Tổ chức dạy học trên cơ sở vấn đề nội dung kiến thức về Hiện tượng Quang điện (Luận văn thạc sĩ)

Tổ chức dạy học trên cơ sở vấn đề nội dung kiến thức về Hiện tượng Quang điệnTổ chức dạy học trên cơ sở vấn đề nội dung kiến thức về Hiện tượng Quang điệnTổ chức dạy học trên cơ sở vấn đề nội dung kiến thức về Hiện tượng Quang điệnTổ chức dạy học trên cơ sở vấn đề nội dung kiến thức về Hiện tượng Quang điệnTổ chức dạy học trên cơ sở vấn đề nội dung kiến thức về Hiện tượng Quang điệnTổ chức dạy học trên cơ sở vấn đề nội dung kiến thức về Hiện tượng Quang điệnTổ chức dạy học trên cơ sở vấn đề nội dung kiến thức về Hiện tượng Quang điệnTổ chức dạy học trên cơ sở vấn đề nội dung kiến thức về Hiện tượng Quang điệnTổ chức dạy học trên cơ sở vấn đề nội dung kiến thức về Hiện tượng Quang điệnTổ chức dạy học trên cơ sở vấn đề nội dung kiến thức về Hiện tượng Quang điệnTổ chức dạy học trên cơ sở vấn đề nội dung kiến thức về Hiện tượng Quang điện

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

==-e2RIIca -

NGUYÊN THỊ THANH MAI

TÔ CHỨC DẠY HỌC TREN CO SO VAN DE NOI DUNG KIEN THUC

VE “HIEN TUONG QUANG DIEN” — VAT LI 12

LUAN VAN THAC SI KHOA HOC GIAO DUC

HA NOI - 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

==-#›2klqa=-=-

NGUYÊN THỊ THANH MAI

TỎ CHỨC DẠY HỌC TREN CO SO VAN DE NOI DUNG KIEN THUC

VE “HIEN TUONG QUANG DIEN” - VAT LI 12

Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Vật lí

Mã số: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học : GS TS BO HUONG TRA

HA NOI - 2017

LOI CAM ON

Lời đầu tiên, tôi xin bảy tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến GS TS Dé Huong Tra

về sự hướng dẫn, góp ý tận tình và quý báu, không ngừng động viên tôi trong suốt quá trình xây dựng và hoàn thiện luận văn

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn tới các thầy giáo,cô giáo,cán bộ trong

tổ bộ môn Lí luận và Phương pháp giảng dạy Khoa Vật lí trường Đại học sư phạm Hà Nội II đã trực tiếp giảng dạy tôi và giúp tôi có cơ hội học tập, nâng cao trình độ vẻ lĩnh vực lý luận và phương pháp dạy học vật lý

Tôi xm gửi lời cảm ơn đến Ban Giám Hiệu, Phòng Sau đại học trường

Đại học sư phạm Hà Nội II đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để khóa học được

hoản thành tốt đẹp

Tôi xin cảm ơn các bạn lớp Vật lí K19 trường Đại học sư phạm Hà Nội

luôn động viên, giúp tôi trong quá trình học tập

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu , các đồng nghiệp trong tổ

Vật lí, các em học sinh trung tâm dạy nghề và GDTX Văn Yên, tỉnh Yên Bái

nơi tôi đang công tác đã giúp đỡ, tạo điều kiện để tôi tiến hành thực nghiệm

sư phạm

Mặc dù, tôi đã cố găng hết sức nhưng với thời gian có hạn nên luận văn còn có nhiều khuyết điểm và thiếu sót Kính mong nhận được sự góp ý, nhận xét, xây dựng từ thầy cô và các bạn đề luận văn được hoàn chỉnh hơn

Một lần nữa, tôixin gửi lời tri ân đến tất cả mọi người!

Hà Nội, ngày 04 tháng 12 nắm 2017

Tac gia

Nguyễn Thị Thanh Mai

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các sô liệu và

kết quả nghiên cứu chưa được công bố trong bất kì công trình nào khác

Hà Nội, ngày 04 tháng 12 năm 2017

Tac gia

Nguyễn Thị Thanh Mai

MỤC LỤC

(9557.100001 .A A H 1

1 Ly do chon dé tais.iccccccccscsesscssssssssesesscsesssscsssassesscsesssssssesacstsscavsesssassesees 1

2 Muc dich nghi€n ctu 3

3 Nhi6M VU NghiEN CUU 2.00 3

4 Khách thê và đối tượng nghiên cỨu 5 + +2 exeEkcxeeerxrerrerkee 3

5 Vấn đề nghiên CỨU 2-2 kẻ E#EE+EEEEESEEEEEEEEEEEEEEEEEEETEErkckrrkrkererie 4

6 Giả thuyết nghiên cỨU 2 - 2 2S +EE+ESEE£ESEEEEEEEEEEEEEEEEEEEkrkerereerrre 4

3h20 20 in 4 9300010/012800)119831340)15i 80/4 000 4

9 Đóng góp của đề tài -s- sex E171 E1311 711115111218 rkerrr 5

10 Cấu trúc của luận văn -:-c-+++crtrtrrtttrtrrrrrrrtrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrre 5

CHƯƠNG 1CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA DẠY HỌC TRÊN CƠ SỞ VẤN DE 6

1.1 Tổ chức dạy học trên cơ sở vấn đỀ ác cs test E33 EEsEeerersrees 6

1.1.1 Lịch sử dạy học trên cơ sở vấn đỀ sec se sc xe Teen net ge re srersred 6

1.1.2 Thế nào là dạy học trên cơ sở vẫn đỀ ca cs te ca SE cEcerxceEEsEsersrsrees 6

1.1.3 Mục tiêu của dạy học trên cơ sở vẫn đỀ is cc sec vsreeeererererersree 7

1.1.4 Đặc điểm của dạy học trên cơ sở vấn đề -cs se ca ca set se rersrereed 8

1.1.5 Cách viết tình huỗng trong PBiL, - s2 + s£z+Eersrecer 11 1.1.6 Cac giai doan tô chức dạy học trên cơ sở vấn đỀ scscscscscees 12 1.1.7 Những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện dạy học trên cơ sở vấn đề 15 1.2 Bồi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề của học sinh . - 18 1.2.1 Năng lực vả năng lực giải quyết vấn đỀ 5s cscscsersrscee 18

IĐN HN 4 Liêu on i0 00 — 18

1.2.1.2 Câu trúc năng lựC . - «sẻ +xe 3k ExEEE vn ckgrrycr 19

1.2.2 Năng lực giải quyết vẫn đỀ - + s-cs xe cxxx xe ckeverkrrxerxerrreee 20 1.2.2.1 Khái niệm năng lực giải quyết vấn đề 2s scscsersrscee 20

1.2.2.2 Các thành tô năng lực giải quyết vẫn đề 2 ss+ssrs+zsrxee 21 1.2.3 Dạy học trên cơ sở vân đê với việc bôi dưỡng NL giải quyết vân đê của hỌC SINH .- con ng nọ ng ep 24

1.3 Kiểm tra, đánh giá năng lực của học sinh - <5 se exx+ersrecere 25

IENIEO 62 8i 0 vn 25 1.3.2 Một số công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đẻ 28 1.3.2.1 Đánh giá theo tiêu chí (RUDTIC) 5 G55 25112 sssssssea 28

1.3.2.2 Hồ sơ học 0155 28

I9) n5 29

.458067.))09510019)/c0001155 31

CHUGNG 2THIET KE TIÊN TRÌNH DẠY HỌCTRÊN CƠ SỞ VẤN ĐỀ

VỀ “HIỆN TƯỢNG QUANG ĐIỆN”?VÀ “HIỆN TƯỢNG QUANG ĐIỆN

0:9) /.vinnr 32

2.1 Phân tích nội dung kiến thức bải “Hiện tượng quang điện”và bài “Hiện tượng quang điện trong”- Vật lÍ ]2 -c SH ng ng kg 32 2.1.1 Nội đung kiến thức về “Hiện tượng quang điện”và “Hiện tượng quang 00500019: T007 32 2.1.2 Đặc điểm kiến thức về “Hiện tượng quang điện”và “Hiện tượng quang 00500019: T007 33 2.2 Thực trạng của việc dạy và học nội dung “Hiện tượng quang điện”và

“Hiện tượng quang điện trong” ở trung tâm giáo dục thường xuyên 34

2.2.1 Mục đích điều tra - Ga SE 33388 SEEE SE S888 E22 eeEereeerred 34

2.2.2 Kết quả thu được qua điều tra thực tẾ - - sec xecesrecscesrerxee 35 2.2.3 Những khó khăn mà học sinh gặp phải khi học bài “Hiện tượng quang điện”và bài “Hiện tượng quang điện trong”” -« «5s sssssx2 36 2.3 Nguyên nhân của thực trạng dạy và hỌcC 557cc nssssske 37 2.3.1 Nguyên nhân khách quan - - 55c n1 1191133515551 x2 37

2.3.2 Nguyên nhân chủ quan - 5 22c 11339 1395111555111 k, 37

2.4 Một số ý kiến đỀ Xuất - -csstn TEHE TH 1E ng chư cv 38

2.5 Thiết kế tiến trình dạy học trên cơ sở vẫn đề nội dung kiến thức “Hiện tượng quang điện”và bài “ Hiện tượng quang điện trong” Vật lí 12 39 2.5.1 Mục tiêu dạy hỌC - - c cọ TH TH ng ng ng rg 39

“5 "hh‹ áo 1 39

2.5.1.2 Kĩ năng - cọ HH ng ng T9 nh 40

2.5.1.3 Phát triển thái độ tình cảm: . -©2c++cctcsrtesrrrrrrtrrrrerrree 40

2.5.2 Xây dựng “van đề” cần nghiên cứu . - - sec xs+e+ze+sessrscxee 40

2.5.3 Chuẩn bị các điều kiện tổ chức 2b) 0i 1 51

2.6 Xây dựng tiêu chí đánh giá năng lực giải quyết vẫn đề của học sinh 61

.458067.))09510019)/c001115 65 CHUONG 3THUC NGHIEM SƯ PHẠM - 5 2555 sex 66

3.1 Mục đích, đối tượng, nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm - 66 3.1.1 Muc dich thuc nghiém su plham: ccccsseccsssseccsssrsceessseeesesseeeessnes 66

3.1.2 Đối tượng thực nghiệm sư phạm: - «5 5 +5 s+s+sssss2 66

3.2 Phương thức thực nghiệm sư phạm .cccccccsssseccsssrsceesssecesesseeeeesenes 67

3.3 Thoi gian va ké hoach thuc nghiém su pham .cecsesseseseceseeseseeeeees 68

3.3.1 Thời gian thực nghiệm sư phạm . - 555 S5 5s ssssssssssssss 68 3.3.2 Ké hoach thuc NghigM SU PhaM csscccesssceccssnececessseceessseceeseseeeeeess 68 3.4 Đánh giá kết quả thực nghiệm - + - 2 + xẻ eE+EeEEEeEvEerxrsererxee 70

3.4.1 Đánh giá định tính 5 S< + 3199 39 11 9 ng ng HH ng ng 70

3.4.2 Đánh giá định lượng kết quả của việc phát triển năng lực GQVĐ 74

.458067.))0951019))/c6c 1 81 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHHỊ, - ++55c+ccserrrsrrerrrrrrrrerrrer 83 IV.9001209:7)8.4:7 0011 85

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

1 Dạy học trên cơ sở vân đê (Problem Based learning) PBL

DANH MUC CAC BANG

Bảng 1.1 Cấu trúc năng lực giải quyết vấn đề và các thành tô của nó 22 Bảng 1.2 So sánh đánh giá năng lực và đánh giá kiến thức, kỹ năng 26 Bảng 2.1.G1ới hạn quang điện của kim lOại 555 5c 5s s+sss+ 43 Bảng 2.2 Kế hoạch dạy học nội dung kiến thức . :-ss se ceseceze se sa 51 Bang2.3 Tién trình dạy học về hiện tượng quang điệnngoài 52

Bang 2.4 Phiéu tong két kiến thức số I 2-22 2+ s2 +s£z+zecszreee 56

Bảng2.5 Tiến trình dạy học nội dung kiến thức về hiện tượng quang điện

"(0:07 57 Bang 2.6 Phiếu tổng kết kiến thức SỐ 2 - 5s +x+zsEeEsrErkerkrrereee 61 Bảng 2.7 Cấu trúc năng lực giải quyết vấn đề và các thành tố của nó 62 Bảng 3.1 Kế hoạch thực nghiệm sư phạm - 555 5c << ssssss 69

Bang 3.2 Kết quả khảo sát câu hỏi 5 (5c Sex EEEeEEkrkrkreerees 73

Bang 3.3 Kết quả đánh giá năng lực GQVĐ của HS khi dạy học nội dung kiến thức về “Hiện tượng quang điện” sex ckeEeEeEeExEkrkrereerees 74 Bang 3.4.Kết quả đánh giá năng lực GQVĐ của HS khi dạy học nội dung kiến thức về “Hiện tượng quang điện trofng” sex ckexsreverrkrerkreerees 77

DANH MỤC CÁC HÌNH VẾ

Hình 1.1 Quy trình dạy học trên cơ sở vấn đề . +2 ccscscezcscseceee 14 Hình 2.1 Cửa tự động đóng, THỞ G5 S0 2111 1 1 91 se 41 Hình 2.2 Thí nghiệm của H€T(Z - - c5 1230993910 188 110 11 xe 42 Hình 2.3 Cầu tạo của tế bảo quang điện 2-2 ©z+zxersrereererrereee 45

Hình 2.4.Cảm biến khói thuốc lá, khí CO và các khí độc khác 46

Hình 2.5 Sơ đồ hệ thống đèn đường - - ssrxcrsrersrkrkerkrrereee 48 Hình 2.6 Sơ đồ hệ thông đèn đường hoàn chỉnh 2 2s s5: 49

Hình 3.1 Sơ đồ lớp học tô chức thảo luận nhóm 2-22 cszszszs z5: ó8

Đề khăng định tầm quan trọng của công cuộc đổi mới phương pháp dạy học, hội nghị lần thứ 2 của Ban chấp hành trung ương khóa VIII về những giải pháp chủ yếu trong giáo đục và đảo tạo đã chỉ rõ: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lỗi truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng phương pháp tiên tiến và phương pháp hiện đại vào quá trình dạy học để bồi dưỡng cho HS năng lực tư duy sáng tạo, năng lực tự giải quyết vẫn đề”

Vật lí ở trường phổ thông chủ yếu là vật lí thực nghiệm Việc dạy học

Vật lí phải làm cho các em HS nắm rõ bản chất của sự vật hiện tượng xung

quanh mình, từ đó hình thành các kĩ năng phát hiện và giải quyết các vấn đề

của cuộc sống Người thầy trong quá trình đạy học có vai trò định hướng hoạt động nhận thức cho học sinh, hướng dẫn HS giải quyết các vấn đề thực tế bằng kiến thức trong nhà trường, đưa kiến thức hàn lâm vào thực tiễn cuộc sống, hỗ trợ HS trong việc phát hiện vẫn đề, nghiên cứu vấn đề và tìm câu tra lời cho vấn đề Trong quá trình đó, HS tự chiếm lĩnh kiến thức, rèn khả năng

tự lập, sáng tạo vả kĩ năng giải quyết vẫn đề Chính vì thế, việc sử dụng các phương pháp dạy học hiện đại vào giờ học Vật lí ở trường phô thông là việc

rất nên làm đối với người giáo viên Vật lí

Một trong những phương pháp dạy học hiện đại g1úp người giáo viên Vật lí có thể thành công trong việc phát triển NL GQVĐ của học sinh là dạy học trên cơ sở vẫn đề Phương pháp này xuất hiện đầu tiên vào năm 1970 tại trường Đại học Hamiton —-Canada [16] sau đó được phát triển nhanh chóng tại trường Dai hoc Maastricht — Ha Lan va duoc sử dụng ở nhiều nước trên thế giới[16] với dạy học trên cơ sở vấn đề, người giáo viên có thể giúp học sinh phát huy vai trò tự lực trong việc giải quyết một nhiệm vụ gắn với thực tiễn, qua đó các em chiếm lĩnh kiến thức và phát triển các kỹ năng cần thiết cho cudc sống Dạy học trên cơ sở vẫn đề không chỉ tạo môi trường học tập, khám phá đầy hứng tha ma đi kém với nó còn là hình thức trao đối, thể hiện quan điểm của bản thân trước các vẫn đề của cuộc sống Với các đặc điểm nảy, dạy học trên cơ sở nêu vẫn đề là một trong các phương pháp dạy học tích cực có thể đáp ứng yêu cầu đối mới nói trên

Năm 1887,nhà vật lý học người Đức tên là Henrich Rudolf Hertz đã phát hiện ra hiện tượng quang điện, chính hiện tượng này đã làm thay đối về quan niệm về ánh sáng là sóng đã tồn tại hàng thế kỉ Trong hệ thống các kiến thức Vật lí ở trường phố thông, kiến thức vẻ “Hiện tượng quang điện” và

“Hiện tượng quang điện trong ” là phần kiến thức có nhiều ứng dụng trong cuộc sống như tế bảo quang điện, quang điện trở, pin quang điện Tuy nhiên khi học những nội dung này, các em vẫn thấy thiếu liên hệ với thực tế và thiếu hứng thú, chưa có sự tích cực, chủ động, sảng tạo trong học tập

Với những lí do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài :Tổ chức dạy học trên

cơ sở vẫn đề nội dung kiến thức về “Hiện tượng quang điện” — Vật lí 12

Luan van đủ ở file: Luận văn full