Sán dây ký sinh ở người giai đoạn ấu trùng

Người có thể tình cờ nhiễm ấu trùng sán dây lợn( Cysticerus cellulosae). Nang ấu trùng có màng bọc trắng đục, đường kính từ 5mm đến 2cm, chứa dịch và đầu sán, đầu mang 4 đĩa hút ,chùy mang hàng móc, có thể nhiễm theo nhiều cách.

SÁN DÂY KÝ SINH Ở NGƯỜI

GIAI ĐOẠN ẤU TRÙNG

Cysticercus cellulosae

1 Tác nhân gây bệnh

• Người có thể tình cờ nhiễm ấu trùng sán dây

lợn( Cysticerus cellulosae) Nang ấu trùng có màng bọc

trắng đục, đường kính từ 5mm đến 2cm, chứa dịch và đầu sán, đầu mang 4 đĩa hút ,chùy mang hàng móc, có thể

nhiễm theo các cách:

• Trứng có phôi nhiễm vào rau sống, nước uống

• Tự nhiễm:

• Nhiễm trứng có phôi từ hậu môn qua móng tay

• Đốt già tách khỏi thân sán dội ngược lên dạ dày, dịch vị làm tan đốt và phóng thích trứng có phôi

2 Lâm sàng

• Cả 2 trường hợp, phôi xuyên thủng thành dạ dày theo đường máu hay hạch bạch huyết đến cơ quan biến thành nang ấu trùng định vị ở các cơ quan:

• Ở cơ: nhức mỏi, sụt cân,mệt,cáu gắt Phát hiện bằng X quang khi nang bị vôi hóa

• Mô dưới da: thể hiện những nốt nhỏ, di động, không đau, phát hiện nhờ sinh thiết

• Ở mắt: ở hốc mắt gây lồi và lé

• Mí mắt, kết mạc, giác mạc: cử động nhãn cầu khó khăn

• Ở dịch kính, võng mạc: rối loạn thị giác

• Ở cơ tim: nhịp tim nhanh, khó thở, ngất xỉu

• Ở não: là nặng nhất gây nhức đầu, chóng mặt, động kinh

• Âua trùng còn có thể đến cơ quan khác: phổi, thận

không có triệu chứng khi ấu trùng sống nhưng gây

viêm tế bào cấp tính khi ấu trùng chết

Chu trình phát triển của sán dây

lợn (Toenia solium)

Bệnh ấu trùng sán

dây lợn ở da

6

• Albendazol (Zentel): 15 mg/kg/ngày chia 3 lần x

8-30 ngày hay 400 mg x 2 lần/ngày x 8-8-30 ngày

• Dùng thêm corticoid

5 Phòng bệnh: không ăn thịt lợn sống, rau cải sống,

uống nước sôi.

Ấu trùng sán dây nhỏ

Echinococcus granulosus

1 Hình thể

• Sán trưởng thành rất nhỏ, dài 3-6mm

• Đầu có chủy lồi, chứa 2 hàng móc

• Thân gồm 3-4 đốt, đốt chót là đốt già chứa trứng

• Trứng rất giống trứng Sd heo, bò

09/26/18 10

Hình theå Echinococcus granulosus

09/26/18 12

Hydatid

2 Chu trình PT

• Sán trưởng thành sống ở chó hay thú hoang, đốt theo phân ra ngoài → trứng → nhiễm ĐV ăn cỏ, người → dạ dày → phôi 6 móc → qua thành dd → Tĩnh Mạch vào gan/phổi → định vị ở

cơ quan → AT hydatid phát triển

Chu trình phát triển của

Echinococcus granulosus

Cấu trúc của AT hydarid từ ngoài vào trong:

•Một vỏ bọc ngoài

•Một màng sinh mầm

•Nhiều nang sinh mầm phát sinh

•Bên trong bướu là dịch chất nhày

•Chó nhiễm khi ăn thịt chứa nang vào ruột, đầu sán phóng thích bám vào màng ruột

•Nếu không gặp ký chủ, nang hóa vôi thoái hóa và chết

3 Dịch tễ

•Bệnh gặp khắp nơi trên TG,thường ở nơi nuôi nhiều cừu,bò

4 Lâm sàng

• Nang phát triển chậm, thường không có triệu chứng, khi nang vỡ, xuất hiện các triệu chứng thường gặp ở các cơ quan:

• Gan: chèn ép ống mật, vàng da

• Phổi: khạc ra máu, ho liên tục, áp xe phổi

• Não: tăng áp lực sọ gây động kinh

• Thận: suy chức năng thận

5 Chẩn đoán

• Bệnh nhân có tiền sử đến vùng có dịch, gần với chó

• Chụp hình gan xác định các bướu không hóa vôi

Hydatid trong gan

ngựa Hydatid trong gan cừu

Hydatid ở chuột

ECHINOCOCCUS MULTILOCULARIS

• AT E multilocularis ít phổ biến, bệnh nguy hiểm gây chết

người

• SD E multilocularis giống E gramnulosis nhưng Kích

thước nhỏ hơn, ký chủ chính là chồn, sói Ký chủ trung gian là loài gặm nhấm

• Chu trình phát triên giống E gramnulosis

• Chẩn đoán tốt nhất bằng phương pháp miễn dịch học

Điều trị: giải phẫu loại bỏ nang

• KST đề kháng với prariquantel phải dùng albendazol liều cao

Ấu trùng sán dây

Spirometra erinacei

Đầu của Sparganum

Sparganum xuyên qua thành

ruột

• Là ấu trùng GĐ2 của sán dây Spirometra

erinacei, khá giống sán dây cá nhưng nhỏ

hơn(dài từ 0.6-1m), trúng có nắp, hơi nhọn 2 đầu, KT 55-76x30-43µm

Sán dây /ruột non chó, mèoTrứng phóng thích theo phân phát triển khi gặp nướcấu trùng lông,cyclops nuốt ấu trùng lôngấu

trùng procercoid phát triển ở cyclopsếch,bò sát,chuột gà nuốt cyclops,procercoid đi qua

thành dạ dày đến cơ  plérocercoid

(sparganum hình dây băng dài 3cm)chó

mèo ăn phải cho sán dây trưởng thành

• Người bị nhiễm khi uống nước có Cyclops

hoặc thịt ếch chưa chín AT vào ống tiêu hóa

→ xuyên thành ruột → nang ở mô dưới phúc mạc, bàng quang, da → AT di chuyển thường không có triệu chứng

• Biểu hiện lâm sàng ở mắt: phù quanh hốc mắt, viêm loét giác mạc, viêm dây thần kinh thị giác.

• Điều trị: PP hiệu quả nhất là rạch gắp sparganum ra, phải kheo tay nhất la benh ở mắt Chưa có thuốc điều trị an toàn

• Phòng bệnh: không ăn thịt ếch, lươn chưa chín.