Nội dung giáo dục trẻ về Biến đổi khí hậu, cách ứng phó và giảm nhẹ hậuquả của Biến đổi khí hậu trong trường mầm non cần phù hợp với mức độ pháttriển của trẻ, phù hợp với những hiểu biết
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NHƯ THANH
TRƯỜNG MẦM NON YÊN LẠC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO CHUYÊN MÔN TRIỂN KHAI CHO GIÁO VIÊN TÍCH HỢP GIÁO DỤC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ CÁCH ỨNG PHÓ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO TRẺ MẪU GIÁO Ở TRƯỜNG MẦM NON YÊN LẠC HUYỆN NHƯ THANH
Trang 28 1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm. 3
9 2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh
3.1 Xây dựng kế hoạch chỉ đạo chuyên môn hướng dẫn giáo
viên dạy trẻ mẫu giáo ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng
chống thiên tai
616
3.2 Chỉ đạo chuyên môn nhà trường triển khai cho giáo viên
Tích hợp, lồng ghép nội dung biến đổi khí hậu trong một số
hoạt động học
917
3.3 Chỉ đạo chuyên môn trong nhà trường triển khai cho
giáo viên dạy trẻ Mẫu giáo hình thành những kỹ năng ứng
phó với biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai theo chủ đề
1318
3.4 Chỉ đạo chuyên môn trong nhà trường triển khai cho
giáo viên sưu tầm, sáng tác trò chơi, bài thơ, hò vè, câu đố về
biến đổi khí hậu và cách ứng phó
15
19
3.5 Chỉ đạo chuyên môn nhà trường triển khai giáo viên
Tích hợp nội dung giáo dục giúp trẻ hình thành những kỹ
năng cần thiết để ứng phó với biến đổi khí hậu và cách ứng
phó ở mọi lúc, mọi nơi
17
20 4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt độnggiáo dục, với bản thân ,đồng nghiệp và nhà trường 19
Trang 3I MỞ ĐẦU.
1 Lý do chọn đề tài:
Vấn đề cấp bách của toàn cầu hiện nay đó chính là biến đổi khí hậu ViệtNam cũng như nhiều nước khác trên thế giới chịu ảnh hưởng của biến đổi khíhậu và các hệ sinh thái bị suy thoái nghiêm trọng do sự gia tăng dân số, do quátrình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đô thị hoá… Thời tiết của nước ta nhữngnăm gần đây ngày càng bất thường Hạn hán, ngập lụt, sạt lở, giông tố, bão lũ códiễn biến phức tạp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế phụ thuộc nhiềuvào sản xuất nông nghiệp của nước ta
Con người chính là nguyên nhân gây nên biến đổi khí hậu, con người sửdụng thiên nhiên, bắt thiên nhiên phục vụ cho lợi ích của mình và đồng thờicũng cải tạo thiên nhiên Tuy nhiên việc cải tạo thiên nhiên theo mục đích sửdụng của con người làm cho khí hậu biến đổi Hay nói cách khác con người làthủ phạm chính gây nên biến đổi khí hậu và biến đổi khí hậu cũng ảnh hưởngtrực tiếp đến đời sống của con người Chính vì vậy mỗi con người chúng ta phảitìm cách ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai
Với cương vị là Hiệu trưởng Trường Mầm non, Tôi nhận thấy vấn đề nàyrất thiết thực khi áp dụng vào giáo dục trẻ mầm non Bởi giáo dục mầm non lànền tảng của sự phát triển nhân cách của con người Vì vậy Giáo dục mầm non
có vị trí quan trọng đặc biệt trong chiến lược giáo dục bảo vệ môi trường, phòngngừa và giảm nhẹ thảm hoạ của Biến đổi khí hậu Trẻ lứa tuổi mầm non nóichung và trẻ ở lứa tuổi Mẫu giáo nói riêng rất thích tiếp xúc với thiên nhiên vàcuộc sống xung quanh, dễ tiếp thu và hình thành những nề nếp, thói quen, nhữnggiá trị tốt đẹp, tạo cơ sở ban đầu cho việc hình thành nhân cách sau này
Trẻ ở lứa tuổi Mẫu giáo rất nhạy cảm với những tác động và ảnh hưởngcủa môi trường xung quanh, trẻ dễ bị tổn thương bởi những tác động của biếnđổi khí hậu Môi trường sống của trẻ ngày mai phụ thuộc vào chính những hànhđộng của trẻ từ ngày hôm nay Vì vậy việc giáo dục hình thành ý thức, thái độ,đặc biệt là hành vi đúng đắn bảo vệ môi trường sống, cách ứng phó và giảm nhẹhậu quả của Biến đổi khí hậu phải bắt đầu từ lứa tuổi mầm non
Nội dung giáo dục trẻ về Biến đổi khí hậu, cách ứng phó và giảm nhẹ hậuquả của Biến đổi khí hậu trong trường mầm non cần phù hợp với mức độ pháttriển của trẻ, phù hợp với những hiểu biết gắn với hành động thực tiễn và nhữngquan sát hàng ngày của trẻ
Theo Mark Richmond – Giám đốc điều phối về Giáo dục của Liên Hợp Quốc UNESCO cũng đã làm nổi bật vai trò then chốt của giáo dục tại hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu lần thứ 19 do Liên Hợp Quốc tổ chức vào tháng
11 năm 2013 tại Warsaw ( Ba Lan ) Biến đổi khí hậu là một trong những thách thức toàn cầu và là chủ đề quan trọng của thập kỷ giáo dục bền vững 2005 – 2014/Liên Hợp Quốc – UNESCO (UN DESD 2005 – 2014)
Để trẻ em “Là chủ nhân tương lai của đất nước” được phát triển toàn
diện về mọi mặt thì chúng ta cần phải chăm sóc, bảo vệ trẻ và tạo điều kiện tốtnhất về vật chất và tinh thần cho trẻ Ở độ tuổi này trẻ rất dễ bị tổn thương bởimôi trường sống, sức đề kháng của trẻ đối với bệnh dịch còn yếu Do đó việcgiáo dục về biến đổi khí hậu cần bắt đầu ngay từ lứa tuổi Mầm non
Trang 4Ngày nay dưới sự tác động trực tiếp của con người vào môi trường đã dẫnđến hiện tượng hệ sinh thái tự nhiên dần dần bị tác động chuyển thành hệ sinhthái nhân tạo, thậm chí dẫn tới mất cân bằng suy thái gây ra biến đổi khí hậu.Việc hình thành cho trẻ từ khi còn nhỏ tình yêu thiên nhiên, sống hòa đồng vớithiên nhiên quan tâm tới thế giới xung quanh, có lối sống vệ sinh ngăn nắp phụthuộc vào rất nhiều nội dung và cách thức giáo dục của chúng ta Do đó việcgiáo dục biến đổi khí hậu và cách ứng phó với biến đổi khí hậu vào chương trìnhgiáo dục mầm non là hoàn toàn đúng và phù hợp Để trẻ có tình yêu thiên nhiên,bảo vệ môi trường sống xung quanh trong mỗi con người, hình thành thói quen,
Góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ và ý thức giữ gìnmôi trường cũng như tình yêu thiên nhiên cho trẻ
Cung cấp cho trẻ một số kiến thức về biến đổi khí hậu và cách ứng phóvới biến đổi khí hậu trong trường Mầm non
3 Đối tượng nghiên cứu:
Một số biện pháp chỉ đạo chuyên môn triển khai giáo viên tích hợp giáodục biến đổi khí hậu và cách ứng phó biến đổi khí hậu cho trẻ mẫu giáo ở trườngmầm non Yên Lạc, huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hoá
4 Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Phương pháp thống kê toán học
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Biến đổi khí hậu ngày càng có những tác động trực tiếp lên hệ sinh thái vàảnh hưởng đến cuộc sống của con người Trước tình hình trên, thế giới liên tụckêu gọi các hành động ứng phó với biến đổi khí hậu nhằm khắc phục hậu quả dobiến đổi khí hậu gây ra và điều chỉnh nhằm thích ứng với sự thay đổi này Cáctrung tâm nghiên cứu về biến đổi khí hậu đã được thành lập với sự tham giađóng góp của các chuyên gia đầu ngành Tiêu biểu là Ủy ban Liên chính phủ vềbiến đổi khí hậu (Intergovernmental Panel on Climate Change – IPCC) IPCC đãxuất bản hàng loạt các báo cáo kỹ thuật liên quan đến biến đổi khí hậu, tiêu biểu
là 5 báo cáo đánh giá tổng hợp gồm : Báo cáo đánh giá IPCC thứ nhất năm1990; Báo cáo đánh giá IPCC thứ 2 năm 1995: Biến đổi khí hậu; Báo cáo đánh
Trang 5giá IPCC thứ 3 năm 2001: Biến đổi khí hậu; Báo cáo đánh giá IPCC thứ 4 năm2007: Biến đổi khí hậu; Báo cáo đánh giá IPCC thứ 5 năm 2014 [1]
Năm 2008, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình mục tiêuquốc gia ứng phó biến đổi khí hậu Mục tiêu của Chương trình này là đánh giámức độ tác động của biến đổi khí hậu đối với các lĩnh vực, ngành, địaphương…, tham gia cùng cộng đồng quốc tế trong nỗ lực giảm nhẹ những tácđộng tiêu cực của biến đổi khí hậu, bảo vệ hệ thống khí hậu trái đất [2]
Tháng 1/2011, Nghị quyết Đại hội lần thứ 11 của Đảng Cộng sản ViệtNam được thông qua, khẳng định biến đổi khí hậu sẽ ảnh hưởng nghiêm trọngtới Việt Nam Nghị quyết cũng chỉ rõ ứng phó với biến đổi khí hậu là vấn đề cầnđược ưu tiên trong giai đoạn 2011 – 2015 [3]
Tháng 6-2013, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 7, khóa
XI đã thông qua Nghị quyết về “Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăngcường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường" (Nghị quyết số 24-NQ/TW).Nghị quyết đề ra mục tiêu đến năm 2020: Hình thành cho mỗi thành viên trong
xã hội ý thức chủ động phòng, tránh thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu.Giảm dần thiệt hại về người, tài sản do thiên tai gây ra [4]
Có thể nói biến đổi khí hậu chính là những biến đổi trong môi trường vật
lý hoặc sinh học gây ra những ảnh hưởng có hại đáng kể đến thành phần, khảnăng phục hổi hoặc sinh sản của các hệ sinh thái tự nhiên và ảnh hưởng đến hoạtđộng của các hệ thống kinh tế – xã hội hoặc đến sức khỏe và phúc lợi của conngười
Các biểu hiện của biến đổi khí hậu: Sự nóng lên của khí quyển và Trái đấtnói chung; Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển có hại cho môitrường sống của con người và các sinh vật trên Trái đất; Sự dâng cao mực nướcbiển do băng tan, dẫn tới sự ngập úng ở các vùng đất thấp, các đảo nhỏ trênbiển; Sự di chuyển của các đới khí hậu tồn tại hàng nghìn năm trên các vùngkhác nhau của Trái đất dẫn tới nguy cơ đe dọa sự sống của các loài sinh vật, các
hệ sinh thái và hoạt động của con người; Sự thay đổi cường độ hoạt động củaquá trình hoàn lưu khí quyển, chu trình tuần hoàn nước trong tự nhiên và cácchu trình sinh địa hóa khác; Sự thay đổi năng suất sinh học của các hệ sinh thái,chất lượng và thành phần của thủy quyển, sinh quyển, các địa quyển; Một sốhiện tượng của biến đổi khí hậu: Hiệu ứng nhà kính; Mưa axit; Thủng tầng ôzôn;Cháy rừng; Lũ lụt; Hạn hán; Sa mạc hóa; Hiện tượng sương khói [8]
Giáo dục biến đổi khí hậu có vai trò đặc biệt quan trọng vì sự phát triểnbền vững của đất nước ta nói riêng và toàn thế giới nói chung Mục tiêu và địnhhướng cơ bản của giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu là giúp người học quantâm về vấn đề khí hậu, hiểu rõ nguyên nhân và hiệu quả của biến đổi khí hậu,giúp cá nhân và cộng đồng tiếp cận với những giải pháp bảo vệ và ứng phó vớibiến đổi khí hậu chứ không đơn giản là kiến thức, kỹ năng liên quan đến biếnđổi khí hậu và cách ứng phó Bộ giáo dục và đào tạo đã xuất bản nhiều tài liệu,sách hướng dẫn về biến đổi khí hậu và ứng phó với biến đổi khí hậu cho các cấphọc Riêng đối với cấp học mầm non nhà xuất bản giáo dục đã xuất bản nhiều
loại sách phù hợp cho chuyên ngành và độ tuổi như: “Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai trong trường mầm non”; Biến đổi khí
Trang 6hậu và giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu trong trường mầm non” tài liệu dành cho cán bộ quản lí và giáo viên mầm non; “Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu”; “Giáo dục trẻ mầm non ứng phó với biến đổi khí hậu qua trò chơi, thơ, ca, truyện kể, câu đố”,…
Nâng cao ý thức về biến đổi khí hậu cần phải được bắt đầu càng sớm càngtốt, từ khi trẻ còn nhỏ và bắt đầu bằng những việc nhỏ, gần gũi, giúp các em biếtbảo vệ môi trường, tôn trọng môi trường thiên nhiên, các nguồn thiên nhiên đểbảo vệ khí hậu Đơn giản như việc tắt đèn khi không cần thiết, hoạt động kiệmnước, bảo vệ cây xanh, không vứt rác ra đường,… tất cả những điều thể hiện sựtôn trọng thiên nhiên và các nguồn lực có hạn mà chúng ra có, điều đó sẽ giúpgiảm thải các tác nhân có hại cho khí hậu Những kiến thức đó sẽ ăn sâu và tạothành ý thức cho trẻ trong suốt cuộc đời
Với trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi, 4-5 tuổi, 5-6 tuổi khả năng chú ý, ghi nhớ đang
ở giai đoạn phát triển mạnh mẽ thích tìm tòi khám phá và luôn tò mò Đặc biệt làthích được trải nghiệm trực tiếp Điều đó cũng có nghĩa là chỉ cần giáo viên biếttích hợp nội dung một cách phù hợp về ứng phó với biến đổi khí hậu trong cáchoạt động hàng ngày của trẻ thì chắc chắn sẽ đạt được kết quả như mong muốn
2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Việc xây dựng ứng dụng những biện pháp tích hợp giáo dục và cách ứngphó với biến đổi khí hậu sao cho phù hợp với nội dung trong Chương trình giáodục mầm non và khả năng nhận thức của trẻ ở độ tuổi Mẫu giáo để có kết quảcao trên lý thuyết thì đơn giản, nhưng khi vào thực hiện thì đó là cả một vấn đềkhông hề dễ dàng Xét thực tế tại trường, lớp và năng lực của Giáo viên dạykhối Mẫu giáo, tôi nhận thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:
2.1.Thuận lợi:
Trường Mầm non Yên Lạc, Như Thanh là đơn vị thuộc trường hạng I vàđược cấp trên bố trí 3 cán bộ quản lý đúng quy định nên khá thuận lợi trongcông tác quản lý, chỉ đạo nhà trường Nhà trường luôn tạo mọi điều kiện để giáoviên thực hiện tốt công việc của mình
Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên trẻ, nhiệt tình yêu nghề, mến trẻ;trình độ đào tạo đạt chuẩn trở lên trong đó trên chuẩn là 97%
Cơ sở vật chất, trang thiết bị của nhà trường tương đối đầy đủ Hàng năm,Nhà trường bổ sung thêm tài liệu, học liệu về biến đổi khí hậu đầy đủ để giáoviên nghiên cứu, tham khảo
Phụ huynh quan tâm tới việc học của con em mình vì vậy hàng năm số trẻ
ra lớp đạt chỉ tiêu kế hoạch, năm học 2017-2018 trẻ nhà trẻ ra lớp đạt 45%, mẫugiáo đạt 100%
Trang 72.3 Kết quả của thực trạng:
ĐỘ TUỔI
NỘI DUNG Trẻ thể hiện tình
cảm, sự quan tâm, chia sẻ với các bạn và những người xung quanh khi thiên tai xảy ra
Trẻ có ý thức tuân thủ sự chỉ dẫn của người lớn khi thiên tai xảy ra
Trẻ thể hiện ý thức hoạt động tiết kiệm, và biết bảo vệ bản thân khi có thiên tai xảy ra
Trẻ yêu thiên nhiên
và ứng xử thân thiện với môi trường xung quanh
Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt
3-4 tuổi
116 cháu
72cháu
44cháu
74cháu
42cháu
78cháu
38cháu
76cháu
40cháu
4-5 tuổi
115 cháu
75cháu
40cháu
78cháu
37cháu
79cháu
36cháu
79cháu
36cháu
5-6 tuổi
137 cháu
86cháu
51cháu
96cháu
41cháu
99cháu
38cháu
101cháu
36cháu
Tổng số
368 cháu
233cháu
135cháu
248cháu
120cháu
256cháu
112cháu
256cháu
112cháu
Từ kết quả khảo sát trên, tôi luôn trăn trở mình phải làm gì và làm thế nào
để nâng cao kết quả giáo dục biến đổi khí hậu cho trẻ Trước hết tôi đã chỉ
đạo chuyên môn triển khai cho giáo viên dạy khối Mẫu giáo trong trường nhữngkiến thức để dạy trẻ Đồng thời tuyên truyền đến cha mẹ và người chăm sóc trẻ,
đánh thức ở họ ý thức về khí hậu xung quanh theo phương châm “Hãy sống cho mình và cả tương lai của con em mình sau này” Và tôi đã đạt được những kết
quả như mong đợi Tôi xin mạnh dạn đưa ra một số giải pháp sau đây để cácđồng nghiệp cùng tham khảo
3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:
3.1 Giải Pháp 1: Xây dựng kế hoạch chỉ đạo chuyên môn hướng dẫn giáo viên dạy trẻ mẫu giáo ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai:
Việc đưa Giáo dục Biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai vào trườnglớp mầm non là cần thiết Do đó, để làm được việc này, mỗi cán bộ, giáo viên,nhân viên trong nhà trường cần phải nắm vững nội dung và phương pháp giáodục biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai cho trẻ mẫu giáo trong nhàtrường Ngay từ đầu năm học, Tôi đã xây dựng kế hoạch chỉ đạo chuyên mônnhà trường triển khai đến giáo viên dạy mẫu giáo để thực hiện
* Đối với Ban giám hiệu:
Nghiêm túc thực hiện sự chỉ đạo của ngành, đưa chương trình Giáo dục,ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thảm họa thiên tai vào trong hoạt
Trang 8động của trường mầm non; Nghiên cứu kỹ mục đích, yêu cầu, nội dung củachuyên đề Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thảm họathiên tai Chỉ đạo cho cán bộ, giáo viên, nhân viên thực hiện có hiệu quả chuyênđề.
* Đối với Giáo viên, nhân viên:
Tham gia các lớp bồi dưỡng về nội dung, phương pháp, hình thức Giáodục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai, ứng phó với biến đổikhí hậu và phòng, chống thảm họa thiên tai vào trong các hoạt động của trẻ; Tổchức nội dung Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai,ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thảm họa thiên tai thông qua cácchủ đề, chuyên đề để giáo dục trẻ, tuyên truyền cho các bậc phụ huynh có ý thứctrong việc ứng phó và phòng chống Đồng thời phối hợp với các ban ngành,
đoàn thể để tổ chức tốt chuyên đề này dưới nhiều hình thức.
Nội dung cụ thể:
* Đối với Ban giám hiệu:
Tham gia các lớp bồi dưỡng do Phòng Giáo dục - Đào tạo tổ chức, nghiêncứu kỹ các nội dung của chuyên đề
Xây dựng kế hoạch thực hiện nội dung, kế hoạch thực hiện chuyên đề chocán bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trường có bồi dưỡng chuyên đề cho độingũ cán bộ, giáo viên, nhân viên trước khi triển khai thực hiện
Hình ảnh một buổi triển khai chuyên đề tại Trường MN Yên Lạc
Xây dựng các hoạt động dạy có tích hợp nội dung giáo dục ứng phó vớibiến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai cho giáo viên dự giờ và học tập rútkinh nghiệm
Trang 9Chỉ đạo cho cán bộ, giáo viên, nhân viên làm tốt công tác tuyên truyền vềGiáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thảm họa thiên tai đếnphụ huynh học sinh lồng ghép vào các nội dung cuộc họp trong năm học và đưatiêu chí thực hiện chuyên đề vào nội dung thi đua của cán bộ, giáo viên, nhânviên.
* Đối với Giáo viên, nhân viên:
Không đưa vào từng đề tài riêng mà chỉ lồng ghép vào trong các hoạtđộng sao cho phù hợp, tránh gượng ép, áp đặt Nên tập trung lồng ghép vào cáchoạt động vui chơi, múa hát, vẽ, kể chuyện,… Ngoài hoạt động học việc lồngghép phải nhẹ nhàng, đơn giản, hấp dẫn và thật gần gũi với đời sống xung quanhtrẻ, bảo đảm tính vừa sức, phù hợp từng độ tuổi
Giúp trẻ nhận biết được vai trò của môi trường, biến đổi khí hậu, thảmhọa thiên tai đối với đời sống con người và những tác động của con người đốivới môi trường Thúc đẩy được tính tò mò, lòng ham thích được tiếp xúc vớimôi trường xung quanh, khám phá thiên nhiên của trẻ
Hình thức thực hiện chuyên đề Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu vàphòng chống thiên tai:
- Nội dung Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiêntai được tích hợp thông qua các chủ đề lớn
- Nội dung Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiêntai, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thảm họa thiên tai được tíchhợp vào nội dung các thời điểm trong một ngày ở trường mầm non như: (giờđón trả trẻ, Thể dục sáng, vệ sinh, hoạt động có chủ đích, hoạt động ngoài trời,nêu gương, hoạt động chiều)
- Tổ chức giao lưu Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chốngthiên tai phòng ngừa, ứng phó giảm nhẹ thiên tai
* Công tác chỉ đạo thực hiện:
- Ban giám hiệu luôn nhắc nhở, kiểm tra đưa nội dung Giáo dục ứng phóvới biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai phòng ngừa, ứng phó giảm nhẹthiên tai trong trường học
- Mỗi lớp xây dựng nội dung tuyên truyền về biến đổi khí hậu và ứng phóvới biến đổi khí hậu ở góc trao đổi với cha mẹ và người chăm sóc trẻ; Trang trí,lồng ghép tuyên truyền như: Hình ảnh, thơ, ca, hò, vè
- Trường xây dựng nội dung Hội thi phù hợp, mang tính chất giáo dục;Giáo viên chủ động xây dựng kế hoạch, lồng ghép nội dung thực hiện trong mỗinhóm, lớp mình về chuyên đề này
- Ban giám hiệu, Ban thanh tra nhân dân, đoàn kiểm tra luôn đánh giáthực chất kết quả thực hiện chuyên đề qua những lần dự giờ, thăm lớp, kiểm tracác hoạt động nhà giáo, kiểm tra việc thực hiện chuyên đề của giáo viên, nhânviên trong nhà trường
- Thực hiện làm đồ dùng đồ chơi, học liệu phục vụ cho dạy và học cho trẻ
từ các nguyên vật liệu có sẵn của địa phương và các nguyên vật phế thải sưu tầmđảm bảo tính thẩm mỹ, an toàn và thân thiện với môi trường
Trang 10Hình ảnh giáo viên sử dụng học liệu sẵn có ở địa phương
và đồ dùng đồ chơi tự tạo từ phế liệu cho trẻ hoạt động
3.2 Giải pháp 2: Chỉ đạo chuyên môn nhà trường triển khai cho giáo viên Tích hợp, lồng ghép nội dung biến đổi khí hậu trong một số hoạt động học:
Ở trường mầm non trẻ được tham gia nhiều vào các hoạt động khác nhaunhư: Khám phá khoa học, âm nhạc, làm quen tác phẩm văn học, tạo hình, Làmquen với các biểu tượng sơ đẳng về toán, khám phá xã hội, thể dục… Mỗi hoạtđộng trên đều có những đặc trưng riêng và có ưu thế khác nhau trẻ quan sát, đàmthoại, thực hành trải nghiệm, thí nghiệm, chơi các trò chơi Với trẻ, để trẻ nhận
ra được những việc làm tốt, không tốt, những hành động đúng – hành độngkhông đúng, kích thích trẻ suy nghĩ, bộc lộ tình cảm, có thái độ phù hợp vớithiên nhiên, với môi trường sống thì cần phải rèn luyện kỹ năng, hành vi mộtcách thường xuyên, có hiệu quả Giáo viên đóng vai trò quan trọng trong việchướng dẫn, hình thành kỹ năng, thói quen và sự hiểu biết ở trẻ
Chính vì vậy, Bản thân đã chỉ đạo cho chuyên môn và giáo viên cốt cántrong nhà trường hướng dẫn triển khai chuyên đề biến đổi khí hậu và ứng phóvới biến đổi khí hậu, giảm nhẹ hậu quả thiên tai đề thực hiện có hiệu quả thôngqua các hoạt động học Thông qua các cuộc họp Ban giám hiệu mở rộng, họphội đồng chỉ đạo cho chuyên môn và giáo viên thảo luận về các biện pháp nângcao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ tại trường và trong đó chú trọng thực hiệnchuyên đề ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai phòng ngừa,ứng phó giảm nhẹ thiên tai một cách hiệu quả Khuyến khích kịp thời các hoạtđộng hiệu quả của giáo viên trong việc triển khai thực hiện việc giáo dục về biếnđổi khí hậu và ứng phó với biến đổi khí hậu ở lớp mình phụ trách
Trang 11Hình ảnh họp ban giám hiệu mở rộng chỉ đạo triển khai tích hợp
lồng ghép nội dung biến đổi khí hậu
* Thông qua hoạt động giáo dục âm nhạc:
Tôi luôn chỉ đạo cho chuyên môn nhà trường triển khai cho giáo viên ởkhối mẫu giáo chú trọng trong việc chọn bài hát dạy trẻ ở từng độ tuổi, nhữngbài hát có nội dung về biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường phù hợp với chủ
đề, chủ điểm.Tìm hiểu, nghiên cứu tài liệu về biến đổi khí hậu thông qua báo,đài, qua các trang web chuyên biệt về môi trường, về biến đổi khí hậu Lựa chọnnội dung sưu tầm bài hát về Biến đổi khí hậu bao gồm nhiều nội dung khác,cung cấp cho trẻ mầm non nói chung và trẻ Mẫu giáo nói riêng Chính vì vậy,biện pháp này giúp giáo viên sàng lọc, lựa chọn nội dung giáo dục biến đổi khíhậu sao cho phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của trẻ và với chủ đề, chủ điểm đangthực hiện
Ví dụ: - Với hoạt động Âm nhạc ở chủ đề “Bản thân” ở độ tuổi Mẫu
giáo 3-4 tuổi, 4-5 tuổi, cần dạy trẻ nghe hát, hát, vận động minh họa các bài hát
liên quan đến thời tiết, biến đổi khí hậu như: bài hát “Trời nắng, trời mưa”,
“Cho tôi đi làm mưa với”, “Âm thanh của tôi”, “Bốn mùa của bé”, “Giai điệu của mưa”,…
- Với hoạt động Âm nhạc ở chủ đề “ Nước và các hiện tượng tự nhiên”
độ tuổi Mẫu giáo 5-6 tuổi, giáo viên cần dạy trẻ hát, nghe hát, vận động theonhạc các bài hát có nội dung về Trái đất, Biến đổi khí hậu và cách ứng phó nhưbài hát “ Trái đất này là của chúng mình”, “ Em yêu cây xanh”
* Thông qua hoạt động tạo hình:
Tôi luôn chỉ đạo cho chuyên môn, giáo viên cốt cán trong nhà trường triểnkhai cho giáo viên khối mẫu giáo lồng ghép tích hợp vào hoạt động học theo nội
Trang 12dung của từng chủ đề như những yêu cầu trong sách, yêu cầu trẻ vẽ, cắt, dán, nốitranh ảnh về trái đất, các nguồn nước, sử dụng năng lượng tiết kiệm, lựa chọntrang phục, đồ ăn thức uống phù hợp với thời tiết Tô màu tranh vẽ bạn có hành
vi đúng trong tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường, biết cách ứng phó vớibiến đổi khí hậu
Ví dụ: - Khi hướng dẫn hoạt động học Tạo hình ở chủ đề “Bản thân” cho
trẻ mẫu giáo
Ở độ tuổi 3-4 tuổi, hướng dẫn trẻ tô màu và nối những hành vi đúng trongtranh vẽ có nội dung về bảo vệ môi trường (Bỏ rác đúng nơi quy định, chăm sóccây….);
Ở độ tuổi 4-5 tuổi vẽ, tô màu, cắt dán tranh ảnh về trái đất, vệ sinh cánhân trẻ, bảo vệ môi trường, sử dụng năng lượng tiết kiệm…
Ở chủ đề “Nước và các hiện tượng tự nhiên” cho trẻ mẫu giáo đội tuổi
5-6 tuổi, hướng dẫn trẻ vẽ các vật chứa nước, vẽ mưa, giếng, ao, hồ, sông, suối Vẽmặt trời, vẽ những vật dụng cần dùng khi ra ngoài trời (Ô, mũ, nón, ủng )
Hình ảnh của trẻ trong giờ hoạt động tạo hình
* Thông qua hoạt động khám phá khoa học:
Thông qua hoạt động này cho trẻ tìm hiểu về trái đất, tìm hiểu về thời tiết,khí hậu và biến đổi khí hậu: Trẻ được xem tranh, thảo luận về đất, nước, khôngkhí, lợi ích của đất nước, cách bảo vệ nguồn nước sạch như Sử dụng tiết kiệm ,không xả rác, thả xuống nguồn nước, cách giữ không khí trong lành như trồngcây, biết thu gom, phân loại và đổ rác đúng nơi quy định, không đốt củi, rơm, rạ,
đi vệ sinh đúng nơi quy định, bão lốc, lũ lụt, sạt lở đất, hạn hán, cháy rừng Cho
Trang 13trẻ quan sát môi trường sống xung quanh trẻ, tìm hiểu nơi nào an toàn, không antoàn để trú ẩn hoặc tránh xa nơi nguy hiểm khi có thiên tai xảy ra.
Ví dụ: - Khi hướng dẫn hoạt động Khám phá khoa học ở chủ đề “ Bản thân”
cho trẻ ở độ tuổi mẫu giáo 3-4 tuổi Tôi đã chỉ đạo chuyên môn nhà trường triểnkhai giáo viên hướng dẫn trẻ nhận biết đặc điểm an toàn, không an toàn và cách
đi đến nơi an toàn nhanh nhất để phòng chống tai nạn thương tích khi có thiêntai xảy ra (Bão, lũ, lụt, sạt lở đất, cháy…) Một số nguyên nhân và hậu quả nguyhiểm có thể xảy ra với trẻ và có biện pháp phòng tránh một số bệnh, dịch bệnhsau mua lũ, tránh xa các vùng, hố nước sâu có dấu hiệu, cảnh báo nguy hiểm…
- Khi hướng dẫn hoạt động Khám phá khoa học ở chủ đề “Trường Mầmnon” cho trẻ mẫu giáo độ tuổi 4-5 tuổi thì hướng dẫn trẻ nhận biết hiện tượngthời tiết như nắng, mưa, mây, gió, nóng lạnh ở các thời điểm khác nhau trongngày, trong tuần Trẻ nhận biết các mùa trong năm mùa Xuân, Hạ, Thu, Đôngđối với miền Bắc, mùa mưa, mùa khô đối với Miền Nam Và các ảnh hưởng củabiến đổi khí hậu với đời sống của con người như mưa nhiều gây lũ lụt, nắngnóng kéo dài gây hạn hán, rét đậm, rét hại kéo dài trẻ phải nghỉ học, ảnh hưởngđến sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng…
- Khi hướng dẫn hoạt động khám phá khoa học ở chủ đề “ Nước và cáchiện tượng tự nhiên” cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thì hướng dẫn trẻ xem tranh,băng hình, trao đổi, trò chuyện về nước, biết nước có từ đâu? Nước giúp gì chochúng ta? Vì sao ô nhiễm nước và hậu quả gây ra cho con người khi nguồn nước
bị ô nhiễm…
* Thông qua hoạt động làm quen văn học:
Văn học Việt Nam rất phong phú và đa dạng, trong đó kho tàng văn họcthiếu nhi là bất tận do đó mỗi khi chọn đề tài tôi luôn chú ý đến nội dung của bàithơ, câu chuyện, các câu tục ngữ, ca dao như chỉ đạo giáo viên hướng dẫn trẻnghe, kể chuyện, tự kể chuyện, đọc thơ, ca dao, tục ngữ về thời tiết, biến đổi khíhậu, cách ứng phó và giảm nhẹ hậu quả của biến đổi khí hậu
Ví dụ: - Khi hướng dẫn hoạt động Làm quen với Văn học ở chủ đề “Trường
Mầm non” cho trẻ Mẫu giáo ở độ tuổi 4-5 tuổi, thì giáo viên cần dạy trẻ nghe, kểchuyện, đọc thơ, ca dao về biến đổi khí hậu, cách ứng phó và giảm nhẹ hậu quảcủa biến đổi khí hậu như câu chuyện “Nỗi đau của lá”, “Ước mơ của HươuSao”, “Gấu trắng và Vẹt con biết lặn”…, những bài thơ “Cầu vồng”, “ Dôngchiều”, “Có mưa”… Hướng dẫn trẻ làm sách tranh về biến đổi khí hậu, cách ứngphó và giảm nhẹ hậu quả của biến đổi khí hậu
- Khi hướng dẫn hoạt động Làm quen Văn học ở chủ đề “ Nước và cáchiện tượng Tự nhiên” cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, Giáo viên cần dạy trẻ nghe, kểchuyện, kể chuyện sáng tạo, đọc thơ, ca dao, tục ngữ về thời tiết, về biến đổi khíhậu, cách ứng phó và giảm nhẹ hậu quả của biến đổi khí hậu như câu chuyện
“Cóc kiện trời”, “Tiếng kêu cứu của rừng xanh”, “Thần gió và mặt trời”, Cácbài thơ “Bão”, “Cả nhà chống bão”, Rét về”
Như vậy việc lồng ghép giáo dục biến đổi khí hậu cho trẻ thông qua cáchoạt động quả thật rất phong phú, đa dạng khi chúng ta biết lồng ghép tích hợp
để giúp trẻ có những kiến thức hiểu biết về môi trường ảnh hưởng như thế nào
Trang 14đến cuộc sống đến thiên tai, bệnh tật của con người, động vật và cây cỏ, hoalá…
3.3 Giải pháp 3: Chỉ đạo chuyên môn trong nhà trường triển khai cho giáo viên dạy trẻ Mẫu giáo hình thành những kỹ năng ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai theo chủ đề:
Như chúng ta đã biết trẻ ở lứa tuổi Mầm non nói chung và trẻ Mẫu giáonói riêng rất thích tiếp xúc với thiên nhiên và cuộc sống xung quanh dễ tiếp thu
và hình thành những nề nếp, thói quen, những giá trị tốt đẹp, tạo cơ sở ban đầucho việc hình thành phát triển nhân cách sau này Đồng thời trẻ cũng rất nhạycảm với những tác động và ảnh hưởng của môi trường xung quanh, dễ bị tổnthương bởi những tác động của biến đổi khí hậu
Tôi đã chỉ đạo chuyên môn nhà trường hướng dẫn cho giáo viên hiểu rõnội dung giáo dục trẻ Mẫu giáo về biến đổi khí hậu, cách ứng phó và giảm nhẹhậu quả của biến đổi khí hậu trong trường mầm non cần phù hợp với mức độphát triển của trẻ Được tích hợp trong tất cả các lĩnh vực giáo dục trong các chủ
đề đó là giáo dục phát triển thể chất, giáo dục phát triển nhận thức, giáo dục pháttriển ngôn ngữ, giáo dục phát triển tình cảm và kỹ năng xã hội, giáo dục pháttriển thẩm mỹ Được đưa vào các hoạt động từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phứctạp, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của trẻ, không gây quá tải
Ví dụ: - Ở chủ đề "Trường Mầm non", Với các cháu độ tuổi 3-4 tuổi hướng
dẫn cho giáo viên trò chuyện với trẻ về trường Mầm non, nơi trường học đượcxây dựng, hãy cho trẻ liên hệ, xác định những vị trí khu vực, địa điểm an toàn
mà trẻ có thể di chuyển đến đó khi có thiên tai Xác định những vật dụng có sẵn
ở trường cần thiết phải sử dụng khi có thiên tai Khi có thảm họa thiên tai nhắctrẻ không được sợ hãi, không hoảng loạn, bình tĩnh thực hiện những yêu cầu,hướng dẫn vủa cô giáo, giúp cô giáo đóng cửa nếu cần thiết, không tự ý ra khỏilớp, hoặc ra khỏi nơi sơ tán khi không có người lớn bên cạnh, cần biết tìm nơitrú ẩn an toàn, biết gọi người lớn khi gặp nguy hiểm
- Với chủ đề "Bản thân" Với các cháu mẫu giáo độ tuổi 4-5 tuổi giáo viêncần phải giúp trẻ nhận biết một số hiện tượng Cụ thể như sau:
+ Bé cần làm gì khi trời mưa, dông, sấm, sét:
Khi có hiện tượng gió mạnh kèm theo mưa , dông, sấm, sét… Trẻ phải chạyngay vào nhà, lớp học, không được chơi đùa ngoài trời nếu ở trong nhà trẻ phảitát ti vi, máy tính, quạt điện… và tránh xa các thiết bị điện Đồng thời tránhnhững chỗ ẩm ướt như buồng tắm, bể nước, vòi nước Nếu đang ở ngoài trời trẻhãy nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn để ẩn nấp, tuyệt đói không được nấpdưới những cây to, cột điện và những vật dụng bằng kim loại để đề phòng sétđánh và biết gọi cho người lớn khi gặp nguy hiểm
+ Bé cần làm gì khi có bão, lốc xoáy: Khi có hiện tượng này nếu ở trongnhà trẻ cần tìm nơi trú ẩn an toàn có vị trí sát mặt đất nhất nếu ở ngoài trời hãychạy về nhà ngay đóng cửa lại hoặc tìm bãi đất trống hay rãnh, mương, hốkhông có nước nằm xuống thật sát mặt đất, che kín đầu để khỏi bị thương do đất
đá, cành cây rơi xuống Không núp dưới bóng cây to dưới những ngôi nhàkhông chắc chắn hoặc quá lớn vì đó là những nơi rất dễ bị sụp đổ Dạy trẻ tuyệt