Một số biện pháp quản lý thư viện hoạt động có hiệu quả ở trường THCS nga thanh

Mục đích nghiên cứu Tìm biện pháp để thu hút được cán bộ giáo viên, học sinh đến thư viện đểhọc tập và nghiên cứu, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của giáo viên vàxây dựng thói q

8 1.1 Chức năng, nhiệm vụ của công tác thư viện 2

10 1.3 Đặc điểm tâm sinh lí của lứa tuổi học sinh THCS 3

11 2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN 3

14 3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 4

15 3.1 Tìm nguồn để bổ sung sách, báo, tạp chí thường xuyên

17 3.2.1 Xây dựng kế hoạch mở cửa phòng đọc cho học sinh 6

18 3.2.2 Đổi mới và mở rộng các hình thức phục vụ bạn đọc 6

19 3.2.3 Giới thiệu các loại sách báo đến giáo viên và học sinh 7

20 3.2.4 Phối hợp với đoàn thể tổ chức các cuộc thi kể chuyện,

21 3.3 Xây dựng mạng lưới cộng tác viên thư viện 12

22 3.4 Ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác thư viện 14

23 3.5 Thường xuyên bồi dưỡng nghiệp vụ cho bản thân 14

I MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thư viện là linh hồn của trường học, là nơi hội tụ kiến thức, tri thức củaloài người giúp cho thầy và trò nhà trường không chỉ dạy tốt, học tốt mà còn mởmang trí óc, bồi đắp nhân cách, xây dựng nền tảng văn hóa cho mỗi cá nhân.Xây dựng thư viện trường đạt chuẩn là yêu cầu quan trọng, cần thiết trong việcnâng cao chất lượng giáo dục hiện nay, giúp học sinh rèn luyện kỹ năng tự học,

tự nghiên cứu, góp phần giáo dục toàn diện học sinh

Với bất kì thư viện nào thì phục vụ bạn đọc cũng là mục tiêu cuối cùng.Hoạt động của thư viện nhằm thu hút, tuyên truyền giới thiệu và đưa ra phục vụcác dạng tài liệu, giúp đỡ người tới thư viện trong việc lựa chọn và sử dụng tàiliệu một cách thích hợp

Ngày nay, đứng trước sự phát triển mạnh mẽ về công nghệ thông tin, cáctrò chơi trên mạng xã hội ngày càng đa dạng, phong phú, đã lôi cuốn giới trẻtham gia rất nhiều, thậm chí là nghiện mạng xã hội, vì vậy việc đam mê đọcsách, báo của các em đang dần hạn chế

Trong nhà trường, hoạt động của công tác thư viện chỉ diễn ra một cáchđơn thuần, chưa phong phú nên chất lượng hoạt động của thư viện chưa cao

Qua 2 năm về công tác tại trường THCS Nga Thanh, được phân côngnhiệm vụ quản lý thư viện, ý thức được vai trò và tầm quan trọng của thư việnnhà trường nên trong quá trình làm việc, tôi luôn tìm tòi, nghiên cứu, tìm ranhững biện pháp tích cực nhất, đem lại hiệu quả trong công việc Tôi luôn suynghĩ, làm thế nào để thư viện hoạt động mạnh, có hiệu quả, để góp phần nângcao chất lượng hoạt động giáo dục của nhà trường Vì vậy, tôi đã mạnh dạn

nghiên cứu và chọn đề tài “ Một số biện pháp quản lý thư viện hoạt động có hiệu quả ở trường trung học cơ sở Nga Thanh” làm đề tài sáng kiến kinh

nghiệm của mình trong năm học 2017 - 2018

2 Mục đích nghiên cứu

Tìm biện pháp để thu hút được cán bộ giáo viên, học sinh đến thư viện đểhọc tập và nghiên cứu, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của giáo viên vàxây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu của học sinh, phục vụ tốt cho việcgiảng dạy và học tập

Bồi dưỡng kiến thức cơ bản về khoa học thư viện cho bản thân

Phục vụ tốt cho việc giảng dạy và học tập, góp phần hoàn thành xuất sắcnhiệm vụ của nhà trường năm học 2017 - 2018

3 Đối tượng nghiên cứu

Các văn bản hướng dẫn về công tác thư viện

Bạn đọc là cán bộ giáo viên và học sinh trường THCS Nga Thanh.

Thực tế hoạt động của thư viện trường THCS Nga Thanh

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp quan sát, nghiên cứu, điều tra, khảo sát thực tế

Phương pháp đối chiếu, phân tích

Phương pháp thống kê, tổng hợp

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

1.1 Chức năng, nhiệm vụ của công tác thư viện

Quy chế về tổ chức hoạt động thư viện đã chỉ rõ: “Thư viện là một bộphận cơ sở vật chất trọng yếu, là trung tâm sinh hoạt văn hóa và khoa học củanhà trường Nó góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, bồidưỡng kiến thức cơ bản về khoa học, xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứucho học sinh, tạo cơ sở từng bước thay đổi phương pháp dạy – học, đồng thời,thư viện tham gia tích cực vào việc bồi dưỡng tư tưởng chính trị và xây dựngnếp sống văn hóa mới cho các thành viên của nhà trường”.[ 1 ] Để làm tốt côngtác thư viện trường THCS cần dựa vào căn cứ sau:

Quyết định số 61/1998/QĐ/BGD - ĐT ngày 6 - 11 - 1998 về “ Quy chế về

tổ chức và hoạt động thư viện trường phổ thông”

Quyết định số: 01/2003/QĐ - BGD & ĐT ban hành 02/01/2003 của Bộ

GD & ĐT ban hành “ Quy định tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông”

Quyết định số 01/2004/QĐ - BGD - ĐT ban hành ngày 29 tháng 1 năm

2004 sửa đổi và bổ sung Quyết định số 01/2003/QĐ - BGD - ĐT ngày02/02/2003 của Bộ giáo dục và đào tạo “ Quy định tiêu chuẩn thư viện trườngphổ thông”

Quyết định số 49/2003/QĐ - BGD&ĐT ban hành ngày 28 tháng 10 năm

2003 về “ Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ thư viện trong các trường phổthông”

Hướng dẫn số 11185/GDTH ngày 17 tháng 12 năm 2004 của BộGD&ĐT: “ Hướng dẫn thực hiện tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông”

Các văn bản chỉ đạo, kế hoạch, nhiệm vụ, hướng dẫn công tác thư việncủa phòng giáo dục và đào tạo huyện Nga Sơn

Kế hoạch, nhiệm vụ năm học của trường THCS Nga Thanh

1.2 Nhiệm vụ của giáo viên THCS

Dạy học và giáo dục theo chương trình, kế hoạch giáo dục, kế hoạch dạyhọc của nhà trường.

Rèn luyện đạo đức, học tập văn hóa, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ đểnâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy và giáo dục

Có nhiệm vụ tự bồi dưỡng để nâng cao tay nghề Một trong những hìnhthức tự bồi dưỡng là tự học, tự đọc, tự nghiên cứu sách, báo từ thư viện

Có những buổi ngoại khóa để học sinh đến thư việc đọc sách, báo, nghiêncứu tài liệu, phục vụ cho học tập và giải trí

1.3 Đặc điểm tâm sinh lí của lứa tuổi học sinh THCS

Đây là lứa tuổi có nghị lực dồi dào, có tính tích cực cao và có nhiều dựđịnh lớn lao Lứa tuổi này học sinh có khả năng phân tích, tổng hợp, và hoànthiện hơn, nhưng vẫn có những em có thái độ lười biếng, thờ ơ, thiếu tráchnhiệm trong học tập

Sự phát triển, chú ý của học sinh THCS diễn ra rất phức tạp, vừa có ýđịnh bền vững, vừa có sự chú ý không bền vững Ở lứa tuổi này, tính lựa chọn,chú ý, phụ thuộc vào tính chất của đối tượng học tập và mức độ hứng thú củacác em với đối tượng đó Đây cũng là đặc điểm tâm lí mà người phụ trách thưviện phải nắm được để có thể tìm ra biện pháp tối ưu thu hút sự chú ý của họcsinh khi đến đọc sách tại thư viện

Ở độ tuổi này các em có nhiều thay đổi về hình thức học tập, đây chính làđiều kiện thuận lợi làm cho hoạt động nhận thức và nhân cách của học sinhTHCS có sự thay đổi về chất so với các lứa tuổi trước

2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Khi công tác tại thư viện trường THCS Nga Thanh, tôi gặp những thuậnlợi và khó khăn sau:

Công tác thư viện có đầy đủ sách, báo tạp chí

Đội ngũ thầy cô giáo có năng lực chuyên môn, được đào tạo cơ bản, bằngcấp đạt chuẩn và trên chuẩn Đội ngũ còn trẻ, khỏe, năng động, nhiệt tình có ýthức vươn lên, ham học hỏi và cầu tiến bộ, có tinh thần trách nhiệm cao luônủng hộ người làm công tác thư viện

Học sinh ngoan ngoãn, chăm học, có trách nhiệm đối với thư viện nhà trường

2.2 Khó khăn

Cơ sở vật chất, trang thiết bị để phục vụ cho công tác thư viện đang còncòn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu cần thiết cho công việc.

Sách báo, tạp chí đang còn thiếu nhiều nên chưa đáp ứng đủ cho việcgiảng dạy và học tập của cán bộ giáo viên và học sinh

Nhà trường chưa đạt chuẩn quốc gia nên chưa có phòng đọc riêng cho cán

bộ giáo viên và học sinh đến để nghiên cứu và học tập, kho sách và phòng đọcđang còn chung một phòng

Do việc giảng dạy và học tập hai buổi sáng, chiều nên thời gian lên thưviện đọc sách đang còn hạn chế, dẫn đến hiệu quả hoạt động của thư viện còntrầm, chưa sôi nổi

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động thư viện đang cònnhiều hạn chế nên phần nào cũng ảnh hưởng đến hoạt động chung của giáo dụcnhà trường

Những khó khăn trên đã ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả hoạt động củacông tác thư viện Cụ thể như sau:

Năm học

Sốsáchgiáoviên

Sốsáchgiáokhoa

Sốsáchthamkhảo

Số lượng bạn đọcmượn tài liệu

Số lượt bạn đọc đọcsách tại thư viện

2014-2015 390 1115 840 14 60.8 0 0 12 52.1 70 25.92015-2016 397 1145 843 16 69.5 0 0 15 65.2 100 37.0

3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

3.1 Tìm nguồn để bổ sung sách, báo, tạp chí thường xuyên cho thư viện

Từ thực trạng trên, điều tôi suy nghĩ trăn trở là làm thế nào để bổ sungnguồn tài liệu cho thư viện càng sớm càng tốt Từ những suy nghĩ đó, tôi đãmạnh dạn đề nghị với Ban giám hiệu nhà trường đầu tư, tổ chức phát động cácphong trào để tăng thêm nguồn sách báo, tài liệu cho thư viện Tranh thủ hỗ trợcủa các đoàn thể trong nhà trường làm tăng đầu sách Phong trào ủng hộ sách,báo cũ “ Góp một cuốn sách để được đọc trăm cuốn sách” nhân ngày truyềnthống ngành thư viện Qua phong trào này, cứ mỗi năm thư viện đã nhận vềđược khoảng 80 bộ sách giáo khoa các khối và khoảng 95 các đầu sách, báo tạpchí, phục vụ nhu cầu mượn để học tập cho những em học sinh có hoàn cảnh khó khăn

Hình ảnh học sinh ủng hộ sách cho thư viện

Tham mưu với lãnh đạo nhà trường xin kinh phí, mua và đặt mua theo hệthống xuất bản, phát hành của ngành giáo dục và đào tạo

Vận động sự quyên góp từ các nhà hảo tâm, kêu gọi sự hỗ trợ của hộiđồng hương Nga Thanh sống và làm việc tại Hà Nội, hội đồng hương NgaThanh tại Thanh Hóa, doanh nghiệp Tuấn Quyên, doanh nghiệp Tĩnh Thảo

Đặt mua các loại báo, tạp chí, mua bổ sung các loại sách tham khảo phùhợp với nội dung giảng dạy của giáo viên và nhu cầu học tập của học sinh Mỗinăm thu về khoảng 250 đầu sách các loại

Đặt quan hệ trao đổi tài liệu giữa các thư viện trường trong huyện vớinhau, trường mình trao đổi với trường bạn những cuốn sách mà thư viện mìnhcần từ thư viện trường bạn và ngược lại Chúng tôi quan hệ, giao lưu và kếtnghĩa với thư viện trường tiểu học Nga Thanh, thư viện xã Nga Thanh, thư việntrường THCS Nga Thái

3.2 Tổ chức hoạt động thư viện

Sau khi có tương đối đầy đủ sách, báo, tài liệu trong thư viện Điều tôi suynghĩ tiếp theo là phải tổ chức hoạt động thư viện thật khoa học và bài bản

3.2.1 Xây dựng kế hoạch mở cửa phòng đọc khoa học, hợp lí cho học sinh

Kế hoạch đọc sách tôi xây dựng dựa trên kế hoạch, nhiệm vụ năm học,điều lệ trường trung học cơ sở, căn cứ vào yêu cầu, nhiệm vụ, chỉ tiêu và tìnhhình thực tế của trường THCS Nga Thanh Trong bản kế hoạch tôi đã nêu lênđược từng chủ điểm đọc sách tương ứng với chủ điểm hàng tuần, hàng tháng,phù hợp với thời gian đọc và nhu cầu của học sinh, xây dựng thời gian biểu đọcsách cho từng lớp Lịch đọc sách hàng tuần được thông báo đến từng lớp thôngqua bảng tin để các em nắm được và tiện cho việc theo dõi:

Ngoài việc cung cấp lịch đọc sách hằng tuần, hằng ngày, đến trước thi học

kỳ khoảng một tháng, tôi tiến hành giới thiệu và cho các em mượn các đầu sách:Câu hỏi ôn tập, một số đề kiểm tra…Vì vậy, việc đọc sách theo kế hoạch định kì

và thời điểm đã giúp học sinh mở rộng vốn kiến thức, đạt hiệu quả cao trong kỳ thi

Ngoài ra, để phục vụ có hiệu quả, tôi còn phân chia thời gian cụ thể chocác lớp đọc sách để giữ thư viện được yên lặng, không để tình trạng học sinhdồn lên thư viện ồ ạt, lộn xộn Trong những lần đọc sách, tôi thường trích vài

phút tổ chức ra những câu đố vui cho các em học sinh giải đáp với mục đích tạocho các em có thêm khả năng tư duy và sáng tạo.

Hình ảnh học sinh đọc sách tại thư viện nhà trường giờ ra chơi

Các loại sách hay, đẹp, quý thư viện cho giáo viên chủ nhiệm mượn vềlớp, cho các em đọc cho cả lớp nghe vào sinh hoạt đầu giờ, hoặc đọc vào cácbuổi sinh hoạt cuối tuần

Ngoài ra, thư viện cho học sinh và giáo viên mượn sách về nhà để đọc vànghiên cứu vào trong những ngày nghỉ cuối tuần và nghỉ hè

Bằng hình thức này, công tác bạn đọc cũng được nhân rộng ra rất nhiềubởi vì thời gian lên thư viện của các em học sinh và của cán bộ giáo viên khá eo hẹp

3.2.3 Giới thiệu các loại sách báo đến giáo viên và học sinh

Bước đầu tiên để giới thiệu đến bạn đọc những bản sách, báo tạp chí hay

và đẹp, tôi đã trực tiếp giới thiệu lên bảng thông báo của thư viện tên đầu sách,tác giả, nơi xuất bản và nội dung chính của cuốn sách theo từng chủ điểm củatháng Điều này giúp cho cán bộ giáo viên và học sinh biết mà tìm đọc

Hình ảnh giới thiệu sách trên bảng tin

Hàng tuần, tôi cũng giới thiệu tên các đầu sách, báo mới, trích tóm tắt nộidung ngắn gọn gửi qua tin nhắn Vn Edu để giúp cho cán bộ giáo viên và họcsinh hứng thú tìm đọc

Hình ảnh tin nhắn vn.edu giới thiệu có sách mới

Ngoài ra, bản thân tôi còn thông báo tới giáo viên chủ nhiệm, giới thiệutrong các buổi sinh hoạt dưới cờ, hay sinh hoạt ngoại khóa để các em được biết

và nhanh chóng tìm đến thư viện để đọc và nghiên cứu

Hàng tháng, tôi làm thư mục giới thiệu sách theo nội dung và trang bìa,dán ở bảng tin của nhà trường để gây sự chú ý và thu hút nhiều bạn đọc đến thưviện hơn.

Thư mục giới thiệu sách

Hình ảnh thư mục giới thiệu sách ở bảng tin nhà trường

3.2.4 Phối hợp với đoàn thể tổ chức các cuộc thi kể chuyện, điểm sách, giới thiệu sách.

Để vận động học sinh đọc được nhiều sách, hăng say đến thư viện, tậpcho học sinh tìm kiếm được tài liệu qua sách báo, làm quen với kho tàng kiếnthức của nhân loại và từng bước tham gia tốt các phong trào thi đua của nhàtrường, bản thân tôi, người phụ trách thư viện đã thường xuyên phối hợp với cácđoàn thể trong trường tổ chức xây dựng kế hoạch vào các ngày lễ lớn trong nămnhư kỷ niệm 20/11, 26/3… Ngoài những tiết mục văn nghệ mà các lớp tham giathì mỗi lớp sẽ có 1 tiết mục tham gia diễn tiểu phẩm theo cốt truyện trong sách,

có nội dung phù hợp và ý nghĩa, làm cho buổi lễ thêm sôi động Cũng từ đó phátđộng phong trào thi đua đọc sách, kể chuyện sách tới học sinh toàn trường Các

em học sinh cũng đã tích cực tìm tòi, tìm đến thư viện nhiều hơn

Hình ảnh tiểu phẩm đạt giải nhất của lớp 8B

Tổ chức những cuộc thi nhỏ gồm những cộng tác viên kể truyện sách:Đây là hình thức kể lại những nội dung trong cuốn sách đã được đọc cho ngườikhác nghe, người kể phải tiếp thu được nhuần nhuyễn nội dung của sách trước

khi kể, để truyền đạt lại cho bạn đọc hiểu được những điều diễn ra trong cuốnsách đó.

Tổ chức điểm sách, giới thiệu sách trong các giờ học ngoại khóa Cán bộthư viện tham gia giới thiệu, tuyên truyền về sách lịch sử như: Việt sử giai thoại,Theo dòng lịch sử Việt Nam …Những tài liệu trên sẽ giúp cho các bạn đọc hiểu

rõ thêm về những nhân vật lịch sử của nước nhà, và đất nước ta đã trải quanhững khó khăn, những hi sinh mất mát như thế nào để có được nền độc lập hòabình như ngày hôm nay Đây cũng là biện pháp giúp cho học sinh biết quý trọng

và giữ gìn truyền thống dân tộc Trong quá trình giới thiệu sách này đã khơi dậy

sự tò mò để cho giáo viên và học sinh có sự ham mê, tiếp tục tới thư viện để tìmđọc tài liệu

Hình ảnh cô Mai Thị Tuyết - Cán bộ thư viện giới thiệu sách

3.3 Xây dựng mạng lưới cộng tác viên thư viện.

Mạng lưới cộng tác viên thư viện đóng vai trò rất lớn trong hoạt động củathư viện trường học Mạng lưới cộng tác viên học sinh là những bạn chi đội

trưởng các lớp, đây là những bạn đọc tích cực, có tinh thần trách nhiệm với côngtác thư viện Bản thân tôi, người phụ trách thư viện không được coi các em lànhững người thực hiện các công việc của thư viện một cách bị động mà cán bộthư viện phải là người hướng dẫn, giúp đỡ các em thực hiện tốt công tác mộtcách tích cực và chủ động Để có một đội ngũ cộng tác viên tốt, hỗ trợ cho cán

bộ thư viện trong mọi hoạt động, thì bản thân người phụ trách phải lựa chọnnhững em có đam mê đọc sách, tích cực, nhanh nhẹn, năng nổ và dạn dĩ khi xuấthiện trước đám đông, có năng khiếu như: biết kể chuyện, có giọng đọc hay, viếtchữ đẹp, khéo tay…Số lượng là 10 đại diện cho liên đội trường

Số cộng tác viên được chia làm 3 nhóm cơ bản:

Nhóm phục vụ bạn đọc: Gồm 4 em, các em hướng dẫn các bạn đọc sách,cất sách, quan sát và giữ gìn trật tự của phòng đọc khi bạn đọc vào đọc sách.Ngoài ra các em có thể giúp cán bộ thư viện cho bạn đọc mượn sách và nhận trảsách về thư viện, nhắc nhở bạn đọc mượn sách quá hạn trả về thư viện đúng quyđịnh

Hình ảnh nhóm cộng tác viên phục vụ bạn đọc

Nhóm tuyên truyền và giới thiệu sách: Gồm 3 em, những em này cần đọcthêm nhiều sách để có thể giới thiệu sách tới bạn đọc, đây là những em nòng cốt