Chương 4 các vấn đề môi trường toàn cầu MTVCN

✓ Các quá trình và hiện tượng khí quyển diễn ra trong tầng này.. -* Hậu quả:• Băng tan → nhiều vùng bị ngập; • Khí hậu Trái đất biến đổi; • Một số sinh vật bị thu hẹp không gian sống; •

MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI

Chương 4:

Các vấn đề môi trường

toàn cầu

NỘI DUNG CHƯƠNG 4:

4.1 Giới thiệu chung

4.2 Khí quyển

4.3 Hiệu ứng nhà kính

4.4 Mưa acid

4.5 Suy giảm tầng ozone

4.6 Biến đổi khí hậu

4.1 GIỚI THIỆU CHUNG

• Thời tiết là trạng thái khí quyển đặc trưng bởi

một tập hợp các yếu tố khí tượng quan sát được ởtừng lúc hoặc trong một khoảng thời gian nào đó

* Khí hậu:

• Khí hậu là tập hợp các điều kiện khí quyển vốn cótrên một khu vực nào đó

Ví dụ:

→Khí hậu phụ thuộc vào

hoàn cảnh địa lý của

khu vực

4.1 GIỚI THIỆU CHUNG

* Nhân tố chi phối sự hình thành và biến đổi thời tiết, khí hậu:

→ Bức xạ mặt trời là năng lượng cơ bản khống

chế thời tiết, khí hậu.

4.1 GIỚI THIỆU CHUNG

• Sản xuất nông nghiệp;

• Hoạt động hàng không;

• Vận chuyển hàng hóa, khai thác trên biển;

• Xây dựng, y tế, viễn thông, du lịch, lễ hội, vuichơi,…

* Ý nghĩa của thời tiết, khí hậu đối với nền kinh

tế quốc phòng và an ninh:

4.1 GIỚI THIỆU CHUNG

3.2.2 Thành phần của khí quyển

⚫ Không khí khô và sạch là hỗn hợp gồm khí oxy,nito, khí Argon, CO2,… (không chứa hơi nước,

4.2.3 Cấu trúc của khí quyển

• Có nhiều cách phân chia

- Phân chia theo sự phân bố nhiệt độ theo độ cao:

➢ Tầng đối lưu (Troposphere):

✓ Độ cao trung bình: 0 – 11km từ mặt đất.

✓ Độ cao thay đổi theo vị trí địa lý: 8 – 9km ở các cực; khoảng 17km ở xích đạo.

✓ Chiếm khoảng 70% khối lượng khí quyển.

✓ Khoảng ¾ khối lượng khí quyển ở tầng này.

✓ Thành phần chính: N2, O2, CO2 và hơi nước.

✓ Nhiệt độ: +40 0 C → -500C.

✓ Các quá trình và hiện tượng khí quyển diễn ra trong tầng này.

→ Quyết định điều kiện thời tiết của Trái đất.

4.2.3 Cấu trúc của khí quyển

✓ Có sự đối lưu và trao đổi nhiệt với bề mặt Tráiđất → Các chất ô nhiễm trong không khí dễ dàng

bị xáo trộn, pha loãng hoặc biến đổi trong tầngnày

✓ Nồng độ CO2 cao ở trong các đô thị, các khucông nghiệp và chủ yếu tập trung ngay sát mặtđất

➢ Tầng đối lưu (Troposphere):

✓ Sự xáo trộn không khí chậm so với tầng đối lưu

→ nếu chất ô nhiễm hiện diện ở đây thì sẽ gây ônhiễm lâu dài

4.2.3 Cấu trúc của khí quyển

➢ Tầng trung gian (Mesosphere):

không khí từ tầng đối lưu đến trung gian gọi là tầng

đồng quyển.

4.2.3 Cấu trúc của khí quyển

➢ Tầng nhiệt (Tầng ion - Thermosphere):

✓ Độ cao trung bình: 85 – 500km

✓ Nhiệt độ: -920C → +12000C

✓ Do tác dụng của tia tử ngoại, tia X → nhiều phân

tử bị phân ly thành nguyên tử Sau đó bị ion hóathành các ion (kể cả N2)

✓ Thành phần chính: các ion

4.2.3 Cấu trúc của khí quyển

➢ Tầng ngoài (Tầng điện ly - Exosphere):

✓ Độ cao trung bình: trên 500km (Không có giớihạn rõ rệt về giới hạn trên: khoảng 1000km)

✓ Nhiệt độ: đến 17000C

✓ Không khí rất loãng

✓ Thành phần chính:

• Trên 1500km: chỉ có ion Hydro (H+)

• Dưới 1500km: có ion Oxi (O+) và ion Heli (He+)

4.2.3 Cấu trúc của khí quyển

4.3 Hiệu ứng nhà kính

Hiệu ứng nhà kính Hiện tượng mất cân bằng năng lượng nhận được

* Khái quát:

* Nguyên nhân:

• Khí nhà kính: CO 2 , CH 4 , CFC, N 2 O, O 3,…

-* Hậu quả:

• Băng tan → nhiều vùng bị ngập;

• Khí hậu Trái đất biến đổi;

• Một số sinh vật bị thu hẹp không gian sống;

• Dịch bệnh bùng phát → ảnh hưởng sức khỏe conngười

4.4 Mưa acid

4.4 Mưa axít

* Khái niệm:

• Nước mưa nguyên chất có pH dao động nhưng

thường nhỏ hơn 7 (do có sự hiện diện của CO 2)

• Khi không khí ô nhiễm → pH của nước mưa thấp,giá trị từ 2 - 5

→ Khi nước mưa pH < 5,6: gọi là mưa axít.

* Cơ chế:

4.4 Mưa axít

* Tác hại:

• Gây chết rừng, thiệt hại hoa màu;

• Giảm tuổi thọ của các công trình, máy móc;

• Tăng tích lũy kim loại nặng trong nước;

• Ảnh hưởng xấu tới các thủy vực (giảm độ đa dạngsinh học trong thủy vực);

• Làm đất bị axít hóa

4.4 Mưa axít

4.5 Suy giảm tầng ozon

* Khái quát:

• O 3 tập trung nhiều ở độ cao 18 – 40km trong tầng bình lưu.

• Hàm lượng O3 trong kk rất thấp.

→ Ngăn chặn phần lớn tia cực tím xuống Trái đất

→ bảo vệ sự sống của sinh vật và con người

• Dưới tác động của ô nhiễm kk → hàm lượng ozontrong tầng bình lưu giảm →suy giảm tầng ozon

• Suy giảm ozon thay đổi theo vùng địa lý và theomùa

* Cơ chế:

* Cơ chế:

* Hậu quả:

• Tăng hiệu quả hiện tượng hiệu ứng nhà kính

• Ảnh hưởng đến sinh vật: sinh trưởng, phát triển

• Gây một số bệnh trực tiếp cho con người: ungthư da, đục thủy tinh thể, biến đổi di truyền…

4.6 Biến đổi khí hậu

Khái niệm

• Những biến đổi trong môi trường vật lý hoặc sinh học,

• ảnh hưởng có hại đáng kể đến thành phần, khả năng phục hồi hoặc sinh sản của các hệ sinh thái tự nhiên,

• hệ thống kinh tế - xã hội hoặc đến sức khỏe, phúc lợi của con người.

(Công Ước LHQ)

Biểu hiện

• Sự nóng lên của khí quyển và Trái đất;

• Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển

có hại cho môi trường sống của con người và cácsinh vật trên Trái đất;

• Sự dâng cao mực nước biển do băng tan;

• Sự di chuyển của các đới khí hậu dẫn tới nguy cơ

đe dọa sự sống của các loài sinh vật, các HST vàhoạt động của con người;

• Sự thay đổi cường độ hoạt động của quá trìnhhoàn lưu khí quyển, chu trình tuần hoàn nước

Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu

đến Việt Nam

* Lưu ý đối với các nước giàu:

• Chiếm 15% dân số thế giới

• Tổng lượng phát thải CO2: chiếm 45%

* Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu:

• Nguyên tắc cơ bản đầu tiên trong UNFCCC:

«Các Bên phải bảo vệ hệ thống khí hậu vì lợi ích

của các thế hệ hiện nay và mai sau của nhân loại, trên cơ sở công bằng, phù hợp với những trách

nhiệm chung nhưng có phân biệt và Bên các nước

phát triển phải đi đầu trong việc đấu tranh chống BĐKH và những ảnh hưởng có hại của chúng»

• Nhiệt độ tăng cao nhất vào mùa đông, thấp nhấtvào mùa xuân.

* Thực trạng BĐKH ở Việt Nam

• Hạn hán xuất hiện thường xuyên hơn trong mùa

khô

• Mưa cực đoan giảm đáng kể ở vùng Đồng Bằng Bắc Bộ, tăng mạnh ở Nam Trung Bộ và Tây

Nguyên

• Số lượng bão mạnh có xu hướng tăng

• Số ngày rét đậm, rét hại có xu thế giảm nhưng xuất hiện những đợt rét dị thường

• Ảnh hưởng của El Nino và La Nina có xu thế

tăng

* Thực trạng BĐKH ở Việt Nam

* Thực trạng của BĐKH:

Mực nước biển dâng:

- Theo số liệu mực nước quan trắc tại các trạm hải

văn:

• Giai đoạn 1993-2014, mực nước tại các trạm có

xu thế tăng khoảng 3,34mm/năm

- Theo số liệu vệ tinh giai đoạn 1993-2014:

• Mực nước trung bình toàn Biển Đông có xu thế tăng (4,05±0,6mm/năm)

• Mực nước trung bình khu vực ven biển Việt Nam

có xu thế tăng (3,50±0,7mm/năm)

Kịch bản xây dựng BĐKH và mực nước

biển dâng

• Kịch bản BĐKH :

– Dựa trên các giả định về sự thay đổi nồng độ khí nhà kính gắn liền với các phương án phát triển kinh tế - xã hội toàn cầu

• Bộ TN và MT:

– Đã xây dựng các kịch bản về biến đổi khí hậu

và nước biển dâng

– Kịch bản được tính toán bằng mô hình toán lý

mô phỏng hệ thống khí hậu với số liệu đầu vào

là nồng độ các khí nhà kính

* KỊCH BẢN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO VIỆT NAM VÀO CUỐI TK 21

NHIỆT ĐỘ:

• Theo kịch bản RCP4.5, nhiệt độ trung bình

năm tăng 1,9÷2,4oC ở phía Bắc và 1,7÷1,9oC

ở phía Nam

• Theo kịch bản RCP8.5, mức tăng 3,3÷4,0oC ở phía Bắc và 3,0÷3,5oC ở phía Nam

Về lượng mưa:

• Theo kịch bản RCP4.5, lượng mưa năm tăngphổ biến từ 5÷15%

• Theo kịch bản RCP8.5, mức tăng nhiều nhất

có thể trên 20% ở hầu hết Bắc Bộ, TrungTrung Bộ, một phần Nam Bộ và Tây Nguyên

* KỊCH BẢN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO VIỆT NAM VÀO CUỐI TK 21

→ xây dựng bản đồ ngập

Kịch bản nước biển dâng theo các kịch bản RCP

cho dải ven biển VN

Nguy cơ ngập ứng với mực nước