Giáo án "Người trong bao"

MỤC TIÊU BÀI HỌC: - Kiến thức: Hiểu giá trị tư tưởng – nghệ thuật đặc sắc của truyện ngắn “Người trong bao”: mạnh mẽ phơi bày và lên án lối sống trong bao: hèn nhát, cá nhân, ích kỉ và

Ngày soạn: 4/03/2012

Tiết: 94

Bài dạy: Đọc văn NGƯỜI TRONG BAO ( A.P SÊ – KHỐP)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

- Kiến thức: Hiểu giá trị tư tưởng – nghệ thuật đặc sắc của truyện ngắn “Người trong bao”: mạnh mẽ phơi bày và lên án lối sống trong bao: hèn nhát, cá nhân, ích kỉ và hủ lậu của một bộ phận trí thức Nga cuối thế kỉ XIX qua hình tượng nhân vật “người trong bao” Bê-li cốp; nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật chính, cách kể chuyện độc đáo

- Kĩ năng: Phân tích nhân vật và khái quát chủ đề của truyện, bước đầu tìm hiểu vai trò của hình tượng nghệ thuật người kể chuyện

- Thái độ: Căm ghét và đấu tranh với những biểu hiện khác nhau của lối sống thu mình trong bao trong

xã hội hiện đại, trong cuộc sống học đường; góp phần xây dựng, củng cố đạo đức và lối sống chân thực, lành mạnh

II CHUẨN BỊ:

1/ Chuẩn bị của GV:

+ SGK, SGV, TLTK, Thiết kế bài học, ĐDDH, phiếu học tập

+ Kết hợp các phương pháp: tổ chức lớp theo nhóm, tiến hành thảo luận, kết hợp gợi mở, phát vấn, nêu vấn đề

2/ Chuẩn bị của HS:

- Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của GV: Đọc Sgk, văn bản, chú thích;

- Tóm tắt nội dung theo yều cầu của GV để học sinh dễ theo dõi

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số HS

2 Kiểm tra bài cũ: (5’)

* Câu hỏi: - Đọc thuộc lòng bản dịch bài thơ “Tôi yêu em”

- Bài thơ không xây dựng những hình ảnh thơ mĩ lệ, độc đáo cũng chẳng dùng những biện pháp tu từ Vậy theo em, cái hay, cái đẹp, sức hấp dẫn của tác phẩm là ở chỗ nào?

* Trả lời: - Đọc thuộc, diễn cảm

- Bài thơ chân chất, mộc mạc nhưng lại sáng lên chủ yếu ở xu hướng vươn tới cái cao

cả trong tâm hồn và tư tưởng

3 Giảng bài mới:

* Giới thiệu: Trao đổi với HS về công dụng của cái bao đến lối sống trong bao, đến kiểu người trong bao Từ đó, giới thiệu truyện ngắn “Người trong bao” (1’)

TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY

TL Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung cần đạt

10 HĐ1: Hướng dẫn tìm hiểu

nội khái quát.

- GV giới thiệu về nền văn

học Nga cuối thế kỉ XIX

- Yêu cầu HS đọc Tiểu dẫn

Sgk.Gv nêu vấn đề

Nêu những nét lớn về cuộc

đời và sự nghiệp của nhà

văn A.P Sêkhôp?

Hoàn cảnh sáng tác

“Người trong bao”?

Tóm tắt ngắn gọn nội dung

“Người trong bao”?

HĐ1: Tìm hiểu chung

- HS đọc Tiểu dẫn, trình bày những nét lớn về văn học Nga và cuộc đời, sự nghiệp của A Sêkhôp

- HS tóm tắt

I.Đọc – hiểu khái quát:

1/ Tác giả: (1860 – 1904)

An-tôn Páp-lô-vích Sê-khốp

- Đại biểu lớn cuối cùng của chủ nghĩa hiện thực Nga, nhà cách tân thiên tài trong lĩnh vực truyện ngắn và kịch nói

2/ Tác phẩm: “Người trong bao”

- Truyện ngắn “Người trong bao” được sáng tác năm 1898, trong thời gian nhà văn dưỡng bệnh ở thành phố I-an-ta, trên bán đảo Crưm, biển Đen

-theo kiểu cốt truyện lồng:

+ Chuyện của nhà văn kể về

bác sĩ Ivan và thầy giáo Bu

rơ kin đi săn về muộn

+ Chuyện của Bu-rơ kin kể

về Bêlicôp

(Chú ý nhân vật xưng “tôi”)

Thử nêu cảm nhận của em

về nội dung, chủ đề câu

chuyện?

- Đây là một trong ba truyện

ngắn nổi tiếng có chủ đề:

phê phán lối sống tầm

thường, dung tục, tiểu tư

sản của một bộ phận trí thức

Nga những năm cuối thế kỉ

XIX

- Bộ ba cùng chủ đề: Khóm

phúc bồn tử Một chuyện

tình yêu, Người trong bao

- HS trả lời

phê phán lối sống tầm thường, dung tục, tiểu tư sản của một bộ phận trí thức Nga những năm cuối thế kỉ XIX

- Tóm tắt cốt truyện: (Sgk)

25’ HĐ2: Hướng dẫn đọc hiểu

- GV hướng dẫn HS đọc

VB

Chú ý: giọng điệu chậm rãi,

u buồn, thoáng chút mỉa

mai; chú ý lời thoại của các

nhân vật

- GV tích hợp với kiến thức

làm văn về phân tích nhân

vật

Đọc đoạn 1, trả lời: Kiểu

sống trong bao của Bêlicôp

được biểu hiện qua những

chi tiết nào?

-> Định hướng:

Ăn mặc,

Bộ dạng

Nghề nghiệp

Hành xử

Sinh hoạt

Nhận xét cáh miêu tả của

tác giả? Qua đó, cảm nhận

gì về nhân vật Bêlicôp?

Hãy nêu những nét tính

cách cơ bản của Bêlicốp?

- GV: Sống với mọi người,

giữa mọi người trong môi

trường xã hội, trong một

trường học, khát vọng ấy

HĐ2: Đọc hiểu:

- HS đọc

- HS xác định bố cục một bài phân tích nhân vật

- HS đọc thầm, xác định, miêu tả các chi tiết liên quan:

Ăn mặc,

Bộ dạng Nghề nghiệp Hành xử Sinh hoạt

- HS trả lời

Chân dung kì quái, méo mó

- HS trả lời Khát vọng mãnh liệt – kì

dị: cố thu mình, tách mình

khỏi những ảnh hưởng của cuộc sống bên ngoài

II Đọc – hiểu văn bản:

1 Hình tượng nhân vật Bê-li-cốp – người trong bao: a/ Chân dung:

- Ăn mặc: đi giày cao su, đội ô, mặc

áo bành tô cốt bông

- Bộ dạng: Bộ mặt giấu trong cổ áo bành tô bẻ cao, mắt đeo kính râm, lỗ tai nhét bông, đi xe ngựa che mui

- Nghề nghiệp: Dạy tiếng HiLạp cổ

- Hành xử: đến thăm nhà đồng nghiệp, kéo ghế ngồi chẳng nói năng gì, một tiếng sau ra về

- Sinh hoạt: mặc áo khoác ngoài, đội

mũ, đóng cửa, cài then; ngủ trùm chăn kín mít, buồng ngủ chật như cái hộp, (miêu tả tỉ mỉ, chi tiết)

 Chân dung kì quái, méo mó

b/ Tính cách, lối sống:

* Khát vọng mãnh liệt – kì dị: cố thu

mình, tách mình khỏi những ảnh hưởng của cuộc sống bên ngoài

càng trở nên khó hiểu, trái

khoáy, lập dị

- GV: Tính cách kì quái của

Bê-li-cốp được tác giả đẩy

lên cao hơn nữa với khá

nhiều dẫn chứng sinh động

trong cuộc sống và sinh

hoạt hằng ngày của y

(buồng ngủ với bạn đồng

nghiệp, cả chuyện tình yêu

muộn mằn của y với

Va-ren-ca,…)

Chính vì kiểu sống và

tính cách như thế cho nên

mối tình đầu muộn mằn của

y với Va-ren-ca, khi y đã

ngoài bốn mươi tuổi, vẫn

không thành cũng là điều dễ

hiểu, tất nhiên !

* Nhút nhát, ghê sợ hiện tại >< lại

ngợi ca, tôn sùng quá khứ (say mê tiếng Hi Lạp cổ)

- Thích sống theo những thông tư, chỉ

thị một cách máy móc, giáo điều, rập

khuôn như cái máy vô hồn…

* Sống cô độc luôn luôn lo lắng, sợ

hãi, sợ tất cả ( “Nhỡ lại xảy ra chuyện gì !”)

Điều đáng lưu ý nhất trong

tính cách của Bê –li-cốp là

gì?

- GV: Y tự nguyện, tự giác

tuân thủ nghiêm túc và

thường xuyên lối sống trong

bao đó Y không hề biết và

không thể biết mọi người

nghĩ về y, sợ y, ghê tởm y,

chế giễu y, khinh ghét y như

thế nào

- GV liên hệ: Nhân vật A.Q

trong truyện ngắn của Lỗ

Tấn

Qua tìm hiểu, em hãy nêu

nhận xét khái quát về nhân

vật Bê-li-cốp.?

Tìm những thành ngữ trong

tiếng Việt có ý nghĩa tương

đương?

Lối sống của Bê li cốp đã

ảnh hưởng đến tinh thần và

hoạt động của các giáo viên

và người dân thành phố ra

sao?

- Điều cần lưu ý là bản thân Bê-li-cốp Bê-li-cốp luôn tự tin ở cách sống tốt đẹp, đúng mực của mình

lại luôn luôn thoả mãn, luôn hài lòng với lối sống

cổ lỗ của mình -> Thu mình trong bao,

trong vỏ ốc và cảm thấy yên tâm, sung sướng, hạnh phúc, mãn nguyện trong đó

- HS lắng nghe

- HS trình bày Bê-li-cốp là điển hình của

một kiểu người trong bao, lối sống trong bao, tính cách trong bao: hèn nhát,

cô độc, máy móc, giáo điều, lạc lõng

- Con ốc nằm co, con rùa rụt cổ, nhát như thỏ đế.,…

- HS trả lời:

-> Gợi ý: Bêlicốp đâu chỉ

là một tác phẩm kì quái nhất, cổ hủ nhất, tầm thường dung tục nhất mà hình ảnh con người y, tính

* Bê-li-cốp luôn tự tin, luôn luôn thoả

mãn, luôn hài lòng với lối sống cổ lỗ của mình

 Chính vì kiểu sống và tính cách

như thế cho nên mối tình đầu muộn mằn của y với Va-ren-ca, khi y đã ngoài bốn mươi tuổi, vẫn không thành cũng là điều dễ hiểu

 Nhận xét:

- Bê-li-cốp là điển hình của một kiểu người trong bao, lối sống trong bao, tính cách trong bao: hèn nhát, cô độc,

máy móc, giáo điều, lạc lõng

- Lối sống Bê-li-cốp đã đầu độc, ám ảnh tinh thần của mọi người suốt mười lăm năm trời, cho đến khi y qua đời

- Nhưng ngay sau đó lối sống Bê-li-cốp, tính cách Bê-li-cốp vẫn lại tiếp

tục xuất hiện và gây ảnh hưởng nặng

nề đến cuộc sống hiện tại và tương lai của họ, không tài nào thoát ra được

Vì sao nói lối sống

Bê-li-cốp, tính cách Bê-li-cốp cách y chính là điển hìnhcho một kiểu người, một - Con người y, tính cách y chính làđiển hình cho một kiểu người, một

nặng nề đến cuộc sống hiện

tại và tương lai của con

người đến như vậy?

đang tồn tại trong cuộc sống của một bộ phận trí thức Nga cuối thế kỉ XIX

Nó chỉ có thể chấm dứt hoặc thay đổi tận gốc cùng với cả xã hội với một cuộc cách mạng xã hội mà thôi!

trong cuộc sống của một bộ phận trí thức Nga cuối thế kỉ XIX Nó chỉ có thể chấm dứt hoặc thay đổi tận gốc cùng với cả xã hội với một cuộc cách mạng xã hội mà thôi !

05 HĐ3: Củng cố

- Liên hệ với cái chết của

Chí Phèo trong truyện ngắn

cùng tên của nhà văn Nam

Cao

HĐ3:

HS nghe Củng cốGV tóm tắt các nội dung đã giảng

Nêu nội dung cần nhớ

DẶN DÒ: - Đọc lại tác phẩm, tóm tắt cốt truyện

+ Kể sáng tạo câu chuyện bằng cách nhập vai nhân vật chính B - xưng tôi/mình.

+ Tưởng tượng một kết thúc khác cho tác phẩm (vẫn thể hiện chủ đề)

- Soạn bài: Tiếp theo + Ý nghĩa biểu tượng của hình tượng cái bao?

+ Nghệ thuật viết văn, xây dựng hình tượng điển hình

RÚT KINH NGHIỆM:

………

………

………

………

………

………

Ngày soạn: 4/03/2012

Tiết: 95

Bài dạy: Đọc văn NGƯỜI TRONG BAO ( A.P SÊ – KHỐP)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

- Kiến thức: Hiểu giá trị tư tưởng – nghệ thuật đặc sắc của truyện ngắn “Người trong bao”: mạnh mẽ

phơi bày và lên án lối sống trong bao: hèn nhát, cá nhân, ích kỉ và hủ lậu của một bộ phận trí thức Nga cuối thế kỉ XIX qua hình tượng nhân vật “người trong bao” Bê-li cốp; nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật chính, cách kể chuyện độc đáo

- Kĩ năng: Phân tích nhân vật và khái quát chủ đề của truyện, bước đầu tìm hiểu vai trò của hình tượng nghệ thuật người kể chuyện

- Thái độ: Căm ghét và đấu tranh với những biểu hiện khác nhau của lối sống thu mình trong bao trong

xã hội hiện đại, trong cuộc sống học đường; góp phần xây dựng, củng cố đạo đức và lối sống chân thực, lành mạnh

II.: CHUẨN BỊ

1/ Chuẩn bị của GV:

+ SGK, SGV, TLTK, Thiết kế bài học, ĐDDH, phiếu học tập

+Kết hợp các phương pháp: Tổ chức lớp theo nhóm, tiến hành thảo luận, kết hợp gợi mở, phát vấn, nêu vấn đề

2/ Chuẩn bị của HS:

Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của GV: Đọc Sgk, văn bản, chú thích;

Tóm tắt, ỳim ý nghĩa của hình tượng cái bao

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số HS

2 Kiểm tra bài cũ: (5’) Nêu tính cách lối sống của Bê li cốp?

3 Giảng bài mới:

* Giới thiệu:

TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY

T

25

’

HĐ1: Hướng dẫn đọc - hiểu

- GV yêu cầu HS nhắc lại nội

dung tiết 97

C1:Nhà văn miêu tả cái chết

của B như thế nào?

- GV: Cái chết của Bê-li-cốp

cũng là một biện pháp nghệ

thuật mà Sê-khốp dùng để

đẩy tính cách nhân vật lên tới

đỉnh cao Con người

Bê-li-cốp với tạng người, cách sống

của y, dẫn đến cái chết như

HĐ1: Hướng dẫn đọc - hiểu

- HS nhắc lại nd tiết 94

- HS trả lời:

Cách chết của B cũng là chết trong bao

“cuối cùng Bê-li-cốp cũng tìm được cho mình cái bao tốt nhất, bền vững nhất.”

1 Hình tượng nhân vật Bê-li-cốp

c/ Cái chết của Bêlicôp:

- Bất ngờ, ngạc nhiên

- Mọi người cảm thấy nhẹ nhõm, thoải mái >< không được bao lâu.…

 Lối sống và con người Bê-li-cốp đã ảnh hưởng mạnh mẽ và dai dẳng đến lối sống và tinh thần của mọi người Nó ám ảnh,

HĐ2: Tìm hiểu ý nghĩa của

cái bao.

C1: Hình ảnh cái bao

(phu-li-a) là một trong những sáng

tạo độc đáo của tác giả Nó có

thể bao hàm và gợi ra cho

người đọc những ý nghĩa gì?

- GV liên hệ với hình ảnh

thuốc - cái bánh bao tẩm máu

ngươi trong truyện của Lỗ

Tấn (TQ)

HĐ2:

- HS trả lời

+ Nghĩa thực + Nghĩa biểu trưng

mạnh của văn hóa, đạo đức và tiến bộ xã hội nước Nga đương thời

2/ Hình ảnh cái bao

a) Ý nghĩa tư tưởng – nghệ thuật của biểu tượng cái bao:

- Nghĩa đen : vật dùng để bao,

để gói, đựng đồ vật, hàng hóa,…

có hình túi, hình hộp,…

- Nghĩa rộng : lối sống và tính cách của Bê-li-cốp

- Nghĩa biểu trưng : kiểu người trong bao, lối sống trong bao – một kiểu người, một lối sống không chỉ đã và đang tồn tại ở nước Nga cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX mà còn có ý nghĩa phổ quát sâu rộng hơn nhiều C2:Ý nghĩa của việc xây

dựng hình tượng cái bao?

- HS phát biểu

- Lên án, phê phán mạnh

mẽ kiểu người trong bao, lối sống trong bao và tác hại của

nó đối với hiện tai và tương lai của nước Nga

- Bức thiết cảnh báo và kêu gọi mọi người cần phải thay đổi cuộc sống, không thể sống tầm thường, vô vị và hủ lậu như thế mãi !

b).Chủ đề tư tưởng của truyện :

- Lên án, phê phán mạnh

mẽ kiểu người trong bao, lối sống trong bao và tác hại của nó đối với hiện tai và tương lai của nước Nga

- Bức thiết cảnh báo và kêu gọi mọi người cần phải thay đổi cuộc sống, không thể sống tầm thường, vô vị và hủ lậu như thế mãi !

C3: Lối sống trong bao có

còn tác động trong xã hội

hiện nay không?

Ý nghĩa thời sự của nó là gì?

- HS trả lời

Có ý nghĩa toàn thế giới, lâu dài cho đến tận ngày nay và có thể còn tồn tại đến khi nào xã hội loài người trở nên trong sạch, lành mạnh, tự do, khi mỗi cá nhân ý thức được mục đích và cách sống trung thực,

c

/ Ý nghĩa thời sự của truyện:

* Lối sống trong bao, kiểu người trong bao với những biến

thể, dị bản khác nhau có ý nghĩa toàn thế giới, lâu dài cho đến tận ngày nay

* Khi nào xã hội loài người trở nên trong sạch, lành mạnh, tự

do, khi mỗi cá nhân ý thức được mục đích và cách sống trung thực, có ý nghĩa của mình thống nhất với các chuẩn mực văn hoá, đạo đức của cộng đồng hiện đại…thì lối sống này mới triệt để chấm dứt

10

’

C4: Giá trị nghệ thuật của

truyện ngắn?

- Ngôi kể

- Giọng kể

- HS trao đổi, trả lời:

Nhân vật trong truyện đồng thời là nhân vật người kể chuyện (Bu-rơ-kin) ở ngôi thứ

3/ Những đặc sắc nghệ thuật

- Chọn ngôi kể : Nhân vật trong

truyện đồng thời là nhân vật

- Xây dựng nhân vật

- Tương phản đối lập

- Hình ảnh sinh động, độc

đáo

GV cho HS thảo luận

Quản lí theo dõi, chỉ định HS

trình bày Nhóm khác bổ

sung

GV chốt ý

nhất (xưng tôi) Tác giả vẫn

giữ ngôi thứ ba, kể lại câu chuyện của Bu-rơ-kin vừa đảm bảo được tính khách quan vừa thể hiện được tính chủ quan, gây được cảm giác gần gũi và chân thật của câu chuyện

Giọng kể trầm tĩnh, bề ngoài

có vẻ khách quan

Xây dựng nhân vật với chân

dung kì dị và tính cách kì quái

mà vẫn chân thực

Đối lập tương phản giữa các

kiểu người, các tính cách và lối sống trái ngược : giữa Bê-li-cốp và chị emVa-ren-ca, Kô-va-len-cô ;

người kể chuyện (Bu- rơkin) ở

ngôi thứ nhất (xưng tôi) Tác giả

vẫn giữ ngôi thứ ba, kể lại câu chuyện của Bu-rơkin Như vậy vừa đảm bảo được tính khách quan vừa vẫn thể hiện được tính chủ quan, gây được cảm giác gần gũi và chân thật của câu chuyện

- Giọng kể trầm tĩnh, bề

ngoài có vẻ khách quan, bình thản nhưng giấu bên trong bức xúc, trăn trở mạnh và sâu

- Xây dựng nhân vật với

chân dung kì dị và tính cách kì quái mà vẫn chân thực, không những thế lại có ý nghĩa tiêu biểu qua lời kể, qua chân dung ngoại hình, lời nói, cử chỉ, hành động mà khái quát thành tính cách, lối sống

- Đối lập tương phản giữa

các kiểu người, các tính cách và lối sống trái ngược : giữa Bê-li-cốp và chị emVa-ren-ca, Kô-va-len-cô ; Bê-li-cốp và các cán bộ giáo viên trường trung học, nơi

y làm việc và mọi người trong thành phố

- Nghệ thuật xây dựng biểu tượng: Hình ảnh và lời nói

vừa có ý nghĩa cụ thể vừa biểu

trưng (cái bao, câu nói: Nhỡ lại xảy ra chuyện gì !).

- Kết thúc bằng cách trực tiếp phát biểu chủ đề bằng một

câu cảm (hoặc câu hỏi tu từ) :

“Chính đây mới là điều đáng nói ! Và: Không thể sống như thế mãi được !”.

5’ HĐ3: Củng cố:

- Thông điệp mà nhà văn

muốn gửi đến tất cả mọi

người điều gì qua câu chuyên

“Người trong bao”?

HĐ3:

- HS suy nghĩ, trả lời

Bằng giọng kể chậm rãi, trĩu nặng tâm trạng buồn và nghệ thuật biểu tượng, qua nhân vật

người trong bao Bê-li-cốp,

Sê-khốp căm phẫn lên án lối sống suốt đời thu mình vào trong bao Nhà văn khẩn thiết thức tỉnh mọi người: Không thể

Củng cố:

Bằng giọng kể chậm rãi, trĩu nặng tâm trạng buồn và nghệ thuật biểu tượng, qua nhân vật

người trong bao Bê-li-cốp,

Sê-khốp căm phẫn lên án lối sống suốt đời thu mình vào trong bao Nhà văn khẩn thiết thức tỉnh mọi người: Không thể sống như thế mãi được !

cụm, thủ tiu đấu tranh, tự hạ thấp nhân phẩm, nhân cách của con người, của một bộ phận trí thức Nga

- Khẳng định: con người cần tự vượt lên hoàn cảnh, cần có ý thức cao hơn và sống có trách nhiệm hơn đối với chính mình v với mọi

Dặn dò - Đọc lại tác phẩm, tóm tắt.

- BTVN: Ý nghĩa hình tượng cái bao, cuộc sống trong bao

- Soạn bài: Luyện tập viết tiểu sử tóm tắt

Chuẩn bị nội dung tóm tắt về tác giả Hàn Mặc Tử của tiết trước và bài tập tiết này