skkn một số BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHỮ VIẾT CHO học SINH lớp 1b KHU TRUNG tâm TRƯỜNG TIỂU học bó SINH năm học 2016 2017

skkn một số BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHỮ VIẾT CHO học SINH lớp 1b KHU TRUNG tâm TRƯỜNG TIỂU học bó SINH năm học 2016 2017 skkn một số BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHỮ VIẾT CHO học SINH lớp 1b KHU TRUNG tâm TRƯỜNG TIỂU học bó SINH năm học 2016 2017 skkn một số BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHỮ VIẾT CHO học SINH lớp 1b KHU TRUNG tâm TRƯỜNG TIỂU học bó SINH năm học 2016 2017 skkn một số BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHỮ VIẾT CHO học SINH lớp 1b KHU TRUNG tâm TRƯỜNG TIỂU học bó SINH năm học 2016 2017

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHỮ VIẾT CHO HỌC SINH LỚP 1B KHU TRUNG TÂM

TRƯỜNG TIỂU HỌC BÓ SINH NĂM HỌC 2016 - 2017

A MỞ Đ ẦU

1 Lý do viết sang kiến:

Theo sự phân công nhiệm vụ năm học 2016 – 2017 của Ban giám hiệu nhà trường, tôi được phân chủ nhiệm lớp 1B khu Trung Tâm với tổng số 28 học sinh đều là con em dân tộc thiếu số thuộc địa bàn của xã Đa số các em đều là con nhà nông phải bán lưng cho trời, bán mặt cho đất để kiếm sống qua ngày tháng, dù nhỏ tuổi nhưng từ sớm các em đã phải theo bố mẹ học cầm dao, cầm cuốc để có kỹ năng kiếm sống về sau Đến trường, đến lớp là học cầm bút viết vào trang giấy trắng, học cầm phấn viết mặt bảng con đen Chiếc bút hay viên phấn hình như còn xa lạ với các em, khi cầm nhiều em còn lúng túng không biết cầm bằng mấy ngón tay, khi viết không biết đặt bút (phấn) từ đâu Đồng thời, theo Kế hoạch của Phòng Giáo dục huyện Sông Mã, năm

2018 phấn đấu Trường đạt Chuẩn quốc gia mức độ 1, nên việc trang bị cho các em chữ viết đều nét, đúng, đẹp là hết sức cần thiết Tạo nên những con người theo kịp với điều kiện kinh tế - xã hội thời đại, duy trì nết văn hóa truyền thống về con người và chữ viết

Như chúng ta đã biết, một trong những niềm vui, hạnh phúc lớn nhất của trẻ là được đến trường, được học đọc, học viết Biết đọc, biết viết thì cả một thế giới mới rộng lớn mênh mông sẽ mở ra trước mắt các em Tiểu học là bậc học nền tảng, dạy Tiếng Việt và tập viết là chúng ta đã trao cho các em chìa khóa để mở ra những cánh cửa bước vào tương lai bao la, là công cụ để các em vận dụng suốt đời Dạy chữ chính

là dạy người Có thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nói: “Chữ viết cũng là một biểu hiện của nết người Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho học sinh tính cẩn thận, tính kỷ luật, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy cô và bạn mình” Học chữ chính là công việc đầu tiên khi các em đến trường Tập viết là một phân môn có tầm phần quan trọng đặc biệt ở tiểu học, nhất là đối với các em lớp 1 Học vần, tập đọc giúp cho học sinh đọc thông viết thạo Viết đúng, đẹp, nhanh, rõ ràng học sinh có điều kiện ghi chép bài học của tất cả các môn học tốt hơn Chữ viết và dạy viết được cả xã hội quan tâm Nhiều thế hệ thầy cô giáo đã trăn trở, góp công, góp sức để cải tiến kiểu chữ, nội dung cũng như phương pháp dạy học chữ viết Tuy vậy, nhiều học sinh vẫn viết sai, viết xấu, viết chậm, điều đó ảnh hưởng không nhỏ tới các môn học khác Ngoài ra Tập Viết còn góp phần quan trọng vào việc rèn luyện cho học sinh những phẩm chất đạo đức tốt như: Tính

cẩn thận bền bỉ, tinh thần kỉ luật và óc thẩm mỹ bởi người xưa nói về nét chữ, nết người như sau:

Xưa nay nét chữ nết người Uốn cho thật dẻo nở mười hoa tay Yêu người chữ đẹp thơ hay Xứng danh tài đức dựng xây nước nhà.

Nhận thức được tầm quan trọng như đã nêu trên, với ý thức và lương tâm, trách nhiệm nghề nghiệp của giáo viên, bản thân tôi luôn suy nghĩ và trăn trở Trong giảng dạy, tôi đã không ngừng tích lũy kinh nghiệm về chữ viết để sớm giúp các em viết chữ đẹp, luôn tìm ra phương pháp dạy học thích hợp viết chữ đẹp Nhận thức được tầm

quan trọng đó, tôi đã mạnh dạn chọn Sáng kiến “Một số biện pháp nâng cao chữ viết cho học sinh lớp 1B Khu Trung Tâm Trường Tiểu học Bó Sinh năm học 2016

-2017” Trong sáng kiến này, tôi không đề cập nhiều đến toàn bộ năm học mà chỉ giới

hạn trọng tâm ở học kì I để nhằm giúp học sinh viết chữ đẹp, đúng kích cỡ, kịp thời đáp ứng dạy theo chuẩn kiến thức kĩ năng Đồng thời giúp học sinh có vốn kĩ năng ban đầu thuận lợi cho việc phát huy viết chữ đẹp sau này

2 Mục tiêu của sang kiến:

Mục đích của sáng kiến là nghiên cứu và giới thiệu những biện pháp tích cực trong việc dạy chữ viết Tiếng Việt, góp phần giúp học sinh lớp 1B viết chữ đúng và đẹp Thông qua các biện pháp này tôi có thể nâng cao kiến thức của bản thân và ý thức được việc nghiên cứu, tìm tòi phương pháp giảng dạy là một nhu cầu cũng như nhiệm

vụ của mình

Nhiệm vụ của sáng kiến là nghiên cứu lí luận, tìm ra những cơ sở lí luận, vai trò

vị trí, nhiệm vụ và phương pháp dạy học, hệ thống hóa những vấn đề lí luận có liên quan đến sáng kiến Ngoài ra còn khảo sát quá trình dạy học tập viết ở trường Tham khảo một số phương pháp của các bạn đồng nghiệp, của các nhà nghiên cứu trên cơ sở tìm ra những cái hay, cái đúng và những cái còn hạn chế, từ đó biết cải tiến, áp dụng vào trường lớp của mình và đề xuất những biện pháp tích cực, khắc phục hạn chế của việc dạy chữ viết rèn chữ viết cho học sinh lớp 1, giải quyết những khó khăn trong giảng dạy cũng như trong công tác chủ nhiệm của mình Rèn chữ viết cho học sinh làm cho học sinh có tính cẩn thận, óc thẩm mỹ, kiên trì và chịu khó Qua đó, giáo dục các em ý thức tự trọng và tôn trọng người khác

3 Giới hạn của sang kiến

3.1 Về đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của sáng kiến là những biện pháp nâng cao chữ viết cho học sinh lớp 1 ở Trường Tiểu học hiện nay nói chung và học sinh lớp 1B Trung Tâm Trường Tiểu học Bó Sinh năm học 2016 – 2017 nói riêng

Tổng số học sinh 28 em, trong đó nữ 14 em, dân tộc 28 em, nữ dân tôc 28 em

3.2 Về không gian:

Địa điểm nghiên cứu: Lớp 1B Khu Trung Tâm của Trường Tiểu học Bó Sinh Sáng kiến nghiên cứu lối chữ viết, nguyên nhân dẫn đến chữ viết chưa đẹp, nghiên cứu tìm ra những biện pháp thực hiện trong việc rèn chữ cho học sinh lớp 1B Trung Tâm Trường Tiểu học Bó Sinh năm học 2016 – 2017, nhằm khắc phục tình trạng chữ viết chưa đúng, chưa đẹp và chưa đều nét Từ đó hình thành nên nhân cách con người biết nhìn nhận vào cái đẹp và bảo vệ giữ gìn lấy cái đẹp

3.3 Về thời gian: Bắt đầu từ tháng 09 năm 2016 đến tháng 05 năm 2017 Thời

gian nghiên cứu diễn ra trong suốt năm học

B NỘI DUNG

1 Cơ sở viết sáng kiến

1.1 Cơ sở khoa học:

Học sinh lớp 1, ngay từ những ngày đầu tiên đi học ở trường Tiểu học còn nhiều bỡ ngỡ, rụt rè Việc giúp các em làm quen với chữ viết thật là khó khăn, bởi đôi tay cầm bút còn vụng về lóng ngóng Là giáo viên dạy lớp 1, tôi luôn trăn trở suy nghĩ một câu hỏi: Ở lớp 1 có nên tiến hành dạy các em viết đẹp ngay không? Qua việc giảng dạy sau mỗi tiết học môn Tập Viết, tôi nhận thấy rằng đối với học sinh lớp 1, nếu cùng một lúc mà đòi hỏi các em vừa viết đúng, viết đẹp ngay là một điều khó có thể thực hiện được Do vậy, đối với giáo viên cần có sự dạy dỗ công phu, nhiệt tình, tập trung xây dựng biện pháp rèn chữ viết cho phù hợp với lứa tuổi, để các em tiếp thu được một cách vững chắc, chúng ta cần được sự kết hợp với gia đình để được sự kèm cặp sát sao của phụ huynh học sinh Vậy để việc rèn chữ viết đẹp của từng học sinh, của tập thể lớp 1B Khu Trung Tâm có hiệu quả, trước tiên cần xây dựng được nề nếp

và kĩ thuật viết chữ đúng đó là cơ sở để viết chữ đẹp và cũng chính là yếu tố có tính quyết định việc rèn chữ viết đẹp của các em trong quá trình học tập Về phía học sinh, các em cần kiên trì rèn luyện thì mới nên nét chữ, phải rèn luyện mọi lúc mọi nơi, rèn luyện ngày đem như các bậc thầy chữ xưa đã nói:

Chữ đẹp nào phải hoa tay

Ta chăm luyện tập hằng ngày đâu quên

Gắng công ra sức chí bền Gian nan rèn luyện mới nên con người.

Mặt khác, như đã nói ở trên Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng nói: “Chữ viết cũng

là một biểu hiện của nết người Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy và bạn đọc bài vở của mình ” Có người quan niệm rằng: Chỉ cần học giỏi thì được Học giỏi để sau này có cơ hội tìm được những công việc phù hợp có thu nhập, chứ còn chữ viết có xấu hay đẹp cũng không quan trọng ! Đây là một quan niệm sai lầm bởi “Nét chữ - Nết người”, nét chữ phần nhiều thể hiện tính cách của mỗi con người “Nét chữ hôm nay, con người mai sau” thật sự là một tiêu chí phấn đấu của những ai có tâm huyết với chữ nói chung và là tiêu chí phấn đấu của tôi trong năm học này Dạy học không chỉ dạy chữ mà còn là dạy người “Nét chữ là nết người” đã chứng minh cho tầm quan trọng của nét chữ đẹp Nét chữ đẹp thể hiện một tính cách nghệ thuật, không những thế nét chữ còn góp phần hình thành tính cách của mỗi học sinh, vì đây chính là cơ hội để các em sao chép lại được những kiến thức cơ bản của học sinh lĩnh hội trong học tập góp phần rất lớn trong việc nâng cao chất lượng học tậpcủa các em đặc biệt trong môn Tiếng Việt cũng như các môn học khác Nét chữ sẽ mãi mãi theo suốt cuộc đời những ai biết trân trọng cái đẹp và say mê rèn luyện Có thể nói qua quá trình dạy học sinh lớp 1 rèn luyện chữ viết từ hôm nay, tôi cảm thấy vui hơn, có trách nhiệm hơn bởi người dạy và người học biết vượt lên chính mình

Ngoài ra, xuất phát từ thực trạng chung về chất lượng chữ viết của học sinh lớp

1 ở đơn vị trường Tiểu học Bó Sinh nói chung, học sinh lớp 1B Trung Tâm nói riêng,

đa số học sinh có chữ viết cẩu thả, viết không đúng mẫu, không đúng cỡ chữ, trình bày

vở không tốt Nhiều em quên kích cỡ con chữ Ví dụ: chữ h, b, l, có độ kich cỡ 5 li

mà học sinh chỉ viết độ cao 3 – 4 li; viết không đủ nét; điểm bắt đầu và kết thúc không

đúng quy định Nhiều em viết không đúng mẫu, viết quá tự do Ví dụ: Chữ h, b, viết chữ ngửa ra sau hoặc cong về phía trước; một số nét phụ viết quá dài, không đúng vị trí; chữ r, s viết không đủ kích cỡ con chữ, Những vấn đề này, vài năm qua giáo viên trường ít quan tâm chỉ lo chất lượng kiến thức quên đi kĩ năng rèn chữ viết cho học sinh Không những học sinh mắc các lỗi trên mà giáo viên cũng mắc lỗi tương tự Hiện nay, trong nhà trường có bộ chữ mẫu theo sách giáo khoa hiện hành, các tài liệu hướng dẫn cách viết chữ; giáo viên lớp 1 đủ khả năng thực hiện luyện viết theo mẫu chữ hiện hành Giáo viên chủ nhiệm phối hợp với gia đình học sinh mua vở luyện viết chữ ở nhà, giáo viên là những người đi tiên phong trong phong trào rèn luyện chữ viết phối hợp với phong trào thi đua giữ vở sach – rèn chữ đẹp trong nhà trường Phong trào rèn luyện chữ viết trong giáo viên và học sinh là một tiêu chí thi đua của nhà trường Đây là cơ sở quyết định nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinh

1.2 Cơ sơ chính trị, pháp lý:

- Cơ sở chính trị: Theo một số quan điểm cơ bản của Đảng về giáo dục - đào tạo trong thời kỳ đổi mới Đặc biệt, tại Đại hội X, Đảng chủ

trương: Đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn

nhân lực chất lượng cao.Với mục tiêu đến năm 2020 nước ta có một

nền giáo dục tiên tiến, lành mạnh, mang đậm bản sắc dân tộc, đáp ứng nhu cầu nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế, cần thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp

phát triển giáo dục như: nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, coi trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên.

Cần coi trọng cả ba mặt giáo dục: dạy làm người, dạy chữ, dạy nghề; đặc biệt chú ý giáo dục lý tưởng, phẩm chất đạo đức, lối sống, lịch

sử, truyền thống văn hoá của dân tộc, của Đảng Phát triển quy mô hợp lý cả đại trà và mũi nhọn, tạo điều kiện thuận lợi cho mọi người

có thể học tập, học chữ suốt đời, xây dựng xã hội học tập Một phần, nét chữ ảnh hưởng rất lớn đến nhân cách, lối sống cho các

em

- Cơ sở pháp lý: Theo Thông tư số 22/2016/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 9 năm

2016 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định đánh giá học sinh tiểu học đã ban hành tại Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT ban hành ngày 28/8/2014 Thông tư đã nêu rõ: “Đánh giá học sinh tiểu học trong Quy định này là những hoạt động quan sát, theo dõi, trao đổi, kiểm tra, nhận xét quá trình học tập, rèn luyện của học sinh; tư vấn, hướng dẫn, động viện học sinh; nhận xét định tính hoặc định lượng về kết quả học tập, rèn luyện, sự hình thành và phát triển một số năng lực, phẩm chất của học sinh tiểu học” Nói như vậy là tất cả mọi khía cạnh của học sinh cũng phải được theo dõi, đánh giá từ giáo viên, bạn cùng học và phụ huynh học sinh, nên một phần chữ viết cũng chiếm vị trí rất quan trọng; vì chữ viết đẹp hình thành nên phẩm chất con người kiên trì, tính cẩn thận, có con mắt thậm mĩ, biết yêu cái đẹp, cái hay của cuộc sống

2 Thực trạng của vấn đề cần giải quyết:

- Là một giáo viên giảng dạy học sinh lớp một được ba năm tôi thấy: Thực tế

chữ viết của học sinh lớp 1 hiện nay không đồng đều, một số em viết chữ tương đối đẹp, còn lại các em viết chữ chưa đều nét, viết cẩu thả, chưa biết cách trình bày vở, khoảng cách chưa đều, chưa đúng, chưa ý thức được cái đẹp, điều đó sẽ ảnh hưởng đến kết quả học tập của các em

Tư thế ngồi, cách cầm bút sai cũng ảnh hưởng không ít đến việc viết chữ, đa số các em ngồi cúi mặt với vở, người cong vẹo, vai thấp, vai cao, nhiều em cầm bút bằng

4 ngón, có em cầm bút bằng 5 ngón, có em cầm bút ngả về phía trước, cầm bút vuông góc với mặt vở

- Mặt khác, nhiều em đã biết cách cầm bút, ngồi đúng tư thế nhưng cách lia bút, đặt bút lại không đúng vị trí dẫn đến nét viết chưa đều, chưa đúng li Ví dụ nét khuyết trên, nét khuyết dưới đều có kích cỡ là 5 li nhưng khi viết thì lại viết 4 li hoặc ngả về sau hoặc nghiêng ra trước,… nét móc ngược, nét móc xuôi, nét móc hai đầu thì chưa lia được cong mà vẫn bị gãy, … Các nét cong hở hay kín viết còn méo chưa tròn,…

Cụ thể, qua khảo sát chữ viết cho học sinh lớp 1B Trung Tâm Trường Tiểu học

Bó Sinh cho thấy:

Đầu kì I học sinh Tổng số Viết đẹp Viết chưa đẹp Nhóm chữ viết chưa đẹp (đa số)

2016 –

Nhóm khuyết trên, dưới 8 Nhóm nét cong, nét móc hai đầu, nét móc xuôi, ngược 8

Sau khi quan sát, theo dõi xếp loại học sinh nắm bắt được tình hình đó tôi đã nghiên cứu và tìm ra được nguyên nhân dẫn đến học sinh chữ xấu chiếm đa số

Trong quá trình dạy học, tôi nhận thấy đa số học sinh có thái độ học tập nghiêm

túc, có ý thức nghe giảng bài Nhưng có những nguyên nhân thiết yếu dẫn đến chữ viết

chưa đẹp của học sinh, trong đó chủ yếu là người giáo viên trực tiếp giảng dạy và sự nhận thức của học sinh, cụ thể:

* Về phía giáo viên:

- Việc học sinh viết đúng và đẹp hay không phụ thuộc rất nhiều vào người giáo viên trực tiếp dạy học Người giáo viên có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình viết chữ đẹp hay xấu của học sinh Qua thực tế ta thấy có rất nhiều nguyên nhân từ phía giáo viên dẫn đến việc học sinh viết chữ chưa đẹp

- Chữ viết chưa đáp ứng yêu cầu trực quan trong việc giảng dạy, cho thấy 1 số

ít giáo viên viết chân phương đẹp mắt

- Ít chú trọng việc rèn chữ viết cho học sinh, chỉ lưu ý trong giờ tập viết, học vần tiết 1, chưa hướng dẫn kĩ càng trong tiết 2

- Chưa có biện pháp rèn chữ viết cụ thể Chưa giúp học sinh nắm các nét cơ bản, cấu tạo con chữ, dòng kẻ, kĩ thuật viết, trong các tiết luyện viết mà chỉ cần nhấn mạnh về kích cỡ các con chữ

- Hướng dẫn rèn chữ viết chưa theo đối tượng học sinh Chưa dạy theo chuẩn kiến thức và kĩ năng

- Về đồ dùng dạy học: Bảng viết của giáo viên không có dòng ô li rõ ràng, giáo viên còn viết ắng chừng trên bảng

* Về phía học sinh:

- Nguyên nhân chủ yếu do học sinh chưa nắm được các nét cơ bản cấu tạo

chữ ghi âm, vần, tiếng, dấu thanh chưa nắm vững quy trình viết chữ cái, quy

trình nối các nét trong chữ cái, trong chữ ghi tiếng nên chữ viết mới sai kích cỡ

- Một số em chưa biết cách cầm bút và ngồi học chưa đúng tư thế

- Đa số học sinh không có thói quen rèn chữ viết, không có ý thức trong việc rèn chữ viết, thậm chí không cần quan tâm đến chữ viết đẹp hay xấu

- Vẫn còn một số học sinh chưa nghiêm túc nghe giảng lúc đầu, các em chưa cẩn thận khi viết, các em muốn viết nhanh để hoàn thành bài viết nhằm nghi “thành tích” với giáo viên và các bạn Một số học sinh đồ dùng học tập còn thiếu, một số học sinh mắc bệnh về mắt

- Ngoài ra còn có một số học sinh chưa ý thức được việc giữ gìn sức khỏe, đồ dùng học tập, hay ra mồ hôi tay,

Từ những thực trạng nêu trên và kinh nghiệm công tác, tôi thấy trường có những thuận lợi và khó khăn sau:

2.1 Thuận lợi:

* Giáo viên:

- Được sự quan tâm và chỉ đạo tốt của các cấp lãnh đạo về chuyên môn Tổ chức bồi dưỡng giáo viên, cung cấp đủ tài liệu, phương tiện để nghiên cứu, học hỏi giảng dạy

- Được sự giúp đỡ của BGH trường; tổ chức thao giảng, dự giờ hàng tháng, tổ chức những tiết hội giảng đề thảo luận về chuyên môn, rút ra những ý kiến hay, những

đề xuất kinh nghiệm tốt áp dụng trong việc giảng dạy, nhất là về mặt chữ viết

- Đội ngũ giáo viên trường có tay nghề vững lâu năm trong công tác, có nhiều kinh nghiệm, có ý thức tốt về trách nhiệm người giáo viên và sẵn sàng giúp đỡ đồng nghiệp về chuyên môn cũng như giúp đỡ cùng tháo gỡ những khó khăn hay xử lí các trường hợp học sinh cá biệt về học tập nói chung, rèn luyện chữ viết nói riêng

* Học sinh:

- Học sinh đa số có cùng độ tuổi nên sự tiếp thu kiến thức khá đồng đều Các

em đa số còn rất ngoan, nghe lời cô giáo, thích học tập và thi đua với các bạn, dễ khích

lệ động viên, khen thưởng, …

- Một số phụ huynh biết quan tâm về việc học tập của con em mình, có ý thức trách nhiệm không bỏ mặt cho nhà trường, cho giáo viên, và luôn cùng với giáo viên rèn luyện các em, trang bị đủ cho các em sách vở, bút, một số đồ dùng phục vụ trong việc học tập Thường xuyên nhắc nhở và tạo điều kiện tốt cho con em mình làm bài, học bài đầy đủ trước khi đến trường lớp Nhất là một số phụ huynh biết quan tâm rèn luyện chữ viết cho con em mình, luôn theo dõi nhắc nhở phải hoàn thành bài Tập viết

do giáo viên giao, kể cả vở rèn viết chữ đẹp

2.2 Khó khăn:

* Giáo viên:

- Trường được dạy 1 buổi trên ngày trên lớp nên thời gian rèn luyện chữ viết cho học sinh rất ít Mà trong khi đó cách nhau 1 tuần học thì mới có 2 tiết Tập viết, như vậy là việc nắm quy trình viết các con chữ là không cao

- Tranh ảnh minh họa có sẵn cho Tiếng Việt nói chung, phân môn Tập viết nói riêng còn hạn chế Giáo viên còn phải tự làm thêm đồ dùng dạy học để tạo sinh động cho tiết dạy, nên còn mất nhiều thời gian đầu tư, nhất là mẫu chữ viết

- Đèn chiếu, máy vi tính trang bị trong phòng học chưa có, mỗi lần dạy phải kết nối mất nhiều thời gian

* Học sinh:

- Trình độ học sinh trong lớp không đồng đều Bên cạnh những em phát triển, học tốt, tiếp thu nhanh vẫn còn một số em yếu về mặt thể chất, bé nhỏ hơn so với các bạn bình thường kèm theo phát triển chậm về trí nhớ, học trước quên sau, chậm tiến bộ

- Đa số phụ huynh trong lớp là dân làm nương nên chưa quan tâm đúng mức đến việc học tập của con em mình, chưa tạo điều kiện tốt để kèm cặp con em mình học

bài, làm bài ở nhà Nhất là việc sắm bút, vở, phấn, bảng con phục vụ cho việc rèn chữ

là chưa đảm bảo

- Một số trường hợp học sinh ở xa trên địa bàn trường đóng, cha mẹ các em ít đưa đón con đi học, cứ bỏ mặt con thích đi học thì đi, thích nghỉ thì nghỉ Điều này ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng học sinh, nhất là về mặt rèn chữ, khó rèn cho các em viết thành thạo, đúng nét, …

Căn cứ vào những thực trạng và những thuận lợi, khó khăn và với mục đích sáng kiến được đặt ra cùng với những nguyên nhân nêu trên, nên bản thân tôi đưa ra một số giải pháp, biện pháp và việc làm cụ thể để góp phần nâng cao giúp học sinh viết chữ đẹp như sau:

3 Các giải pháp thực hiện

3.1 Mục tiêu chung của các giải pháp:

Kiến thức: Giúp học sinh có được những hiểu biết về đường kẻ, dòng kẻ, độ

cao, cỡ chữ, hình dáng, tên gọi các nét chữ, cấu tạo chữ cái, khoảng cách giữa các chữ, chữ ghi tiếng, cách viết các chữ viết thường, dấu thanh và chữ số

Kỹ năng: Viết đúng quy trình, đúng nét, viết chữ cái và liên kết các chữ cái tạo

thành chữ ghi tiếng theo yêu cầu liền mạch Viết thẳng hàng các chữ trên dòng kẻ Ngoài ra học sinh còn được rèn luyện các kỹ năng như: tư thế ngồi viết, cách cầm bút,

để vở, rèn tính kiên trì,… bài kiểm tra cuối năm học là bài tập chép một đoạn trong bài tập đọc (không mắc quá 5 lỗi chính tả)

Thái độ: Rèn cho học sinh biết yêu cái đẹp, giữ gìn và bảo vệ cái đẹp Cuối

năm học 100% học sinh giữ được vở sạch chữ đẹp

3.2 Phương hướng chung của các giải pháp:

Việc đề ra những biện pháp mới của cá nhân dựa trên quan điểm kế thừa, phát huy cải tiến những biện pháp đã có và đề xuất thêm những biện pháp mới, những biện pháp này khắc phục những hạn chế của giáo viên và học sinh, phối hợp trong việc viết chữ chưa đẹp, đồng thời với việc nâng cao ý thức của giáo viên và học sinh, duy trì có hiệu quả trong việc phối hợp giáo dục đa chiều nhà trường, gia đình và xã hội để rèn luyện tính thậm mĩ cho con cháu

3.3 Những giải pháp cụ thể:

3.3.1 Giải pháp 1: Tiếp cận tìm hiểu đối tượng học sinh

Mục tiêu: Nắm bắt kịp thời các đối tượng học sinh, nhóm học sinh hay mắc các

lỗi chữ viết Phân loại từng nhóm đối tượng, xây dựng đôi bạn cùng tiến, kịp thời giúp học sinh nắm rõ được các nét cơ bản của từng con chữ, kích cỡ các con chữ

Bước 1: Ngay từ đầu tiếp cận với học sinh, tôi dạy học sinh viết chữ với mục

đích là khảo sát trình độ chữ viết của học sinh Đây là một vấn đề quan trọng bởi vì trong thực tế chúng ta muốn tiếp cận đối tượng của mình một cách thuận lợi thì trước hết phải hiểu được đối tượng mà mình muốn tiếp cận, mặc dù mới vào lớp 1 nhưng cũng có một số em đã được học ở mẫu giáo, trong hè, các lớp luyện chữ,

Bước 2: Qua khảo sát này tôi thấy có khoảng 28,6% học sinh viết đạt yêu cầu,

còn lại là viết sai chữ, viết không đúng li, chưa đủ kích cỡ, Từ đó, tôi phân loại ngay được đối tượng học sinh để rèn luyện, kịp thời sửa chữa

Bước 3: Dựa vào kết quả khảo sát chữ viết đầu năm, tôi quy định cho học sinh

phải có mẫu vở 5 ô li, mẫu bảng con 6 dòng kẻ, loại bút chì 2B, phấn mic không bụi

Tổ chức phân công cho học sinh ngồi theo đôi bạn cùng tiến, em viết chữ đẹp, cẩn thận ngồi cạnh em viết chữ chưa đẹp, cẩu thả Các em này có thể quan tâm giúp đỡ nhau để cùng nhau tiến bộ hoặc có ảnh hưởng theo chiều hướng tích cực trong học tập Tôi đã phân chọn được một số cặp điển hình: Huyền – Diệp, Giang – Chi, Tú – Tiện,

Minh – Huỳnh, Tuyết – Tùng, Thúy – Văn, Khánh – Bình Minh, Khuyến – Nghĩa, Yến – Tinh, Châu – Hoàng, …

Kết quả cho thấy các em đều hứng thú rèn luyện chữ viết và luôn giúp đỡ nhau trong các phần luyện viết Thậm chí có em viết đẹp còn cầm tay bạn mình viết

3.3.2 Giải pháp 2: Hướng dẫn ngồi đúng tư thế và cách lia bút

Bước 1: Ngay từ đầu tôi luôn chú trọng và rèn cho các em ngồi học đúng tư

thế, thoải mái, tránh gò bó Thường xuyên nhắc nhở học sinh ngồi thẳng lưng, chân thả vuông góc với mặt tiếp xúc, không cúi đầu, luôn giữ khoảng cách từ mắt đến vở là 20 – 25cm, cầm bút bằng 3 ngón tay: cái, chỉ, giữa; đặt bút nghiêng với mặt vở một góc

45 độ

Bước 2: Hướng dẫn kĩ càng học sinh về kĩ thuật rê bút (là trường hợp viết đè

lên theo hướng ngược laị với nét chữ vừa viết Trong trường hợp này cần viết nhẹ tay, nếu viết nặng tay nét chữ sẽ viết nhòe ra), lia bút (Kĩ thuật lia bút là thao tác đưa bút trên không, được dùng khi viết một chữ cái hay viết nối các chữ cái với nhau để đảm bảo tốc độ trong quá trình viết, nét bút vẫn thể hiện liên tục nhưng không chạm vào giấy hoặc bảng) Hướng dẫn học sinh nắm chắc quy ước, kí hiệu của giáo viên trong việc xác định tọa độ dòng kẻ ô li để khi dạy học giáo viên sẽ dễ dạy và học sinh dễ tiếp thu Với bản thân tôi quy định như sau; Với vở 5 ô li mỗi đơn vị ô li lớn có 6 dòng kẻ,

vở tập viết có 5 dòng kẻ Dòng kẻ dưới cùng là dòng kẻ thứ nhất, các dòng kẻ khác là

2, 3, 4, 5, 6 theo thứ tự tiếp theo Tương tự cũng quy định với đường kẻ dọc như vậy, đường kẻ thứ nhất là đường kẻ đậm, các đường kẻ dọc tương tự được tính như vậy Ở giữa 2 dòng kể (đường kẻ) là 1 ô li được tính theo chiều cao (chiều rộng) và đơn vị gọi

là ô li nhỏ Cách xác định tọa độ phải dựa vào đường kẻ dọc, dòng kẻ ngang, các ô li làm định hướng Đây là trong những điều kiện để dạy chữ viết thành một quá trình được thực hiện lần lượt bởi các thao tác mà hành vi ngòi bút đi qua Qua quy ước này tôi phân tích cách viết viết các con chữ, hướng dẫn cho các em xác định điểm đặt bút (điểm bắt đầu), xác định điểm kết thúc, độ cao, rộng của các con chữ

Ví dụ: Hướng dẫn viết nét khuyết trên được hướng dẫn như sau: Điểm đặt bút

(điểm bắt đầu) từ dòng kẻ ngang thứ hai, trước đường kẻ dọc thứ nhất nửa ô li nhỏ, đưa bút lên dòng kẻ ngang thứ ba (ngay tại vị trí dòng kẻ ngang thứ ba cát với đường

kẻ dọc thứ nhất) đi qua rộng 1 ô li lên đến dòng kẻ ngang thứ ba

cắt với đường kẻ dọc thứ nhất và kéo xuống đường kẻ dọc thứ nhất đến điểm

kết thúc là dòng kẻ ngang thứ nhất

Bước 3: Tôi hướng dẫn học sinh viết các con chữ với nét khác nhau và đặt câu

hỏi gởi mở Ví dụ: Nét khuyết trên cao mấy ô li và rộng mấy ô? (cao 5 ô và rộng 1 ô) Lưu ý: Cần lưu ý ở đây là tất cả các con chữ có nét móc hoặc nét xiên chiều rộng của

nó không tính vào nhằm để học sinh xác định được chiều rộng ô li một cách dễ dàng

3.3.3 Giải pháp 3: Trực quan trong dạy tập viết

Mục tiêu: Rèn kỹ năng quan sát cho các em, bằng hình trực quan các em viết

được các con chữ đúng mẫu hơn, đẹp hơn

Bước 1: Trong giờ dạy Tiếng Việt, tôi luôn luôn sử dụng bộ mẫu chữ viết trong

bộ chữ Tiếng việt làm đồ dùng trực quan cho học sinh quan sát Phần viết bảng phải luôn luôn chuẩn mực; cách đặt dấu thanh , khoảng cách các tiếng trong từ, viết liền nét, cách trình bày bảng cần phải chú trọng về tính cẩn thận, thẩm mỹ Vì điều đó ảnh hưởng rất lớn đến học sinh Nên khi tôi viết mẫu xong cũng cần cho học sinh quan sát lại mẫu chữ viết hiện hành để học sinh có hướng viết đúng hơn, chính xác hơn

Bước 2: Tổ chức cho học sinh viết vào bảng con hay vào vở Tập viết, tôi quan

sát, theo dõi, giúp đỡ những học sinh viết chậm, viết sai, đồng thời chỉ chữ mẫu cho

học sinh quan sát Mặt khác, tôi còn viết mẫu trên bảng con rồi xóa mờ đi cho học sinh

tô lại một vài lần rồi tự viết

Bước 3: Nhận xét, dùng phấn (but) khác màu để sửa sai cho những bài viết

chưa

đúng, chú ý đến kích cỡ, đường nét phấn hay bút Nếu nhiều học sinh viết còn sai thì cho quan sát lại chữ mẫu và tổ chức viết lại lần 2 Đòng thời động viên, tuyên dương học sinh kịp thời để có hứng thú thi đua viết chữ tiếp theo

3.3.4 Giải pháp 4: Rèn kỹ năng viết chữ đúng li, đều nét

Mục tiêu: Giúp học sinh nắm được kích cỡ các con chữ và viết đúng kích cỡ,

viết đều nét, đặt bút viết đúng vị trí cũng như điểm dừng của các con chữ

Bước 1: Tôi tìm hiểu rõ yêu cầu của vở tập viết, cấu trúc mỗi bài Qua quá trình

nghiên cứu cho thấy cấu trúc sau mỗi bài học là gồm hai phần: tập viết chữ cái (vần)

và từ ngữ ứng dụng với yêu cầu mỗi chữ (vần), mỗi từ viết một dòng trong vở tập viết;

còn bảng còn mỗi chữ (vần), mỗi từ ngữ viết một lần Mặt khác, ở vở tập viết lớp 1 thì

cứ sau 18 tiết học vần lại có 2 tiết tập viết thêm để học sinh rèn luyện cách viết các chữ vừa học

Bước 2: Tôi hướng dẫn kỹ các ký hiệu trong vở tập viết và giúp học sinh

nắm chắc như: đường kẻ ngang, quy định độ cao chữ cái, dấu chấm là điểm đặt bút

đầu tiên của chữ, ký hiệu luyện viết ở nhà.Ví dụ: Chữ “h” có độ cao 5 li gồm hai nét: nét khuyết trên và nét móc hai đầu; chữ “cái cân” gồm hai tiếng: tiếng “cái” gồm chữ c

là một nét cong hở phải liền với chữ a là một nét cong kín và một nét móc ngược nối liền với chữ i là một nét móc ngước, thanh sắc là một nét xiên phải đặt trên con chữ a Tiếng “cân” gồm chữ c là một nét cong hở phải liền với chữ â là một nét cong kín và một nét móc ngược cùng với dấu mũ trên đầu, nối liền với chữ n là một nét móc xuôi

và một nét móc hai đầu Chữ h hay chữ cái cân đều viết nằm trên vạch kẻ đậm, điểm đặt bút của con chữ h là ở vạch kẻ thứ hai tính từ vạch kẻ đậm lên hay chữ c thì dưới vạch kẻ thứ ba Cụ thể mẫu chữ như sau:

Bước 3: Thường xuyên kiểm tra đánh giá sửa chữa kịp thời Việc đánh giá có

hệ thống và thường xuyên giúp tôi điều chỉnh chữ viết của học sinh, làm cho các em thấy mình đã lĩnh hội những điều vừa học đến mức độ nào, các nét nào, con chữ nào viết đẹp và chưa đẹp để phát huy và khắc phục Tôi luôn quan tâm đến đối tượng viết xấu, viết chưa đẹp, tìm hiểu nguyên nhân ở các đối tượng này để có biện pháp giúp đỡ kịp thời, giúp các em tiến bộ Tôi tuyệt đối không nóng vội khi rèn chữ viết, cần luyện viết ở mức độ vừa phải, không cho học sinh luyện viết quá nhiều trong thời gian buổi học vì như thế sẽ làm các em mỏi tay, chữ viết sẽ xấu đi

Ví dụ: Theo chương trình có 2 tiết tập viết trong cùng 1 buổi, tôi đã chia ra dạy

một tiết vào tiết 1 và một tiết vào tiết 3 Trong quá trình dạy tập viết tôi kết hợp tổ chức thể dục tại chỗ, trò chơi thư giãn giúp các em thoải mãi, đồng thời đi tận chỗ, chỉ tận tay để kịp thời động viên, khích lệ các em và phát hiện, điều chỉnh kịp thời những lối sai sót

3.3.5 Giải pháp 5: Phân nhóm chữ để luyện viết

Mục tiêu: Giúp học dễ phân biệt được các nét chữ cơ bản Qua đó hình thành

cho các em nhớ lâu hơn về quy cách viết chữ và rèn luyện viết từng nhóm chữ sẽ đẹp

và đều nét hơn

Bước 1: Căn cứ vào đặc điểm cấu tạo nét và mối quan hệ về cách viết các

chữ, sau khi học xong các âm (chữ cái), tôi phân nhóm chung để luyện tập cho

học sinh.

Nhóm1: Nhóm chữ cái có nét cơ bản là nét cong: c, o, ô, ơ, e, ê, x Trọng tâm rèn luyện là nét cong Đây là nhóm chữ khó viết đẹp vì rất dễ méo, khó tròn, trên to dưới nhỏ.Trong nhóm chữ này cần xác định tọa độ dựa vào đường kẻ, điểm giữa của lưng nét cong phải đặt cân bằng chính giữa đường kẻ (tức là điểm gặp dòng kẻ ngang thứ hai và cần cho học sinh nắm chắc chiều rộng của các nét cong là 5 ô li (tức là 1 ô li rưỡi) Mẫu chữ như sau:

c o ô ơ e ê x

Nhóm 2: Nhóm chữ cái có nét cơ bản là nét cong phối hợp với nét móc: a, ă, d,

đ, g Trong nhóm này tôi lưu ý kế thừa luyện tập từ nhóm 1và luyện tập nét móc ngược (ở nét móc ngược này tôi có thể tách thành nét sổ thẳng và nét hất nếu có học sinh viết chưa thẳng ở nét móc) Mẫu chữ như sau:

a ă â d đ g

Nhóm 3: Nhóm chữ cái có nét cơ bản là nét móc: i, t, u, ư, p, m, n Trong nhóm này cần lưu ý nét móc nhọn phía trước 1,5 ô li Mẫu chữ như sau:

i t u ư p m n

Nhóm 4: Nhóm các chữ cái có nét cơ bản là nét khuyết (hoặc nét cong phối hợp với nét móc): l, h, k, b, y, g Với nhóm chữ cái này nét khuyết trên (dưới) đều có chiều rộng 1 ô li và lưu ý điểm gặp nhau ngay tại vị trí dòng kẻ ngang thứ ba đối với nét khuyết trên, dòng kẻ một đối với nét khuyết dưới cắt với đường kẻ dọc Mẫu chữ như sau:

l h k b y g

Nhóm 5: Nhóm chữ cái có nét móc phối hợp với nét thắt: r, v, s Đây là

nhóm chữ khó viết đẹp nhất, đặc biệt là chữ s và r Tôi cần lưu ý 2 con chữ này có độ cao là 2 ô li rưỡi và sau nét thắt con chữ r là nét xuôi hơi ngang đưa ra còn sau nét thắt cong chữ s là nét xuôi xuống đưa vào Mẫu chữ như sau:

r v s

Bước 2: Với cách chia nhóm chữ này, ngoài việc hướng dẫn rèn luyện viết

trong tiết học vần hay trong tiết tập viết Tôi còn viết mẫu vào vở ô li theo các nhóm

đã phân chia, yêu cầu học sinh rèn luyện thêm ở nhà Đặc biệt 15 phút đầu giờ học thứ

ba và thứ năm hàng tuần, tôi cho học sinh rèn luyện viết các nhóm chữ này (mỗi một lần rèn luyện là viết 5 – 7 chữ) Mức độ tăng dần từ rèn luyện viết từng nhóm chữ riêng lẻ đến rèn viết kết hợp Khi qua phần bài học vần, tiếng, tôi lưu ý các em cách viết liền nét; ở nét liền này cần kéo dài khoảng 1,5 ô li, nếu kéo dài quá nét chữ sẽ gây phản cảm Qua đến phần tiếng, từ cần lưu ý khoảng cách giữa các tiếng trong từ là một vòng tròn khép kín (hay là 1,5 ô)

Bước 3: Trong dạy học bản thân tôi thấy về độ cao các con chữ các em rất dễ

nắm bắt nhưng về chiều rộng các em viết chưa đẹp vì thế khi dạy cần chú ý về chiều rộng với các em Từ đó, thường xuyên kiểm tra, đánh giá vở rèn viết của các em, động viên, tuyên dương kịp thời nhằm nâng cao dần chữ viết đẹp cho các em từng bước

3.3.6 Giải pháp 6: Thông qua các phương pháp giảng dạy (Tổng hợp)

Trong quá trình dạy học bản thân tôi đã áp dụng những phương pháp dạy học sau:

Phương pháp trực quan:

Tôi khắc sâu biểu tượng về chữ cho các em bằng nhiều con đường: kết hợp mắt nhìn, tai nghe, tay luyện tập Điều này giúp các em chủ động phân tích hình dáng, kích thước và cấu tạo theo mẫu chữ, tìm sự giống nhau và khác nhau của chữ cái đã học trước đó trong cùng một nhóm bằng thao tác so sánh tương đồng