Định hướng và giải pháp hoàn thiện thể chế môi trường kinh doanh (MTKD) trong lĩnh vực thương mại ở VN trong bối cảnh cuộc CMCN lần thứ 4.Thứ nhất, cần quyết liệt hoàn thiện thể chế MTKD, coi các thành quả trong bối cảnh cuộc cách mạng 4.0 là nền tảng, là động lực và đây cũng chính là mũi đột phá chiến lược trong giai đoạn 20182020 nhằm thực hiện xây dựng thể chế KTTT hiện đại, tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng ở Việt Nam. Quan điểm này được nêu ra xuất phát từ yêu cầu cấp thiết phải đổi mới nhận thức và tư duy đối với các nhà lãnh đạo, quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội. Công cuộc đổi mới kinh tế ở nước ta bắt đầu bằng đổi mới tư duy và nhận thức. Đến nay, nhận thức và tư duy mới đã tiếp cận đến những điểm gút, điểm gay cấn, đòi hỏi tầm nhận thức mới, quyết tâm cao hơn giải quyết những vấn đề cấp bách của thực tiễn phát triển kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế. Sau 25 năm đổi mới chuyển sang nền kinh tế thị trường, chúng ta đã cơ bản hình thành một hệ thống thể chế kinh tế thị trường. Mặc dù vậy, cho đến nay tình trạng “lưỡng thể” của nền kinh tế vẫn còn tồn tại, trang thái lưỡng thể này đã sản sinh ra một bộ phận, một nhóm lợi ích xã hội thích nghi với chúng và cản trở quá trình đổi mới hoàn thiện thể chế. Vì vậy, nhiệm vụ cấp bách và có tầm quan trọng quyết định đối với phát triển kinh tế xã hội Việt Nam thời gian từ nay tới 2020 là phải quyết liệt hoàn thiện thể chế MTKD. Dự thảo Chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2011 2020 trình Đại hội Đảng XI xác định: “Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trọng tâm là tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng và cải cách hành chính” là 1 trong 3 đột phá chiến lược thời gian tới. Có thể coi đây như một cam kết, một đảm bảo của các nhà lãnh đạo cao nhất ở Việt Nam đối với việc hoàn thiện thể chế KTTT, trong đó có hoàn thiện thể chế MTKD ở Việt Nam. Các nhà nghiên cứu nước ngoài cũng đồng quan điểm khi coi cải cách thể chế ở Việt Nam là “làn sóng cải cách thứ ba” để mang lại phồn vinh cho nền kinh tế Việt Nam, đưa Việt Nam lên tầm của những nước có thu nhập trung bình
Trang 1BÀI THẢO LUẬN
Nhóm 4:
Phan Thị Thanh Phương
Lê Thị Hà Vi
Vũ Thị Thủy
Câu hỏi: Định hướng và giải pháp hoàn thiện thể chế môi trường kinh doanh
(MTKD) trong lĩnh vực thương mại ở VN trong bối cảnh cuộc CMCN lần thứ 4? Bài làm
Thứ nhất, cần quyết liệt hoàn thiện thể chế MTKD, coi các thành quả trong bối cảnh cuộc cách mạng 4.0 là nền tảng, là động lực và đây cũng chính là mũi đột phá chiến lược trong giai đoạn 2018-2020 nhằm thực hiện xây dựng thể chế KTTT hiện đại, tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng ở Việt Nam Quan điểm này được nêu
ra xuất phát từ yêu cầu cấp thiết phải đổi mới nhận thức và tư duy đối với các nhà lãnh đạo, quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội Công cuộc đổi mới kinh
tế ở nước ta bắt đầu bằng đổi mới tư duy và nhận thức Đến nay, nhận thức và tư duy mới đã tiếp cận đến những điểm gút, điểm gay cấn, đòi hỏi tầm nhận thức mới, quyết tâm cao hơn giải quyết những vấn đề cấp bách của thực tiễn phát triển kinh
tế và hội nhập kinh tế quốc tế Sau 25 năm đổi mới chuyển sang nền kinh tế thị trường, chúng ta đã cơ bản hình thành một hệ thống thể chế kinh tế thị trường Mặc
dù vậy, cho đến nay tình trạng “lưỡng thể” của nền kinh tế vẫn còn tồn tại, trang thái lưỡng thể này đã sản sinh ra một bộ phận, một nhóm lợi ích xã hội thích nghi với chúng và cản trở quá trình đổi mới hoàn thiện thể chế Vì vậy, nhiệm vụ cấp bách và có tầm quan trọng quyết định đối với phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam thời gian từ nay tới 2020 là phải quyết liệt hoàn thiện thể chế MTKD Dự thảo Chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2011 - 2020 trình Đại hội Đảng XI xác định:
“Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trọng tâm là tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng và cải cách hành chính” là 1 trong 3 đột phá chiến lược thời gian tới Có thể coi đây như một cam kết, một đảm bảo của các nhà lãnh đạo cao nhất ở Việt Nam đối với việc hoàn thiện thể chế KTTT, trong đó
có hoàn thiện thể chế MTKD ở Việt Nam Các nhà nghiên cứu nước ngoài cũng đồng quan điểm khi coi cải cách thể chế ở Việt Nam là “làn sóng cải cách thứ ba”
Trang 2để mang lại phồn vinh cho nền kinh tế Việt Nam, đưa Việt Nam lên tầm của những nước có thu nhập trung bình cao
Thứ hai, hoàn thiện thể chế môi trường kinh doanh phải theo hướng coi thể chế MTKD vừa là động lực, vừa là điều kiện, công cụ của Nhà nước để nhà nước can thiệp vào nền kinh tế thị trường và các hoạt động của các chủ thể nhằm tạo thuận lợi hơn nữa cho hoạt động kinh doanh phát triển thông qua hệ thống quản lí trực tuyến qua nhiều kênh thông tin điện tử- kĩ thuật số hiện đại như hiện nay Lịch sử phát triển kinh tế hiện đại càng chứng tỏ cả thị trường và Nhà nước đều có vai trò quan trọng trong việc định hướng phát triển của nền kinh tế Đây là bài học thực tiễn được rút ra từ khủng khoảng tài chính Mỹ, dẫn đến suy thoái kinh tế toàn cầu
mà đến nay thế giới vẫn đang phải vật lộn tìm giải pháp để khắc phục hậu quả của
nó Cuộc khủng hoảng tài chính bắt nguồn từ Mỹ có nguyên nhân quan trọng là do buông lỏng quản lý của nhà nước đối với nền kinh tế, để cho thị trường tự do tung tác và đã dẫn tới sự thất bại của thị trường Thể chế kinh tế thị trường nói chung cũng như thể chế MTKD nói riêng của nước ta cần xác định rõ vai trò quản lý kinh
tế của Nhà nước, cần xác lập cụ thể quyền hạn và giới hạn quản lý của Nhà nước đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Thực tiễn vận động của thị trường có sự quản lý của Nhà nước phải được thể chế hóa để làm chuẩn mực hành động của cả hai phía là Nhà nước và doanh nghiệp Trong MTKD có rất nhiều yếu tố về quản lý, tổ chức và hành chính thuộc nhiều cấp quản lý khác nhau
Vì vậy, thể chế hóa MTKD là giải một bài toán thực tiễn của quản lý kinh tế nhằm đạt được cả hai mục tiêu tạo thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời Nhà nước vẫn quản lý và kiểm soát được sự vận động của thị trường phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội Cũng nhờ có các thiết bị và phần mềm quản lý chặt chẽ bằng việc xác lập trên hệ thống trực tuyến giúp Doanh nghiệp sát sao hơn
và kịp thời có phương hướng giải quyết vấn đề xảy đến với Doanh nghiệp Đối với Việt Nam, nước ta đang ở giai đoạn đầu phát triển nền kinh tế thị trường, mở cửa
và hội nhập Việc tiếp thu các thành tựu của nhân loại qua các phương tiện hiện đại giúp thông tin ngày càng dduocj xử lý một cách nhanh- gọn- hiệu quả hơn Tuy vậy, MTKD mới đang hình thành và đương đầu gay gắt với tàn dư thể chế cũ Thể chế MTKD hàng ngày tác động trực tiếp đến hành vi, đến hoạt động kinh doanh, định hướng và điều tiết hoạt động của doanh nghiệp Các quy định của thể chế MTKD phải được xây dựng rõ ràng, cụ thể, dễ vận dụng và phù hợp với trình độ phát triển của nền kinh tế thị trường đang trong quá trình chuyển đổi Nền kinh tế
Trang 3vận động và phát triển theo cơ chế thị trường, nhưng cần có sự quản lý, điều tiết của Nhà nước Tuy nhiên, những can thiệp của Nhà nước phải được thể chế hóa và phải tôn trọng các quy luật của KTTT Nhà nước chỉ can thiệp trong những trường hợp mà thị trường tỏ ra bất lực và can thiệp của Nhà nước phải nhằm tạo thuận lợi hơn cho hoạt động kinh doanh phát triển
Thứ ba, hoàn thiện thể chế MTKD phải đặt trong mối quan hệ hài hòa với các thiết chế kinh tế phi nhà nước, trong đó vai trò của doanh nghiệp và người dân là hết sức quan trọng cần được đặc biệt quan tâm Thể chế môi trường kinh doanh là
hệ thống pháp luật và các quy định của Nhà nước và các quy tắc xã hội điều chỉnh hành vi và các mối quan hệ xã hội về kinh doanh Doanh nghiệp và người dân chính là đối tượng điều chỉnh của thể chế và là người chấp hành, thực thi thể chế Nếu không đặt trong mối quan hệ hài hòa và không quan tâm đầy đủ tới lợi ích chính đáng của doanh nghiệp và người dân thì sẽ không đảm bảo thực thi được thể chế cũng như không tạo được động lực để phát triển hoạt động kinh doanh Để đảm bảo hoàn thiện thể chế MTKD, một mặt phải thể chế hóa vai trò quản lý và sự can thiệp của nhà nước đối với hoạt động kinh doanh, mặt khác, phải đảm bảo quan tâm đầy đủ và giải quyết hài hòa lợi ích của người dân, của doanh nghiệp, nâng cao trách nhiệm giám sát và phản biện xã hội của các thiết chế kinh tế phi nhà nước và toàn xã hội đối với việc xây dựng và thực thi thể chế Chỉ có như vậy, Việt Nam mới có thể có được thể chế môi trường kinh doanh thuận lợi và có tính cạnh tranh cao
Thứ tư, phải đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ trong hoàn thiện thể chế MTKD Luật pháp và thể chế kinh tế của một quốc gia bao giờ cũng là một hệ thống thống nhất và nhất quán về quan điểm vận động và phát triển của nền kinh tế Hoạt động kinh tế trải rộng nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, nhiều khâu, nhiều giai đoạn cho nên
từ thể chế chung cho đến thể chế từng ngành, từng lĩnh vực, từng mặt hàng, từng thị trường các yếu tố sản xuất và tiêu dùng từ thể chế môi trường chung cho đến các thể chế các yếu tố môi trường cụ thể đều phải có sự nhất quán quan điểm, nội dung chủ yếu nhằm đạt được sự thống nhất chung của hệ thống, tránh chồng chéo, tránh cách hiểu và vận dụng ngược nhau Bảo đảm thống nhất theo chiều ngang giữa các thể chế bộ phận với nhau và thống nhất theo chiều dọc giữa các cấp quản
lý từ trung ương đến địa phương và cơ sở Xây dựng thể chế môi trường kinh doanh là một bộ phận của thể chế kinh tế thị trường nên phải bảo đảm tính thống
Trang 4nhất của hệ thống, phải có sự nhất quán về nhận thức quan điểm phát triển nền kinh tế thị trường mở cửa, hội nhập, định hướng xã hội chủ nghĩa
Thứ năm, phải đảm bảo nâng cao tính khả thi, khả dụng của thể chế, để thể chế MTKD trở thành quy tắc ứng xử phổ biến trong hoạt động kinh doanh Tính khả khi của thể chế chỉ được nâng cao khi coi trọng toàn bộ quy trình từ xây dựng văn bản lập quy một cách dân chủ, hình thành cơ chế vận hành thể chế trong thực tiễn
và tổ chức bộ máy theo dõi giám sát, kiểm tra việc thực hiện và xử lý các vi phạm nếu có Để nâng cao tính khả thi của thể chế phải khắc phục tình trạng xây dựng pháp luật chung dưới dạng luật khung, muốn thực thi luật pháp phải có văn bản hướng dẫn, mà thường bị ban hành chậm, không nhất quán với luật Còn khâu triển khai thực hiện thì buông lỏng, tùy tiện, có sai phạm không thể xử lý được, không
có cơ quan chịu trách nhiệm xử lý Trong hệ thống luật pháp và thể chế của nước
ta thì hiệu lực thực thi là mặt yếu kém nặng nề Nghiêm chỉnh chấp hành luật pháp chưa trở thành nhận thức chung của xã hội và luật pháp chưa trở thành công cụ chi phối hành động của các thành viên xã hội, từ nhà quản lý cho đến người dân Chỉ
có một xã hội sống và hoạt động theo luật lệ, thể chế thì mới có thể tiến lên văn minh, hiện đại được Hoàn thiện thể chế môi trường kinh doanh lại càng đòi hỏi tính khả thi cao Môi trường kinh doanh là môi trường hoạt động hàng ngày của doanh nghiệp, thể chế không rõ ràng nhất quán thì doanh nghiệp không thể hoạt động được, mất thời gian, tăng chi phí hoặc mất phương hướng hành động Những cản trở hoạt động của doanh nghiệp làm mất hiệu quả kinh tế và làm sụt giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế Vì vậy, hoàn thiện thể chế môi trường kinh doanh phải tập trung nâng cao tính khả thi, khả dụng, trở thành quy tắc ứng xử phổ biến trong hoạt động sản xuất kinh doanh Thứ sáu, phải không ngừng hoàn thiện tạo ra sức sống mới cho thể chế MTKD nhưng mặt khác phải đảm bảo tính ổn định tương đối, có thể tiên liệu được của thể chế Sự ổn định của thể chế kinh tế bảo đảm cho hoạt động quản lý minh bạch, công khai, có thể dự báo và tiên liệu được Tuy nhiên, thực tiễn kinh doanh trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế lại rất sôi động, biến đổi nhanh chóng Sự thay đổi của thực tiễn đòi hỏi phải điều chỉnh, hoàn thiện thể chế môi trường kinh doanh cho phù hợp với sự phát triển của thực tiễn Xét về quá trình, thể chế môi trường kinh doanh phải hoàn thiện, phát triển không ngừng cho phù hợp với sự phát triển sôi động của nền kinh tế Tùy từng thời
kỳ mà có những yếu tố môi trường nổi lên tác động mạnh đến doanh nghiệp thì phải chú trọng hoàn thiện thể chế của yếu tố đó Mỗi giai đoạn lại xuất hiện những
Trang 5yếu tố mới, những vấn đề mới đòi hỏi phải kịp thời hoàn thiện thể chế Sự trưởng thành của doanh nghiệp, của năng lực quản lý cũng thúc đẩy sự vận động và phát triển của thể chế môi trường kinh doanh Tóm lại, trong sự bùng nổ của cuộc cách mạng 4.0 như hiện nay, sẽ không có những thể chế cứng nhắc cố định mãi, để có một thể chế có hiệu lực, tác động có hiệu quả phải theo dõi, giám sát thường xuyên việc thực thi thể chế để kịp thời có các điều chỉnh, hoàn thiện nhằm hiện đại hóa, tạo ra sức sống mới cho thể chế môi trường kinh doanh và phải không học hỏi và
áp dụng các tiến bộ của khoa học công nghệ vào các khâu trong quá trình đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng