Xác định cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp hợp lý trên vùng đất bạc mầu Bắc Giang (Luận án tiến sĩ)

Xác định cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp hợp lý trên vùng đất bạc mầu Bắc GiangXác định cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp hợp lý trên vùng đất bạc mầu Bắc GiangXác định cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp hợp lý trên vùng đất bạc mầu Bắc GiangXác định cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp hợp lý trên vùng đất bạc mầu Bắc GiangXác định cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp hợp lý trên vùng đất bạc mầu Bắc GiangXác định cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp hợp lý trên vùng đất bạc mầu Bắc GiangXác định cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp hợp lý trên vùng đất bạc mầu Bắc GiangXác định cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp hợp lý trên vùng đất bạc mầu Bắc GiangXác định cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp hợp lý trên vùng đất bạc mầu Bắc GiangXác định cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp hợp lý trên vùng đất bạc mầu Bắc GiangXác định cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp hợp lý trên vùng đất bạc mầu Bắc GiangXác định cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp hợp lý trên vùng đất bạc mầu Bắc Giang

BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO

TRƯỜNG ðẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI

-
-

PHÙNG GIA HƯNG

XÁC ðỊNH CƠ CẤU SỬ DỤNG ðẤT NÔNG NGHIỆP HỢP LÝ TRÊN VÙNG ðẤT BẠC MÀU BẮC GIANG

LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP

Chuyên ngành: Quy hoạch và sử dụng ñất nông nghiệp

i

LỜI CAM ðOAN

Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu của tôi Các kết quả nghiên cứu trong luận án là hoàn toàn trung thực và chưa ñược ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác Các trích dẫn sử dụng trong luận

án ñã ghi rõ tên tài liệu tham khảo và tác giả của tài liệu ñó

Tác giả luận án

Phùng Gia Hưng

ii

LỜI CẢM ƠN

để hoàn thành công trình nghiên cứu này, tôi ựã nhận ựược sự giúp ựỡ tận tình của Khoa Tài nguyên và Môi trường và Viện đào tạo Sau ựại học - Trường đại học Nông nghiệp Hà Nội

Tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và kắnh trọng ựến:

TS Nguyễn Quang Học và PGS.TS Nguyễn Khắc Thời - Khoa Tài nguyên và Môi trường - Trường đại học Nông nghiệp Hà Nội là những người Thầy hướng dẫn tận tình và chu ựáo trong suốt thời gian tôi thực hiện luận án

Tập thể Lãnh ựạo và các Giảng viên của Khoa Tài nguyên và Môi trường, Bộ môn Quy hoạch sử dụng ựất và Viện đào tạo Sau đại học thuộc Trường đại học Nông nghiệp Hà Nội ựã trực tiếp giảng dạy và hướng dẫn tôi trong suốt thời gian học tập

Ban Giám hiệu, các Khoa Trồng trọt, Khoa Tài nguyên ựất và Môi trường, Phòng đào tạo, Phòng Khảo thắ (Trường đại học Nông Lâm Bắc Giang), ựã tạo ựiều kiện giúp tôi hoàn thành luận án

Cuối cùng tôi muốn bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới vợ, các con, người thân ựã ựộng viên, cổ vũ và tạo mọi ựiều kiện về vật chất cũng như tinh thần ựể tôi hoàn thành luận án này

Tác giả luận án

Phùng Gia Hưng

3 ðối tượng và phạm vi nghiên cứu của ñề tài 2

4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của ñề tài 3

1.1 ðất nông nghiệp và vấn ñề sử dụng ñất nông nghiệp 4 1.1.1 ðất và vai trò của ñất trong sản xuất nông nghiệp 4 1.1.2 Sơ lược về sử dụng ñất nông nghịêp trên thế giới và ở Việt

iv

1.2.4 Phân loại khả năng thích hợp ñất ñai của USDA (Hoa Kỳ) 7 1.2.5 Phương pháp ñánh giá ñất ñai theo FAO 8 1.2.6 Nghiên cứu ñánh giá ñất ñai ở Việt Nam 11 1.3 Nghiên cứu về ñất bạc màu trên thế giới và Việt Nam 15 1.3.1 Quá trình hình thành và phân bố ñất bạc màu 15 1.3.2 Tình hình nghiên cứu và cải tạo ñất xám bạc màu trên thế

1.4 Hệ thống nông nghiệp và các hệ thống sử dụng ñất thích hợp 25 1.4.1 Khái quát về hệ thống nông nghiệp và hệ thống canh tác 25 1.4.2 Nghiên cứu về hệ thống nông nghiệp và các hệ thống sử

1.4.3 Tình hình nghiên cứu chuyển ñổi hệ thống sử dụng ñất

nông nghiệp trên thế giới và ở Việt Nam 32

1.5.1 Khái niệm về phát triển nông nghiệp bền vững 34 1.5.2 Sử dụng ñất nông nghiệp theo quan ñiểm sinh thái và phát triển

CHƯƠNG 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 47

2.1.1 ðiều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội vùng ñất bạc màu Bắc

2.2.1 Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp 48 2.2.2 Phương pháp ñiều tra nông thôn có sự tham gia của người

dân (PRA - Participatory Rural Appraisal) 48 2.2.3 Phương pháp lấy mẫu ñất phân tích 49

2.2.11 Phương pháp giải bài toán quy hoạch tuyến tính bằng phần

3.1 ðặc ñiểm ñiều kiện tự nhiên, kinh tế -xã hội 56

3.6 ðề xuất sử dụng ñất sản xuất nông nghiệp hợp lý 135 3.6.1 Quan ñiểm, mục tiêu sử dụng ñất nông nghiệp 135 3.6.2 ðề xuất cơ cấu sử dụng ñất sản xuất nông nghiệp hợp lý 136 3.6.3 Giải pháp chuyển ñổi cơ cấu sử dụng ñất sản xuất nông

viii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CAQ Cây ăn quả

CCDT Cơ cấu diện tích

FAO Food and Agriculture Organization

Tổ chức Nông lương Thế giới GIS Geographic Information System

Hệ thống thông tin ñịa lý

GP Quy hoạch mục tiêu

IBSRAM The International Board for Soil Research and

Management - Ban nghiên cứu và quản lý ñất thế giới ISRIC International Soil Reference and Information Centre

Trung tâm thông tin và tham chiếu TNð thế giới IUCN International Union for Conservation of Nature

Liên minh Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên HQKT Hiệu quả kinh tế

LP Quy hoạch tuyến tính

LUT Land Use Type - Loại hình sử dụng ñất

MOLP Quy hoạch ña mục tiêu tuyến tính

PLð Phân loại ñất

PTBV Phát triển bền vững

QH&TKNN Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp

TBNN Trung bình nhiều năm

3.1 Số liệu khí tượng trung bình 10 năm (2000 - 2010) vùng ñất bạc

3.4 Tình hình phát triển sản xuất nông nghiệp 2000 – 2010 71

3.7 Hiện trạng ñất sản xuất nông nghiệp phân theo huyện 75

3.9 Tình hình biến ñộng diện tích một số loại cây trồng chính 77

3.11 Quy mô diện tích bình quân các loại hình sử dụng ñất nông

3.12 Phân cấp hiệu quả kinh tế sử dụng ñất nông nghiệp 81 3.13 Hiệu quả kinh tế LUTs tại Tp Bắc Giang 81

x

3.20 Hiệu quả kinh tế LUTS tại vùng ựất bạc màu 86 3.21 Mức ựộ các chỉ tiêu ựánh giá bền vững về kinh tế các LUT 89 3.22 Kết quả ựánh giá bền vững về kinh tế các LUT 89 3.23 Mức ựộ các chỉ tiêu ựánh giá bền vững về xã hội 91 3.24 Kết quả ựánh giá bền vững về Xã hội của các LUT 91 3.25 Lượng phân bón cho cây trồng tại vùng ựất bạc màu 92 3.26 Mức ựộ các chỉ tiêu ựánh giá bền vững về môi trường 93 3.27 Kết quả ựánh giá bền vững về môi trường các LUT 94 3.28 đánh giá hiệu quả sử dụng ựất trên các ựịa hình ựặc trưng 95 3.29 Các yếu tố, chỉ tiêu phân cấp bản ựồ ựơn vị ựất ựai 97

xi

3.46 Hiệu quả kinh tế mô hình sử dụng ñất 3 117 3.47 Hiệu quả kinh tế mô hình sử dụng ñất 4 118 3.48 Hiệu quả kinh tế mô hình sử dụng ñất 5 119 3.49 Hiệu quả kinh tế mô hình sử dụng ñất 6 120 3.50 Hiệu quả kinh tế của mô hình sử dụng ñất 7 121

3.60 So sánh phương án ñề xuất theo kết quả của mô hình bài toán tối

3.61 ðề xuất cơ cấu sử dụng ñất sản xuất nông nghiệp hợp lý vùng

xii

DANH MỤC CÁC HÌNH

2.1 Tiến trình ñánh giá ñất thích hợp theo FAO 50 2.2 Các bước giải bài toán tối ưu ña mục tiêu 55 3.1 Sơ ñồ vị trí vùng ñất bạc màu Bắc Giang 57 3.2 Lượng mưa và lượng bốc hơi các tháng trong năm 59 3.3 Diễn biến nhiệt ñộ và số giờ nắng trong năm 60 3.4 Các loại ñất trên vùng ñất bạc màu Bắc Giang 67 3.5 Diện tích ñất nông nghiệp vùng ñất bạc màu Bắc Giang 74 3.6 Hiện trạng ñất sản xuất nông nghiệp phân theo huyện 75 3.7 Tình hình biến ñộng ñất nông nghiệp giai ñoạn 2000 – 2010 76 3.8 Biểu ñồ diện tích các LUT sản xuất nông nghiệp 79 3.9 Biểu ñồ so sánh hiệu quả kinh tế các LUT tại TP Bắc Giang 81 3.10 Biểu ñồ so sánh HQKT các LUT tại Lục Nam 82 3.11 Biểu ñồ so sánh HQKT các LUT tại Hiệp Hòa 83 3.12 Biểu ñồ so sánh HQKT các LUT tại Lạng Giang 84 3.13 Biểu ñồ so sánh HQKT các LUT tại Tân Yên 84 3.14 Biểu ñồ so sánh HQKT các LUT tại Việt Yên 85 3.15 Biểu ñồ so sánh HQKT các LUT tại Yên Dũng 86 3.16 Biểu ñồ so sánh HQKT các LUT vùng ñất bạc màu 87 3.17 Biểu ñồ so sánh HQKT của LUT 1 tại các huyện 87 3.18 Biểu ñồ so sánh HQKT của LUT 2 tại các huyện 87 3.19 Biểu ñồ so sánh HQKT của LUT 3 tại các huyện 88 3.20 Biểu ñồ so sánh HQKT của LUT 4 tại các huyện 88 3.21 Biểu ñồ so sánh HQKT của LUT 1 tại các huyện 88

xiii

3.24 LUT 4 (cây ựậu tương) tại xã đông Phú 90

3.30 Mức ựộ thắch hợp của các LUT sản xuất nông nghiệp 108

3.36 đậu tương tại đH Nông - Lâm Bắc Giang 117 3.37 Mô hình trồng cây ăn quả tại Việt Tiến 120 3.38 Cơ cấu sử dụng ựất theo kết quả của bài toán tối ưu 139 3.39 Cơ cấu sử dụng ựất sản xuất nông nghiệp 141

Luận án đủ ở file: Luận án full