Mụn Giỏo dục cụng dõn GDCD cú nội dung thiết thực với cuộc sốngthực tiễn của học sinh, của gia đỡnh, và cỏc sự kiện trong đời sống đạo đức, phỏpluật của địa phương, đất nước, xó hội và
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HểA
phòng gd & đt huyện đông sơn
sáng kiến kinh nghiệm
KINH NGHIỆM VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIấN MễN VÀO DẠY TIẾT 22 BÀI 13: "QUYỀN ĐƯỢC BẢO VỆ CHĂM SểC
VÀ GIÁO DỤC CỦA TRẺ EM VIỆT NAM" MễN GDCD
LỚP 7 TRƯỜNG TH&THCS ĐễNG KHấ
Người thực hiện: Lờ Thị Nhung Đơn vị cụng tỏc: Trường TH&THCS Đụng Khờ Chức vụ : Giỏo viờn
Skkn thuộc mụn: Giỏo dục cụng dõn
THANH HểA NĂM 2018
Trang 2Môc lôc.
a Xác định nội dung bài học và những kiến thức cần tích hợp 4
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
Trang 31 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài.
Mụn Giỏo dục cụng dõn ( GDCD) cú nội dung thiết thực với cuộc sốngthực tiễn của học sinh, của gia đỡnh, và cỏc sự kiện trong đời sống đạo đức, phỏpluật của địa phương, đất nước, xó hội và mụi trường sống; đồng thời cú mốiquan hệ chặt chẽ với cỏc mụn khoa học khỏc như Ngữ văn, Âm nhạc, Sinh học,Lịch sử, Cụng nghệ…Vỡ thế, dạy học tớch hợp bộ mụn Giỏo dục cụng dõn( GDCD) với cỏc mụn học khỏc là một tất yếu gúp phần nõng cao chất lượngdạy học, kớch thớch học sinh phỏt triển tư duy phõn tớch, tổng hợp nhằm đạt đượckết quả cao nhất trong thực hiện mục tiờu dạy học
Là giỏo viờn trực tiếp giảng dạy mụn giỏo dục cụng dõn cấp THCS, tụiluụn trăn trở về vấn đề tớch hợp như thế nào để giờ học sinh động, khụng khụkhan giỏo điều, và thực tế giảng dạy của bản thõn tụi đó rỳt ra cho mỡnh bài họccần biết tớch hợp vận dụng kiến thức liờn mụn vào từng tiết dạy để năng cao chấtlượng giảng dạy bộ mụn núi riờng và gúp phần nõng cao chất lượng giỏo dục núi
chung trong nhà trường.Vỡ vậy, tụi chọ đề tài: “ Kinh nghiệm dạy học tớch hợp, vận dụng kiến thức liờn mụn vào dạy để dạy tiết 22 bài 13: “Quyền được bảo vệ, chăm súc và giỏo dục của trẻ em Việt Nam” mụn GCDC Lớp 7.
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Nghiờn cứu đề tài nhằm mục đớch giỳp học sinh phỏt huy sự suy nghĩ tớchcực, tư duy sỏng tạo và tư duy lụ gic khi vận dụng được kiến thức của nhiềumụn học khỏc nhau để học sinh được bổn phận của trẻ em trong gia đỡnh, nhàtrường và xó hội, trỏch nhiệm của gia đỡnh, Nhà nước và xó hội trong việc chămsúc và giỏo dục trẻ em, đồng thời nhận biết được cỏc hành vi vi phạm quyền trẻ
em Biết xử lớ cỏc tỡnh huống cụ thể cú liờn quan đến quyền và bổn phận của trẻ em Biếtthực hiện tốt quyền và bổn phận của trẻ em; đồng thời biết nhắc nhở bạn bốcựng thực hiện Cú ý thức bảo vệ quyền của mỡnh và tụn trọng quyền của bạn bốtrong cuộc sống hằng ngày.[1]
1.3 Đối tượng nghiờn cứu.
- Học sinh Trường TH&THCS Đụng Khờ; Khối lớp: 7
- Số lượng: 45 học sinh ( 2 lớp)
1.4 Phơng pháp nghiên cứu.
- Phương phỏp khỏi quỏt húa cỏc kinh nghiệm giảng dạy: Phương phỏpnày được thực hiện thụng qua cụng tỏc dự giờ, thăm lớp, học hỏi kinh nghiệm từcỏc đồng nghiệp (Đặc biệt trong cỏc giờ dạy thao giảng, cỏc buổi sinh hoạtchuyờn mụn, cỏc đợt chuyờn đề )
- Phương phỏp điều tra đỏnh giỏ: điều tra những số liệu cụ thể cú liờnquan đến nội dung bài giảng; điều tra sau khi thực hiện giỏo ỏn thực nghiệm,thụng qua giờ kiểm tra ở lớp và kết quả bộ mụn cuối năm học
- Phương phỏp nghiờn cứu tỡnh hỡnh thực tiễn về thực hiện quyền bảo vệ,chăm súc và giỏo dục của trẻ em Việt Nam trong đời sống hằng ngày.[4]
Ở mục 1; 1.1 Đoạn: mụn GDCD cú nội dung thiết thực Lớp 7 do tỏc giả tự viết; đoạn tiếp theo1.2:” Nghiờn cứu đề tài nhằm mục đớch cuộc sống hằng ngày” tỏc giả TKTL số 1.
Trang 4Trên cơ sở đó bằng phương pháp phân tích, đánh giá, so sánh, đối chiếu,khái quát và xử lí tình huống thực tế để rút ra những kinh nghiệm bổ ích khinghiên cứu đề tài [4]
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm.
Thứ nhất: Đề tài chưa có cá nhân, tập thể nào nghiên cứu
Thứ hai: Đề tài lựa chọn cập nhật được những vấn đề nóng bỏng, tìnhhuống mới nhất xảy ra trong đời sống xã hội hiện nay về quyền được bảo vệ,chăm sóc và giáo dục của trẻ em, từ đó liên hệ để học sinh đưa ra cách giảiquyết tối ưu nhất
Thứ ba: Đề tài đưa ra một số giải pháp thiết thực giúp học sinh biết liên hệquyền được bảo vệ, chăm sóc và giáo dục của trẻ em ở gia đình, nhà trường, xãhội
Thứ tư: Bằng phương pháp tích hợp các môn học, đề tài linh hoạt vậndụng các môn học khác để làm sáng tỏ nội dung bài học, từ đó giúp giáo viênđạt được kết quả cao trong thực hiện mục tiêu bài học
2 Nội dung Sáng kiến kinh nghiệm.
2.1 C¬ së lÝ luËn.
Dạy học tích hợp là quan niệm hiện đại trong đổi mới phương pháp dạy họcgóp phần nâng cao chất lượng dạy học, phát huy tính tích cực, chủ động trong dạy vàhọc Bản thân kiến thức môn GDCD có mối liên hệ với các môn học khác, vì thế dạyhọc tích hợp khiến bài giảng trở nên sinh động, sâu sắc hơn, cả giáo viên và học sinhchủ động liên hệ những tri thức sâu rộng của các môn khoa học khác để làm sáng tỏnội dung của môn GDCD Từ đó phát huy khả năng tìm tòi, tư duy sáng tạo, liên hệ,liên tưởng đến những vấn đề liên quan đến bài học Qua các bài học có tích hợp, dầndần hình thành thói quen tư duy, lập luận logic tức trước một vấn đề đòi hỏi học sinhphải đặt nó trong một mối liên hệ biện chứng để nhận thức và vận dụng tri thức mônhọc đạt hiệu quả cao.[4]
2.2 Thùc tr¹ng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Dạy học tích hợp là quan điểm dạy học hiện đại, còn là vấn đề mới Đối vớinhiều giáo viên kinh nghiệm tích hợp chưa cao, kết qủa của dạy học tích hợp chưamang lại hiệu quả Thực tế nhiều giáo viên đã đưa phương pháp dạy học tích hợp
vào giảng dạy nhưng còn mang tính chất “ôm đồm”, cứ thấy vấn đề gì liên quan
đến nội dung bài học là đưa vào, chưa có sàng lọc dẫn đến bài học như một
“ nồi lẩu thập cẩm” khiến kiến thức nội dung bài học hỗn độn, vì thế mục tiêu bàihọc không đạt được kết quả cao.[5]
Bản thân tôi trực tiếp giảng dạy môn GDCD ở Trường TH &THCS ĐôngKhê, thấy rõ việc dạy học không sử dụng phương pháp tích hợp hoặc có tích hợpnhưng qua loa hình thức, phong trào sẽ không mang lại hiệu quả thậm chí còn phảntác dụng dẫn đến học sinh nhận thức một cách mờ nhạt nội dung bài học
Trước khi thực hiện đề tài, tôi tiến hành khảo sát hứng thú học tập của họcsinh bằng cách: Trắc nghiệm tìm hiểu sự hứng thú môn học khi chưa áp dụngphương pháp tích hợp Tôi tiến hành khảo sát ở lớp 7B(10 em), năm học 2017-
2018 Tôi đặt câu hỏi: Trong các môn học ở nhà Trường THCS, em thích họcmôn nào nhất? Vì sao?
? Vì sao em không yêu thích học môn GDCD?
Trang 5Thểdục
GDCD
em Việt Nam” môn GCDC Lớp 7
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
a Xác định nội dung bài học và những kiến thức cần tích hợp bao gồm:
Nêu được bổn phận của trẻ em trong gia đình, nhà trường và xã hội Nêuđược trách nhiệm của gia đình, Nhà nước và xã hội trong việc chăm sóc và giáodục trẻ em Nhận biết được các hành vi vi phạm quyền trẻ em
Biết xử lí các tình huống cụ thể có liên quan đến quyền và bổn phận của trẻ em Biết thực hiện tốt quyền và bổn phận của trẻ em; đồng thời biết nhắc nhởbạn bè cùng thực hiện [4]
b Xác định kiến thức liên môn cần tích hợp.
Trong quá trình giảng dạy tôi thấy rằng việc kết hợp kiến thức liên mônhọc để giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sức cầnthiết Điều đó đòi hỏi người giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc kiến thứcmôn mình dạy mà còn phải không ngừng trau dồi, bổ sung kiến thức các mônhọc khác để tổ chức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt
ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất Tích hợp trong giảng dạy
sẽ giúp học sinh phát huy sự tư duy, sáng tạo trong học tập và ứng dụng vào
Trang 6thực tiễn đời sống Qua kinh nghiệm tôi đã sàng lọc những kiến thức của cácmôn khoa học khác phù hợp với nội dung của bài học để tích hợp như sau:
+ Môn Ngữ văn: Tiết 10 Bài: ca dao – dân ca: Những câu hát về tình cảm gia đình Tiết 17 Văn bản: Sông núi nước Nam ( Lí thường Kiệt)- Tinh thần yêu nước của nhân dân ta( Hồ Chí Minh)Ngữ văn 7.
Học sinh sẽ hiểu được trẻ em có quyền được bảo vệ, chăm sóc và giáodục Bảo vệ quyền lợi, chăm lo đến sự phát triển của trẻ em là một vấn đề quantrọng, cấp bách và có ý nghĩa quan trọng Điều này được thể hiện rất rõ trong cadao, dân ca và một số tác phẩm văn học
+ Môn Lịch sử: Chương 4 Bài 24 Tiết 27,28: Cuộc đấu tranh xây dựng chính quyền dân chủ nhân dân( 1945-1946) Lớp 9
Sau tiết học các em sẽ hiểu được truyền thống yêu nước của dân tộc ta đã
có từ lâu đời và sự ra đời của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ ngĩa Việt Nam,chính quyền về tay nhân dân - quyền làm chủ của nhân dân Trẻ em có quyềnđược khai sinh và có quốc tịch Truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam
+ Môn Âm nhạc: Tuyển chọn 100 bài hát thiếu Nhi
Sau tiết học các em sẽ hiểu thêm và biết trân trọng những quyền lợi màcác em được hưởng, qua một số bài hát, để mỗi khi nghe những bài hát đó các
em sẽ biết trân trọng những giá trị mà âm nhạc mang lại cho đời sống con người
c Xác định phương pháp dạy học phù hợp.
Thực tế có những giờ dạy tích hợp giáo viên chỉ đưa hàng loạt kiến thứccủa các môn khoa học khác vào bài giảng mà quên đi việc kết hợp linh hoạt cácphương pháp dạy học Để đạt hiệu quả cao trong quá trình dạy học giáo viên cầnxác định những phương pháp dạy học phù hợp nội dung bài học, kiến thức cácmôn học tích hợp Với bài tôi kết hợp linh hoạt các phương pháp và kĩ thuật dạyhọc tích cực như phương pháp đàm thoại, nêu vấn đề, thảo luận nhóm, tổ chứctrò chơi…kĩ thuật WKL, Sơ đồ tư duy Từ đó làm cho giờ học trở nên sinhđộng, kích thích tư duy chủ động, tích cực của học sinh.[4]
d Giáo án minh họa:
TIÊT 22 BÀI 13: QUYỀN ĐƯỢC BẢO VỆ, CHĂM SÓC VÀ GIÁO DỤC TRẺ EM VIỆT NAM ( TIẾP)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Nêu được bổn phận của trẻ em trong gia đình, nhà trường và xã hội
- Nêu được trách nhiệm của gia đình, Nhà nước và xã hội trong việc chăm sóc
và giáo dục trẻ em
2 Kĩ năng
- Nhận biết được các hành vi vi phạm quyền trẻ em
- Biết xử lí các tình huống cụ thể có liên quan đến quyền và bổn phận của trẻ em
- Biết thực hiện tốt quyền và bổn phận của trẻ em; đồng thời biết nhắc nhở bạn
bè cùng thực hiện
3.Thái độ:
Có ý thức bảo vệ quyền của mình và tôn trọng quyền của trẻ em.[1]
Ở mục 1.4;2.1;2.2 tác giả tham khảo tài liệu số 4; mục 2.3,a,b,c tác giả tham khảo tài liệu số 5, số 6
Trang 7II CÁC KĨ NĂNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI
- Kĩ năng tỡm kiếm và xử lớ thụng tin Kĩ năng tư duy sỏng tạo
- Kĩ năng tư duy phờ phỏn Kĩ năng giải quyết vấn đề
III PHƯƠNG PHÁP - KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Phương phỏp: động nóo, dạy học nhúm, trũ chơi, giải quyết tỡnh huống, trải
nghiệm và khỏm phỏ
- Kĩ thuật dạy học bản đồ tư duy, chia nhúm, giao nhiệm vụ, đặt cõu hỏi.
IV TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG TIỆN
- Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng mụn GDCD THCS
- Mỏy chiếu, bỳt dạ, phiếu học tập.
- Những tỡnh huống cú liờn quan đến vấn đề thực tế
- Mục tiêu: HS biết đợc một số quyền
cơ bản của trẻ em đợc quy định trong
Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ
em
- Phơng pháp: Dùng trực quan sinh
động kết hợp đàm thoại
- Cách tiến hành:
GV tổ chức cho HS quan sát tranh và
trả lời câu hỏi:
?) Hãy mô tả bức tranh em vừa quan
sát và cho biết bức tranh liên quan đến
quyền gì của trẻ em?
Chiếu silde1: Quan sỏt tranh nờu nội dung
Quyền được giỏo dục
Trang 8
Quyền được chăm súc Quyền được bảo vệ
2 Hoạt động hỡnh thành kiến thức
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT
Hoạt động 1: Tỡm hiểu bổn phận của
trẻ em
Mục tiêu: HS biết đợc bổn phận của trẻ
em trong gia đình, nhà trờng và xã hội
- Cách tiến hành: GV tổ chức cho HS
thảo luận nhóm nhỏ
Chiếu silde 2: Bài tập tỡnh huống: Sinh ra
trong một gia đỡnh nghốo đụng con, bố mẹ
Tỳ phải làm lụng vất vả sớm khuya, chắt
chiu từng đồng để cho anh em Tỳ được đi
học cựng cỏc bạn Nhưng do đua đũi ham
chơi, Tỳ đó nhiều lần bỏ học để đi chơi với
những bạn xấu Kết quả học tập ngày càng
kộm Cú lần bị bố mắng, Tỳ bỏ đi cả đờm
khụng về nhà Cuối năm học, Tỳ khụng đủ
điểm để lờn lớp và phải học lại.[3]
? Hóy nờu nhận xột của em về việc làm
sai của bạn Tỳ
? Theo em, Tỳ đó khụng làm trũn quyền
và bổn phận nào của trẻ em?
? Nếu em là Tỳ em sẽ làm gỡ khi sinh ra
trong một gia đỡnh như vậy?
? Qua bài tập em hóy nờu bổn phận của
trẻ em đối với gia đỡnh?
? Kể những việc làm của em đối với gia đỡnh?
GV tớch hợp: Văn bản Ca dao, dõn ca.
Những cõu hỏt về tỡnh cảm gia đỡnh
( Ngữ văn 7)
? Em hóy đọc những cõu ca dao nội dung
bổn phận của con cỏi đối với gia đỡnh?
“ Cụng cha như nỳi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đụng
Nỳi cao biển rộng mờnh mụng
Cự lao chớn chữ ghi lũng con ơi!”
2 Bổn phận của trẻ em.
- Đối với gia đỡnh: Yờu quý, kớnh
trọng, hiếu thảo với ụng bà, cha
mẹ, giỳp đỡ gia đỡnh làm nhữngviệc vừa sức mỡnh
Trang 9Hay: “Ngó lên nuộc lạt mái nhà
Bao nhiêu nuộc lạt nhớ ông bà bấy nhiêu”
Chiếu silde 3: Bài tập tình huống: Nam
là một học sinh lười học và ham chơi
Trong lớp, Nam hay nói chuyện riêng,
không chú ý nghe giảng, thỉnh thoảng còn
trốn tiết Thầy cô giáo, cha mẹ và các bạn
khuyên nhủ nhiều mà Nam vẫn không
sửa được Nam ngày càng vô lễ với thầy
cô giáo, hay cãi lộn, đánh nhau với bạn
bè Bây giờ, trong mắt mọi người, Nam là
một học sinh hư.[3]
? Theo em, vì sao Nam trở thành một học
sinh hư ? Nam đã không thực hiện được
bổn phận gì của trẻ em?
? Nếu là bạn của Nam em sẽ làm gì?
? Em hãy cho biết trẻ em có bổn phận
như thế nào đối với nhà trường?
? Bản thân em đã thực hiện bổn phận của
mình đối với nhà trường như thế nào?
? Kể một số tấm gương học tập tốt mà em
biết? ( ở trường, lớp)
Chiếu silde 4: Hình ảnh tấm gương
học sinh Việt Nam t hi Olympic Toán
Nguyễn Lê Cẩm Hiền nữ kì thủ cờ vua
[8]
- Đối với nhà trường: Chăm chỉ
học tập, kính trọng thầy cô giáo,đoàn kết với bạn bè
Chiếu silde 4:
Việt Nam đoạt 4 huy chương vàng Olympic Toán quốc tế 2017 tại Brazil
Trang 10Cô bé 8 tuổi Nguyễn Lê Cẩm Hiền khiến làng thể thao Việt Nam ngỡ ngàng khixuất sắc giành chức vô địch thế giới lứa tuổi U8 diễn ra tại Hy Lạp hồi đầutháng 11 /2017vừa qua Trước đó, Cẩm Hiền đã đoạt 1 HCB giải trẻ châu Á, 1
HCV đồng đội, 1 HCĐ cá nhân ở giải trẻ Đông Nam Á
Chiếu silde 5: Hình ảnh Trung Quốc đặt giàn khoan 981[8]
Ngày 2/5/2014, Trung Quốc ngang nhiên kéo giàn khoan Hải Dương 981 tới vị trí cách đảo Tri Tôn thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam 17 hải lý
về phía nam, cách đảo Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam) khoảng 120 hải lý
về phía đông
Trang 11U23 Việt Nam đã có chiến thắng quật khởi để giành quyền vào chơi trận chungkết U23 châu Á 2018 Sự phi thường của các cầu thủ khiến 90 triệu dân
Việt Nam vỡ òa trong sung sướng.[8]
? Nội dung các bức tranh nói lên điều gì?
? Em có thái độ như thế nào trước
việc làm của Trung Quốc?
? Qua tìm hiểu nội dung trên, em hãy
nêu bổn phận của em đối với xã hội?
Chiếu silde 6: Hình ảnh anh hùng
dân tộc: Lê Lợi Nguyễn Viết Xuân.
GV tích hợp: Lịch sử.
? Kể tên các vị anh hùng dân tộc mà
em biết?
GV tích hợp: Văn học Tinh thần
yêu nước của nhân dân ta- Hồ Chí
Minh Văn bản: Sông núi nước
Nam- Lí Thường Kiệt ( Ngữ văn 7
? Đọc bài thơ, đoạn văn thể hiện tinh
thần yêu nước của dân tộc ta?
“ Sông núi nước Nam vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở
Giặc dữ cớ sao phạm đến đây
Chúng mày nhất định phải tan vỡ”
Đối với xã hội
- Yêu quê hương, đất nước, yêuđồng bào, có ý thức xây dựng Tổquốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa vàđoàn kết quốc tế
Ở mục d giáo án minh họa phần 2 hình thành kiến thức, bài tập tình huống, tác giả TKTL số 2,số3