Phong trào này tiếp tục được Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa chỉ đạothực hiện trong giai đoạn tiếp theo bằng chương trình hành động “Xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực” gi
Trang 1I MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Thế kỷ XXI - Thế kỷ mà mỗi con người là kết hợp của tri thức, năng lực
và truyền thống tốt đẹp của dân tộc, là yếu tố quyết định tốc độ phát triển bềnvững của đất nước Khai thác tài nguyên con người là phương hướng chung củatất cả các nước trên thế giới Đối với Việt Nam, trước yêu cầu phát triển kinh tế
xã hội bền vững, Đảng và Nhà nước đã tập trung đưa ra các quyết sách lãnh đạo,đầu tư cho giáo dục, coi đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, đầu tư có hiệuquả nhất nhằm đưa chất lượng giáo dục Việt Nam từng bước phát triển ngangtầm với các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới
Trước thực tiễn đó, nhà trường cần giáo dục và đào tạo học sinh trở thànhnhững người lao động có tiềm lực sáng tạo trên mọi lĩnh vực trong cuộc sống;đồng thời rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh để các em có thể vững vàng bướcvào cuộc sống Phát triển năng lực sáng tạo và kỹ năng sống cho học sinh là điềuhết sức cần thiết, vì trong nhịp độ khẩn trương của cuộc sống xã hội hiện nay,đòi hỏi mỗi người phải có óc phê phán và hoạt động tích cực, năng động và có
kỹ năng sống tốt
Muốn giáo dục và đào tạo con người thế hệ tương lai, thiết tha gắn bó vớinhững lý tưởng độc lập dân tộc, có đạo đức trong sáng, biết gìn giữ nền văn hoá,bản sắc dân tộc, tiếp thu được những tinh hoa nhân loại, đồng thời đào tạo thế hệtrẻ có một kỹ năng thực hành, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết vấn đề, khảnăng tự phục vụ bản thân…, thì ngay từ khi thế hệ trẻ còn đang cắp sách tớitrường, các em phải được giáo dục và rèn luyện một cách toàn diện về: Đức, trí,thể, mỹ và các kỹ năng sống
Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh là một trong năm nội dung củaphong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trongcác trường phổ thông giai đoạn 2008 - 2013 do Bộ Giáo dục và Đào tạo phátđộng Phong trào này tiếp tục được Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa chỉ đạothực hiện trong giai đoạn tiếp theo bằng chương trình hành động “Xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực” giai đoạn 2013 – 2018
Thông qua công tác tự kiểm tra tại đơn vị, nội dung giáo dục kỹ năngsống được thực hiện lồng ghép, tích hợp vào các môn học đã được thực hiện khátốt trong các tiết dạy trên lớp, về cơ bản các tiết giảng có tích hợp nội dung giáodục kỹ năng sống được giáo viên thực hiện đạt các mục tiêu đề ra Tuy nhiên,đối với nội dung giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp(NGLL) thì bên cạnh những kết quả đạt được nhà trường nhận thấy còn cónhững hạn chế nhất định Việc tổ chức các hoạt động giáo dục NGLL chưa cóchiều sâu, đặc biệt là việc lồng ghép giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt độnggiáo dục NGLL chưa đạt được hiệu quả như mong muốn; kỹ năng thực hành củamột số học sinh trong các hoạt động thường ngày chưa tốt; một số giáo viên còn
lơ là, xem nhẹ vai trò của nội dung giáo dục này dẫn đến chưa nhiệt tình, năng
nổ trong việc phối hợp thực hiện; sự phối kết hợp của một số phụ huynh họcsinh trong việc giáo dục kỹ năng sống cho các em tại gia đình chưa được quan
Trang 2tâm đúng mức Vì thế cần phải tiếp tục tăng cường công tác quản lý, chỉ đạo
để phát huy những mặt đã làm được và khắc phục những hạn chế trên
Trong những năm qua, mặc dù các trường THCS đã có nhiều cố gắngtrong công tác lồng ghép rèn luyện kỹ năng cho học sinh qua các hoạt độngngoài giờ lên lớp nhưng thực sự hiệu quả chưa cao Xuất phát từ thực tiễn cuộc
sống và yêu cầu xã hội, tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp rèn kỹ năng sống
cho học sinh, thông qua tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS Nga Tiến”
2 Mục đích nghiên cứu
- Tìm ra nội dung, hình thức tổ chức giáo dục kĩ năng sống trong trường
theo khung chương trình chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo đạt hiệu quả caonhất, đồng thời phù hợp với đặc điểm tình hình kinh tế xã hội ở địa phương, thực
tế của nhà trường
- Đề ra các giải pháp nhằm thực hiện chương trình giáo dục kĩ năng sống
có hiệu quả trong nhà trường
- Đổi mới hình thức và phương pháp giáo dục NGLL một cách hiệu quả,thu hút được nhiều học sinh tham gia
3 Đối tượng nghiên cứu
Những nội dung liên quan đến công tác tổ chức các hoạt động giáo dục NGLLTiến hành áp dụng đối với học sinh tại trường THCS Nga Tiến
- Thực hiện khảo sát thực trạng tại thời điểm tháng 4 năm 2015 đối với 65học sinh khối 9 năm học 2015-2016
- Áp dụng đề tài đối với 65 học sinh khối 6 năm học 2016-2017, đánh giákết quả 65 học sinh này tại thời điểm tháng 4 năm học 2017-2018
4 Phương pháp nghiên cứu
- Sử dụng phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc, nghiên cứa tài liệu, cácvăn bản hướng dẫn liên quan đến công tác giáo dục kỹ năng sống, hoạt độnggiáo dục NGLL
- Phương pháp thực nghiệm: Chỉ đạo tổ chức các hoạt động giáo dục kỹnăng sống thông qua hoạt động NGLL tại trường THCS Nga Tiến
- Phương pháp khảo sát đánh giá
- Phương pháp so sánh kết quả khảo sát
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.
Căn cứ chỉ thị 40/2008/CT–BGDĐT ngày 22/7/2008 của Bộ trưởng BộGD&ĐT, quyết định số 443/QĐ-SGD&ĐT ngày 19/8/2008 của Sở GD&ĐTThanh Hóa về ban hành quy định “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 - 2013, Căn cứ công văn số1920/SGDĐT – GDTrH ngày 02 tháng 11 năm 2012 về việc hướng dẫn triển
khai triển khai thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện
-học sinh tích cực” của Sở GD&ĐT Thanh Hoá giai đoạn tiếp theo 2013-2018.
Trang 3Việc rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh bậc THCS là một trong 5 nội dungthiết thực để xây dựng “Trường học thân thiện- học sinh tích cực” Đây là cơ sởpháp lý để việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh bậc THCS được quan tâmnhiều hơn từ trước tới nay.
Ở mỗi thời kỳ trong đời sống con người, sự phát triển về thể chất, tâm lýcủa mỗi cá nhân có quy luật riêng Tuổi vị thành niên là lứa tuổi thiếu niênnhưng đây là giai đoạn phát triển rất cao về thể chất và có những biến chuyểntâm lý hết sức phức tạp Chính yếu tố tâm lý cũng như thể chất và nhân cáchchưa hoàn thiện một cách đầy đủ này khiến cho trẻ em trong lứa tuổi vị thànhniên hay bị khủng hoảng về tâm lý, dẫn đến những suy nghĩ và hành động sailệch Theo nhiều chuyên gia tâm lý, học sinh phổ thông là lứa tuổi dễ bốc đồng
và khó tự chủ, thường bị bạn bè kích động dẫn đến thiếu khả năng kiềm chế dochưa đủ kỹ năng sống, từ đó gây ra những hành động sai lầm không đáng có
Chính với đặc điểm tâm sinh lý đó mà đòi hỏi các nhà giáo dục, các thầy
cô giáo và nhà trường cần quân tâm, gần gũi các em tạo cho các em sự tin tưởng,chỗ dựa để các em chia sẻ Phải là người tư vấn, giúp các em những kỹ năngsống cần thiết, biết xử lý các mâu thuẫn trong cuộc sống sinh hoạt, biết nhườngnhịn và thương yêu đoàn kết cùng nhau phấn đấu tu dưỡng trở thành học sinhngoan
Chính vì vậy: Việc tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho các em thôngqua các hoạt động thực tiễn là giải pháp có tính bền vững, lâu dài trong công tácgiáo dục mà các nhà trường cần thường xuyên quan tâm
2.Thực trạng về công tác giáo dục kỹ năng sống tại trường THCS Nga Tiến 2.1 Thực trạng:
Đa số các em học sinh đều chăm học, ham thích hoạt động văn nghệ, thểthao, hoạt động Đội
Nhà trường nhận được sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của cấp ủy, chínhquyền địa phương và đặc biệt là của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nga Sơn
2.1.2 Khó khăn:
- Về địa phương: Nga Tiến là một xã bãi ngang ven biển, có vị trí xa
trung tâm huyện, mặt bằng dân trí chưa cao và đây cũng là nơi có tới gần 35%đồng bào theo đạo Thiên chúa giáo, do vậy hoạt động tín ngưỡng đã có ít nhiềuảnh hưởng đến công tác giáo dục trên địa bàn xã
- Về giáo viên: Một bộ phận giáo viên chưa thực sự quan tâm đến việc
giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, phần lớn chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức
Trang 4ở sách giáo khoa nên chưa chịu khó tìm tòi các hình thức và phương pháp tổchức cho các hoạt động này, dẫn đến làm mất sự hứng thú của học sinh.
- Về học sinh: Học sinh học tập thụ động, chủ yếu chỉ nghe và làm theo
thầy cô giáo, ít sáng tạo, tính tự giác chưa cao, lười hoạt động, phần kiến thức đa
số các em tiếp thu được nhưng khả năng ứng phó với các tình huống trong cuộcsống kém, tính tự tin ít, tự ti nhiều, thường nóng nảy, gây gổ lẫn nhau Kỹ nănggiao tiếp hạn chế, hay nói tục, chửi bậy
- Về Phụ huynh: Nguyên nhân khiến đa phần học sinh khó tiếp cận được
các hoạt động kỹ năng thực hành xã hội là do phụ huynh không cho phép Đa sốphụ huynh cho rằng con em mình chỉ cần học giỏi kiến thức hoặc chỉ khuyếnkhích các con tìm kiến thức mà quên hướng cho con em mình làm tốt hoạt độngđoàn thể, hoạt động xã hội và cách ứng xử trong gia đình, hơn nữa phần lớn ởgia đình phụ huynh giao tiếp trong gia đình còn nhiều hạn chế, xưng hô chưa
chuẩn mực nên các em bắt chước và xưng hô thiếu thiện cảm Một bộ phận phụ
huynh đi làm ăn xa nên ít có điều kiện qua tâm giáo dục các em
2.2 Kết quả khảo sát thực trạng
Nội dung khảo sát
Khảo sát, đánh giá thực trạng giáo dục kỹ năng sống trong các hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp, quá trình khảo sát được thực hiện với các phươngpháp chủ yếu đó là phương pháp thống kê, quan sát, phỏng vấn, trao đổi với phụhuynh học sinh, giáo viên và học sinh
Nội dung tiến hành khảo sát tập trung vào những vấn đề gồm: Khảo sátkiến thức về kỹ năng sống, kỹ năng ứng xử các tình huống, thông qua các số liệutại nhà trường như báo cáo tổng kết năm học, báo cáo tổng kết phong trào “Xâydựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, bảng điểm chấm phong trào
“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”…, quan sát thực tế việcthực hiện của giáo viên, học sinh nội dung trên trong thời gian qua
2.2.1 Khảo sát về việc thực hiện giáo dục kỹ năng sống của giáo viên trong các hoạt động giáo dục NGLL.
Tìm hiểu thực tế tôi nhận thấy một số giáo viên chủ nhiệm lớp đã có ý thứctrong việc giáo dục kỹ năng sống cho các em thông qua các hoạt động thực tếnhư trực tuần, trực nhật, làm vệ sinh lớp học , tổ chức cho học sinh tham gia cáchoạt động nhân đạo như ủng hộ bạn nghèo, chia khó vùng cao, áo trắng tặng bạn,ủng hộ bão lụt, bằng hình thức quyên góp, nuôi lợn nhựa, thu gom phế liệu …
Trong các giờ sinh hoạt dưới cờ đầu tuần các nội dung giáo dục kỹ năngsống cũng được lồng ghép triển khai Song mục đích chính là tuyên truyền giáodục về các ngày kỷ niệm trong năm, thực hiện an toàn giao thông, phòng chốngbạo lực học đường, phòng chống ma túy, bảo vệ môi trường,…
Các hoạt động ngoài giờ lên lớp do Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh
tổ chức như: Thi văn nghệ, thi làm báo tường, vẽ tranh tuyên truyền về ma túy HIV, bảo vệ môi trường, trò chơi dân gian …
-Tuy nhiên qua thực tế nhiều hoạt động còn chưa có chiều sâu như: Tronggiáo dục an toàn giao thông: Giáo viên tổng phụ trách thực hiện trong giờ chào
Trang 5cờ đầu tuần thì chủ yếu là hình thức thuyết trình để vận động, chưa có nhữngtiểu phẩm, chưa tổ chức được các cuộc thi, các tình huống thực tế để giáo dụccác em; Giáo viên chủ nhiệm sau khi dạy học sinh các tiết an toàn giao thôngtrên lớp chưa tổ chức thực hành được cho các em bằng các tình huống cụ thểngoài giờ lên lớp, hoặc trong giáo dục lao động cho học sinh của một số lớp: Đôikhi giáo viên suy nghĩ đây là những việc đơn giản em nào cũng biết làm rồi giaokhoán cho các em thực hiện như việc lau bàn, quét dọn lớp học, lau sàn lớp học
…., mà không hướng dẫn các em cách làm sao cho đúng cách có thể dẫn đếnnhững sự cố tai nạn sảy ra
Việc giáo dục giáo dục kỹ năng sống của giáo viên bên cạnh những ưuđiểm cũng còn có những mặt hạn chế nhất định mà khâu yếu nhất của giáo viêntrong giáo dục kỹ năng sống đó là còn mang nặng tính lý thuyết, cụ thể là giáoviên chưa chú trọng đến giáo dục hành vi thực tế ngoài cuộc sống cho các emhọc sinh, dẫn đến khả năng thực hành của các em trong một số trường hợp cònhạn chế
2.2.2 Khảo sát về các kỹ năng thực hành của học sinh trong các hoạt động giáo dục thường ngày của các em tại trường.
Trong quá trình theo dõi thực tế, quan sát hoạt động của các em thông quacác hoạt động tại trường thấy rằng các em tham gia chưa nhiệt tình các hoạt độngNGLL, đa số các em chưa biết vui chơi đúng cách để hạn chế tai nạn thương tích
Một số em còn có những hạn chế nhất định trong việc thực hiện các nộidung, cụ thể như hầu hết khi hỏi các em học sinh “ Để giữ gìn trường lớp sạch,đẹp em phải làm gì?” thì các em đều trả lời được là không được vứt rác bừa bãi,
vẽ bậy lên tường …, tuy nhiên thực tế các em biết nhưng một số em vẫn khôngthực hành những nội dung các em đã trả lời
Một số em ăn quà xong bỏ vỏ ni lông vào bồn hoa thay vì bỏ vào thùngrác, một số em còn vẽ bậy lên tường, ăn kẹo cao su nhả bã kẹo bừa bãi… Tương
tự như vậy, trong việc thực hiện Luật giao thông đường bộ, khi hỏi các em là
“Em hãy cho biết đi bộ tham gia giao thông như thế nào là đúng?” , các em trảlời đúng hết và rất nhanh tuy nhiên khi ra các đường các em vẫn đi theo hàng hai,hàng ba, đùa nghịch trên đường…
Một số em đi vệ sinh bỏ giấy không đúng nơi quy định, không xả nước khi
đi vệ sinh xong …
Một số em tham gia các trò chơi nguy hiểm như bắn dây nịt, súng bắn đạncao su , hoặc những trò chơi có thể gây thương tích, mất an toàn khi chơi Một
số em còn mua các loại bánh kẹo màu mè, không có nhãn mác trôi nổi trên thịtrường hoặc của những cơ sở không đảm bảo chất lượng để sử dụng Các emchưa có khả năng nhận biết để bảo vệ sức khỏe bản thân
Trên cơ sở khảo sát nắm bắt tình hình thực tế của nhà trường trong việcthực hiện nội dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tôi đưa ra một số biệnpháp trọng tâm nhằm thúc đẩy, phát huy hết các ưu điểm mà nhà trường đã đạtđược và khắc phục các tồn tại, hạn chế trong việc thực hiện nội dung này cùngvới việc khảo sát kết quả học sinh khối 9 năm học 2015-2016, số liệu khảo sát
Trang 6đầu năm kết quả phần kiến thức và kỹ năng thực hiện kỹ năng sống cho số liệunhư sau:
Xuất phát từ thực trạng trên, với cương vị là nhà quản lý giáo dục tôi đãtiến hành xây dựng và chỉ đạo việc rèn luyện kỹ năng cho học sinh hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp và đã đạt được những kết quả đáng kể
3 Các giải pháp tổ chức thực hiện.
3.1 Tìm hiểu khái niệm cơ bản
Kỹ năng sống: Kỹ năng sống là khả năng điều chỉnh và lựa chọn hành viđúng đắn, có khả năng điều chỉnh nhu cầu của bản thân một cách hợp lý và ứngphó trước những thách thức trong cuộc sống
Giáo dục kỹ năng sống: Giáo dục kỹ năng sống là trang bị những kiếnthức, thái độ, hành động giúp cho người học hình thành được những kỹ năngsống cần thiết, phù hợp với từng lứa tuổi, điều kiện kinh tế - xã hội, môi trườngsống Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh nói chung và cho học sinh THCSnói riêng là việc rất quan trọng, ảnh hưởng tới quá trình hình thành và phát triểnnhân cách cho học sinh Giáo dục kỹ năng sống cần được tiến hành càng sớmcàng tốt và có thể bắt đầu ngay từ bậc tiểu học, thậm chí còn có thể ở tuổi mầmnon Bởi vì lứa tuổi này những hành vi cá nhân, tính cách và nhân cách đang dầnđược hình thành
Tổ chức giáo dục kỹ năng sống: Trong phạm vi đề tài này thì tổ chức tổchức giáo dục kỹ năng sống được hiểu là phương thức tiến hành hoạt động tổchức giáo dục kỹ năng sống, chủ yếu bao gồm các khâu xây dựng, thực hiện kếhoạch giáo dục Phương thức này được xác định căn cứ vào mục tiêu, nội dunggiáo dục kỹ năng sống, cách thức đưa nội dung đó vào kế hoạch hoạt động củanhà trường
3.2 Xác định các nhóm kỹ năng sống cần giáo dục cho học sinh nhà trường.
Nhóm kĩ năng tự nhận thức: Kĩ năng xác định giá trị bản thân; kĩ năng tựtin; kĩ năng tự trọng
Nhóm kĩ năng giao tiếp: Kĩ năng phản hồi, lắng nghe; kĩ năng trình bàysuy nghĩ, ý tưởng; kĩ năng ứng xử, giao tiếp; kĩ năng thể hiện sự cảm thông; Nhóm kĩ năng suy nghĩ sáng tạo: Kĩ năng nêu vấn đề; kĩ năng bình luận;
kĩ năng tìm kiếm và xử lý thông tin; kĩ năng phân tích đối chiếu
Trang 7Nhóm kĩ năng ra quyết định: Kĩ năng xác định tìm kiếm các lựa chọn; kĩnăng giải quyết vấn đề; kĩ năng ứng phó; kĩ năng thương lượng
Nhóm kĩ năng làm chủ bản thân: kĩ năng đặt mục tiêu, kĩ năng quản lýthời gian, kĩ năng đảm nhận trách nhiệm; kĩ năng kiểm soát cảm xúc
3.3 Tổ chức quán triệt, triển khai chủ trương, kế hoạch và phối hợp thực hiện.
Nội dung “Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh” là một trong 5 nội dungcủa phong trào “Xây dựng trường học thân thiện- học sinh tích cực”, đồng thờiđây cũng là một trong những nội dung quan trọng được tích hợp vào các mônhọc và kết hợp giáo dục thông qua hoạt động giáo dục NGLL
Về mặt tổ chức, nhà trường trực tiếp phân công một đồng chí quản lý trựctiếp phụ trách giáo dục kỹ năng sống thông qua việc tổ chức các hoạt động giáodục NGLL
Các lực lượng phối hợp gồm Công đoàn, Đoàn thanh niên, Hội phụ huynhhọc sinh, một số các ban ngành đoàn thể của xã Nga Tiến Các tổ chuyên môn,trong đó nòng cốt là chi đoàn thanh niên nhà trường,
Thông qua hội nghị cán bộ công chức, viên chức đầu năm, nội dung hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp được đưa ra bàn bạc thống nhất về chủ trương,nội dung, sau đó giao cho chi đoàn nhà trường tổ chức xây dựng kế hoạch trong
cả năm học Tiếp theo tiến hành phổ biến trong cuộc họp cha mẹ học sinh đầunăm về mục đích, ý nghĩa, và vai trò của hoạt động giáo dục NGLL trong việchình thành kỹ năng sống cho học sinh
Hàng tháng chi đoàn nhà trường lập kế hoạch hoạt động từng tháng theochủ đề, chủ điểm của tháng, đồng thời lập kế hoạch tổ chức hoạt động tuần củatháng đó với sự phê duyệt của hiệu trưởng nhà trường, kế hoạch và nội dungthực hiện được triển khai trong hội đồng nhà trường và toàn thể học sinh, trong
đó có định hướng nội dung hoạt động cho từng tuần
Nhận thấy việc quán triệt, triển khai chủ trương, kế hoạch và phối hợpthực hiện là bước đi đầu tiên rất quan trọng, là định hướng trọng tâm để thựchiện thành công nội dung giáo dục này trong nhà trường
3.4 Đẩy mạnh các hoạt động giáo dục NGLL của Đội thiếu niên, hướng trọng tâm các hoạt động vào giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.
Với đặc thù trong trường THCS đó là 100% các em học sinh là đội viênthiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, do vậy để giáo dục kỹ năng sống có hiệuquả thì lực lượng nòng cốt chính là giáo viên tổng phụ trách đội và BCH liên độinhà trường Đội thiếu niên tập hợp, giáo dục các em thực hiện tốt 5 điều Bác Hồdạy để trở thành con ngoan, trò giỏi, người công dân tốt Tham gia các hoạt độngĐội, các em được rèn luyện trong không khí thi đua thân ái, “ Học mà chơi, chơi
mà học”, giúp các em tự tin, mạnh dạn, đoàn kết , ngoài ra đây cũng chính làmột trong những môi trường để các em có thể khẳng định sở trường, năng lực,phát triển năng khiếu, rèn luyện kỹ năng ứng xử, giao tiếp, vì vậy Đội thiếu niên
mà trực tiếp là vai trò chủ đạo của Tổng phụ trách Đội đóng một vai trò quantrọng trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
Trang 83.4.1 Tổ chức giáo dục kỹ năng sống thông qua buổi sinh hoạt dưới cờ đầu tuần.
Trước đây giờ chào cờ chủ yếu do Tổng phụ trách đội và Ban giám hiệunhà trường triển khai thực hiện thầy nói, trò nghe Thực tế mang lại hiệu quảkhông cao, học sinh không hứng thú với giờ sinh hoạt đầu tuần Các em ngồidưới sân nói chuyện hoặc làm việc riêng nhiều
Trong những năm gần đây cùng với công tác đổi mới phương pháp giáodục, đổi mới hoạt động tiết sinh hoạt dưới cờ đầu tuần nhà trường đã tiến hànhlồng ghép việc triển khai kế hoạch kết hợp tổ chức sân chơi đầu tuần với nhữnghình thức sinh động thông qua chủ đề của tháng như thi tìm hiểu về luật giaothông, thi xử lý tình huống phòng chống tai nạn, chống bạo lực trong nhàtrường, phòng chống đuối nước, trình diễn tiểu phẩm tuyên truyền về phòngchống Ma túy; HIV/AIDS, …
Sau khi kết thúc thì tổ chức cho các em tham gia trả lời các câu hỏi, chia
sẻ những suy nghĩ của mình với hành động của các nhân vật trong tiểu phẩm,các em tự phân tích hành vi đúng, sai
Ở nội dung này, để đem lại hiệu quả cao nhà trường giao sự chủ động,sáng tạo cho chi đoàn nhà trường mà trực tiếp là giáo viên Tổng phụ trách độiphối hợp với giáo viên chủ nhiệm tổ chức thực hiện căn cứ theo chủ đề, chủđiểm hoạt động hàng tháng, tuần của Đội để có nội dung tổ chức thực hiện phùhợp Đồng thời cần quán triệt trong hội đồng sư phạm, yêu cầu tất cả giáo viên
và các bộ phận liên quan phối hợp thực hiện theo kế hoạch của Đội
Vì vậy sinh hoạt dười cờ là một hình thức mang lại hiệu quả giáo dục caocủa Đội nếu Tổng phụ trách đội nếu biết khai thác hết thế mạnh của hình thứcnày Phải làm cho các em háo hức, chờ đợi buổi sinh hoạt dưới cờ Muốn vậyphải biến buổi sinh hoạt dưới cờ thành sân chơi cho các em Để thực hiện đượcđiều này ngoài sự sáng tạo, chủ động của Tổng phụ trách đội thì phải cần có sựphối hợp chặt chẽ, nhiệt tình của giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, vì thếnhà trường phải thường xuyên quan tâm, chỉ đạo, tạo mọi điều kiện thì tổng phụtrách đội mới có thể thực hiện tốt nội dung này
Sau đây là một ví dụ cụ thể mà Liên đội nhà trường chúng tôi đã phối hợpvới Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức qua buổi sinh hoạt đầu tuần:
CUỘC THI : Kỹ năng giao tiếp và ứng xử trong nhà trường.
NỘI DUNG: 3 Phần
Phần I: Lựa chọn và xử lí tình huống.
Gồm 5 câu tương ứng với 5 nội dung
1 Tình huống giao tiếp ứng xử trong quan hệ thầy trò:
Tình huống:Trong giờ ra chơi, Linh và Hà đang đứng chơi, bỗng cô giáo Lan điqua:
- Hà nhanh nhảu : Em chào cô ạ!
- Linh : Không nói gì
- Hà: Sao cậu không chào cô giáo?
- Linh: Cô giáo có dạy lớp mình đâu mà chào?
Trang 9Câu hỏi: Theo em cách ứng xử của Linh có được coi là lễ phép không? vì
sao?
Gợi ý trả lời: Cách ứng xử của Linh được coi là hành vi không lễ phép vì:
- Hành vi ấy thể hiện thái độ không tôn sư trọng đạo
- Không hiểu phép tắc của một người học sinh đối với thầy cô giáo.
2 Giao tiếp ứng xử trong quan hệ bạn bè.
Tình huống: Hai bạn A và B đang nói chuyện với nhau:
A: Xin chào! Rất mong được làm quen với bạn
B: Hì hì chào bạn! Mình cũng muốn làm quen với bạn
Bạn C nhảy vào:
C: Sao chỗ nào cũng có dấu răng của B hết vậy?
Câu hỏi: Bạn C trong trường hợp trên có được xem là thành phần vô văn hóa,
mất lịch sự không? Hãy nêu một vài nhận xét về bạn C.
Gợi ý trả lời: Bạn C trong tình huống trên được coi là thành phần vô văn hóa,
mất lịch sự vì: đã chen ngang vào cuộc trò chuyện giữa 2 bạn A và B, mặt kháclại có những lời lẽ thiếu tế nhị, thô tục, thể hiện thái độ không tôn trọng ngườikhác
3 Giao tiếp ứng xử với nhân viên trong nhà trường.
Tình huống: An thường đi xe đạp đến trường vì nhà cậu ở rất xa nên hôm nàocũng đi từ rất sớm Sáng nay, khi vừa đến Bảng Tin, An gặp Quốc đang đi bộđến trường:
An: Cậu lên mình chở
Quốc: Được thôi
Hai bạn vừa chạm xe đến cổng trường, đã thấy bác bảo vệ đứng ở đó:
- An: cháu chào bác! Bác đến sớm thế ạ?
- Quốc: việc gì cậu phải chào ông bảo vệ
Câu hỏi: Em có nhận xét gì về hành vi của bạn Quốc.
Gợi ý trả lời: Hành vi của bạn Quốc được coi là hành vi không lễ phép vì: Cách
ứng xử của bạn thể hiện bạn là người không biết lễ phép, tôn trọng người khác.Mặt khác còn thể hiện thái độ coi thường đối với bác bảo vệ , việc đó đồngnghĩa với việc coi thường công việc của người khác
4 Giao tiếp với khách đến trương.
Tình huống: Trong đợt thi giao lưu HSG khối 6-7-8, giữa trường ta và trường
THCS Nga Thái, tất cả các bạn đều rất háo hức và đi từ rất sớm Với vai trò làchủ nhà em sẽ:
A: không nên thể hiện mà hãy giữ im lặng để thấy rằng mình là người luônkhiêm tốn
B: chủ động đến chào hỏi và làm quen với các bạn ấy
Câu hỏi: Em hãy lựa chọn một trong 2 phương án và đưa ra một nhận xét.
Gợi ý trả lời: chọn phương án B: thể hiện mình là người lịch sự, hiếu khách, sẵn
sàng tiếp đón và làm quen với các bạn
Trang 105 Ứng xử văn minh với môi trường sư phạm.
Tình huống: Giờ học ngoại ngữ đang diễn ra rất sôi nổi, cả lớp bỗng im bặt khithầy giáo vừa phát hiện ra bạn Bình không chú ý vào bài
Thầy giáo: em đang làm gì vậy?
Bình: Không nói được gì vì trước mặt bạn là dòng chữ in hoa được khắc rất đẹptrên mặt bàn:”ILOVEYOU”và nằm cạnh dòng chữ ấy là hai nửa trái tim có mũitên lao qua
Câu hỏi: Theo em việc làm của Bình có được coi là hành động không giữ gìn
cơ sở vật chất và làm mất mĩ quan trường lớp không?
Gợi ý trả lời: Việc làm của Bình được coi là hành động không giữ gìn cơ sở vật
chất và làm mất mĩ quan trường lớp
Phần II Xử lí tình huống.
Tình huống : Có 3 học sinh vì những lí do riêng biệt nên đã vào lớp muộn trongkhi thầy giáo đang giảng bài cho các bạn
- Sơn: Không chào thầy, tự ý chạy vào lớp
- Nhi: Chào thầy nhưng chào rất to
- Trâm: Đứng nép ngoài cửa để không làm phiền thầy và các bạn Đợi thầynói hết câu mới bước ra giữa cửa, đứng nghiêm trang chào thầy, nói lời xin lỗithầy và xin thầy cho vào lớp
Câu hỏi: Em hãy nhận xét cử chỉ, hành vi giao tiếp của 3 bạn nói trên.
Gợi ý trả lời:
- Sơn: Thể hiện hành vi vô lễ, không thực hiện đúng nội quy của học sinh khi
đến trường
- Nhi: Không hiểu phép tắc trong ứng xử và giao tiếp.
- Trâm: Là người hiểu phép tắc trong giao tiếp ứng xử, biết kính trọng và giữ
đúng phép tắc trong quan hệ thầy trò
Phần III Hùng biện.( Trình bày khoảng 3 phút)
Câu hỏi: Là một học sinh ngoan của trường THCS Nga Tiến em sẽ ứng xử như thế nào với thầy cô giáo ở trong và ngoài giờ học
- Trước khi vào văn phòng của thầy cô cần gõ cửa hoặc xin phép, khôngđược xem hay lục lọi đồ đạc của thầy cô nếu chưa được thầy cô cho phép
- Không nên nói xấu, dè biểu, đặt biệt bắt chước dáng đi, cử chỉ, lời nói củathầy cô giáo