Nhà quản lý công phải chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan quyền lực nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội và của quần chúng nhân dân...9 2.7.. Tuy nhiên, do môi trường thực hiệ
Trang 1TIỂU LUẬN
LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG
ĐỀ TÀI: CHỨNG MINH NHÀ QUẢN LÝ CÔNG CHỊU ÁP LỰC HƠN NHÀ QUẢN LÝ TƯ
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2017
Trang 2MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 1
PHẦN NỘI DUNG 2
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHÀ QUẢN LÝ CÔNG 2
1.1 Khái niệm 2
1.2 Đặc điểm 3
CHƯƠNG 2 CHỨNG MINH NHÀ QUẢN LÝ CÔNG CHỊU ÁP LỰC HƠN NHÀ QUẢN LÝ TƯ 4
2.1 Nhà quản lý công chịu sự chi phối mạnh mẽ của chính trị 4
2.2 Nhà quản lý công chịu sự chi phối của hệ thống pháp luật 6
2.3 Nhà quản lý công chịu sự ràng buộc của các quy định về sử dụng tài chính 8
2.4 Nhà quản lý công có mục tiêu hoạt động: đảm bảo lợi ích của quốc gia, tập thể và cá nhân 8
2.5 Nhà quản lý công phải bảo đảm hiệu quả kinh tế gắn liền với hiệu quả xã hội 9
2.6 Nhà quản lý công phải chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan quyền lực nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội và của quần chúng nhân dân 9
2.7 Nhà quản lý công phải tuân theo quy trình làm việc nghiêm ngặt 10
2.8 Nhà quản lý công có phạm vi ảnh hưởng rộng rãi hơn, tác động đến nhiều đối tượng trong xã hội 11
2.9 Nhà quản lý công mang tính đại diện cho cộng đồng 12
CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN GIẢM NHẸ ÁP LỰC CHO NHÀ QUẢN LÝ CÔNG 12
3.1 Nâng cao năng lực của nhà quản lý công 12
3.2 Xây dựng cơ chế quản lý, quy trình làm việc khoa học 15
3.3 Tạo động lực làm việc cho nhà quản lý công thông qua các chính sách 16
PHẦN KẾT LUẬN 18
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
Bất kỳ một nhà nước nào cũng thực hiện hai chức năng cơ bản, chức năng quản lý, điều tiết để duy trì trật tự xã hội bằng cách sử dụng quyền lực nhà nước (chức năng cai trị) và chức năng cung cấp các dịch vụ thiết yếu phục vụ nhu cầu chung của xã hội (chức năng xã hội hay chức năng phục vụ) Để thực hiện các chức năng này, nhà nước lập ra các cơ quan để cụ thể hóa chức năng, nhiệm vụ của mình, hoạt động đó gọi là quản lý công, chủ thể tiến hành hoạt động này gọi là nhà quản lý công
Nhà quản lý công là những cá nhân hay nhóm người thực hiện các hoạt động quản lý trong khu vực công Những người này có thể chia ra hai nhóm chủ yếu: những người nắm quyền lực nhà nước để điều tiết xã hội (nhóm cán bộ, công chức)
và nhóm người thực hiện các hoạt động sự nghiệp (viên chức sự nghiệp) Trong khi nhóm thứ nhất có hoạt động mang tính tương đối đặc thù (sử dụng quyền lực nhà nước) thì nhóm thứ hai hoạt động gần giống như trong khu vực tư nhân
Mặc dù việc quản lý các công việc của nhà nước và quản lý doanh nghiệp tư có nhiều điểm tương đồng (cùng sử dụng các nguồn nhân lực, vật lực để đạt mục tiêu) nhưng sự khác biệt về phạm vi, môi trường hoạt động, mục tiêu và quy trình quản lý đòi hỏi các nhà quản lý công phải đáp ứng các yêu cầu khắt khe hơn về kiến thức, năng lực, phẩm chất,… so với các nhà quản lý doanh nghiệp tư
Chính vì những đặc điểm trên mà nhiều người đã nhận định: “Trong hoạt động quản lý, các nhà quản lý trong khu vực công thường chịu nhiều áp lực hơn các nhà quản lý trong khu vực tư”
Trang 4PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHÀ QUẢN LÝ CÔNG
1.1 Khái niệm
Một số cách hiểu từ nhà quản lý (Manager) như sau:
- Là một cá nhân trong tổ chức chỉ huy người khác hoạt động và thông qua người khác để đạt được mục tiêu
- Là người chịu trách nhiệm quản lý, điều hành một bộ phận hay toàn bộ một tổ chức
- Nhà quản lý công là những cá nhân hay nhóm người thực hiện các hoạt động quản lý trong khu vực công Những người này có thể chia ra hai nhóm chủ yếu: những người nắm quyền lực nhà nước để điều tiết xã hội (nhóm cán bộ, công chức)
và nhóm người thực hiện các hoạt động sự nghiệp (viên chức sự nghiệp) Trong khi nhóm thứ nhất có hoạt động mang tính tương đối đặc thù (sử dụng quyền lực nhà nước) thì nhóm thứ hai hoạt động gần giống như trong khu vực tư nhân
Căn cứ vào chức năng quản lý, nhà quản lý công có thể hiểu theo nghĩa rộng
và theo nghĩa hẹp
Theo nghĩa rộng, thì tất cả những người tham gia vào bộ máy quản lý, bao
gồm: nhà quản lý cấp cao; nhà quản lý tham mưu và nhà quản lý nghiệp vụ
- Nhà quản lý cấp cao: là những người đứng đầu một tổ chức, một bộ phận Họ
có quyền ra quyết định, tổ chức thực hiện quyết định và chịu trách nhiệm về quyết định của mình trước cấp có thẩm quyền
- Nhà quản lý tham mưu: là những người có trình độ và thông thạo về một lĩnh
vực chuyên môn nào đó Họ không có quyền ra quyết định mà chỉ giúp nhà quản lý cấp cao soạn thảo các quyết định quản lý và chịu trách nhiệm về mặt chuyên môn
- Nhà quản lý nghiệp vụ: là những người thành thạo và tinh thông nhiệp vụ,
như thông tin, kiểm tra, giám sát, kế toán, kiểm kê… Họ không có quyền ra quyết định nhưng giúp nhà quản lý cấp cao trong việc bảo đảm cho tổ chức vận hành theo mục tiêu, kế hoạch đã định
Theo nghĩa hẹp, nhà quản lý công bao gồm những người trực tiếp ra quyết định
và tổ chức thực hiện quyết định quản lý
Trang 51.2 Đặc điểm
Giống như tất cả các nhà quản lý khác, các nhà quản lý công cũng phải thực hiện những chức năng quản lý khi thực hiện nhiệm vụ quản lý của mình
Henry Fayol khi xác định tính chất việc làm của các nhà quản lý đã chỉ ra 5 chức năng chủ yếu của hoạt động quản lý hành chính là: dự báo và lập kế hoạch; thiết
kế tổ chức; phối hợp; chỉ đạo điều hành và kiểm soát
Nhiều nhà nghiên cứu khác cũng trình bày những quan điểm khác nhau về chức năng quản lý, như L Gulick (07 chức năng quản lý: POSDCORB) hoặc G T Allion đưa ra 08 chức năng quản lý (quản lý nội bộ và quản lý các yếu tố bên ngoài)
Tuy nhiên, do môi trường thực hiện các hoạt động quản lý công khác với khu vực tư nhân, các nhà quản lý công bên cạnh các đặc điểm của nhà quản lý tư nhân còn chịu sự chi phối của nhiều yếu tố khác:
- Sự chi phối mạnh mẽ của chính trị
- Sự chi phối của hệ thống pháp luật: tuân theo pháp luật; chịu trách nhiệm trước pháp luật
- Sự ràng buộc của các quy định pháp luật do sử dụng nguồn lực công cộng
- Mục tiêu hoạt động: đảm bảo lợi ích của quốc gia, tập thể và cá nhân
- Bảo đảm hiệu quả kinh tế gắn liền với hiệu quả xã hội
- Chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan quyền lực nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội và của quần chúng nhân dân
Ngoài ra, các nhà quản lý công còn bị ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác như tính đại diện cho cộng đồng (tầng lớp xã hội, vùng, miền ), tính ổn định cao so với khu vực tư…
Trang 6CHƯƠNG 2 CHỨNG MINH NHÀ QUẢN LÝ CÔNG CHỊU ÁP LỰC HƠN NHÀ QUẢN LÝ TƯ
2.1 Nhà quản lý công chịu sự chi phối mạnh mẽ của chính trị
Chính trị là phạm vi hoạt động gắn với quan hệ giữa các giai cấp, quốc gia, dân tộc và các nhóm xã hội khác nhau xoay quanh một vấn đề trung tâm, vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước
Hoạt động của bộ máy nhà nước là việc thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp cầm quyền, tuân thủ ý chí chính trị của giai cấp cầm quyền Nhà nước tiến hành các hoạt động quản lý đời sống kinh tế - xã hội dưới sự lãnh đạo của đảng cầm quyền Trong đó, nhà quản lý công là chủ thể thực hiện các công việc của bộ máy nhà nước
và chịu sự chi phối mạnh mẽ của chính trị
Thứ nhất, nhà quản lý công có trách nhiệm cụ thể hóa các đường lối, chủ
trương của Đảng thành các chính sách, quy định pháp luật và tổ chức thực hiện trên thực tế
Chẳng hạn, chủ trương cải cách hành chính được đề cập trong nhiều Văn kiện Đại hội Đảng từ khóa VII (năm 1995) đến nay, đã được Nhà nước thể chế hóa thành Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg ngày 17/9/2001 về Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 - 2010 và Nghị quyết số 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011 về Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2020
Thứ hai, các cơ quan hành chính nhà nước tổ chức thực hiện các chính sách,
pháp luật đã ban hành dưới sự lãnh đạo của tổ chức đảng trong mỗi cơ quan
Cơ quan hành chính nhà nước có trách nhiệm xây dựng văn bản, chương trình,
kế hoạch hoạt động để thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước và bảo đảm thực hiện sự lãnh đạo của tổ chức đảng trong mỗi cơ quan Sự lãnh đạo của tổ chức đảng trong cơ quan hành chính nhà nước là sự lãnh đạo trực tiếp, gắn liền với hoạt động của các cơ quan hành chính Tổ chức đảng thực hiện vai trò này thông qua việc ban hành các nghị quyết và giám sát việc triển khai các nghị quyết đó Thông qua sự lãnh đạo và giám sát trực tiếp của mình, các tổ chức đảng có thể chấn chỉnh kịp thời những quan điểm, hành vi sai trái với đường lối, chủ trương của Đảng
Trang 7Thứ ba, các hoạt động quản lý nhà nước được triển khai thực hiện với sự tham
gia tích cực của đội ngũ đảng viên trong bộ máy nhà nước
Các đảng viên trong cơ quan hành chính nhà nước có nghĩa vụ gương mẫu thực hiện chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước phù hợp với cương vị, chức trách, nhiệm vụ được giao Các đảng viên ưu tú của Đảng được bổ nhiệm giữ các chức vụ trong các cơ quan hành chính nhà nước hợp thành đội ngũ những người lãnh đạo, các công chức cấp cao, chuyên gia, chuyên viên Thông qua đội ngũ này, các đường lối, chủ trương của Đảng được chuyển hóa thành hoạt động cụ thể, sinh động trong bộ máy nhà nước
Thứ tư, hoạt động quản lý nhà nước chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng.
Hoạt động quản lý nhà nước chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan, tổ chức (Cơ quan quyền lực nhà nước, cơ quan tư pháp, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, …), đồng thời cũng chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng Kiểm tra, giám sát của Đảng là một phương thức cơ bản để bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động quản lý nhà nước Đảng thực hiện kiểm tra, giám sát các tổ chức đảng và các đảng viên trong các cơ quan nhà nước để phát hiện, khuyến khích những nhân tố tích cực, đồng thời chấn chỉnh kịp thời các hiện tượng tiêu cực, vi phạm đường lối, chủ trương, điều lệ của Đảng Kiểm tra, giám sát của Đảng được thực hiện nghiêm túc và thường xuyên là điều kiện quan trọng để bảo đảm cho hoạt động quản lý nhà nước theo đúng đường lối, chủ trương của Đảng
Khu vực công phụ thuộc vào định hướng chính trị và phục vụ chính trị Vì vậy các nhà quản lý trong khu vực công cũng chịu sự chi phối mạnh mẽ của chính trị hơn các nhà quản lý trong khu vực tư
2.2 Nhà quản lý công chịu sự chi phối của hệ thống pháp luật
Nhà nước được xem là trụ cột của hệ thống chính trị, đây là chủ thể cơ bản tiến hành các hoạt động để nhằm cụ thể hóa chủ trương, đường lối của đảng chính trị thành chính sách, pháp luật và tổ chức, triển khai để đưa chính sách, pháp luật vào thực tiễn cuộc sống, sự thành bại của đảng chính trị phụ thuộc rất lớn đến kết quả hoạt động của bộ máy nhà nước
Trang 8Và trong bộ máy nhà nước, nhà quản lý công đóng vai trò là người trực tiếp ban hành các quyết định quản lý và tổ chức thực hiện Nhà quản lý công là người thực thi pháp luật và chỉ được hoạt động trong khuôn khổ, phạm vi pháp luật cho phép, điều này được thể hiện ở những nội dung cơ bản sau:
Thứ nhất, nhà quản lý công được tuyển dụng, sử dụng, quản lý theo pháp luật
quy định
Ở khu vực tư, các nhà quản lý tư được tuyển dụng, sử dụng, quản lý dựa trên các yêu cầu công việc của một bộ phận, một tổ chức Việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý các nhà quản lý tư tuân theo các quy định chung của pháp luật và các quy định cụ thể tại từng bộ phận, từng tổ chức Quá trình tuyển dụng, sử dụng và quản lý các nhà quản lý tư cũng linh hoạt, nhanh chóng và dễ dàng, chủ yếu nhằm đáp ứng nhu cầu của công việc, chú trọng năng lực công tác
Ngược lại, ở khu vực công, tất cả các quy trình tuyển dụng, sử dụng và quản lý các nhà quản lý công đều có quy định cụ thể rõ ràng về số lượng, tiêu chuẩn, điều kiện, lương thưởng, chính sách đào tạo, bồi dưỡng, … tại các văn bản pháp luật và mang tính chất bắt buộc thi hành Quy trình tuyển dụng, sử dụng và quản lý các nhà quản lý công chặt chẽ, cụ thể và nghiêm ngặt hơn rất nhiều so với các nhà quản lý tư Bên cạnh năng lực, các nhà quản lý công còn phải đáp ứng các yêu cầu về phẩm chất đạo đức chính trị và các yêu cầu cụ thể của vị trí công tác
Thứ hai, thẩm quyền hoạt động của nhà quản lý công do pháp luật quy định.
Ví dụ: Thẩm quyền của Đội trưởng Công an nhân dân quy định tại điểm b
khoản 2, Điều 39, Luật Xử phạt vi phạm hành chính quy định phạt tiền không quá 1.500.000 đồng
Như vậy nhà quản lý trong trường hợp trên chỉ được thực hiện thẩm quyền của mình trong phạm vi điều luật quy định Trường hợp, nhà quản lý công không thực hiện, hoặc thực hiện không đúng đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật Điều này khác với nhà quản lý tư vì nhà quản lý công chịu sự tác động, ràng buộc về mặt luật pháp ở mức độ cao hơn
Trong khi đó, hoạt động của nhà quản lý tư chủ yếu bị ràng buộc bởi điều lệ của tổ chức, mà điều lệ của tổ chức do chính tổ chức đó đặt ra, có thể thay đổi nếu
Trang 9cảm thấy không còn phù hợp Tất nhiên, mọi hoạt động của quản lý tư cũng nằm trong khuôn khổ của pháp luật của một quốc gia nhất định, nhưng xét về mặt tác động trực tiếp thì rõ ràng không thể bằng nhà quản lý công
Thứ ba, trách nhiệm pháp lý của nhà quản lý công nặng hơn nhà quản lý tư nếu
xảy ra vi phạm
Hoạt động của nhà quản lý công chịu sự ràng buộc chặt chẽ về mặt pháp lý Do
đó, nếu xảy ra vi phạm họ phải gánh chịu những bất lợi về mặt chế tài Cụ thể là các mức xử phạt được quy định Luật cán bộ, công chức; những hành vi vi phạm nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự
Đối với nhà quản lý tư trường hợp xảy ra vi phạm nếu ở mức độ hành chính chỉ bị xử phạt theo nội quy, quy chế hoạt động của công ty, hình thức phạt thường đánh vào lợi ích kinh tế của các chủ thể, rõ ràng mức độ chịu ảnh hưởng của chế tài thấp hơn so với nhà quản lý công
Dĩ nhiên, nếu nhà quản lý tư vi phạm luật hình sự cũng phải bị truy cứu nhưng
đó là một khía cạnh khác Ở đây, chúng ta đang bàn tới sự tương quan nội dung về mức độ vi phạm giữa hai chủ thể để thấy rằng nhà quản lý công chịu nhiều áp lực hơn nhà quản lý tư
2.3 Nhà quản lý công chịu sự ràng buộc của các quy định về việc sử dụng tài chính
Nhà quản lý công tổ chức và thực hiện các nhiệm vụ của mình dựa trên nguồn cung cấp tài chính từ ngân sách nhà nước Nguồn tài chính là một công cụ chung cho
cả nhà quản lý công và nhà quản lý tư nhưng chúng không có cùng quy tắc sử dụng
Nguồn tài chính của khu vực tư độc lập và mang tính linh hoạt, chủ động và mang tính ảnh hưởng ở phạm vi hẹp hơn so với nguồn tài chính trong khu vực công
Trong khi đó, các nguồn tài chính của khu vực công chủ yếu lấy từ thuế và lệ phí của các thành viên trong xã hội để phục vụ cho các mục đích chung của xã hội
Vì vậy, việc quản lý, sử dụng phải tuân theo các quy định của pháp luật và chịu sự kiểm tra, giám sát nghiêm khắc của cơ quan có thẩm quyền, của cộng đồng
2.4 Nhà quản lý công có mục tiêu hoạt động: đảm bảo lợi ích của quốc gia, tập thể và cá nhân
Trang 10Trong khu vực công, các nhà quản lý thường phải cố gắng dung hòa các quyết định để đối phó với rất nhiều áp lực (các nhóm lợi ích, dư luận xã hội…) để đảm bảo lợi ích của quốc gia và sự hài hòa lợi ích của các tập thể, cá nhân
Các chính sách họ đưa ra không vì mục tiêu của một cá nhân, một nhóm hay một địa phương nào mà đặt lợi ích của quốc gia lên trên hết
Ví dụ: Chương trình tổng thể cải cách hành chính; Chiến lược phát triển kinh
tế - xã hội đến năm 2020; Nghị quyết của chính phủ về đẩy mạnh phân cấp quản lý
2.5 Nhà quản lý công phải bảo đảm hiệu quả kinh tế gắn liền với hiệu quả
xã hội
Đối với nhà quản lý tư thì hiệu quả kinh tế là mục tiêu hàng đầu họ đặt ra và theo đuổi Tuy nhiên, trong khu vực công nói chung và đối với nhà quản lý công nói riêng mục tiêu họ theo đuổi là phải đảm bảo hiệu quả kinh tế gắn liền với hiệu quả xã hội Và trong các trường hợp phải lựa chọn giữa lợi ích kinh tế và hiệu quả xã hội thì
họ vẫn chấp nhận mất đi một phần, hoặc không có lợi ích kinh tế để đảm bảo cho hiệu quả xã hội
Ví dụ: có thể thấy rõ vấn đề này khi nghiên cứu các hoạt động cung cấp dịch
vụ công cũng như các chương trình phúc lợi xã hội (dịch vụ y tế, giảm học phí, bán nhà cho người thu nhập thấp, trợ cấp thất nghiệp, chương trình xóa đói giảm nghèo, xây dựng các doanh nghiệp ở miền núi; xây dựng nhà máy lọc dầu Dung Quất…)
Vì vậy, các nhà quản lý công phải chịu áp lực rất lớn, họ phải xem xét các vấn
đề dưới nhiều góc độ, khía cạnh, đưa ra nhiều phương án khác nhau và chọn lựa phương án tốt nhất, phù hợp nhất để vừa có thể mang lại lợi ích kinh tế vừa có thể đảm bảo hiệu quả xã hội của các chính sách
2.6 Nhà quản lý công phải chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan quyền lực nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội và của quần chúng nhân dân
Thứ nhất, nhà quản lý công chịu sự chi phối, giám sát của cơ quan quyền lực
nhà nước
Quốc hội và Hội đồng nhân dân là các cơ quan quyền lực thực hiện quyền giám sát đối với hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước ở những cấp độ khác