giáo án hạnh phúc một tang gia

- GV: Chương truyện bắt đầu từ cái chết của cụ cố Tổ – nguyên nhân để có cái đám tang lạ kì và niềm hạnh phúc của đại tang gia.. Nguyên nhân cái chết và thái độ của mọi người đối với cái

Ngày soạn : 3/11/2013

Tiết 45 - 46

( Trích Số đỏ – Vũ Trọng Phụng)

I.MỤC TIÊU BÀI HỌC:

Giúp HS:

- Nhận ra bản chất lố lăng đồi bại của xã hội thượng lưu thành thị những năm trước CM tháng Tám 1945

- Thấy được thái độ phê phán mạnh mẽ và bút pháp châm biếm mãnh liệt, đầy tài năng của

Vũ Trọng Phụng; vừa xoay quanh mâu thuẫn trào phúng cơ bản, vừa sáng tạo ra những tình huống khác nhau tạo nên một màn hài kịch phong phú biến hoá ở chương XV của tiểu thuyết

Số đỏ.

II CHUẨN BỊ:

1/ Chuẩn bị của GV:

SGK, SGV Thiết kế bài học Tư liệu tham khảo

Kết hợp các phương pháp dạy học: Đàm thoại, nêu vấn đề, bình giảng, thảo luận Sử dụng

SGK

2/ Chuẩn bị của HS:

Đọc kĩ bài học Soạn bài theo hướng dẫn.Tìm đọc thêm tư liệu về nhà văn Vũ Trọng

Phụng.Truyện Số đỏ.

III.HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1.Ổn định tổ chức :

2.Kiểm tra bài cũ : Nêu tính cách khí phách hiên ngang của nhân vật Huấn Cao? 5’

3 Giảng bài mới:

TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY T

15

’ HĐ1: Hướng dẫn HS tìm hiểu khái quát.

GV cho HS đọc phần

tiểu dẫn Gợi ý tìm hiểu

về tác giả, tác phẩm

Nêu nét chính về tác giả

Vũ Trọng Phụng?

- GV: Ông sinh ra trong

một gia đình nghèo gia

truyền Khác xa với

phần đông thế giới nhân

vật của ông, VTP là một

“con người bình dị,

người của khuôn phép,

nề nếp” (Lưu trọng

Lư) Ông luôn căm ghét

xã hội thực dân đương

thời Điều này góp phần

HĐ1:

HS đọc kĩ phần tiểu dẫn về tác giả

Trả lời câu hỏi

Nêu quê quán, xuất thân, bản thân, thành công tác giả

HS tóm tắt được nội

I.Đọc - hiểu khái quát:

1 Tác giả: 1912 – 1939, là một nhà văn

lớn của văn xuôi VN hiện đại, là cây bút trào phúng xuất sắc ở đâù XX

+ Xuất thân trong gia đình nghèo, mồ côi cha từ nhỏ Ong phải nghỉ học năm 16 tuổi

đi làm Ong phải kiếm sống bằng nghề viết văn Năm1930 có truyện đăng báo

+ Chính cuộc sống nghèo khổ và hiện thực

xã hội đương thời là yếu tố tạo nên ngòi bút hiện thực xuất sắc

+ Viết văn liên tục từ 1930 cho đến khi mất Trong khoảng 10 năm cầm bút, ông

đã để lại: 9 tiểu thuyết, 8 phóng sự, 6 vở kịch, 30 bài truyện ngắn và rất nhiều bài báo khác

2 Tác phẩm : “SỐ ĐỎ”

a.Xuất xứ: 1936 in trên báo Hà Nội báo,

’

tạo nên sức hấp dẫn độc

đáo trong toàn bộ sự

nghiệp sáng tác của nhà

văn

Nêu xuất tác phẩm? Nội

dung và nghệ thuật tác

phẩm?

- GV: Hoàn cảnh ra đời

của tác phẩm Số đỏ

Đây là những năm đầu

của mặt trận dân chủ

Đông Dương, không

khí đấu tranh dân chủ

sôi nổi, chế độ kiểm

duyệt khắt khe sách báo

của thực dân tạm thời

phải bãi bỏ Bối cảnh

này tạo điều kiện cho

nhà văn phát huy cao

độ mặt tích cực, đạt

thành tựu rực rỡ Ông

viết giữa những cơn ho

của căn bệnh hiểm

nghèo

- Yêu cầu HS đọc phần

tóm tắt /SGK để nắm

được nội dung chính

của tác phẩm

- GV: Đây là tác phẩm

tiêu biểu nhất của VTP,

là tác phẩm xuất sắc

nhất của nền văn xuôi

VN khi có chữ quốc

ngữ

Nêu vị trí của đoạn

trích?

- GV: Chương truyện

bắt đầu từ cái chết của

cụ cố Tổ – nguyên nhân

để có cái đám tang lạ kì

và niềm hạnh phúc của

đại tang gia

HĐ2: Hướng dẫn đọc

hiểu nội dung chi tiết

tác phẩm:

GV cho HS tóm tắt văn

dung câu chuyện

HS nghe

HĐ2:

HS đọc đoạn trích

Trả lời

Gia đình có tang mà

là hạnh phúc.Châm biếm hài hước

HS trả lời

Do tuổi già sức yếu

1938 in thành sách cuốn sách có thể

“làm vinh dự cho mọi nền văn học”

b.Nội dung:

Lên án gay gắt xã hội đương thời

Vạch trần chân tướng nhố nhăng, giả dối,

lố bịch của những kẻ nhân danh thượng lưu, nhưng thực chất là quái thai của xã hội cũ

d.Nghệ thuật Tạo dựng bức tranh qui mo, bức chân dung biếm hoạ xuất sắc với đủ loại người nhưng chủ yếu là những kẻ hãnh tiến, giả dối, dâm ô

Phát huy tối đa trí tưởng tượng và nghệ thuật phóng đại, nắm bắt tinh tế cái thần của sự việc có tính hài hước

3 Đoạn trích:

+ Chương 15

+ Gồm 2 phần:

+ Nhân vật chính: nhân vật đám đông + Xoay quanh cái chết và cảnh đám tang của cụ cố tổ

II.Đọc – hiểu chi tiết:

1

Ý nghĩa nhan đề:

- Gia đình có tang mà là hạnh phúc  châm biếm hài hước

Hạnh phúc >< tang gia

(mâu thuẫn): sự thật mỉa mai, hài hước, tàn nhẫn

Nhan đề của đoạn trích

gợi cho em suy nghĩ gì?

- Vì tang gia thường bối

rối mà bối rối ở đây là

cả nhà vất vả bận rộn và

rất vui để tổ chức thật

linh đình một đám ma

như đám rước, ngày

hội

- Hạnh phúc vì người

chết đem lại niềm vui

cho bao nhiêu người,

trước hết là gia đình

người chết

Nguyên nhân cái chết

và thái độ của mọi

người đối với cái chết

của cụ cố Tổ?

Niềm hạnh phúc của cụ

cố Hồng là gì?

GV: mặc dầu không

biết gì nhưng lúc nào

cũng lảm nhảm câu vô

nghĩa “Biết rồi, khổ

lắm, nói mãi” (chỉ một

lát mà đếm được 1872

câu gắt)

Cụ cố tổ chết, vẫn bình

tĩnh hút tới điếu thuốc

phiện 60

Thái độ của cụ bà cố

Hồng?

Niềm hạnh phúc của

ông Văn Minh? Bà Văn

Minh?

GV: Cái ước ao cho ông

nội chết đi để chia của

đã thành sự thật hiển

nhiên, trở thành hạnh

phúc vô biên của đứa

cháu đích tôn – nhà cải

cách XH danh giá Thật

tàn nhẫn! (Thế là từ

nay, cái chúc thư kia đi

vào thời kì thực hành

(chưa thể chết)

- Uất quá (vì danh dự gia đình)

- Bài thuốc chữa bệnh của Xuân tóc đỏ

Thái độ mọi người trước cai chết: nhốn nháo, ồn ào, ai cũng cảm thấy vui sướng, hạnh phúc

HS trả lời

- Cụ cố Hồng : mơ màng đến lúc mặc đồ

xô gai, lụ khụ chống gậy, vừa ho khạc vừa khóc mếu

Chưa già (mới 50 tuổi) nhưng thích được gọi là cụ cố

HS trả lời

Thản nhiên, chỉ lo bàn đến việc cưới chạy tang cho cô Tuyết

HS trả lời

Sung sướng thích thú

vì việc chia gia tài như mong muốn hớn

hở ra mặt, đi mời luật

sư đến chứng kiến cái chết của cụ cố Tổ

Bà Văn Minh đây là dịp để lăng xê những mốt tang phục táo bạo để thăm dò dư luận

Ông Phán mọc sừng mừng vì có thêm vài trăm ngàn bạc nhờ cái sừng của mình

HS trả lời

Rất sung sướng hồ hởi được dịp diện các

2 Niềmhạnh phúc của tang gia:

a Cái chết của cụ cố Tổ:

* Ba hôm sau ông cụ chết thật  cách nói hài hước làm nổi bật sự chờ đợi của mọi người về cái chết của cụ cố tổ

* Cái gia tài được chia cho mọi người

* Thái độ mọi người trước cai chết: nhốn nháo, ồn ào, ai cũng cảm thấy vui sướng, hạnh phúc

b.Niềm hạnh phúc riêng của mọi người trong gia đình:

+ Cụ cố Hồng:

Mơ màng nghĩ đến lúc được mặc áo xô gai,lụ khụ chống gậy, vừa ho, vừa khạc vừa mếu máo đi giữa phố đông trước tiếng khen của mọi người, luôn miệng chỉ biết kêu “Biết rồi khổ lắm nói mãi”, mặc cho

vợ chạy mọi cách lo đám cưới cho con gái

 Màn kịch lừa thiên hạ để hưởng tiếng khen, tỏ ra sung sướng đầy kiêu hãnh

 Khoe khoang, ngu dốt, háo danh + Cụ bà cố Hồng:

- Tỏ ra thản nhiên trước cái chết, chỉ lo bàn đến việc cưới chạy tang cho cô Tuyết + Ông Văn Minh:

- Sung sướng thích thú vì việc chia gia tài như mong muốn hớn hở ra mặt, đi mời luật sư đến chứng kiến cái chết của cụ cố Tổ

- Thầm biết ơn Xuân đã gây cái chết cho ông già đáng chết

+ Bà Văn Minh:

- Rất mừng rỡ: “Sốt cả ruột vì mãi trông chờ được mặt bộ đò xô gai tân thời  Đồ tang tân thời của tiệm may Âu hóa

- Có dịp để quảng cáo bbộ đồ tang: “Có thể ban cho những ai đau đớn vì kẻ chết cũng được hưởng chút ít hạnh phúc ở đời”

 Đây là dịp để lăng xê những mốt tang phục táo bạo nhằm thăm dò dư luận

+ Ông Phán mọc sừng:

Mừng vì có thêm vài trăm ngàn bạc nhờ cái sừng của mình

+ Cô Tuyết:

’

chứ không còn là lí

thuyết viễn vông nữa”

Niềm hạnh phúc của

ông Phán?

Niềm vui của cô

Tuyết?

Hạnh phúc của cậu Tú

Tân?

Qua thái độ của bầy

con cháu chí hiếu trong

đám ma, em có nhận

xét gì về họ về XH lúc

bấy giờ?

GV chốt nội dung

Họ chỉ sốt ruột, điên

người lên, và rất bực

mình vì cụ cố Hồng

chưa chịu cho lệnh phát

phục Nhà văn đã khai

thác mâu thuẫn giữa bề

ngoài và tâm trạng bên

trong của nhân vật

Tác giả đã miêu tả

cảnh đưa đám diễn ra

với những nghi thức

nào?

Trong đám tang còn có

sự xuất hiện của các

loại đồ thời trang, các

vòng hoa, xe cộ Mục

đích của sự trưng bày

này là gì?

GVchuyển: Tăng thêm

cảnh nhố nhăng, nhặng

xị ấy của đám tang là

hành động của những

người đưa tang

Những người đưa tang

mốt áo quần lố lăng tân thời: bộ y phục

“ Ngây thơ”

Cậu Tú Tân trông mong ngày đưa đam

để thi thố tài chụp ảnh, vì có dịp khoe máy ảnh mới mua nhưng chưa có dịp dùng đến

HS phân tích, trả lời

Đám con cháu bất hiếu, vô đạo đức Tố cáo, vạch trần bản chất giả dối, lố lăng, đồi bại của XHTS thành thị trước CM

HS đọc đoạn sau trả lời

- Được tổ chức theo 3 kiểu: Ta, Tàu, Tây

- Quảng cáo các đồ thời trang tân thời (mũ nấm, áo ngây thơ)

- Phô trương thế lực:

chùa bà Banh, hội Phật Giáo, báo gõ mõ,

Là nơi quảng cáo, khoe khoang

HS phân tích, trả lời

- Bạn thân của cụ cố Hồng: khoe huân

- Rất sung sướng hồ hởi được dịp diện các mốt áo quần lố lăng tân thời: bộ y phục

“ Ngây thơ”

- Mời khách nhưng làm ra vẻ buồn lãng mạn đúng mốt của nhà có đám

Mừng vì có dịp khoe sự trong trắng, ngây thơ của mình

+ Cậu Tú Tân:

- Tâm trạng cứ sốt ruột trông mong ngày đưa đám để thi thố tài chụp ảnh

- Mừng vì có dịp khoe máy ảnh mới mua nhưng chưa có dịp dùng đến

 Tất cả đều hạnh phúc bởi cái chết của

cụ cố tổ: không ai đau khổ vì người chết Đám con cháu bất hiếu, vô đạo đức

 Tố cáo, vạch trần bản chất giả dối, lố lăng, đồi bại của XHTS thành thị trước CM

3.Cảnh đưa đám tang:

a Quang cảnh đám tang:

- Được tổ chức theo 3 kiểu: Ta, Tàu, Tây

có kiệu bát cống, lợn quay đi lọng

- Quảng cáo các đồ thời trang tân thời (mũ nấm, áo ngây thơ)

- Phô trương thế lực: chùa bà Banh, hội Phật Giáo, báo gõ mõ,

300 câu đối, 6 xe che lọng, trên có sư chùa bà Banh, 2 vòng hoa đồ sộ

- Cả thành phố nhốn nháo, đám đi đến đâu huyên náo đến đó

 Là nơi quảng cáo, khoe khoang

Không khí vui vẻ, châm biếm “Thật

là một đám ma to…làm người chết cũng phải mỉm cười gật gù cái đầu”.

- Điệp khúc: “ Đám cứ đi”  hài hước đặc biệt: Đám ma - đám rước rất vui

 Qui mô to lớn long trọng nhưng lộn xộn, giả trá bộc lộ bản chất đồi bại lố lăng đua đòi lối sống văn minh rởm, kệch cởm

b Những người đưa tang::

* Hai viên cảnh sát: Min Đơ, Min Toa được thuê giữ trật tự mừng vì có cơ hội

’

5’

là những ai? Họ đến với

mục đích gì?

Hãy nhận xét về những

người đưa tang qua

những hành vi trên?

Nhận xét về nghệ thuật

miêu tảđám đông của

VTP?

GV: Điệp khúc Đám cứ

đi có ý nghĩa hài hước

đặc biệt Cái đám ma

đồ sộ, cái đông đúc đi

qua sau quan tài cứ đi

nhìn cái bề ngoài đây

vẫn là cái đám ma đang

chuyển động không

ngừng cho đến tận

huyệt Nó cứ đi Nhưng

quan sát sâu vào những

con người cụ thể từng

cử chỉ lén lút từng câu

hỏi thầm thì với nhau

thì té ra họ không đi

đưa ma mà đi trong một

cái đám rước rất vui

Họ rất hạnh phúc

GV chuyển: Đám đông

được phô diễn nét khôi

hài đến cực điểm thì

xuất hiện Xuân tóc đỏ

Xuân tóc đỏ xuất hiện

khi nào? Tác dụng của

cách xuất hiện này?

GV: Sự xuất hiện của

Xuân tóc đỏ làm cho

đám đông càng trở nên

nhố nhăng và kì cục bộc

lộ rõ bản chất của Xuân

ngoài bản chất dâm và

đểu cố hữu hắn còn bộc

lộ bản chất mới: tinh

quái và láu lĩnh Hắn tự

quảng cáo đúng lúc,

đúng chỗ, đáp ứng đúng

ý thích của người mà

hắn muốn lấy lòng (Cụ

chương, khoe râu, cảm động khi thấy làn da trắng của cô Tuyết

- Bạn cô Tuyết, Hoàng Hôn, bà Phó Đoan: nhìn ngắm, liếc mắt đưa tình, bình luận, hẹn hò nhảm nhí

HS trả lời:

Những cặn bã, quái thai của XHTS, một

lũ vô văn hoá, háo danh háo sắc

Nghệ thuật miêu tả đám đông đặc sắc và độc đáo, ồn ào, láo nháo, nhố nhăng, nhặng xị Tác giả có

ý thức sử dụng kĩ thuật điện ảnh: lui thật xa quay toàn cảnh và quay cận cảnh những hoạt động diễn ra trong đám tang

HS trả lời:

Xuất hiện khi mọi người đang bàn về hắn

- Đúng lúc, sang trọng trước đám đông

-> Bộc lộ bản chất của Xuân tóc đỏ

Năng lực tinh quái của Xuân tóc đỏ đáp ứng được ý thích của mọi người, gây sự chú ý của người khác

kiếm tiền, hăng hái nhiệt tình

*.Bạn bè cụ cố Hồng:

+ Những người có địa vị, có dịp để phô trương ngực đeo đủ loại huân chương + Đủ các loại ria mép: dài, ngắn, hung hung, lún phún, loăn quăn, rậm rạp… + Vẻ mặt có vẻ buồn buồn nhưng lại: cảm động thấy làn da trắng thập thò trong lớp

áo voan của cô Tuyết hơn là tiếng kèn xuân nữ ai oán

 Vạch trần bộ mặt xấu xa bỉ ổi, đại diện giai cấp thượng lưu quí tộc.

* Trai thanh gái lịch: có đến 300 người Bạn cô Tuyết, Văn minh…

+ Vẻ buồn của người đưa đám, nhưng họ cười tình với nhau, bình phẩm nhau, ghen tuông nhau, hẹn hò nhau  Tập hợp những câu đối thoại vụn vặt Cách nói của tác giả có vẻ bâng quơ, vụn vặt nhưng rất tinh tế vì lột trần được bản chất vô văn hoá, giả dối của những kẻ có vẻ sang trọng mang danh trai thanh gái lịch

 Những cặn bã, quái thai của

XHTS, một lũ vô văn hoá, háo danh háo sắc.

c.Nhân vật Xuân tóc đỏ xuất hiện:

+ Xuất hiện rất đúng lúc, trước sự chú ý mấy trăm người, xuất hiện sang trọng và độc đáo, phô trương cùng 6 cái xe và 2 vòng hoa khổng lồ

 Bổ sung cho đám tang thêm to

+ Bộc lộ năng lực mới: láu lỉnh tinh quái,

tự quảng cáo đúng lúc, đáp ứng ý thích mọi người lấy công

* Đặc biệt kết thúc chi tiết ông Phán mọc sừng dúi vào tay Xuân số tiền còn thiếu  chúng đã làm cuộc mua bán ngay trên nấm mồ của người quá cố chưa kịp lấp hết

 Tất cả đều hạnh phúc, kể cả người nằm trong cỗ quan tài.Đám tang diễn ra như một tấn đại hài kịch, tác giả vạch rõ sự đua đòi trong lớp sống văn minh rởm, vạch

2’

sung sướng kêu lên:

ấy nghĩa hộ tôi

Tuyết đã đưa mắt

cảm ơn nó

Nhận xét về nghệ thuật

trào phúng đả kích của

tác giả?

Hoạt động3: Hướng

dẫn tổng kết.

GV tổng kết nội dung

và nghệ thuật đoạn

trích

HĐ4: Củng cố.

Cách đặt tên chương

của VTP – nhất là cụm

từ Hạnh phúc của một

tang gia của chương

XV – có ý nghĩa gì đặc

biệt trong việc tạo thêm

giá trị của tiếng cười

phê phán của Số đỏ?

GV cho HS đọc phần

ghi nhớ

HS trả lời:

Bút pháp trào phúng mỉa mai Đó là một cuộc báo hiệu linh đình nhất của một đại gia đình bất hiếu nhất

- Phóng đại: Qua chuỗi đời của Xuân trừ lúc hàn vi còn lại quá ư măy mắn

Nhưng cái tài phóng đại ở đây là như không phóng đại, vẫn rất chân thực

HĐ3:

HS nghe

HĐ4:

HS trả lời

Chỉ ra cái nghịch lí bi hài của quan hệ tình cảm, đạo đức trong xã hội thượng lưu.

HS đọc phần ghi nhớ

Tái hiện lại kiến thức

trên cơ sở GV chốt ý.

trần bộ giả dối của tầng lớp thượng lưu mới.

4 Nghệ thuật trào phúng đặc sắc

- Yếu tố mâu thuẫn đối lập để gây cười (Đại tang >< Đại hỉ)

- Bút pháp cường điệu, phóng đại: màn hài kịch, châm biếm, mỉa mai, tình huống bất ngời

- Ngôn ngữ trào phúng sắc bén, nhân vật điển hình phản diện

III TỔNG KẾT:

1 Đoạn trích vạch trần được chân tướng nhố nhăng, lố bịch, bẩn thỉu của giới thượng lưu lúc bấy giờ Chúng thật sự chỉ

là thứ cặn bã, quái thai đáng ghê tởm của chế độ thối nát đương thời

2 Thái độ căm ghét của nhà văn đối với những kẻ cặn bã trong xã hội của ông Nghệ thuật tròa phúng, nhân vật dù được phóng đại nhưng rất thật

Củng cố:

Ghi nhớ SGK/128

Dặn dò:

- Tóm tắt và nắm kĩ nội dung, nghệ thuật đoạn trích

- Tìm đọc tác phẩm Số đỏ của VTP.

- Chuẩn bị: Phong cách ngôn ngữ báo chí

+ Tìm hiểu một số loại báo chí

+ Văn bản báo chí và ngôn ngữ báo chí

RÚT KINH NGHIỆM :

………

………

………