- GV cuỷng coỏ thửực veà moọt soỏ kieồu caõu: caõu bũ ủoọng, caõu coự khụỷi ngửừ, caõu coự traùng ngửừ chổ tỡnh huoỏng.. I.CUÛNG COÁ LÍ THUYEÁT: - Caõu bũ ủoọng laứ caõu coự chuỷ ngửừ ch
Trang 1Ngaứy soaùn: 15/12/2011
Tieỏt: 66
Baứi daùy: Tieỏng Vieọt: THệẽC HAỉNH VEÀ SệÛ DUẽNG MOÄT SOÁ KIEÅU CAÂU
TRONG VAấN BAÛN
MỤC TIấU BÀI HỌC:
- Kiến thức: Củng cố và nõng cao thờm những hiểu biết về cấu tạo và cỏch sử dụng của một số kiểu cõu thường dựng trong văn bản tiếng Việt
- Kỹ năng: Biết phõn tớch, lĩnh hội một số kiểu cõu thường dựng, biết lựa chọn kiểu cõu thớch hợp để
sử dụng khi núi và viết
- Thỏi độ: Giỏo dục HS lũng yờu tiếng Việt, cú ý thức giữ gỡn sự trong sỏng và giàu đẹp của tiếng Việt
II CHUẨN BỊ:
1/ Chuẩn bị của GV:
- SGK, SGV, TLTK, Thiết kế bài học, ĐDDH, phiếu học tập
- Tổ chức kết hợp cỏc phương phỏp: tiến hành thảo luận, kết hợp gợi mở, phỏt vấn, nờu vấn đề
2/ Chuẩn bị cỳa HS:
HS: Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của GV Làm bài tập thực hành ở SGK
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số HS
2 Kiểm tra bài cũ: (5’)
Kết hợp kiểm tra trong phần thực hành
3 Giảng bài mới:
TIẾN TRèNH TIẾT DẠY
TL Hoaùt ủoọng
cuỷa GV Hoaùt ủoọng cuỷa HS Noọi dung caàn ủaùt
0
5 Hẹ1: Cuỷng coỏ lớthuyeỏt
- Yeõu caàu HS
nhaộc laùi kieỏn
thửực ủaừ hoùc
- GV cuỷng coỏ
thửực veà moọt
soỏ kieồu caõu:
caõu bũ ủoọng,
caõu coự khụỷi
ngửừ, caõu coự
traùng ngửừ chổ
tỡnh huoỏng
Hẹ1: Cuỷng coỏ
lớ thuyeỏt
- HS nhaộc laùi kieỏn thửực ủaừ hoùc
- HS nghe, khaộc saõu
I.CUÛNG COÁ LÍ THUYEÁT:
- Caõu bũ ủoọng laứ caõu coự chuỷ ngửừ chổ ngửụứi, vaọt ủửụùc hoaùt ủoọng cuỷa ngửụứi, vaọt khaực hửụựng vaứo
- Caõu coự khụỷi ngửừ laứ thaứnh phaàn neõu leõn ủeà taứi cuỷa caõu, laứ ủieồm xuaựt phaựt cuỷa ủieàu thoõng baựo trong caõu
- Caõu coự traùng ngửừ chổ tỡnh huoỏng laứ thaứnh phaàn theõm vaứo caõu ủeồ xaực ủũnh hoaứn caỷnh, caựch thửực…dieón ra sửù vieọc neõu trong caõu goựp phaàn laứm cho noọi dung cuỷa caõu ủaày ủuỷ, chớnh xaực
1
0’ haứnh.Hẹ2: Thửùc
Duứng kieồu
caõu bũ ủoọng.
- Yeõu caàu HS ủoùc
baứi taọp 1/SGK
Hẹ2: Thửùc
haứnh
Baứi taọp 1:
HS ủoùc, laàn lửụùt thửùc hieọn caực yeõu caàu ủửa ra
II THệẽC HAỉNH:
1 Duứng kieồu caõu bũ ủoọng.
Bài tập 1 a/-Câu bị động: Hắn chửa đửụùc một ngửời đàn bà nào yêu cả.
* Mô hình chung của kiểu câu bị
Trang 20’
- Goùi HS leõn
baỷng laứm baứi
taọp
- Sau ủoự, yeõu
caàu caỷ lụựp sửỷa
chửừa, nhaọn xeựt
GV choỏt laùi
GV neõu yeõu caàu
baứi taọp 1 Goùi
HS trỡnh baứy
Choỏt yự
- GV neõu yeõu
caàu cuỷa baứi
taọp 2
- Goùi HS xaực ủũnh
vaứ phaõn tớch
taực duùng cuỷa
kieồu caõu bũ
ủoọng
- GV hửụựng daón
baứi taọp 3 cho
HS
Hẹ2: Duứng
kieồu caõu coự
khụỷi ngửừ.
- Yeõu caàu HS ủoùc
baứi taọp 1
ủửụùc moọt ngửụứi ủaứn baứ naứo yeõu caỷ.
b Caõu chuỷ
ủoọng: Chửa moọt ngửụứi ủaứn baứ naứo yeõu haộn caỷ.
c Neỏu thay vaứo thỡ khoõng noỏi tieỏp yự vaứ trieồn khai yự cuỷa caõu trửụực
Baứi taọp 2:
HS thửùc hieọn theo yeõu caàu
- Caõu bũ ủoọng:
ẹụứi haộn chửa bao giụứ ủửụùc chaờm soực bụỷi moọt baứn tay
“ủaứn baứ”.
- Taực duùng: Taùo sửù lieõn keỏt yự vụựi caõu ủi trửụực, tieỏp tuùc ủeà taứi noựi veà haộn
HS vieỏt trỡnh baứy noọi dung
Hẹ2:
HS thửùc hieọn caực yeõu caàu cuỷa baứi taọp
a Haứnh thỡ nhaứ thũ may laùi coứn
Taực duùng: taùo sửù lieõn keỏt
động:
Đối tửụùng của hành động + động
từ bị động ( bị, đửợc, phải) + chủ thể của hành
động + hành động
b/Chuyển sang câu chủ động:
Chửa một ngửời đàn bà nào yêu hắn cả.
* Mô hình chung của kiểu câu chủ
động:
Chủ thể của hành động + hành
động + Đối tửợng của hành động c/ Thay vào và nhận xét: Câu không sai nhửng không nối tiếp ý và hửớng triển khai ý câu trửớc Trong
câu trửụực, hắn đửụùc chọn làm
đề tài Vì thế câu tiếp theo nên
vaón chọn hắn làm đề tài Muốn
thế, cần phải viết theo kiểu bị
động Viết theo kiểu chủ động, sự tiếp nối đề tài không phù hợp
Bài tập 2
- Câu bị động: “Đời hắn chửa bao giờ đửụùc săn sóc bởi một bàn tay “đàn bà”.
- Tác dụng: Tạo sự liên kết với câu trửụực đó, tức là tiếp tục đề tài nói
về hắn Neỏu duứng caõu chuỷ ủoọng thỡ ủoọt ngoọt chuyeồn sang
noựi veà moọt baứn tay ủaứn baứ,
Bài tập3
-Suốt cuộc đời cầm bút của mình, Nam Cao luôn trăn trụỷở về những vấn đề sống còn của nghệ thuật,
về nghề văn, nhà văn Ông quan niệm, văn chửơng phải phản ánh hiện thực, phải mang tinh thần nhân đạo Đây là quan niệm nhằm
phê phán thứ văn chửơng chỉ tả chân hời hợt bên ngoài
Nhận xét:
Câu bị động: Ông quan niệm văn chửơng phải phản ánh hiện thực, phải mang tinh thần nhân
đạo Câu bị động này nhằm liên
kết với câu văn trửụực, nhằm sáng
rõ quan niệm tiến bộ về văn chửơng của Nam Cao
2 Duứng kieồu caõu coự khụỷi ngửừ:
Trang 30’
- Yeõu caàu HS
thaỷo luaọn baứi
taọp 2
Baứi taọp 3 yeõu
caàu HS veà nhaứ
laứm
Hẹ3: Duứng
kieồu caõu coự
traùng ngửừ chổ
tỡnh huoỏng.
HS ủoùc baứi taọp
1
a Phaàn in ủaọm
naốm ụỷ vũ trớ
naứo trong caõu?
b Coự caỏu taùo
nhử theỏ naứo?
chaởt cheừ vụựi yự caõu trửụực; ủoỏi laọp giửừa gaùo vụựi haứnh (chaựo haứnh)
HS thaỷo luaọn nhoựm vaứ thửùc hieọn theo yeõu caàu.; Sau ủoự cửỷ ủaùi dieọn leõn trỡnh baứy caựch lửùa choùn, lớ giaỷi
Caỷ lụựp chuự yự nhaọn xeựt, boồ sung cho hoaứn chổnh
-> Choùn C Vỡ lieõn keỏt vụựi
nhaỏn maùnh veỷ ủeùp cuỷa “maột”
Phuứ hụùp vụựi ủeà taứi, taùo sửù sinh ủoọng
HS veà nhaứ laứm
Hẹ3:
Baứi taọp 1
a - ễÛ ủaàu caõu
b - Laứ cuùm ẹT
c Chuyeồn: Baứ
Baứi taọp 1.
a.Câu có khởi ngữ: Hành thì nhà thị may lại còn.
-Khởi ngữ: Hành
b Chuyển khởi ngữ: Nhà thị may lại còn hành Lúc đó, câu không
còn khởi ngữ mà chỉ có boồ ngữ (hành) Câu có khởi ngữ lieõn keỏt chaởt cheừ hụn về ý với câu đi trửụực, nhụứ sự đối lập giửừa caực tửứ gaùo vaứ haứnh ( naỏu chaựo haứnh)
Bài tập2
Câu có khởi ngữ: Choùn phửụng aựn
C laứ thớch hụùp vụựi ủoaùn vaờn
Còn đôi mắt tôi thì các anh lái xe
bảo … -Tác dụng: tạo ủửụùc sự liên kết ý vửứa gaõy ủửụùc saộc thaựi kieõu haừnh cuỷa coõ gaựi
Bài tập3
a Câu thứ 2 có khởi ngữ: Tự tôI,…
-Vị trí: ở đầu câu, trửớc chủ ngữ -Dấu hiệu nhận biết: Có ngắt quãng(dấu phẩy) sau khởi ngữ
-Tác dụng: Nêu một đề tài có quan
hệ liên tửụỷởng với điều đã nói trong câu trửụực (đồng bào- tôi)
b.Câu thứ hai có khởi ngữ: Cảm giác tình tự, đời sống cảm xúc.
-Vị trí: ở đầu câu, trửụực chủ ngữ
(ấy).
-Dấu hiệu nhận biết: Có ngắt quãng(dấu phẩy) sau khởi ngữ
-Tác dụng: Nêu một đề tài có quan
hệ liên tửụỷngở với điều đã nói trong câu trửụực, thể hiện thông tin
đã biết từ câu trửụực): tình yêu ghét, niềm vui buồn, ý đẹp xấu (câu trửụực) à Cảm giác tình tự,
đời sống cảm xúc (khởi ngữ ở câu sau)
Bài tập3
Nam Cao là nhà văn xuất sắc của trào lửu văn học hiện thực phê phán Hiện thực, điều mà nhà văn chú trọng khi cầm bút, phải chân thật,
phải là những tiếng đau khổ toát
Trang 4-GV hd HS tieỏp
tuùc laứm baứi taọp
2
? Lửùa choùn naứo
laứ phuứ hụùp
nhaỏt? Vỡ sao?
Baứi taọp 3 yeõu
caàu HS veà nhaứ
laứm
giaứ kia thaỏy thũ hoỷi, baọt cửụứi.
Nhaọn xeựt: cuứng laứ cuùm ẹT
Nhửng neỏu ủaởt
ụỷ trửụực thỡ caõu noỏi tieỏp yự ủửụùc roừ raứng hụn
Baứi taọp 2
Choùn C Vỡ noự phuứ hụùp, taùo sửù chaởt cheừ vaứ maùch laùc
- HS thửùc hieọn theo hửụựng daón
HS suy nghú traỷ lụứi theo baứi taọp ủaừ laứm
lên từ những kiếp lầm than.
-Câu thứ hai có khởi ngữ: Hiện thực Khởi ngữ này đứng ở đầu câu, nhằm nhấn mạnh đến ý đã thông báo ở câu trửụực
3 Duứng kieồu caõu coự traùng ngửừ chổ tỡnh huoỏng.
Bài tập1 -Phần in đậm Thaỏy thũ hoỷi
đứng ở vị trí đầu câu
-Phần in đậm có cấu tạo là một cụm
động từ
-Chuyển: Bà già kia thấy thị hỏi,
bật cửời
Nhận xét: Sau khi chuyển, câu có hai vị ngữ đó cùng cấu tạo là các cụm động từ, cùng biểu hiện hoạt
động của cùng một chủ thể là Bà già kia Nhửng viết câu theo kiểu
có một cụm động tửứ trửụực chủ ngữ thì câu noỏi tieỏp veà yự sẽ rõ ràng hơn so với câu trửụực đó
Bài tập2
Vũ trớ ủeồ troỏng trong ủoaùn vaờn, choùn caõu C
( Nghe tieỏng An, Lieõn ủửựng
daọy traỷ lụứi), nghúa laứ lửùa choùn
kieồu caõu coự traùng ngửừ chổ tỡnh huoỏng maứ khoõng choùn caực kieồu caõu khaực vỡ:
- Kieồu caõu ụỷ phửụng aựn A( coự
traùng ngửừ chổ thụứi gian Khi) thỡ
sửù vieọc ụỷ caõu naứy vụựi caõu trửụực ủoự caựch moọt quaừng thụứi gian
- Kieồu caõu phửụng aựn B( caõu coự 2 veỏ, ủeàu coự chuỷ ngửừ vaứ
vũ ngửừ) Kieồu caõu naứy laọp laùi
chuỷ ngửừ Lieõn khoõng caàn thieỏt.
- Kieồu caõu phửụng aựn D( caõu coự moọt chuỷ ngửừ vaứ hai vũ ngửừ) Kieồu caõu naứy khoõng taùo ủửụùc lieõn keỏt yự chaởt cheừ vụựi caõu trửụực
à Chổ coự kieồu caõu C vửứa ủuựng yự vửứa lieõn keỏt yự chaởt cheừ, vửứa meàm maùi uyeồn chuyeồn
Bài tập3
a Trạng ngữ: Nhận đửụùc phiến
Trang 5trát của Sơn Hửng Tuyên dốc bộ
đửụờng
b Đây là câu đầu văn bản nên tác dụng của trạng ngữ này không phải
là liên kết với văn bản, cũng không phải thể hiện thông tin đã biết, mà
là phân biệt tin thứ yếu (thể hiện ở phần phụ đứng ở đầu câu) với tin quan trọng (thể hiện ở phần vị ngữ chính của câu: quay lại hỏi thầy thơ lại giúp việc)
0
5 keỏt: Hẹ4: Toồng
- Yeõu caàu HS ủoùc
vaứ traỷ lụứi caõu
hoỷi trong phaàn
IV/SGK
- GV choỏt laùi
Hẹ5:Cuỷng coỏ.
GV cho hoùpc sinh
nhaộc laùi kieỏn
thửực Ruựt ra
nhaọn thửực khi
sửỷ duùng
Hẹ4:
- HS ủoùc, traỷ lụứi, ruựt ra keỏt luaọn caàn thieỏt cho baỷn thaõn trong quaự trỡnh taùo laọp vaờn baỷn
Nhửừng thaứnh
thoõng thửụứng ụỷ
vũ trớ ủaàu caõu
Taực duùng: Lieõn keỏt yự, taùo sửù maùch laùc
Hẹ5:
III.Toồng keỏt:
1.Thành phần CN trong kiểu câu bị
động, Thành phần khởi ngữ và thành phần Tngữ chỉ tình huống
à đều chiếm vị trí đầu câu trong những câu chứa chúng
2 Các thphần kể trên thửụứngờ thể hiện ND thông tin đã biết từ những câu đi trửớc trong văn bản, hay thể hiện 1 ND deó dàng liên tửụỷởng từ những điều đã biết ở những câu
đi trửớc, hoặc 1 thông tin không quan trọng
3.Vì vậy, việc sử dụng những kiểu câu bị động, câu có thành phần khởi ngữ, câu có Tngữ chỉ tình huống có tác dụng liên kết ý , tạo mạch lạc trong văn bản
Cuỷng coỏ.
Nhaộc laùi caực kieỏn thửực troùng taõm khi sửỷ duùng caực daùng caõu treõn
Daởn doứ:
- Khi taùo laọp vaờn baỷn caàn chuự yự caực kieồu caõu ủeồ taùo sửù lieõn keỏt yự
- Laứm tieỏp baứi taọp vaứo vụỷ baứi taọp
- Chuaồn bũ OÂn taọp vaờn hoùc Soaùn baứi theo caõu hoỷi SGK
RUÙT KINH NGHIEÄM:
………
………
………
………
………