Quy chế pháp lý Kiểm Sát Viên
Trang 3Quy chế pháp lí của kiểm sát viên : là tổng thể các quy phạm pháp luật quy định địa vị pháp lý, tiêu chuẩn, nhiệm vụ, quyền hạn,trình tự thủ tục tuyển chọn, và những biện pháp đảm bảo trách nhiệm pháp lý của của Kiểm Sát Viên
I. Chế định kiểm sát viên của viện kiểm sát nhân dân theo quy định của pháp luật hiện hành.
1. Địa vị pháp lý của Kiểm sát viên
Viện kiểm sát nhân dân thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật của hầu hết các cơ quan quản lý, các chủ thể tham gia tố tụng hình sự, dân sự, các nhân viên nhà nước và công dân Khi tiến hành các công tác kiểm sát, Viện kiểm sát không có quyền năng về hành chính mà chỉ có quyền yêu cầu kiến nghị, kháng nghị đối với các đối tượng chịu sự kiểm sát của viện kiểm sát nhân dân, nhằm đề ra các biện pháp xử lý
vi phạm pháp luật, khôi phục lại hiệu lực pháp luật mà viện kiểm sát đã lấy làm căn cứ
để tiến hành kiểm sát việc tuân theo pháp luật Ngoài chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật, Viện kiểm sát còn chức năng thực hành quyền công tố của nhà nước - truy tố
kẻ phạm tội ra trước tòa bằng bản cáo trạng Đây là chức năng riêng có của Viện kiểm sát nhân dân được Quốc hội, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất giao cho mà các cơquan khác của nhà nước không thể thay thế
Trong hoạt động kiểm sát các hoạt động tư pháp và thực hành quyền công tố thì Kiểm sát viên là nhân tố cơ bản, hoạt động nghề nghiệp của Kiểm sát viên mang tính đặc thù cao Nghề nghiệp đó có ảnh hưởng lớn đến tính công minh của pháp luật, tới uy tín nền công lý của một quốc gia, kiểm sát viên là người đại diện nhà nước trực tiếp bảo
vệ nền công lý, thay mặt nhà nước và nhân danh nhà nước truy tố kẻ phạm tội ra trước tòa án đại diện cho công lý buộc tội bị cáo trước phiên tòa bằng cách đọc bảng cáo trạng
và tranh tụng…
2. Tiêu chuẩn, trình tự thủ tục tuyển chọn, bổ nhiệm, miễn nhiệm cách chức kiểm sát viên viện kiểm sát nhân dân
2.1. Tiêu chuẩnkiểm sát viên viện kiểm sát nhân dân
Trang 4Tiêu chuẩn chung, căn cứ Điều 2 Pháp lệnh Kiểm sát viên năm 2002 được sửa đổi
bổ sung năm 2011 thì Công dân Việt Nam trung thành với Tổ quốc và Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có phẩm chất đạo đức tốt, liêm khiết và trung thực, có trình độ cử nhân luật, đã được đào tạo về nghiệp vụ kiểm sát, có tinh thần kiên quyết bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, có thời gian làm công tác thực tiễn theo quy định của Pháp lệnh Kiểm sát viên, có sức khoẻ bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ được giao, thì có thể được tuyển chọn và bổ nhiệm làm Kiểm sát viên Việc xác định các tiêu chuẩn Kiểm sát viên quy định tại Điều 2 Pháp lệnh Kiểm sát viên cần căn cứ vào quy định tại Thông tư liên tịch số 01năm 2003 thông tư liên tịch – tòa án nhân dân tối cao –
Bộ quốc phòng – Bộ nội vụ - Ủy ban mặt trận tổ quốc Việt Nam để vận dụng cho phù hợp
Ngoài những tiêu chuẩn chung thì còn có những tiêu chuẩn cụ thể đối với kiểm sát viên, đối với Kiếm sát viên sơ cấp được quy định ở điều 18 pháp lệnh kiểm sát viên sửa đổi năm 2011: “ Người có đủ tiêu chuẩn quy định tại Điều 2 của Pháp lệnh Kiểm sát viên, có thời gian làm công tác pháp luật từ bốn năm trở lên, có năng lực thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt …”, đối với kiểm sát viên trung cấp thì được quy định tại điều 19 pháp lệnh Kiểm sát viên sửa đổi năm 2011, đối với Kiểm sát viên viện kiểm sát nhân dân tối cao và viện kiểm sát quân sự trung ương thì được quy định tại điều 20, 21 pháp lệnh sửa đổi 2011 về kiểm sát viên
2.2. Thủ tục tuyển chọn, bộ nhiệm, miễn nhiệm cách chức kiếm sát viên theo pháp luật hiện hành.
Dựa trên trên Hiến pháp 2013, quy định của Luật tổ chức kiểm sát viên và Pháp lệnh kiểm sát viên năm 2002 thì vấn đề về trình tự thụ tục tuyển chọn,bổ nhiệm,miễn nhiệm hay cách chức đối với từng cấp và từng chức vụ là khác nhau mặc dù đều có chung một số tiêu chí và cơ sở Thủ tục tuyển chọn, bổ nhiệm, miễn nhiệm cách chức kiểm sát viên được quy định ở điều 22 đến điều 30 pháp lệnh về kiểm sát viên sửa đổi năm 2011
Trang 5Việc tuyển chọn kiểm sát viên phải thông qua hội đồng tuyển chọn Đối với hội đồng tuyển chọn Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao thì Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao làm chủ tịch, đại diện lãnh lạo Bộ quốc phòng, Bộ nội vụ, Ủy ban mặt trận tổ quốc Việt Nam, Ban chấp hành trung ương hội luật gia là Ủy viên; Đối với Hội đồng tuyển chọn Kiểm sát viện trung cấp, sơ cấp thuộc viện kiểm sát nhân dân thì Chủ tịch hoặc là Phó chủ tịch làm chủ tịch, đại diện Sở nội vụ, Ủy ban mặt trận tổ quốc, Ban chấp hành hội luật gia cấp tỉnh làm ủy viên; đối với Hội đồng tuyển chọn Kiểm sát viên Viện kiếm sát quân sự thì Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự trung ương làm chủ tịch, đại diện lãnh đạo của Bộ quốc phòng, Bộ nội vụ, Ủy ban mặt trận tổ quốc Việt Nam, hội luật gia Việt Nam làm Ủy viên
Việc miễn nhiệm,cách chức kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao do Chủ tịch nước quyết định; Đối với kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh,huyện do Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao quyết định và cũng trải qua trình tự thủ tục tuyển chọn,bổ nhiệm kiểm sát viên Mặt khác,cũng theo quy định trên thì Chủ tịch nước
ra quyết định miễn nhiệm,cách chức đối với kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao theo đề nghị của Viện trưởng viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh,huyện theo đề nghị của Viện trưởng viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh
3. Nhiệm vụ, quyền hạn của kiểm sát viên theo pháp luật hiện hành.
Trên cơ sở Hiến pháp 2013 và các văn bản luật quy định về kiểm sát viên thì đối với kiểm sát viên nhiệm vụ, quyền hạn chung được quy định cụ thể từ Điều 12 đến Điều 17 Pháp lệnh về kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân năm sửa đổi năm 2011
Tại điều 12 pháp lệnh sửa đổi quy định: “ Kiểm sát viên thực hiện nhiệm vụ thực
hành quyền công tố, kiểm sát các hoạt động tư pháp thuộc thẩm quyền Viện kiểm sát cấp mình theo phân công của Viện trưởng và chịu trách nhiệm trước Viện trưởng”
“ Kiểm sát viên có quyền từ chối nhiệm vụ được giao khi có căn cứ cho rằng việc
đó là trái pháp luật […] Viện trưởng cấp trên trực tiếp và không phải chịu trách nhiệm
Trang 6Bên cạnh đó, kiểm sát viên có nhiệm vụ, quyền hạn đối với từng lĩnh vực khác nhau cụ thể bao gồm:
Trong lĩnh vực kiểm sát các hoạt động tư pháp: Kiểm sát hoạt động tư pháp
được hiểu là kiểm tra giám sát, xem xét, theo dõi việc tuân theo pháp luật đối với hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án, giam giữ, cải tạo của các cơ quan tiến hành tố tụng và giải quyết các hành vi phạm pháp, kiện tụng trong nhân dân nhằm bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất
Trong lĩnh vực thực hành quyền công tố: Công tố là quyền của nhà nước truy
cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội ở nước ta, quyền công tố được nhà nước giao cho Viện kiểm sát nhân dân thực hiện Tức là quyền buộc tội nhân danh nhà nước đối với người phạm tội, do đó đối tượng tác động của quyền công tố là tội phạm và người phạm tội
4. Những biện pháp bảo đảm cho hoạt động của Kiểm sát viên theo pháp luật hiện hành.
Theo quy định của pháp luật hiện hành thì có bảo đảm về pháp lí như quy định ở chương II pháp lệnh về Kiểm sát viên sửa đổi năm 2011 và những đảm bảo về vật chất được quy định tại điều 31, điều 32 pháp lệnh về kiểm sát viên sửa đổi năm 2011
II. Thực trạng và giải pháp về chế định Kiểm sát viên theo pháp luật hiện
hành.
1. Thực trạng
Về tiêu chuẩn,trình tự bổ nhiệm kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân
Theo quy định của tất cả các văn bản pháp luật hiện hành về tiểu chuẩn, trình tự
bổ nhiệm Kiểm sát viên như luật tổ chức viện kiểm sát nhân dân năm 2002, pháp lệnh
về Kiểm sát viên sửa đổi năm 2011, và hướng dẫn cụ thể tại thông tư 01 về tiêu chuẩn của Kiểm sát viên Việc quy định tiêu chuẩn của Kiểm sát viên sao cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh và thực tiễn của quốc gia nhìn chung có bước tiến trong quá trình tuyển chọn, bổ nhiệm những kiểm sát viện thực sự có trình độ và năng lực Nếu đến
1998 toàn ngành tư pháp có 76% đã tốt nghiệp Đại học luật và Cao đẳng kiểm sát,trong
đó trình độ Đại học Luật là 25,5%,Cao đẳng là 47.5% và các trình độ khác là 3% Đặc
Trang 7biệt điểm chú ý trong đó riêng đội ngủ kiểm sát viên các cấp có trình độ Đại học luật,Cao đẳng là 84% Thì đến tháng 01 năm 2007,toàn ngành có 87,3% có trình độ cử nhân Luật và Cao đẳng kiểm sát (với 21 tiến sỹ,109 thạc sỹ và Cao đẳng chỉ chiếm 15%) trong đó riêng đội ngủ kiểm sát viên các cấp chiếm 60,3% và hơn 90% có trình độ
cử nhân Luật qua đó sẽ có một đội ngũ công tác với trình độ và có chuyên môn hơn ngày càng đáp ứng yêu cầu thực tiễn, bên cạnh đó thì còn một số hạn chế về cả số và chất lượng
Về số lượng, theo dự kiến của ngành kiểm sát, hàng năm cần bổ nhiệm 800 Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân các cấp, nhưng trên thực tế Kiểm sát viên Viện kiểm sát các cấp được bổ nhiệm không đủ không đáp ứng với yêu cầu cán bộ của ngành Về chất lượng ngoài những Kiểm sát viên có năng lực, trình độ chuyên môn tốt và phẩm chất đạo đức tốt thì vẫn có không ít những kiểm sát viên yếu về năng lực, trình độ, chuyên môn và có những biểu hiện tham nhũng tiêu cực
Nguyên nhân là do bản thân Kiểm sát viên thiếu ý thức rèn luyện đạo đức nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp và trình độ chuyên môn, mặt khác do thiếu sự quan tâm sâu sắc của đảng và lãnh đạo ngành, đoàn thể nơi kiểm sát viên công tác, việc kiểm tra giám sát bị buông lỏng và đặt biệt chưa được đào tạo bài bản, kể cả đào tạo bài bản thì chưa được chưa đào tạo chuyên sâu về nghề kiểm sát và thiếu kinh nghiệm…ngoài ra thì còn do hiện tượng chạy việc, hoặc hiện tượng có mối quan hệ mà xin việc dễ dàng dẫn đến hiệu quả hoạt động chưa đáp ứng như mong muốn và chưa khách quan
Về thuyên chuyển, điều động kiểm sát viên
Theo quy định của pháp luật hiện hành, để điều chỉnh kiểm sát viên từ Viện kiểm sát này tới Viện kiểm sát khác phải qua các thủ tục hành chính phức tạp và mất nhiều thời gian, ảnh hưởng rất lớn tới việc đảm nhiệm cảu Viện kiểm sát viên Và trên thức tế người được điều chuyển gặp rất nhiều khó khăn trong cuộc song như mức lương thấp, bị san sẻ về thu nhập…
Về hoạt động của kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân
Trang 8Khi thực hành quyền công tố, kiểm sát viên nhân danh nhà nước, đại diện cho công lý, cho sự nghiêm minh của pháp luật truy tố kẻ phạm tội không làm oan sai ngừi
vô tội với vai trò là Ủy viên công tố kiểm sát viên tham gia phiên tòa bảo đảm việc truy
tố, xét xử đúng người đúng tội đúng pháp luật thì đã đạt được những kết quả đáng khích lệ.Theo thống kê,trong năm 2013 ngành Kiểm sát đã thực hiện nhiều biện pháp hiệu quả, nỗ lực phấn đấu và đạt những kết quả tích cực quan trọng, đạt và vượt các chỉ tiêu Nghị quyết số 37/2012/QH13 đề ra Nhiều chỉ tiêu công tác tăng so với cùng kỳ năm 2012, như: tỉ lệ giải quyết tố giác, tin báo tội phạm tăng 4,1%; tỉ lệ bắt, giữ chuyển
xử lý hình sự tăng 0,5%; việc xác định án trọng điểm tăng 20,4%, tổ chức phiên tòa lưu động tăng 9,2%, phiên toà rút kinh nghiệm về hình sự tăng 37,8%, tích cực phối hợp tổ chức các phiên toà rút kinh nghiệm về dân sự (1.094 phiên tòa)
Tuy nhiên, những kết quả đạt được vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục, theo quy định của luật tổ chức Viện kiểm sát và pháp lệnh sửa đổi 2013 thì Kiểm sát viên thực hiên song song hai quyền tại phiên tòa xét sử đó là: quyền công tố và quyền kiểm sát xét xử, thì câu hỏi đặt ra là khi nào Kiểm sát viên thực hành quyền kiểm sát việc xét
xử, chỉ riêng mỗi quyền công tố thôi cũng đã đủ để mệt rồi còn nói gì đến quyền kiểm sát nữa hoạt động hai quyền cùng một lúc chắc chắn sẽ không có hiệu quả
2. Giải pháp
Thứ nhất : cần có sự hoàn thiện về tiêu chuẩn Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân
dân Là kiểm sát viên trước hết phải có lập trường tư tưởng vững vàng, tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, luôn phấn đấu thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của ngành, bảo về Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân và phải gương mẫu trong công tác cũng như trong hoạt động riêng đối với tiêu chuẩn chuyên môn về nghiệp vụ, yêu cầu về trình độ cử nhân luật, nghiệp vụ kiểm sát và yêu cầu về kiến thức pháp luật sâu rộng cụ thể; Cần phải có thêm về tiêu chuẩn chính trị người được bổ nhiệm làm Kiểm sát viên phải có trình độ lý luận chính trị từ trung cấp trở lên Người được bổ nhiệm phải có chứng nhận (bằng tốt nghiệp) của học viện tư pháp chức không nói chung chung là: đã được đào tạo nghiệp vụ kiểm sát
Trang 9Thứ hai : cần chú trọng thủ tục điều động, thuyên chuyển nhanh gọn, mặt khác
cần có chế độ trợ cấp về kinh tế, tạo điều kiện về nhà ở (nhà công vụ) để họ yên tâm nhận nhiệm vụ tránh các tác động tiêu cực tới việc thực hiện hoạt động kiểm sát các hoạt động tư pháp và thực hiện quyền công tố của họ.Ngoài những chế độ dược ghi nhận ở khoản 2 điều 31 pháp lệnh sửa đổi thì cần quy định chế độ đối với kiểm sát viên khi Kiểm sát viên khi được điều động,biệt phái, thuyên chuyển như vậy sẽ tạo nguồn thúc đẩy hiệu quả hoạt động của kiểm sát viên hơn
Thứ ba: cần quy định kiểm sát viện chỉ thực hiện mỗi quyền công tố tại phiên tòa
như vậy thì hiệu quả sẽ được bảo đảm
KẾT LUẬN
Với nhiệm vụ thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp, trực tiếp thực hiện chức năng của Viện kiểm sát nhân dân, kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân đảm nhận vai trò đại diện cho công lý , cho sự nghiêm minh của pháp luật, đảm bảo pháp luật được thực thi thống nhất Hệ thống pháp luật nước nhà đang đàn hoàn thiện, đáp ứng những yêu cầu đổi mới của thòi kỳ hội nhập và phát triển, chế định kiểm sát viên Viện kiện sát nhân dân cũng từng bước khắc phục những hạn chế, tạo cơ sở pháp
lý vững chắc cho việc thực hiện nhiệm vụ của cải cách tư pháp, việc hoàn thiện chế định Kiểm sát viên góp phần nâng cao hiêuh quả hoạt động và xây dựng dội ngũ Kiểm sát viên tinh thông nghiệp vụ làm một trong những công việc cấp bách cần làm
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình luật hiến pháp năm 2013 nhà xuất bản công an nhân dân trường đại học luật Hà Nội
2. Pháp lệnh số 15 /2011/UBTVQH12 sửa đổi, bổ sung một số điều của pháp lênh Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân
3. http://doc.edu.vn/tai-lieu/khoa-luan-che-dinh-kiem-sat-vien-mot-so-van-de-ly-luan-va-thuc-tien-38717/
Trang 104. luật tổ chức viện Kiểm sát nhân dân ngày 02 tháng 4 năm 2002 của quốc hội 10.
5. Thông tin liên tịch số 01/TTLT – VKSND-BQP-BNV-UBMTTQVN hướng vẫn thủ tục tuyển chọn,bổ nhiệm,miễn nhiệm,cách chức kiển sát viên
6. Luật hiến pháp nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013