Nghề nghiệp của một cử nhân khoa Tiếng Anh Đại học Tây Bắc sau khi ra trường và chia sẻ về việc cần hay không trình độ ngoại ngữ khi đi xin việc làm.

Áp dụng lý thuyết này vào đề tài có thể giải thích được một số vấn đề sau: Giải thích được lý do tại sao chị Hạnh lại thay đổi chỗ làm lần thứ 2 từ khi đi xin việc.. Tuy công việc ở đây

Phần 1: Cơ sở lý thuyết

1 Tên đề tài: Nghề nghiệp của một cử nhân khoa Tiếng Anh Đại học Tây Bắc sau khi ra trường và chia sẻ về việc cần hay không trình độ ngoại ngữ khi đi xin việc làm.

2 Đối tượng phỏng vấn:

Chị Bùi Thị Hạnh – trưởng phòng kế hoạch công ty SESSVINA

Sinh năm: 1988

Trình độ học vấn: Cử nhân khoa tiếng Anh trường Đại học Tây Bắc

3 Câu hỏi nghiên cứu:

- Mô tả công việc của chị Bùi Thị Hạnh – Trưởng phòng kế hoạch tại công ty

SESSVINA?

- Chia sẻ có cần hay không trình độ ngoại ngữ khi đi xin việc làm?

4 Phương pháp thu thập thông tin:

- Phỏng vấn sâu

- Quan sát

- Phân tích tài liệu

5 Khung lý thuyết:

Trong bài này tôi sử dụng lý thuyết lựa chọn duy lý của Homans

5.1 Về nội dung của lý thuyết:

Thuyết lựa chọn hành vi hợp lí dựa vào tiền đề cho rằng con người luôn hành động một cách có chủ đích, có suy nghĩ để lựa chọn và sử dụng các nguồn lực một cách duy lí

để đạt được kết quả tối đa với chi phí tối thiểu Có nghĩa là trước khi quyết định một hành động nào đó thì con người luôn đặt lên bàn cân để cân đo đong đếm giữa chi phí và lợi nhuận mang lại Nếu chi phí ngang bằng hoặc nhỏ hơn lợi nhuận thì dẫn tới hành động Ngược lại nếu chi phí mà vượt quá lợi nhuận thì sẽ không hành động

Theo Homans chủ thể hành động luôn cân nhắc và tính toán những loại hoạt động khác nhau đang đặt ra cho họ Chủ thể hành động so sánh tổng số phần thưởng liên quan đến quá trình hoạt động, tính toán khả năng thực tế phần thưởng đó có nhận được hay không? Những phần thưởng có giá trị cao về mặt khách quan

Homans đã đánh giá tương quan giữa giá tri phần thưởng và chi phí giành được phần thưởng Những phần thưởng được mong đợi nhất là phần thưởng có khả năng thưc tế giành được và có giá trị xã hội cao Những phần thưởng ít được mong đợi là phần thưởng

ít có khả năng thực tế giành được và có giá trị xã hội không cao

Đồ thị thể hiện mối tương quan giữa phần thưởng, chi phí và sự đóng góp theo

Homans

Theo Homans, con người rất quan tâm đến phần thưởng của mình có tương xứng với sự đầu tư và đóng góp của họ hay không Một khi phần thưởng càng lớn mà chi phí, đóng góp càng nhỏ thì mọi người cảm thấy bất công Như vậy nghĩa là phải đảm bảo chi phí, sự đóng góp con người bỏ ra phải có phần thưởng tương xứng, như vậy mới có được

sự hài lòng và công bằng xã hội

Thuật ngữ “ lựa chọn” dùng để nhấn mạnh việc phải cân nhắc, tính toán để quyết định sử dụng loại phương tiện hay cách thức tối ưu trong số những điều kiện hay cách

Phần thưởng

Chi phí, sự đóng góp

thức hiện có để đạt được mục tiêu trong điều kiện khan hiếm các nguồn lực Phạm vi của mục đích ở đây không chỉ là yếu tố vật chất mà còn cả yếu tố lợi ích về xã hội và tinh thần

5.2 Áp dụng lý thuyết này vào đề tài có thể giải thích được một số vấn đề sau:

Giải thích được lý do tại sao chị Hạnh lại thay đổi chỗ làm lần thứ 2 từ khi đi xin việc

Lần đầu tiên chị làm ở công ty Đại An trên thành phố Hải Dương, cách nhà chị 27km Theo phỏng vấn sâu, khi làm ở Đại An, lương của chị được hơn 3 triệu một tháng (mức lương này không thấp vì lúc đó chị vừa mới ra trường được một thời gian) Tuy nhiên vì nhà xa, và không có xe máy, chị phải dậy từ sáng sớm, nhờ bố chở ra bến xe bus

ở đường lớn để bắt xe bus Buổi tối sau khi xong việc chị lại phải bắt tuyến xe bus cuối cùng về nhà Nhiều hôm mưa, đi lại rất vất vả Chưa kể mỗi lần đi xe bus đến chỗ làm chị mất 20 nghìn đồng mua vé xe Vì vậy chị làm hồ sơ xin về công ty SESSVINA Công ty này cách nhà chị gần 1km, đi lại rất thuận tiện Tuy công việc ở đây không nhàn bằng công ty cũ nhưng mức lương lại ngang nhau, đi lại thuận tiện, chị không phải lo lắng phải dậy sớm hay nhỡ xe, không mất tiền vé xe… Như vậy, chị đã có suy nghĩ, tính toán của mình để lựa chọn phương án tối ưu nhất, đảm bảo lợi nhuận cao nhất và chi phí thấp nhất Việc thay đổi chỗ làm của chị không chỉ đảm bảo được mức tiền lương ngang nhau giữa hai công ty mà còn giúp chị được ở gần nhà, không phải lo lắng nhiều vì mẹ của chị hay

ốm đau

Theo như chia sẻ của chị Hạnh thì việc có ngoại ngữ rất quan trọng nếu như không nói là yếu tố quyết định vị trí công việc của người đi xin việc Chị được học Tiếng Anh trong trường và học cả tiếng Trung Việc học tiếng Trung không có trong chương trình học bắt buộc nhưng chị thấy càng có nhiều ngoại ngữ càng dễ xin việc làm, đồng thời chị cũng không đi làm thêm nên có nhiều thời gian rảnh rỗi cho việc học thêm một ngoại ngữ khác Đây cũng là sự lựa chọn duy lý của chị Hạnh mà chúng ta có thể thấy

Trong phỏng vấn sâu, chị cũng chia sẻ rằng cả 2 công ty mà chị đã làm việc đều yêu cầu chị phải có chứng chỉ tiếng Anh Khi chị nói chị học khoa tiếng Anh, đồng thời có

cả bằng tiếng Trung thì người tuyển dụng khá hài lòng Tại công ty SESSVINA, một số vị trí nhân viên mới có được ngẫu nhiên là nhờ trình độ tiếng Anh của mình Theo chị Hạnh, một số sinh viên mới ra trường học kế toán, báo chí khi xin vào làm công nhân thời vụ ở công ty sau khi nói chuyện với giám đốc, có khả năng giao tiếp tiếng Anh tốt, năng động,

đã được nhận vào làm nhận viên văn phòng chính thức, trong khi công ty không có thông báo tuyển dụng Công ty SESSVINA là công ty của Hàn Quốc, có rất nhiều hợp đồng với khách hàng là người nước ngoài, vì vậy tiếng Anh rất quan trọng đối với các ứng viên muốn làm việc ở công ty Ở đây sự duy lý của công ty thể hiện ở chỗ: Lựa chọn những ứng viên đáp ứng yêu cầu về chuyên môn, tuy nhiên trình độ tiếng Anh phải khá hoặc tốt

để tạo hiệu quả cao, năng suất cao trong công việc Bởi tất cả các giao dịch với khác hàng nước ngoài, văn bản… phần lớn đều bằng tiếng Anh chứ không phải tiếng Việt Nếu chỉ

có trình độ chuyên môn mà tiếng Anh kém, không giao tiếp tốt sẽ không được nhận vào công ty làm việc

Phần 2: Nội dung cuộc phỏng vấn

Người phỏng vấn: Nguyễn Thị Giang (G)

Người được phỏng vấn: Bùi Thị Hạnh – Trưởng phòng kế hoạch công ty SESSVINA (H)

Thời gian phỏng vấn: 20h ngày 12/6/2013

Địa điểm phỏng vấn: Tại nhà chị Hạnh

Nội dung:

(Vào nhà lúc nhà chị Hạnh vừa ăn cơm xong, chị và bố chị đang xem ti vi Khoảng 5 phút sau, bố chị nói sang nhà hàng xóm chơi để 2 chị em nói chuyện cho thoải mái)

H: Ngồi đây em, không phải ngại, vẫn còn sớm tí rồi làm việc (cười vui vẻ)

G: Vâng, thế chị đi làm về từ lúc mấy giờ mà nhà ăn cơm muộn thế chị? Em tưởng chị không phải tăng ca

H: Chị về lâu rồi, bọn chị chỉ làm 8 tiếng thôi, không phải tăng ca Về còn đi thể dục với ông Thấp nên giờ mới ăn Thế nhà gặt xong chưa Giang?

G: Nhà em gặt xong lâu rồi, may về quê không phải đi gặt nhiều (cười)

H: Dốt lắm, như Huyền nhà chị, cứ hết mùa rồi về (cười vui vẻ)

G: Nhà chị có nhiều ruộng như nhà em đâu mà

H: Ừ, tại mẹ cô tham nên làm nhiều, chứ nhà chị chỉ chơi thôi

G: Nhà chị bác Thấp đầy tiền tiết kiệm (cười vui vẻ) Nhà em chả có gì Bố mẹ nuôi 2 đứa

đã chật vật, lại còn em Em đang chán lắm, sắp hết năm 3 rồi mà chưa xác định ra trường làm cái gì Mẹ em bảo không xin được việc thì về làm công nhân

H: (cười) Cô cứ lo xa, đi học đại học về lại đi làm công nhân thì chết à Vất vả lắm, bọn chị làm 8 tiếng chứ như mấy thím cô ở nhà thì tăng ca suốt, mấy bà đi làm công ty về cứ tong teo cả người Vào chị, chị chịu, chả làm được (cười)

G: Nhưng không xin được việc thì chả làm công nhân chứ làm gì chị Học xã hội ra xin việc khó lắm, không như mấy ngành kinh tế

H: Thế cô tưởng chị học kinh tế chắc? Chị cũng dân xã hội đây

G: Mà em mới biết chị làm văn phòng ở công ty, chưa biết chị làm cụ thể cái gì

H: Chị làm trưởng phòng kế hoạch (cười)

G: Chức to thế chị Vào công ty là được làm trưởng phòng ngay hả chị?

H: Không Lúc đầu chị cũng làm bên văn phòng, nhưng chỉ quản lý đơn hàng thôi Trước

ở Đại An chị cũng làm bên ấy Mới được lên trưởng phòng thôi (cười)

G: Làm trưởng phòng chắc là nhàn lắm, mà lương lại cao

H: Cũng còn tùy, mỗi người một cách ngĩ khác nhau Như mọi người thì bảo chị làm việc

ở đây nhàn, sướng, lương cao Còn chị thì muốn nhiều hơn, làm ít mà nhiều tiền càng tốt (cười rất vui vẻ)

G: Em muốn như chị mà không được đây này Về quê xin được việc ngay, làm gần nhà, lương cao

H: Cô cứ tưởng về là được như thế này ngay à? Không phải đâu Chị cũng long đong mãi mới ổn định được như giờ đấy

G: Thế là sao hả chị?

H: Lúc đầu về chị chơi dài ra, nộp hồ sơ xin vào trường Tứ Kỳ không được Bố chị bảo giờ 100 triệu xin cho chị vào đấy dạy được, nhưng chưa được biên chế Nên chị thôi Với lại chị cũng không thích đi dạy lắm Xong nộp hồ sơ vào Đại An, may là được nhận ngay G: Thế sao giờ chị lại làm ở đây?

H: Chị làm được 3 tháng ở Đại An Lương mới vào cũng được hơn 3 triệu, công việc khá

là nhàn Chỉ cần có tiếng Anh là làm việc ok Nhưng sáng nào cũng phải dậy từ 5h30, ăn uống vệ sinh xong lại bắt bác Thấp chở ra Chùa bắt bus Nhiều hôm đợi mãi bus không chạy, đứng đợi gần nửa tiếng Mỗi lần đi còn mất 20 nghìn Một ngày mất 40 nghìn cho không, đã thế nhiều hôm xe đông còn đứng từ trên Hải Dương về đến nhà Hôm nắng ráo không sao, hôm mưa mới khổ Chị chỉ thương bác Thấp, hôm nào cũng dậy sớm chở chị

đi làm Nên được một thời gian chị bỏ, cũng thấy tiếc, nhưng chấp nhận Về đây làm một thời gian thì thấy khá ok Lương cũng không tồi, gần nhà, tiện đi lại, không mất tiền bus, sáng không phải dậy sớm (cười)

G: Thế chị làm ở SESSVINA từ bao giờ hả chị?

H: (dáng vẻ suy nghĩ) Hình như là đầu năm 2012 Tháng 1 thì phải Còn mới được lên chức từ tháng 5 năm nay thôi

G: Cũng được một thời gian rồi chị nhỉ Chị có định chuyển công ty lần nữa không? (cười)

H: Cũng có thể (cười) Nếu có chỗ tốt hơn thì đi chứ Bác thấp bảo đầu tư cho chị con Vespa rồi (cười rất vui vẻ) Chỗ nào lương cao hơn nữa thì đi

G: Cho em hỏi một câu hơi tế nhị một chút nhé (cười) Lương một tháng của chị được bao nhiêu ạ?

H: Thế mà tế nhị (cười) Người ngoài thì chị không nói, họ lại đánh giá này khác Còn các

cô đang đi học thì có gì đâu mà sợ Lương tháng giờ của chị được 4 triệu rưỡi chưa thưởng Được thưởng nữa thì cao hơn một chút

G: Thế là cao rồi chị, em cũng đang phấn đấu sau này đi làm được tầm đấy (cười rất vui vẻ)

H: Cứ chăm chỉ học là ra trường có việc ngon ngay

G: Vị trí trưởng phòng của chị thì hàng ngày phải làm những công việc gì ạ?

H: Ừm Thì chỉ xoay quanh một số việc thôi Lập kế hoạch sản xuất cho công ty như số lượng, thời gian cụ thể Ký các giấy tờ, gửi email cho khách hàng và đàm phán về việc chuyển hàng sớm hay muộn với khách Hoặc có những thay đổi gì trong kế hoạch làm việc chị cũng phải làm cụ thể, chi tiết cho công ty

G: Nhiều công việc như vậy làm thế nào để chị làm tốt được công việc ạ?

H: Chủ yếu là học lỏm thôi, xem người đi trước người ta làm thế nào, xử lý tình huống thế nào Mình mới làm còn nhiều cái chưa biết lắm, lóng ngóng Nhưng phải nhanh nhẹn mà nhìn họ làm, làm được một thời gian thấy cũng đơn giản thôi em Ừm Chị còn có 2 quyển

sổ Một quyển ghi hôm nay làm được gì và một quyển ghi chép những công việc ngày hôm sau, những tuần sau phải hoàn thành Đây là yêu cầu của công ty Nhưng chị thấy nó cũng hợp lý; rèn cho mình kỹ năng làm việc chuyên nghiệp, quy củ, tỉ mỉ Làm nhân viên văn phòng phải tỉ mỉ và cẩn thận chứ không thì bị đuổi việc ngay (cười)

G: Vâng Em hình như không có tính cẩn thận Em hay ẩu lắm

H: Thế thì phải sửa đi Ở nhà thế nào cũng được nhưng đi làm thì tác phong phải khác Nhiều khi mình đúng cũng không được cãi lại sếp Tính mà không cẩn thận làm hỏng việc cũng không được Phải cẩn thận từng tí một đấy Nhiều hôm chị cũng căng thẳng lắm Về nhà cáu gắt cả với bác Thấp (cười vui vẻ) Nhưng hôm sau lại bình thường Công việc mà G: Ừm, những phương tiện để chị làm việc là gì ạ?

H: Thì chỉ có máy tính này, sổ sách, giấy tờ Phải tốt Words và Excel nữa Không tốt máy tính cũng không làm được việc

G: Em máy tính cũng sử dụng được kha khá chị ạ (cười)

H: Thế thì tốt Luyện nhiều vào (cười)

G: Ngoài công việc chính thì chị có phải làm những công việc nào khác không?

H: (cười) Có chứ Khi đi gặp khách hàng nước ngoài thì chị phiên dịch Nhưng chỉ tiếng Anh và tiếng Trung thôi, còn tiếng khác thì có người khác (cười vui vẻ) Nói chung là phiên dịch và biên dịch tiếng Anh và tiếng Trung

G: Vậy sản phẩm sau khi công việc của chị hoàn thành là gì? Ý của em muốn hỏi là kết quả công việc, nó tạo ra cái gì đấy ạ Ví dụ như thợ xây thì tạo ra cái nhà Thợ may thì tạo

ra cái áo hoàn chỉnh Đại loại thế

H: À, tất nhiên là phải xây dựng, phác thảo được kế hoạch cho công ty Đặt ra các mục tiêu cho công ty như là số lượng hàng, các lô hàng xuất đi Nói chung là rất nhiều việc G: Lúc nãy em nghe chị bảo chị làm ngày 8 tiếng Em thấy nhân viên đa phần như thế, nhưng cũng có công ty họ cho làm thêm giờ thì phải

H: Công ty này chỉ làm giờ hành chính thôi Làm từ 8h sáng đến 5h chiều Trưa được nghỉ

G: Công ty họ tính thời gian hoàn thành công việc của chị như thế nào ạ?

H: Công việc phải hoàn thành theo từng ngày, đôi khi là theo tuần, tùy theo số lượng đặt hàng Vì là công ty sản xuất nên phải làm theo yêu cầu của khách hàng, mình không thể quyết định được

G: Vâng Vậy chị có cảm thấy hài lòng về công việc mình đang làm không?

H: (Chần chừ một chút) Khá là hài lòng (cười rất vui vẻ) Cô hỏi câu này chị khó trả lời quá Tính chị không biết hài lòng với cái gì bao giờ Phải muốn thứ cao hơn nữa Nhưng thực sự là với người đi làm không lâu được như thế này cũng là tạm ổn Trong khi mình

có việc làm, có một vị trí khá là ok thì nhiều đứa bạn chị vẫn đang long đong

G: Chị tự đánh giá chuyên môn của mình được mấy điểm theo thang điểm 10?

H: Ừm (chần chừ suy nghĩ) 8 điểm Liệu có tự tin quá không nhỉ (cười rất to và vui vẻ) G: Chắc là không đâu ạ (cười) Chị nghĩ là sinh viên những ngành xã hội như bọn em ra trường phải làm việc bao lâu để có được trình độ như chị ạ?

H: (suy nghĩ, chưa trả lời ngay) Chị nghĩ là một năm Nhưng cái này còn tùy vào đối tượng nữa Nhiều người họ còn giỏi hơn cả chị đấy chứ (cười)

G: Đấy là số ít thôi chị Em nghĩ một năm mà đạt được trình độ như chị thì hơi khó (cười) H: (cười) Bây giờ phấn đấu còn chưa muộn

G: Em sau khi ra trường cũng muốn làm ở những vị trí tương tự như của chị Làm văn phòng ấy ạ Xin được vào công ty SESS thì càng tốt, gần nhà (cười to) Có gì sau này chị

mà còn làm mà họ có nhu cầu tuyển người hay vị trí nào phù hợp thì dành chỗ cho em nhá

H: Cô này khôn thế (cười to) Ok Có gì giúp được chị giúp nhiệt tình Nhưng quan trọng

là giờ học tiếng Anh mạnh vào

G: Họ bắt buộc tiếng Anh hả chị?

H: Ừ Yêu cầu bắt buộc nhá.

G: Thế như vị trí của chị thì họ có những yêu cầu gì ạ?

H: Bằng đại học này, khá hoặc gỏi càng tốt Chị cũng được bằng khá chứ không được giỏi (cười) Biết tiếng Anh Tốt cả tiếng Anh chuyên ngành và giao tiếp thì tuyệt hơn Kỹ năng thuyết trình tôt Làm việc nhiều, có kinh nghiệm với Excel, thông thạo Words Cẩn thận, chi tiết trong công việc Ứng xử nhanh và thông minh Nói chung là phải có tiếng Anh và tin học Ngoài ra kỹ năng mềm cũng phải Ok Cái nào kém mình có thể học hỏi trong quá trình làm việc mà

G: Khó khăn với em đấy chị ạ Nhưng em sẽ cố gắng Lúc chị mới xin việc vào đây họ có bắt viết đơn xin việc hay phỏng vấn bằng tiếng Anh không chị? Em thấy nhiều người bảo phải làm đơn xin việc bằng tiếng Anh, nghe đã sợ

H: Không đâu Tất cả đơn xin việc, phỏng vấn đều bằng tiếng bằng tiếng Việt hết Nhưng

ở công ty này giám đốc trực tiếp phỏng vấn Ông ấy là người Hàn, nhưng biết nhiều thứ tiếng lắm Vì chị biết cả tiếng Anh với tiếng Trung nên được ưu tiên Xóm cô có Hiền học cao đẳng kế toán cũng biết tiếng Anh Lúc đầu đi làm thời vụ Gặp giám đốc nói chuyện được bằng tiếng Anh, giờ được nhận chính thức rồi Đang làm ở phòng chị Thế nên cố gắng mà học ngoại ngữ vào mới đổi đời được (cười)

G: Vâng Thế những chứng chỉ ngoại ngữ của chị đạt mức nào hả chị?

H: Tiếng Anh tofel, advance Tiếng trung: intermediate nhé

G: Như em học tiếng Anh trong trường, nhưng em học kém lắm Đang cố gắng để qua chuẩn đầu ra mà khó khăn quá Em không học được tiếng Anh Chả biết thế nào nữa chị ạ

Có thể học tiếng khác bù đắp cho tiếng Anh được không hả chị?

H: (cười) Đi học trung tâm đi Tốn kém một chút nhưng sẽ tiến bộ ngay Các cô là kiểu học kém xong lười học nên càng ngày càng kém Chăm chỉ tí là khá ngay Mà chị nghĩ đi học ở đâu thì cũng phải tự học là chính, chả ai lo cho mình được Nếu mà khó khăn quá thì