Phân công lao động giữa nam và nữ trong gia đình đô thị Việt Nam hiện nay

So sánh giữa nghề phụ của vợ và nghề phụ của chồng thì số lượng nghề phụ mà người chồng tham gia cũng đa dạng và nặng nhọc như thợ xây, thợ mộc… hơn là số lượng nghề phụ mà người vợ tham

Phân công lao động giữa nam và nữ trong gia đình đô thị Việt Nam hiện nay

1 Đặt vấn đề

Cùng với sự phát triển của xã hội và nền công nghiệp hóa, hiện đại hóa, toàn cầu hóa quá trình phân công lao động ở nước ta những năm gần đây càng rõ rệt Nhờ có sự chuyển biến định hướng đúng đắn có tính chiến lược của Đảng và Nhà nước, đời sống nhân dân được cải thiện, nâng cao hơn Cơ chế thị trường đi sâu vào mọi khía cạnh của đời sống, các mối quan hệ của con người đang có sự thay đổi lớn Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình cũng đang chịu tác động từ sự thay đổi đó Trong đó đáng chú ý mối quan hệ giữa

vợ và chồng trong các gia đình hiện nay xoay quanh vấn đề “phân công lao động”

Có thể nói nghiên cứu về “phân công lao động”xuất hiện từ rất sớm Điển hình là những nghiên cứu, phân tích sâu sắc của Awngghen về phân công lao động giữa nam và nữ trong cuốn “nguồn gốc của gia đình của chế độ tư hữu và nhà nước” xuất bản năm 1891 Và để tiếp nối những quan điểm, nghiên cứu của Awngghen đến nay các nhà nghiên cứu đã không ngừng tìm hiểu và phát triển hướng nghiên cứu này Áp dụng quan điểm, cũng như những nghiên cứu đó vào điều kiện hoàn cảnh lịch sử của Việt Nam Những năm gần đây hàng loạt nghiên cứu, bài viết, báo cáo về thực trạng phân công lạo động theo giới đã được đăng tải trên các báo, tập chí… Có thể điểm qua những tác phẩm sau:

Bài viết “ Kinh tế học gia đình ” ( Đào Thế Tấn) phân tích sự phân công lao động giữa nam và nữ dựa trên lới ích kinh tế “Trong gia đình có sự phân công lao động giữa đàn ông

và đàn bà; trẻ con và người già Sự phân công này được giải thích bằng lợi thế so sánh trong việc tối đa hóa phúc lợi của gia đình Nghĩa là ai có lợi thế nhất so với các thành viên khác thì làm việc ấy” Nghiên cứu cũng cho thấy việc phân phối thời gian giữa nam và nữ

thường có sự khác nhau, phụ nữ ngoài việc lao động sản xuất còn phải làm công việc nhà nên thời gian lao động của nữ thường nhiều hơn của nam Do phụ nữ phải đảm nhiệm công việc không được trả tiền nên lúc tính tiền thu nhập thì nam thường thu nhập về tiền mặt cao hơn nữ nhưng nếu quy tất cả các công việc ra thì thường nữ làm ra thu nhập thực tế cao hơn nam Bài viết cũng chỉ ra sự bất bình đảng giữa nam và nữ trong phân công lao động và thu nhập thực tế Tuy nhiên trong bài viết này tác giả chủ yếu giải thích mối quan hệ trong gia

đình theo hướng tiếp cận của kinh tế học gia đình, do vậy để làm rõ mặt xã hội của vấn đề cần có cách phân tích lý giải dựa trên góc nhìn của xã hội học, dùng hệ thống lý thuyết và khái niệm của xã hội học để cắt nghĩa sự phân công lao động trong mối quan hệ giuwaxx vợ

và chồng

Bài viết “ Những khía cạnh của sự biến đổi gia đình” của tác giả Vũ Tuấn đăng trên

tạp chí xã hội học số 4 năm 1995 đã phân tích sự biến đổi vai trò của người vợ và chồng từ

xã hội truyền thông dến xã hội hiện đại Tác giả phân tích dựa trên khía cạnh vai trò của các

thành viên trong gia đình “ những địa vị trong hệ thống gia đình trong xã hội gắn liền với nó

là những vai trò tương ứng Chính sự tương tác của các vai trò ấy thể hiện sự biến đổi của

xã hội tác động đến gia đình như thế nào Trong địa vị là người vợ, người chồng họ có những quan niệm như thế nào về những phương diện nghề ngiệp, thu nhập, học vấn, hôn nhân, quyền lực và phân công vai trò trong các quan hệ gia đình” Nghiên cứu cũng chỉ ra

sự biến đổi mô hình phân công lao động từ xã hội nông nghiệp truyền thống, nền sản xuất ở quy mô công nghiệp hóa cao kéo theo đó là sự biến đổi vai trò của người phụ nữ, kéo họ ra khỏi cuộc sống nội trợ tham gia vào lực lượng lao động xã hội Vợ chồng làm những công việc giống nhau ở bên ngoài gia đình và cùng chia sẻ công việc nội trợ

Tạp chí xã hội học số 4, 1997 ,Vũ Tuấn Huy viết “ Phân công lao động trong kinh tế

hộ gia đình nông thôn – vấn đề giới trong cơ chế thị trường” Nghiên cứu này chủ yếu đi

tìm hiểu về mức thu nhập về nghề nghệp chính hiện nay của vợ chồng và mối tương quan giữa nghề nghiệp của vợ chồng và mức thu nhập của hộ gia đình Bài viết cũng chỉ ra ngoài những nghề chính thức của các cặp vợ chổng họ còn tham gia các nghề phụ nhằm tăng thu nhập trong cuộc sống Theo kết quả nghiên cứu cho thấy tính đa dạng của các nghề phụ dựa trên nhu cầu của thị trường, năng lực của hộ gia đình So sánh giữa nghề phụ của vợ và nghề phụ của chồng thì số lượng nghề phụ mà người chồng tham gia cũng đa dạng và nặng nhọc như thợ xây, thợ mộc… hơn là số lượng nghề phụ mà người vợ tham gia và những nghề mà người vợ đảm nhận thường là những công việc nhẹ nhàng hơn như may mặc, buôn bán Qua nghiên cứu cho ta thấy đối với kinh tế hộ gia đình thì vai trò chủ đạo trong kinh tế người đàn ông ( chồng) trong gia đình vẫn nắm vai trò chính và quyết định trong gia đình

Với nghiên cứu của “ Vấn đề giới trong kinh tế hộ: tìm hiểu phân công lao động nam

nữ trong gia đình ngư dân ven biển miền Trung” (Tạp chí xã hội học số 3 – 1998,) Theo bài

viết đưa ra những đặc trưng cơ bản của kinh tế hộ ngư dân ven biển chủ yếu dựa vào nam giới đảm đương những công việc khai thác và đánh bắt thủy sản trong khi một số ít phụ nữ tham gia công việc đi biển Nghiên cứu này nhằm nắm bắt được những nhân tố mới của sự biến đổi gia đình, phát triển kinh tế hộ và sự biến đổi cơ cấu, khuôn mẫu gia đình từ truyền thống tới hiên đại Với việc vận dụng lý thuyết giới nhằm nghiên cứu vai trò của nam giới trong mối tương quan với vai trò nữ Với những công việc nặng nhọc, nguy hiểm như đánh bắt hải sản dành cho nam, đóng vai trò quyết định trong những công việc lớn , còn vai trò của người vợ luôn là người đảm nhiệm những vai trò nội trợ, quản lý về mặt tiển nong và các vấn đề chi tiêu sinh hoạt trong gia đình, các vấn đề liên quan đến con cái thì do người phụ nữ đóng vai trò quyết định Như vậy có thể thấy, ở nghiên cứu này vấn đề phân công lao động trong gia đình giữa vợ - chống thì người chống vẫn giữ vai trò trụ cột và là chủ hộ trong gia đình, là người chịu trách nhiệm về kinh tế nhiều nhất trong gia đình,

Tại nghiên cứu của Vũ Triều Minh “ Vài nét về khác biệt giới tính trong thu nhập” ( Tạp chí xã hội học số 2- 1994, Tr 85 -89) Bài viết này đề cập tới một vài sự khác biệt về

giới tính giữa chồng và vợ đối với sự khác biệt trong thu nhập bình quân theo đầu người hàng tháng, điều đó được xem xét trên cơ sở hai yếu tố cơ bản là tuổi và nghề nghiệp

( Khảo sát xã hội học về phân tầng xã hội ở Hà Nội do viện Xã hội học tiến hành vào tháng 10- 1992) Qua nghiên cứu tác giả đánh giá rằng sự khác biệt về giới tính trong sự thăng

tiến về thu nhập chủ yếu là nam giới có sự thăng tiến nhiều hơn và thu nhập giữa nam và nữ thì nam thường có thu nhập cao hơn Sự phân công lao động trước khi có con và sau khi có con cũng thay đổi ( trước khi có con thì hầu như việc kiếm tiền và thu nhập của hai vợ chồng gần như bằng nhau và sau khi có con do vấn đề con cái nên vai trò của người chồng trở thành vai trò chủ đạo tạo nên kinh tế hơn là người vợ) ở đây tác giả cũng chỉ ra rằng sự thiệt thòi về quyền lợi của người phụ nữ trong hoạt động kinh tế, xã hội trong công cuộc đổi mới hiện nay ( điều đó được chứng minh qua thu nhập theo độ tuổi )

Qua việc tìm hiểu các nghiên cứu trên chúng ta có thể thấy hiên nay vấn đề phân công lao động trong gia đình đang là vấn đề được nhiều người quan tâm và đề cập đến.Nhưng

dường như các nghiên cứu và các đề tài chủ yếu đều nói về việc phân công lao động ở vùng nông thôn mà chưa có nghiên cứu nào nghiên cứu về việc phân công lao động trong gia đình

đô thị hiện nay Với việc tìm hiểu quá trình phân công lao động của vợ và chồng ở ba gia đình cụ thể thuộc quận Thanh Xuân_Hà Nội, sử dụng hệ thống khái niệm: phân công lao động, phân công lao động theo giới, phân công lao động trong gia đình, lý giải vấn đề dựa trên lý thuyết chứng năng giới bài viết sẽ đưa ra cái nhìn khái quát về mô hình phân công lao động ở các gia đình đô thị trong thời buổi kinh tế thị trường hiên nay

2 Khái niệm:

Phân công lao động: Theo quan niệm xã hội học A Comte “ phân công lao động là sự

chuyên môn hóa nhiệm vụ lao động nhằm thực hiện chức năng ổn định và phát triển xã hội, củng cố mối quan hệ gắn bó giữa các cá nhân và trật tự xã hội Phân công đơn thuần là sự chuyên môn hóa lao động mà thực chất là quá trình gắn liền với sự phân hóa xã hội, phân tầng xã hội và bất bình đẳng xã hội”

Trong tác phẩm “sự phân công lao động trong xã hội”(1893) E Durkheim đã chỉ ra rằng phân công lao động không chỉ có ý nghĩa thuần túy kinh tế, để làm giàu và nâng cao năng suất, hiệu quả lao động mà phân công lao động còn thực hiện chức năng to lớn hơn, quan trọng hơn đối với cuộc sống con người Đó là việc tạo ra sự đoàn kết xã hội, sự phân công lao động ngày một cao, vai trò và nhiệm vụ càng bị phân hóa và chuyên môn hóa sâu sắc thì các cá nhân ngày càng phải tương tác với nhau Sự phụ thuộc lẫn nhau cùng với trách nhiệm, nghĩa vụ được chia sẻ do sự phân công lao động đã tạo ra gắn kết các cá nhân và các nhóm xã hội lai với nhau Theo E Durkheim thì yếu tố đặc trưng trong xã hội của sự đoàn kết có tổ chức là sự phân công lao động Xã hội càng tổ chức phân công lao động càng cao thì mạng lưới các mối quan hệ phụ thuộc ngày càng dày đặc và đồng thời năng lực chuyên môn hóa càng có khả năng trở thành điểm xuất phát cho sự phát triển nhân cách của cá nhân

Sự phân công lao động trong xã hội có thể xảy ra trên cơ sở khác nhau về đặc điểm tự nhiên của chủ thể lao động, cũng như dựa vào các đặc điểm nền kinh tế_xã hội

Phân công lao động theo giới: Theo Ăngghen phân công lao động theo giới có tính

chất tự nhiên, chỉ tồn tại giữ nam và nữ Lúc đầu là sự phân công lao động trong hành vi tình

dục, về sau sự phân công lao động chuyển thành sự phân chia phạm v hoạt động theo giới một cách tự nhiên và đã dẫn đến sự sở hữu có tính đặc trưng theo giới, mỗi giới làm chủ trong lĩnh vực hoạt động riêng của mình

Phân công lao động trong gia đình: Là việc đảm nhiệm các công việc trong gia đình

của vợ và chồng, nhằm thực hiện các chức năng của gia đình như sinh sản, chăm sóc, kinh

tế, giáo dục, tình cảm…đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển ổn định của gia đình Phân công lao động nam_nữ là yếu tố hành thành vai trò giới trong các hoạt động của gia đình Theo lý thuyết chức năng :

- Nữ có vai trò biểu đạt_lao động của phụ nữ có chức năng tình cảm

- Nam có vai trò công cụ_lao động của nam giới có chức năng tư duy và hoạt động giải quyết nhiệm vụ

Theo Phạm Tất Dong và Lê Ngọc Hùng trong xã hội học_NXB đại học quốc gia Hà

Nội “gia đình là một thiết chế xã hội đặc thù, một nhóm xã hội nhỏ mà các thành viên của

nó gắn bó với nhau bởi mối quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ con nuôi, bởi tính cộng đồng về sinh hoạt, trách nhiệm đạo đức với nhau đáp ứng nhu cầu riêng của các thành viên cũng như để thực hiện tính tất yếu của xã hội về tái sản xuất con người”

3 Lý thuyết chức năng giới

Theo lý thuyết chức năng giới thì nam giới được gán cho chức năng chuyên môn (công

cụ, nghề nghiệp) để tạo ra của cải vật chất còn phụ nữ có chức năng biển đạt (văn hóa, tình cảm) để tạo ra của cải tinh thần, của cải tiêu dùng phụ vụ cuộc sống thiết yếu của gia đình Theo E.Durkheim chức năng giới được quy định một cách tự nhiên-sinh học, “bẩm sinh”,

“vốn có” Do vậy sự phân công lao động trong xã hội phải tôn trọng và tuân theo sự hợp lý của tự nhiên, nếu khác đi là có “vấn đề” là không bình thường Ngay cả sự khác biệt đến mức bất bình đẳng giữa nam nữ về lao động, việc làm và thu nhập cũng được một số tác giả thuộc trường phái chức năng cho là cần thiết và “hợp lý” để đảm bảo trật tự của hệ thống gia đình và xã hội

Đúng là sự phân công lao động nam –nữ là hình thức tổ chức lao động trong xã hội đã

có từ rất lâu đời nhưng điều đó không có nghĩa là nó không bị biết đổi Trái lại, vị trí, vai trò

của phụ nữ phụ thuộc rất nhiều vào cách phân công lao động theo giới và cách tổ chức lao động trong xã hội hiện đại đã có những thay đổi rất lớn Xu thế ngày nay, sự phân công lao động trong gia đình được nhận thức rõ ràng hơn vì thế, bắt đầu giảm đi sự bất bình đẳng về phân công lao động trong gia đình Về lý thuyết và trên nguyên tắc, phụ nữ có thể làm mọi việc mà nam giới làm và được trả công lao động theo nguyên tắc bình đẳng

4 Thực trạng phân công lao động giữa vợ và chồng trong gia đình hiện nay

4.1 Trong công việc “nhà”

Phân công lao động trong việc nội trợ

Theo mô hình phân công lao động truyền thống ở các gia đình Việt Nam phụ nữ đảm nhận những công việc nội trợ , nam giới sửa chữa đồ dùng trong gia đình Nội trợ được xem

là công việc “phi kinh tế” không được trả công và là công việc dành riêng cho phụ nữ Người chủ yếu làm các công việc nội trợ là vợ chiếm 82,5%, chồng chiếm 3,5% Số liệu điều tra mức sống hộ gia đình (2004) thời gian trung bình mỗi ngày làm việc nhà của nam

giới 1,6 giờ, nữ 2,2 giờ “ ối! việc nội trợ vợ anh quán xuyết hết Anh đi làm về muộn, về đến nhà đã có cơm ăn rồi, ăn xong chỉ muốn nghỉ ngơi thôi Lúc rảnh rỗi hay ngày nghỉ đi thể thoa cùng đồng nghiệp hoặc đưa gia đình về quê nên cũng không có nhiều thời gian làm việc nhà Anh ít đi chợ và vào bếp lắm, chỉ khi nào nhà có việc, khách khứa thì đi nhưng cũng đi cùng chị, anh chỉ đi theo xách đồ thôi Con trai bọn anh không biết mặc cả đâu”

“tấc nhiên là vợ tôi phải đảm nhiệm hết những công việc nội trợ rồi Công việc của tôi khá bận nên tôi hầu như không có thời gian làm những công việc nhà Việc nội trợ thì do vợ tôi làm hết còn vào ngày nghỉ, thi thoảng tôi cũng giúp đỡ vợ làm việc nhà Thường thì khi tôi về nhà là mệt lắm rồi, tôi chỉ muốn đi ngủ”( anh H, lái xe, Thanh Xuân)

Thường là những công việc tiêu tốn nhiều thời gian, sức lao động của người phụ nữ

“sáng nào chị chẳng dạy sớm đi chợ, chuẩn bị bữa sáng, cho con ăn, dọn dẹp nhà cửa, quần

áo, rồi mới đi làm…anh ý dậy ăn xong có mỗi việc đưa con đi học thôi, có biết việc gì đâu”.(

chị H, nhân viên văn phòng) Dù tư tưởng gia trưởng, trọng nam khinh nữ đã dần mất đi, nhưng một nghịch lý vẫn đang tồn tại là việc nội trợ, nuôi dưỡng con cái, chăm sóc các

thành viên trong gia đình vẫn được coi là công việc của phụ nữ Do vậy ngay từ nhỏ trong

quá trình xã hội hóa các bé gái đã được dạy và tuân theo những giá trị chuẩn mực truyền thống về thiên trức của người phụ nữ là làm mẹ, làm vợ, làm người nội trợ, thành thạo các công việc bếp núc, thêu thùa, may vá…do vậy các bé gái thường làm việc nhà thành thạo

hơn bé trai “tôi cho rằng đàn ông khó làm nội trợ được, nếu để họ đi mua bán gì chắc sẽ bị

mua đắt Theo họ người phụ nữ có nhiều kinh nghiệm hơn thì sẽ làm tốt hơn Người phụ nữ ngay từ nhỏ đã tỏ ra có khả năng vượt trội hơn nam giới về khoản bếp núc, may vá, thuê thùa nên họ làm công việc nhà dễ dàng hơn là chuyện đương nhiên Họ khéo léo hơn đảm nhiệm công việc nhà cũng dễ hơn.”(chị H, nhân viên văn phòng)

Như vậy có thể thấy việc phân công lao động phần nào chịu ảnh hưởng của đặc trưng giới tính Theo đó quan niệm chung về đặc điểm dịu dàng, cẩn thận, chu toàn, khéo léo, tình cảm của người phụ nữ gắn với vai trò của người mẹ, người vợ, người nội trợ Đặc điểm manh mẽ, quyết đoán, không khéo léo, vô tâm của người đàn ông quy định vai trò của người chồng trong gia đình là trụ cột kinh tế, tấm gương về đạo đức, chỗ dựa cho gia đình, quyết định những công việc lớn, quan hệ xã hội, cộng đồng Phụ nữ vừa phải hoàn thành tốt công việc lao động sản xuất vừa phải làm công việc bếp núc, dọn dẹp nhà cửa Nhưng không được gia đình, xã hội thừa nhận và đánh giá cao, xem đó là bổn phận, trách nhiệm, những công việc này đều không được trả công

Tuy nhiên hiện nay sự biến đổi của cuộc sống kinh tế thị trường, nhận thức về bình đẳng giới buộc người phụ nữ phải có sự sắp xếp và đòi hỏi phải có sự chia sẻ từ chồng

mình“ Có chứ! anh cũng nấu cơm, phơi quần áo, rửa bát, quét nhà Nói chung là vợ chồng trẻ mà cần có sự chia sẻ với vợ chứ, cũng muốn cô ấy có thời gian cùng mình xem phim hay chăm sóc con nên lúc cô ấy làm việc này thì anh làm việc khác có gì đâu Có khi những ngày nghỉ hai vợ chồng cùng lau dọn nhà cửa, cô ấy lau nhà anh quét mạng nhện, lau cửa… cũng thấy vui lắm”( anh T, 27 tuổi, kỹ sư)

Chăm sóc các thành viên khác

Công việc nội trợ, chăm sóc các thành viên trong nhà thường được coi là “thiên chức” của phụ nữ.Được xem là bổn phận của người phụ nữ với mức độ tham gia thường xuyên

nhiều hơn nam giới Chăm sóc người ốm vợ chiếm gần 69,5%, chồng chỉ chiếm 30%, trong việc chăm sóc con nhỏ vợ cũng là người chủ yếu thực hiện vai trò này với gần 80%, chồng chiếm khoảng 20% Việc chăm sóc người phụ thuộc trong gia đình đều do phụ nữ đảm nhận, nam giới có tham gia nhưng sự chia sẻ không nhiều Cho thấy vai trò quan trọng của phụ nữ trong việc tái sản xuất sức lao động nói riêng và tái sản xuất con người nói chung

Trong giáo dục con cái nam giới thường tham gia nhiều hơn nữ giới do trình độ nam giới cao hơn phụ nữ, hơn nữa với đặc trưng giới mạnh mẽ, quyết đoán tiếng nói của nam

giới trong gia đình thường có trọng lượng với con cái hơn phụ nữ “ công việc cho con ăn uống, tắm rửa cho con do tôi phụ trách Còn việc học hành của con thì cả hai vợ chồng cùng đảm nhận Nhưng thường việc dạy con học, đọc sách cùng con, họp phụ huynh do thường chồng tôi làm vì tôi còn phải dọn dẹp nhà cửa, ăn uống xong phải quần áo, bát đũa

bù đầu ra thời gian đâu lo việc học cho con Chỉ lúc nào chồng tôi bận tôi mới đi thay Nói chung những vấn đề liên quan đến con cái cả hai vợ chồng đều tham gia, người lo việc này người lo việc kia”

Như vậy đã có sự chia sẻ công việc gia đình giữa vợ và chồng đặc biệt trong những công việc như chăm sóc các thành viên và giáo dục con cái đều có sự tham gia của cả vợ và chồng, khoảng cách chênh lệch giữa hai giới những năm gần đây có xu hướng giảm Nhờ

nhận thức về giới được nâng cao

Theo cách tiếp cận chức năng cho rằng “đàn ông có vai trò công cụ, đàn bà có vai trò biểu cảm Điều cần thiết là làm sao để hai giới thực hiện vai trò của mình một cách hoàn hảo nhất” quan điểm này phần nào lý giải việc gia đình, xã hội dường như đã mặc đinh và chấp nhận sự tồn tại của bất bình đẳng trong mô hình phân công lao động giữa phụ nữ và nam giới đối với những công việc chăm sóc gia đình Cần có sự phân công lao động một cách hợp lý hơn giữa vợ và chồng trong công việc của gia đình trên cơ sở cùng gánh vác trách nhiệm, vừa đảm bảo phát huy đúng trách nhiệm, đặc trưng giới tính, vai trò của từng giới vừa tạo điều kiện cơ hội tăng sự gắn kết xã hội trong mối quan hệ giữa các cá nhân, thành viên trong gia đình Nhằm giảm nhẹ những gánh nặng gia đình đối với phụ nữ tạo điều kiện phát huy năng lực, sức sáng tạo của người phụ nữ

4.2 Trong lao động sản xuất

Dựa vào đặc trưng giới xã hội luôn kỳ vọng người đàn ông là trụ cột của gia đình, được coi là ông chủ, người chịu trách nhiệm về kinh tế cho gia đình và cũng có mọi quyền hành Người vợ được trông đợi là đảm đang, quán xuyết mọi công việc trong gia đình như sinh con

đẻ cái, chăm sóc, nuôi dưỡng con cái Nhưng trong bối cảnh công nghiệp hóa_hiện đại hóa thì sự phân công lao động có sự thay đổi Hiện nay ngoài công việc nội trợ, phụ nữ tham gia lao động sản xuất, làm việc tại công sở, nhà máy, buôn bán, làm thuê…phụ nữ thường chọn những công việc buôn bán nhỏ, công chức nhà nước…những công việc ít thời gian, nhẹ nhàng, ít biến động để có nhiều thời gian chăm sóc gia đình và có thể tạo thu nhập thêm cho gia đình Sự phân công trong gia đình còn thể hiện rõ trong công việc sản xuất, sự phát triển

xã hội, kinh tế thị trường ngày càng khẳng định được vai trò của người phụ nữ trong hoạt động kinh tế Người phụ nữ ý thức được tầm quan trọng về sự đóng góp thu nhập của mình trong gia đình Tham gia hầu hết các loại hình, công việc sản xuất, tỷ lệ tham gia và mức độ đóng góp sức lao động thường cao hơn nam giới Nếu trong các gia đình nông thôn: tỷ lệ phụ nữ tham gia các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi thường từ 60-70% nhưng tỷ lệ tham gia các hoạt động sản xuất nghề thủ công và làm thuê của nam giới cao hơn nữ giới Điều này nói lên sự phân công lao động rõ rệt Nam giới chủ yếu làm các công việc mang tính kỹ thuật, cơ bắp( cày bừa…), độc hại ( phun thuốc ) Phụ nữ tham gia các công việc nhẹ nhàng,

tỷ mỉ, mất nhiều thời gian Như nhổ cỏ, bón phân, bảo quản, bán sản phẩm…Những công việc sản xuất do phụ nữ đảm nhận chủ yếu để tiêu dùng trong gia đình, không tính ra tiền Trong các gia đình ở đô thị thì việc tham gia sản xuất, tăng thu nhập cho gia đình được thể hiện rõ rằng hơn Trình độ văn hóa của phụ nữ ở đô thị cao hơn, có cơ hội tìm kiếm việc làm, khoảng cách về thu nhập giữa nam và nữ ở đô thị được giảm bớt Tuy nhiên phụ nữ chỉ dừng lại ở việc làm ở một cơ quan, công việ nhất định với thời lượng thường là 8h/ngày Trong khi đó nam giới có nhiều cơ hội về thời gian và cơ hội tham gia nhiều loại hình công việc hơn, có thể làm việc cho vài công ty cùng một lúc, hoặc nhận thêm việc về nhà làm…

dọ vậy thu nhập của nam giới thường cao hơn nữ giới, họ có cơ hội thay đổi công việc nhiều hơn để tìm những cơ hội việc làm phù hợp với bản thân, mức lương cao

Điều này nói lên tính di động xã hội của nam giới, là một trong những lý do cho thấy mặc dù thời lượng lao động của phụ nữ luôn cao hơn nam giới nhưng thu nhập của người phụ nữ thấp hơn nam giới đồng thời càng khẳng định gánh nặng công việc gia đình và sản xuất đè nặng lên vai người phụ nữ Cho thấy sự bất bình đẳng giữa nam và nữ mang tính tự nhiên, tất yếu Mối giới có vai trò, chức năng riêng phụ thuộc vào đặc trưng tự nhiên của giới tính Việc nhận định đúng vai trò, chắc năng của từng giới để có sự điều chỉnh trong quá trình phân công lao động giữa nam và nữ góp phần giảm thiểu khoảng cách bất bình đẳng tạo ra sự phát triển bền vững, mối liên kết khăng khít trong quan hệ xã hội giữa các thành viên

4.3 Tham gia các công việc cộng đồng

Mặc dù những nam gần đây việc tham gia các hoạt động cộng đồng của phụ nữ có xu hướng gia tăng so với những năm trước Nhưng tỷ lệ phụ nữ tham gia các hoạt động cộng đồng của vẫn không nhiều Những nghiên cứu cho thấy việc tham gia các hoạt động cộng đồng của nam giới là chính, phụ nữ đóng vai trò ít quan trọng Các hoạt động như họp tổ dân phố, xã phường, dòng họ, tham gia các lớp tập huấn, tiếp cận thông tin … đưa ra quyết định

về những vấn đề liên quan đến cộng đồng ít có sự tham gia của phụ nữ, nếu có tham gia những ý kiến của họ ít được quan tâm Cho thấy phụ nữ ít có điều kiện tiếp cận nâng cao nhận thức, thể hiện khả năng của mình trong các hoạt động chung của cộng đồng Dẫn đến hiện tượng “nữ làm_nam học” Nhiều chương trình, cuộc họp cần ghi rõ người tham gia là nữ Nam giới thường tham gia các công việc cộng đồng với những hình thức phong phú như: họp xóm, tổ dân phố, tham gia các câu lạc bộ thể thao, hội người cao tuổi, hội cựu chiến binh, câu lạc bộ thơ, câu lạc bộ đánh cờ…trong khi đó việc tham gia các hoạt động cộng đồng của phụ nữ chỉ dừng lại ở những hoạt động của hội phụ nữ hoặc các cuộc thi văn nghệ của phường, quận, những hoạt động về môi trường

Bên cạnh đó hiện nay những hoạt động ma chay, cưới xin, thăm viếng họ hàng đã có sự tham gia công bằng hơn giữa nam và nữ ít có sự chênh lệch giữa hai giới

Gánh nặng công việc là một yếu tố cản trở phụ nữ tham dự vào các cuộc bàn bạc tập thể và các tổ chức ra quyết định Theo báo cáo, phụ nữ Việt Nam thường làm việc từ 16 đến