Tich hop noi dung GDMT trong day hoc mon dao duc lop 5

Sự thiếu hiểu biết về môi trường và hạn chế của việc giáo dục ý thứcbảo vệ môi trường là một trong các nguyên nhân chính gây nên ô nhiễm vàsuy thoái môi trường.. Bảo vệ môi trường đã và

M C L C Ụ Ụ

M Đ U Ở Ầ 1

1 Lý do ch n đ tài ọ ề 1

2 M c đích nghiên c u ụ ứ 2

3 Khách th , đ i t ể ố ượ ng nghiên c u ứ 2

3.1 Đ i t ố ượ 2 ng 3.2 Khách thể 2

4 Nhi m v nghiên c u ệ ụ ứ 2

4.1 Nghiên c u c s lý lu n ứ ơ ở ậ 2

4.2 Nghiên c u c s th c ti n ứ ơ ở ự ễ 3

5 Gi i h n nghiên c u ớ ạ ứ 3

6 Ph ươ ng pháp nghiên c u ứ 3

6.1 Nhóm ph ươ ng pháp nghiên c u lý thuy t: ứ ế 3

6.2 Nhóm ph ươ ng pháp nghiên c u th c ti n: ứ ự ễ 3

CH ƯƠ NG 1: C S LÝ LU N VÀ TH C TI N C A VI C TÍCH H P GIÁO D C MÔI Ơ Ở Ậ Ự Ễ Ủ Ệ Ợ Ụ TR ƯỜ NG TRONG D Y H C MÔN Đ O Đ C L P 5 Ạ Ọ Ạ Ứ Ớ 4

1 C s lý lu n c a vi c tích h p giáo d c môi tr ơ ở ậ ủ ệ ợ ụ ườ ng trong d y h c môn Đ o đ c ạ ọ ạ ứ l p 5 ớ 4

1.1 Môn Đ o đ c ti u h c ạ ứ ở ể ọ 4

1.1.1 M c tiêu môn Đ o đ c ụ ạ ứ 4

1.1.2 N i dung môn Đ o đ c ộ ạ ứ 4

1.1.2.1 Đ c đi m c b n c a ch ặ ể ơ ả ủ ươ ng trình môn Đ o đ c ạ ứ 4

1.1.2.2 Đ c đi m chung v sách giáo khoa môn Đ o đ c ặ ể ề ạ ứ 8

1.1.3 Ph ươ ng pháp d y h c môn Đ o đ c ạ ọ ạ ứ 9

1.1.3.1 Khái ni m ệ 9

1.1.3.2 Nét đ c tr ng ặ ư 9

1.1.3.3 Các ph ươ ng pháp d y h c môn Đ o đ c ạ ọ ạ ứ 10

1.1.3.3.1 Đàm tho i ạ 10

1.1.3.3.2 T ch c đi u tra ổ ứ ề 12

1.1.4 Hình th c t ch c d y h c môn Đ o đ c ứ ổ ứ ạ ọ ạ ứ 14

1.1.4.1 Khái ni m ệ 14

1.1.4.2 M t s hình th c t ch c d y h c môn Đ o đ c: ộ ố ứ ổ ứ ạ ọ ạ ứ 15 1.2 Ki n th c c b n v môi tr ế ứ ơ ả ề ườ 17 ng

1.2.1 Khái ni m v môi tr ệ ề ườ 17 ng 1.2.2 Ô nhi m môi tr ễ ườ 18 ng 1.2.3 Nguyên nhân gây ô nhi m môi tr ễ ườ 18 ng

1.2.4 Th c tr ng môi tr ự ạ ườ ng Vi t Nam ệ 19

2 C s th c ti n c a vi c tích h p giáo d c môi tr ơ ở ự ễ ủ ệ ợ ụ ườ ng trong d y h c môn Đ o đ c ạ ọ ạ ứ l p 5 ớ 19

2.1 Khái quát quá trình đi u tra: ề 19

2.1.1 M c đích ụ 19

2.1.2 N i dung đi u tra ộ ề 20

2.1.3 Đ i t ố ượ ng đi u tra ề 20

2.1.4 Đ a bàn đi u tra ị ề 20

2.1.5 Cách ti n hành nghiên c u th c tr ng ế ứ ự ạ 20

2.2 K t qu đi u tra ế ả ề 22

CH ƯƠ NG 2: TH C TR NG VÀ BI N PHÁP TÍCH H P N I DUNG GIÁO D C MÔI Ự Ạ Ệ Ợ Ộ Ụ TR ƯỜ NG TRONG D Y H C MÔN Đ O Đ C L P 5 Ạ Ọ Ạ Ứ Ớ 24

I TH C TR NG V TÍCH H P N I DUNG GIÁO D C MÔI TR Ự Ạ Ề Ợ Ộ Ụ ƯỜ NG TRONG D Y H C Ạ Ọ MÔN Đ O Đ C L P 5 Ạ Ứ Ớ 24

II M T S BI N PHÁP TÍCH H P N I DUNG GIÁO D C MÔI TR Ộ Ố Ệ Ợ Ộ Ụ ƯỜ NG TRONG D Y Ạ H C MÔN Đ O Đ C L P 5 Ọ Ạ Ứ Ớ 25

1 Tìm hi u v môi tr ể ề ườ ng và s ô nhi m môi tr ự ễ ườ ng: 25

2 Xác đ nh rõ m c tiêu giáo d c b o v môi tr ị ụ ụ ả ệ ườ ng trong môn đ o đ c: ạ ứ 27

3 S d ng linh ho t các ph ử ụ ạ ươ ng pháp và hình th c giáo d c B o v môi tr ứ ụ ả ệ ườ ng trong môn đ o đ c: ạ ứ 28

4 Xác đ nh rõ n i dung và m c đ tích h p giáo d c b o v môi tr ị ộ ứ ộ ợ ụ ả ệ ườ ng trong t ng ừ bài c th : ụ ể 32

K T LU N VÀ KI N NGH Ế Ậ Ế Ị 36

1 K t lu n ế ậ : 36

2 Ki n ngh , đ xu t: ế ị ề ấ 37

TÀI LI U THAM KH O Ệ Ả 37

TÍCH H P GIÁO D C MÔI TR Ợ Ụ ƯỜ NG TRONG D Y H C MÔN Đ O Đ C L P 5 Ạ Ọ Ạ Ứ Ớ

M Đ U Ở Ầ

1 Lý do ch n đ tài ọ ề

Trong những năm qua, sự phát triển nhanh chóng của kinh tế xã hội đãlàm đổi mới xã hội Việt Nam Chỉ số tăng trưởng kinh tế không ngừng đượcnâng cao, đời sống văn hoá tinh thần không ngừng được cải thiện Tuy vậy, sựphát triển kinh tế chưa đảm bảo cân bằng với việc bảo vệ môi trường Hiệnnay, môi trường đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ

và đời sống của con người

Sự thiếu hiểu biết về môi trường và hạn chế của việc giáo dục ý thứcbảo vệ môi trường là một trong các nguyên nhân chính gây nên ô nhiễm vàsuy thoái môi trường Bảo vệ môi trường đã và đang trở thành mối quan tâmmang tính toàn cầu, là trách nhiệm của mọi người, của toàn xã hội Vì vậy,giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường là hết sức cần thiết Giáo dụcbảo vệ môi trường là một quá trình hình thành và phát triển ở học sinh sự hiểubiết, kĩ năng, giá trị và quan tâm đến những vấn đề về môi trường, tạo điềukiện cho học sinh tham gia vào phát triển một xã hội bền vững về sinh thái.Bảo vệ môi trường không chỉ là vấn đề của ngày mai, của tương lai mà là vấn

đề cấp thiết của ngay ngày hôm nay

Xuất phát từ sự cấp bách đó, nhiều văn bản mang tính pháp quy đượcthông qua, ban hành như: “Luật bảo vệ môi trường”; Thủ tướng Chính phủ đãquyết định phê duyệt đề án "Đưa nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thốnggiáo dục quốc dân"; Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát động phongtrào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" Nhiều mônhọc đã được chọn tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường, trong đó có môn Đạođức ở tiểu học Với mục đích giúp học sinh có những kiến thức cơ bản về môitrường và rèn luyện những kĩ năng cần thiết trong bảo vệ môi trường thông

qua giờ học đạo đức, tôi mạnh dạn thực hiện giải pháp: Tích hợp nội dunggiáo dục môi trường trong dạy học môn Đạo đức lớp 5.

- Những vấn đề liên quan đến môi trường như khái niệm về môi trường,

ô nhiễm môi trường, nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường, thực trạng môitrường trên thế giới và Việt Nam, đặc biệt là môi trường ở địa phương

- Nội dung chương trình, phương pháp dạy học môn Đạo đức lớp 5

- Những bài đạo đức lớp 5 có nội dung giáo dục môi trường

- Hiểu biết của học sinh lớp 5 về môi trường

6 Ph ươ ng pháp nghiên c u ứ

6.1 Nhóm ph ươ ng pháp nghiên c u lý thuy t: ứ ế

Đ c, nghiên c u, phân tích, t ng h p, tài li u liên quan đ n v n đọ ứ ổ ợ ệ ế ấ ềtích h p giáo d c môi trợ ụ ường trong d y h c môn Đ o đ c l p 5.ạ ọ ạ ứ ở ớ

6.2 Nhóm ph ươ ng pháp nghiên c u th c ti n: ứ ự ễ

- Phương pháp quan sát: D gi các ti t đ o đ c có n i dung giáo d cự ờ ế ạ ứ ộ ụmôi trường đ tìm hi u phể ể ương pháp giáo d c h c sinh v v n đ b o vụ ọ ề ấ ề ả ệmôi trường quan sát các hành vi trên l p c a h c sinh cũng nh các ho tớ ủ ọ ư ạ

đ ng ngo i khóa, các ho t đ ng t p th trên sân trộ ạ ạ ộ ậ ể ường đ có hể ướng rènluy n và đi u ch nh nh ng hành vi ý th c v vi c b o v môi trệ ề ỉ ữ ứ ề ệ ả ệ ường là h tế

s c c n thi t.ứ ầ ế

- Phương pháp đàm tho i, ph ng v n: Trao đ i v i giáo viên, h cạ ỏ ấ ổ ớ ọsinh nh m tìm hi u th c tr ng c a vi c giáo d c b o v môi trằ ể ự ạ ủ ệ ụ ả ệ ường

- Phương pháp đi u tra: kh o sát l y ý ki n v th c tr ng vi c tíchề ả ấ ế ề ự ạ ệ

h p giáo d c môi trợ ụ ường trong d y h c môn Đ o đ c l p 5.ạ ọ ạ ứ ớ

- Phương pháp th ng kê toán h c: Đ phân tích và x lí các k t quố ọ ể ử ế ảthu được qua đi u tra và th c nghi m.ề ự ệ

CH ƯƠ NG 1: C S LÝ LU N VÀ TH C TI N C A VI C TÍCH H P GIÁO Ơ Ở Ậ Ự Ễ Ủ Ệ Ợ

D C MÔI TR Ụ ƯỜ NG TRONG D Y H C MÔN Đ O Đ C L P 5 Ạ Ọ Ạ Ứ Ớ

1 C s lý lu n c a vi c tích h p giáo d c môi tr ơ ở ậ ủ ệ ợ ụ ườ ng trong d y ạ

- Từng bước hình thành kĩ năng nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân

và những người xung quanh theo chuẩn mực đã học; kĩ năng lựa chọn và thựchiện các hành vi ứng xử phù hợp chuẩn mực trong các quan hệ và tình huốngđơn giản, cụ thể của cuộc sống; biết nhắc nhở bạn bè cùng thực hiện

- Từng bước hình thành thái độ tự trọng, tự tin vào khả năng của bảnthân, có trách nhiệm với hành động của mình; yêu thương tôn trọng conngười; mong muốn đem lại niềm vui, hạnh phúc cho mọi người; yêu cái thiện,cái đúng, cái tốt; không đồng tình với các ác, cái sai, cái xấu

1.1.2 N i dung môn Đ o đ c ộ ạ ứ

N i dung môn Đ o đ c ti u h c độ ạ ứ ở ể ọ ược th hi n b ng chể ệ ằ ương trình

và sách giáo khoa

1.1.2.1 Đ c đi m c b n c a ch ặ ể ơ ả ủ ươ ng trình môn Đ o đ c ạ ứ

a) Chương trình môn Đ o đ c g m m t h th ng các chu n m cạ ứ ồ ộ ệ ố ẩ ựhành vi đ o đ c và pháp lu t c b n nh t, phù h p v i l a tu i h c sinhạ ứ ậ ơ ả ấ ợ ớ ứ ổ ọ

ti u h c trong các m i quan h c a các em v i b n thân, gia đình, nhàể ọ ố ệ ủ ớ ả

trường, c ng đ ng và t nhiên H th ng các chu n m c đó cung c p choộ ồ ự ệ ố ẩ ự ấ

h c sinh dọ ướ ại d ng các tri th c s đ ng C th đó là các chu n m c v :ứ ơ ẳ ụ ể ẩ ự ề

- M i quan h c a các em v i thiên nhiên Ví d đó là m i quan hố ệ ủ ớ ụ ố ệ

v i cây tr ng, đ ng v t có l i…ớ ồ ộ ậ ợ

- M i quan h c a các em v i xã h i Ví d đó là m i quan h v i Tố ệ ủ ớ ộ ụ ố ệ ớ ổ

qu c, Bác H , b đ i, thố ồ ộ ộ ương binh, gia đình li t sĩ…ệ

- M i quan h c a các em v i nh ng ngố ệ ủ ớ ữ ười xung quanh Ví d đó làụ

m i quan h vói th y cô, b n bè, ông bà cha m , nh ng ngố ệ ầ ạ ẹ ữ ườ ới l n tu i,ổ

nh ng em bé.ữ

- M i quan h c a các em v i tài s n xã h i và di tích văn hóa Ví dố ệ ủ ớ ả ộ ụ

đó là m i quan h v i công viên, di tích l ch s , trố ệ ớ ị ử ường h c, bàn gh ọ ế

- M i quan h c a các em v i b n thân Ví d đó là tính t ph c v ,ố ệ ủ ớ ả ụ ự ụ ụtính th t thà, tính t ki m ch …ậ ự ề ế

Các m i quan h c a các em nêu trên đố ệ ủ ược thi t l p, duy trì và c ngế ậ ủ

c trong các m i quan h th ng nh t v i nhau: nhà trố ố ệ ố ấ ớ ường, gia đình và xã

h i.ộ

b) Các chu n m c hành vi đ o đ c và pháp lu t trong chẩ ự ạ ứ ậ ương trình

th hi n nh ng giá tr t t đ p c a dân t c Vi t Nam trong s hòa nh p v iể ệ ữ ị ố ẹ ủ ộ ệ ự ậ ớtinh hoa văn hóa nhân lo i, th hi n s th ng nh t gi a tính truy n th ngạ ể ệ ự ố ấ ữ ề ố

v i tính hi n đ i, nh m giáo d c cho h c sinh ý th c t tr ng, t tin, có ýớ ệ ạ ằ ụ ọ ứ ự ọ ựchí vươn lên, yêu thương, tôn tr ng con ngọ ười, gi gìn b n s c dân t c, tônữ ả ắ ộ

tr ng các dân t c khác, chung s ng hòa bình và cùng phát tri n.ọ ộ ố ể

c) Chương trình được xây d ng d a trên phát tri n t th p đ n caoự ự ể ừ ấ ế

v nh n th c và tu dề ậ ứ ưỡng đ o đ c c a h c sinh trạ ứ ủ ọ ở ường ph thông Cổ ụ

th là: Các chu n m c hành vi c b n ti u h c sẽ để ẩ ự ơ ả ở ể ọ ược phát tri n thànhểcác ph m ch t, b n ph n đ o đ c trung h c c s và các nguyên t c đ oẩ ấ ổ ậ ạ ứ ở ọ ơ ở ắ ạ

đ c trung h c ph thông.ứ ở ọ ổ

d) Chương trình được c u trúc đ ng tâm và phát tri n v các quanấ ồ ể ề

h gi a các l p, đ ng th i đệ ữ ớ ồ ờ ược phân chia thành hai giai đo n phù h p v iạ ợ ớ

đ c đi m tâm sinh lý, l a tu i c a h c sinh theo t ng nhóm l p.ặ ể ứ ổ ủ ọ ừ ớ

- Chương trình được c u trúc đ ng tâm v chu n m c hành vi đ oấ ồ ề ẩ ự ạ

đ c.ứ

- Chương trình được phân chia thành hai giai đo n c th :ạ ụ ể

+ Giai đo n th nh t (l p 1 đ n l p 3): Ch y u giáo d c các hành viạ ứ ấ ớ ế ớ ủ ế ụ

ng x có tính luân lí trong giao ti p gia đình và nhà tr ng N i dung

trường Các m i quan h c a các em v i gia đình, nhà trố ệ ủ ớ ường đã n đ nh,ổ ị

b t đ u xu t hi n nh ng m i quan h xã h i m i H c sinh không ch h cắ ầ ấ ệ ữ ố ệ ộ ớ ọ ỉ ọ

ng x v i ông bà, cha m , anh ch , v i th y cô giáo và b n bè mà còn h c

cách ng x v i cán b , nh ng ngứ ử ớ ộ ữ ười lao đ ng, v i ph n , c già, em nh ,ộ ớ ụ ữ ụ ỏ

v i nh ng ngớ ữ ười tàn t t Các chu n m c hành vi trong chậ ẩ ự ương trình đ oạ

đ c l p 2, l p 3 cũng ph c t p h n so v i l p 1, đòi h i h c sinh ph i cóứ ớ ớ ứ ạ ơ ớ ớ ỏ ọ ảtrình đ nh n th c cao h n, đa d ng h n, tinh t h n Ví d v m i quanộ ậ ứ ơ ạ ơ ế ơ ụ ề ố

h v i ông bà, cha m , chệ ớ ẹ ương trình l p 1 có bài “Gi yên l ng khi ông bà,ớ ữ ặcha m ngh ng i”, còn chẹ ỉ ơ ương trình l p 2 có bài “Vâng l i ông bà cha m ”,ớ ờ ẹ

và l p 3 có bài “Chăm sóc ông bà cha m ” Rõ ràng là th c hi n nh ngở ớ ẹ ự ệ ữhành vi vâng l i ông bà, cha m khó khăn, ph c t p h n nhi u so v i th cờ ẹ ứ ạ ơ ề ớ ự

hi n hành vi gi yên l ng khi ông bà cha m ngh ng i.ệ ữ ặ ẹ ỉ ơ

+ Giai đo n th hai (l p 4 đ n l p 5): N i dung các chu n m c đạ ứ ớ ế ớ ộ ẩ ự ược

m r ng v ph m vi (quê hở ộ ề ạ ương, đ t nấ ước, nhân lo i) bạ ước đ u giáo d cầ ụcho h c sinh ý th c, hành vi c a ngọ ứ ủ ười công dân, m t s ph m ch t đ cộ ố ẩ ấ ặ

 Chăm chú nghe gi ng, hăng hái phát bi u.ả ể

 Chăm ch h c bài, làm bài.ỉ ọ

 H c t p đúng gi gi c.ọ ậ ờ ấ

Ở ớ l p 3: Không nãn lòng khi g p bài khó.ặ

Ở ớ l p 4: Kiên trì b n b h c t p.ề ỉ ọ ậ

Ở ớ l p 5: Trung th c trong h c t p.ự ọ ậ

M c đ yêu c u c a hành vi đứ ộ ầ ủ ược nâng d n lên các l p 1, 2, 3 cầ Ở ớ ụ

th và đ n gi n Còn các l p 4, 5 yêu c u “kiên trì, b n b , trung th c” đãể ơ ả ở ớ ầ ề ỉ ựmang tính khái quát h n, song v n g n v i nhi m v c th là h c t p vàơ ẫ ắ ớ ệ ụ ụ ể ọ ậ

t t c nh ng hành vi này đ u là d u hi u c a tính siêng năng, tính trungấ ả ữ ề ấ ệ ủ

th c, tính kiên trì.ự

Ngoài nh ng bài có tính đ ng tâm l p dữ ồ ở ớ ưới, chương trình đ o đ cạ ứ

l p 4, l p 5 còn có nh ng bài đ c p đ n nh ng n i dung m i nh giáo d cớ ớ ữ ề ậ ế ữ ộ ớ ư ụcác giá tr qu c t , giáo d c ý th c công dân.Ví d ch đ v i quan h c ngị ố ế ụ ứ ụ ủ ề ớ ệ ộ

đ ng, xã h i l p 5 có các n i dung sau:ồ ộ ở ớ ộ

 S ng hòa h p và bi t h p tác v i m i ngố ợ ế ợ ớ ọ ười trong công vi c chung.ệ

 Kính già, yêu tr , tôn tr ng ph n ẻ ọ ụ ữ

 Yêu m n, t hào v truy n th ng quê hế ự ề ề ố ương, đ t nấ ước

 Tích c c tham gia các ho t đ ng phù h p v i kh năng đ xâyự ạ ộ ợ ớ ả ể

1.1.2.2 Đ c đi m chung v sách giáo khoa môn Đ o đ c ặ ể ề ạ ứ

- Sách giáo khoa được trình bày theo c u trúc:ấ

+ Tranh, truy n ho c tình hu ng nh m nêu v n đ đ h c sinh suy ệ ặ ố ằ ấ ề ể ọnghĩ, phát hi n n i dung bài h c.ệ ộ ọ

+ Ghi nh nh m ch t l i n i dung bài h c.ớ ằ ố ạ ộ ọ

+ Bài t p nh m giúp h c sinh c ng c , kh c sâu ki n th c, tình c m, ậ ằ ọ ủ ố ắ ế ứ ảthái đ , luy n t p và các kỹ năng c n thi t.ộ ệ ậ ầ ế

+ Th c hành nh m hự ằ ướng d n h c sinh cách th c th c hành bài h c ẫ ọ ứ ự ọtrong cu c s ng nhà, trộ ố ở ở ường và ngoài xã h i.ở ộ

- Các tranh, truy n ho c tình hu ng trong sách l y ch t li u t cu c ệ ặ ố ấ ấ ệ ừ ộ

s ng th c c a h c sinh nên c th , g n gũi, d hi u v i các em.ố ự ủ ọ ụ ể ầ ễ ế ớ

- Ph n ghi nh đầ ớ ược trình bày ng n g n dắ ọ ướ ại d ng văn xuôi, văn

v n, danh ngôn ho c ca dao, t c ng Vi t Nam.ầ ặ ụ ữ ệ

- Ph n bài t p bao g m nhi u d ng bài t p phong phú, đa d ng nh :ầ ậ ồ ề ạ ậ ạ ư+ X lý tình hu ng.ử ố

+ Đánh giá các ý ki n.ế

+ T đánh giá hành vi, đ ng c hành vi c a b n thân.ự ộ ơ ủ ả

+ Xây d ng ph n k t c u c a câu chuy n.ự ầ ế ấ ủ ệ

+ K chuy n theo tranh.ể ệ

+ M i tố ương ng gi a hai c t: tình hu ng và cách ng x ứ ữ ộ ố ứ ử

+ Đi n t phù h p vào ch tr ng.ề ừ ợ ỗ ố

1.1.3 Ph ươ ng pháp d y h c môn Đ o đ c ạ ọ ạ ứ

1.1.3.1 Khái ni m ệ

Phương pháp d y h c môn Đ o đ c ti u h c là cách th c, các conạ ọ ạ ứ ở ể ọ ứ

đường ho t đ ng th ng nh t gi a giáo viên và h c sinh, dạ ộ ố ấ ữ ọ ưới tác đ ng chộ ủ

đ o c a giáo viên, v i vai trò t giác, tích c c, đ c l p c a h c sinh, nh mạ ủ ớ ự ự ộ ậ ủ ọ ằ

đ t đạ ược nh ng m c đích, nhi m v c a môn h c.ữ ụ ệ ụ ủ ọ

B n ch t c a phả ấ ủ ương pháp d y h c là s tác đ ng bi n ch ng gi aạ ọ ự ộ ệ ứ ữhai ch th : th y và trò; là s tủ ể ầ ự ương tác gi a hai ho t đ ng khác nhau vữ ạ ộ ề

đ i tố ượng nh ng th ng nh t v i nhau v m c đích là chi m lĩnh tri th c.ư ố ấ ớ ề ụ ế ứTrong đó, các d y c a th y quy t đ nh các h c c a trò và ngạ ủ ầ ế ị ọ ủ ượ ạc l i, khảnăng nh n th c và cách h c c a trò cũng tác đ ng đ n s v n d ng, đi uậ ứ ọ ủ ộ ế ự ậ ụ ề

ch nh các d y c a th y.ỉ ạ ủ ầ

1.1.3.2 Nét đ c tr ng ặ ư

- Môn đ o đ c trạ ứ ở ường ti u h c v a là môn h c cung c p cho trể ọ ừ ọ ấ ẻ

nh ng tri th c v cách ng x trong các quan h v i b n thân, v i ngữ ứ ề ứ ử ệ ớ ả ớ ườikhác, v i t nhiên và xã h i, v a là b ph n quan tr ng c a vi c giáo d cớ ự ộ ừ ộ ậ ọ ủ ệ ụgiá tr nói chung, giáo d c đ o đ c nói riêng, cho nên phị ụ ạ ứ ương pháp d y h cạ ọ

đ o đ c c p ti u h c đạ ứ ở ấ ể ọ ược xem xét dưới hai góc đ :ộ

+ Dưới góc đ d y h c thì d y h c đ o đ c là m t ho t đ ng, m tộ ạ ọ ạ ọ ạ ứ ộ ạ ộ ộ

phương ti n th c hi n m t môn h c – môn Đ o đ c.ệ ự ệ ộ ọ ạ ứ

+ Dưới góc đ giáo d c thì d y h c đ o đ c là m t con độ ụ ạ ọ ạ ứ ộ ường giáo

d c đ o đ c.ụ ạ ứ

- Môn Đ o đ c trạ ứ ở ường ti u h c c n đ t để ọ ầ ạ ược m c đích là không chụ ỉcung c p cho h c sinh nh ng ki n th c v đ o đ c mà còn tác đ ng đ nấ ọ ữ ế ứ ề ạ ứ ộ ếtình c m, thái đ và ni m tin c a h c sinh đ i v i các giá tr đ o đ c Vìả ộ ề ủ ọ ố ớ ị ạ ứ

th , khi ti n hành d y h c môn Đ o đ c trế ế ạ ọ ạ ứ ở ường ti u h c thì t t y u ph iể ọ ấ ế ả

k t h p ch t chẽ các phế ợ ặ ương pháp d y h c v i các phạ ọ ớ ương pháp giáo d c.ụ

Trong th c ti n d y h c môn Đ o đ c, phự ễ ạ ọ ạ ứ ương pháp Đàm tho i chạ ủ

y u đế ượ ử ục s d ng ti t 1 sau phở ế ương pháp k chuy n nh m giúp HS phânể ệ ằtích truy n k - n m đệ ể ắ ược đ y đ và chính xác n i dung truy n, phát hi nầ ủ ộ ệ ệchính xác các tình hu ng trong truy n và đánh giá các hành vi ng x c aố ệ ứ ử ủcác nhân v t trong các tình hu ng đó, t đó rút ra k t lu n và chu n m cậ ố ừ ế ậ ẩ ựhành vi c n th c hi n K t lu n này có th ph n ánh 3 v n đ :ầ ự ệ ế ậ ể ả ấ ề

- Yêu c u chu n m c hành vi đ o đ c.ầ ẩ ự ạ ứ

- S c n thi t: ý nghĩa, tác d ng c a vi c th c hi n và tác h i c aự ầ ế ụ ủ ệ ự ệ ạ ủ

vi c làm trái chu n m c hành vi đó.ệ ẩ ự

- Cách th c hi n chu n m c hành vi: nh ng vi c c n làm và nh ngự ệ ẩ ự ữ ệ ầ ữ

vi c c n tránh theo chu n m c hành vi quy đ nh.ệ ầ ẩ ự ị

Trong th c t hự ế ướng d n môn Đ o đ c, đàm tho i có th ch d ngẫ ạ ứ ạ ể ỉ ừ

l i câu h i rút ra bài h c (ch ng h n: Qua truy n k trên, các em rút raạ ở ỏ ọ ẳ ạ ệ ểbài h c gì?) Khi đó 2 n i dung còn l i sẽ đọ ộ ạ ược gi i quy t b ng phả ế ằ ươngpháp khác nh th o lu n nhóm….ư ả ậ

Ví d : sau khi k xong truy n “Chi c vòng b c” (bài “Gi l i h a”, l pụ ể ệ ế ạ ữ ờ ứ ớ3), giáo viên nêu các câu h i đàm tho i đ h c sinh rút ra k t lu n v bàiỏ ạ ể ọ ế ậ ề

h c đ o đ c: th c hi n l i h a sau khi đã h a v i ngọ ạ ứ ự ệ ờ ứ ứ ớ ười khác

ti t 2, trong quá trình th c hành, đàm tho i đ c v n d ng nh là

bi n pháp c a các phệ ủ ương pháp khác khi liên h th c t , x lí tình hu ng….ệ ự ế ử ố

b) Các b ướ c ti n hành ế

* Bước chu n bẩ ị

- Xây d ng h th ng câu h i H th ng câu h i này g m hai ph n:ự ệ ố ỏ ệ ố ỏ ồ ầ

nh ng câu h i phân tích các tình ti t c b n c a truy n k và các câu h iữ ỏ ế ơ ả ủ ệ ể ỏ

ph n ánh k t lu n v chu n m c hành vi.ả ế ậ ề ẩ ự

Ví d : Nh ng câu h i phân tích truy n k “Đôi b n” (bài “Tình b n”,ụ ữ ỏ ệ ể ạ ạ

l p 5) có th g m:ớ ể ồ

+ Hai ngườ ại b n đã th y gì?ấ

+ M t ngộ ười đã làm gì? Và người còn l i đã làm gì?ạ

+ Em có nh n xét gì v hành đ ng b b n đ ch y thoát thân c aậ ề ộ ỏ ạ ể ạ ủnhân v t trong truy n?ậ ệ

+ Qua câu chuy n trên, em có th rút ra đi u gì v cách đ i x v iệ ể ề ề ố ử ớ

b n bè.ạ

- D ki n đáp án tr l i các câu h i đã xây d ng và kh năng tr l iự ế ả ờ ỏ ự ả ả ờ

c a HS.ủ

- D ki n phự ế ương án g i ý cho nh ng câu h i khó.ợ ữ ỏ

- Ngoài ra GV còn có th c n d ki n th i gian dành cho đàm tho i,ể ầ ự ế ờ ạ

nh ng HS tr l i (đ c bi t là cho nh ng câu h i khó)….ữ ả ờ ặ ệ ữ ỏ

* Bước đàm tho iạ

Đàm tho i thạ ường được ti p n i sau k chuy n Yêu c u HS tr l iế ố ể ệ ầ ả ờ

h th ng câu h i phân tích câu chuy n v a k và t đó rút ra k t lu n vệ ố ỏ ệ ừ ể ừ ế ậ ềchu n m c hành vi.ẩ ự

- H th ng câu h i bao g m nh ng câu h i có m i quan h ch t chẽệ ố ỏ ồ ữ ỏ ố ệ ặ

v i nhau, t o nên m t th th ng nh t nh m d n d t HS t k t lu n đớ ạ ộ ể ố ấ ằ ẫ ắ ự ế ậ ược

v chu n m c c n th c hi n.ề ẩ ự ầ ự ệ

- Câu h i ph i rõ ràng, chính xác, d hi u và hi u nh gi a m i HS;ỏ ả ễ ễ ể ư ữ ọtránh nh ng câu h i chung chung, khó hi u.ữ ỏ ể

- Các câu h i ph i t p trung khai thác nh ng khía c nh đ o đ c theoỏ ả ậ ữ ạ ạ ứyêu c u c a bài đ o đ c, c a truy n k ; tránh bi n bài đ o đ c thành bàiầ ủ ạ ứ ủ ệ ể ế ạ ứ

T ch c đi u tra là phổ ứ ề ương pháp t ch c cho h c sinh tìm hi u th cổ ứ ọ ể ự

tr ng nh ng v n đ th c t xung quanh liên quan đ n bài đ o đ c.ạ ữ ấ ề ự ế ế ạ ứ

Khi đi u tra, h c sinh ph i thâm nh p th c ti n, quan sát hi n tr ngề ọ ả ậ ự ễ ệ ạ

đ có để ược nh ng thông tin, s li u c n thi t, xác đ nh nguyên nhân, đ raữ ố ệ ầ ế ị ề

nh ng bi n pháp gi i quy t…Đây là c u n i quan tr ng giúp h c sinh v nữ ệ ả ế ầ ố ọ ọ ậ

d ng nh ng ki n th c đ o đ c vào cu c s ng, m r ng hi u bi t v cu cụ ữ ế ứ ạ ứ ộ ố ở ộ ể ế ề ộ

s ng xung quanh, hòa nh p c ng đ ng xã h i, g n vi c h c t p nhàố ậ ộ ồ ộ ắ ệ ọ ậ ở

trường v i th c t xã h i phong phú Nh v y, đi u tra giúp h c sinh hìnhớ ự ế ộ ư ậ ề ọthành kỹ năng s ng quan tr ng – bi t phát hi n và gi i quy t v n đ cu cố ọ ế ệ ả ế ấ ề ộ

s ng đòi h i.ố ỏ

Thông thường, vi c đi u tra c a h c sinh thệ ề ủ ọ ường ti n hành vào th iế ờgian ngoài gi lên l p gi a các ti t đ o đ c (sau khi h c ti t 1, ho c trờ ớ ữ ế ạ ứ ọ ế ặ ướckhi h c bài đ o đ c)ọ ạ ứ

b) Các b ướ c ti n hành ế

- Bước chu n b :ẩ ị

Trong quá trình chu n b , giáo viên c n:ẩ ị ầ

+ Xác đ nh n i dung đi u tra: Căn c vào tính ch t c a bài đ o đ c,ị ộ ề ứ ấ ủ ạ ứ

kh năng và kinh nghi m c a h c sinh, đi u tra th c t xung quanh… đả ệ ủ ọ ề ự ế ểxác đ nh công vi c đi u tra cho phù h p.ị ệ ề ợ

+ D ki n k t qu đi u tra c a h c sinh, nh nh ng thông tin c th ,ự ế ế ả ề ủ ọ ư ữ ụ ểphi u đi u tra c n hoàn thành…ế ề ầ

+ Chu n b phi u đi u tra: Phi u đi u tra c n đẩ ị ế ề ế ề ầ ược thi t k thíchế ế

h p đ giúp h c sinh ghi l i k t qu cho thu n l i và sau này n p l i nóợ ể ọ ạ ế ả ậ ợ ộ ạcho giáo viên hay trình bày trướ ớc l p

+ Ngoài ra, giáo viên còn ph i d ki n th i gian, đ a đi m, cách ti nả ự ế ờ ị ể ếhành đi u tra c a h c sinh, cách đánh giá k t qu , ph i h p các l c lề ủ ọ ế ả ố ợ ự ượnggiáo d c đ h tr h c sinh…ụ ể ỗ ợ ọ

- Bu c giao nhi m v :ớ ệ ụ

+ Bước này thường được th c hi n vào cu i ti t 1 bài đ o đ c Khiự ệ ố ế ạ ứ

đó, giáo viên giúp h c sinh n m v ng:ọ ắ ữ

+ N i dung đi u tra;ộ ề

+ Cách ti n hành, cách ghi chép;ế

+ Đ a đi m đi u tra;ị ể ề

+Yêu c u v k t qu , s n ph m;ầ ề ế ả ả ẩ

+ Th i gian và th i h n hòan thànhờ ờ ạ

+ D ki n cách đánh giá (h c sinh n p phi u đi u tra hay báo cáoự ế ọ ộ ế ề

trướ ớc l p)

+ Sau đó, giáo viên phát phi u đi u tra cho các em.ế ề

- Bước đi u tra c a h c sinh.ề ủ ọ

c) Nh ng yêu c u s ph m: ữ ầ ư ạ

- N i dung đi u tra ph i phù h p v i bài đ o đ c, kh năng, kinhộ ề ả ợ ớ ạ ứ ảnghi m c a h c sinh ti u h c, đi u ki n th c t xung quanh, mang tínhệ ủ ọ ể ọ ề ệ ự ế

hi n th c; tránh nh ng công vi c đi u tra vệ ự ữ ệ ề ượt quá kh năng c a các em.ả ủ

- Công vi c đi u tra ph i mang ý nghĩa xã h i nh t đ nh, khi đó, nóệ ề ả ộ ấ ị

m i có tác d ng giáo d c thi t th c.ớ ụ ụ ế ự

- C n có phi u đi u tra đ các em ghi l i k t qu cho thu n l i vàầ ế ề ể ạ ế ả ậ ợ

d a vào đó đ trình bày trự ể ướ ớc l p

- Giáo viên c n có bi n pháp đ ki m tra vi c th c hi n c a h c sinhầ ệ ể ể ệ ự ệ ủ ọ

và đánh giá k p th i k t qu đ t đị ờ ế ả ạ ược c a các em nh ghi nh n xét vàoủ ư ậphi u đi u tra, yêu c u h c sinh trình bày k t qu đi u tra trế ề ầ ọ ế ả ề ướ ớc l p

- Tránh nh ng hi n tữ ệ ượng nh ng i khó, thi u tin tư ạ ế ưởng vào khảnăng c a h c sinh…ủ ọ

1.1.4 Hình th c t ch c d y h c môn Đ o đ c ứ ổ ứ ạ ọ ạ ứ

1.1.4.1 Khái ni m ệ

- Hình th c t ch c d y h c là bi u tứ ổ ứ ạ ọ ể ượng bên ngoài c a ho t đ ngủ ạ ộ

ph i h p gi a giáo viên và h c sinh th c hi n theo trình t và ch đ nh tố ợ ữ ọ ự ệ ự ế ộ ấ

+ S lố ượng h c sinh tham gia.ọ

- Ti t h c đ o đ c đế ọ ạ ứ ượ ổc t ch c t i hi n trứ ạ ệ ường giúp cho các em

tr c ti p ti p xúc v i s v t, hi n tự ế ế ớ ự ậ ệ ượng có trong th c ti n quanh mìnhự ễ ở

mà không ph i qua sách v Nh đó h c sinh h c t p m t cách h ng thúả ở ờ ọ ọ ậ ộ ứ

h n, không khí h c t p sinh đ ng h n, bài h c tr nên sâu s c, b n v ngơ ọ ậ ộ ơ ọ ở ắ ề ữ

h n, hi u qu d y h c sẽ đơ ệ ả ạ ọ ược nâng cao

Ví d : “Em yêu quê hụ ương”, hi n trệ ường là nhà c a m t b n nào đó,ủ ộ ạtình yêu quê hương chính là yêu quý n i mình sinh ra và l n lên, bên c nhơ ớ ạ

đó chúng ta c n ph i làm đ p và b o v n i này b ng cách tr ng nhi u câyầ ả ẹ ả ệ ơ ằ ồ ềxanh t o không khí trong lành và tránh các hành vi làm ô nhi m môiạ ễ

+ Tùy đi u ki n c th , quy t đ nh th i gian h c t p t i hi n trề ệ ụ ể ế ị ờ ọ ậ ạ ệ ường.+ B o đ m tính t ch c, tr t t , an toàn c a h c sinh.ả ả ổ ứ ậ ự ủ ọ

Ví d : Ho t đ ng b o v môi trụ ạ ộ ả ệ ương t i xã, phạ ường mà em đang sinh

s ng thông qua bài “U ban nhân dân xã, phố ỷ ường em”)

- Khi Tham quan, h c sinh c n th c hi n nh ng công vi c c th nhọ ầ ự ệ ữ ệ ụ ể ưsau:

+ Quan sát chăm chú s v t, hi n tự ậ ệ ượng liên quan đã quy đ nh.ị

+ Nghe báo cáo

+ Ghi chép nh ng n i dung c n thi t.ữ ộ ầ ế

+ Thu th p m t s hi n v t.ậ ộ ố ệ ậ

- Sau khi tham quan, t ch c cho h c sinh báo cáo, th o lu n, v ch raổ ứ ọ ả ậ ạ

nh ng chữ ương trình hành đ ng c th ộ ụ ể

* M t s yêu c u s ph m:ộ ố ầ ư ạ

- N i tham quan ph i phù h p v i tính ch t bài đ o đ c.ơ ả ợ ớ ấ ạ ứ

- Quá trình tham quan ph i mang l i nh ng đi u m i l , b ích, cóả ạ ữ ề ớ ạ ổtác d ng giáo d c.ụ ụ

- C n t ch c chu đáo.ầ ổ ứ

- Đ m b o tính k lu t, tr t t , an toàn ả ả ỷ ậ ậ ự

- Th i gian tham quan ph i phù h p.ờ ả ợ

- N i dung ph i phù h p v i tính ch t và m c tiêu c a bài đ o đ c,ộ ả ợ ớ ấ ụ ủ ạ ứ

kh năng c a h c sinh, đi u ki n th c t khách quan.ả ủ ọ ề ệ ự ế

1.2.1 Khái ni m v môi tr ệ ề ườ ng

- Theo Đi u 1, Lu t b o v môi trề ậ ả ệ ường c a Vi t Nam thì môi trủ ệ ườngbao g m các y u t t nhiên và y u t v t ch t nhân t o quan h m tồ ế ố ự ế ố ậ ấ ạ ệ ậ