skkn một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm để xây dựng “lớp học thân thiện – học sinh tích cực

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ Từ năm 2008 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện – Học sinh tích cực” giai đoạn 2008 2013 trong tất cả các trường học trên toàn quốc. Vì trường học là cái nôi đầu tiên cho mỗi học sinh bắt đầu cuộc sống học tập và lao động. Trong nhà trường các em được tiếp thu những tri thức khoa học một cách có hệ thống, được rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo cần thiết để hình thành và phát triển những phẩm chất tốt đẹp, ban đầu của con người trong thời đại mới. Chính vì vậy trường học là ngôi nhà thứ hai của các em. Môi trường giáo dục trong nhà trường và lớp học có vai trò rất quan trọng, nó có tác động lớn đến sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi con người thông qua các mối quan hệ xã hội. Trong khi đó HS ở vùng sâu chủ yếu là dân tộc thiểu số, còn nhiều hạn chế trong giao tiếp, hầu hết các em còn rụt rè, thụ động, thiếu tự tin vào bản thân, chưa dám nói lên ý kiến, chưa mạnh dạn thể hiện khả năng của mình. Vậy GV chủ nhiệm lớp phải làm gì? Thay đổi phương pháp chủ nhiệm ra sao để nâng cao chất lượng các hoạt động cũng như chất lượng học tập cho HS trong lớp? Lựa chọn cách thức giáo dục nào cho phù hợp để chuẩn bị thật tốt cho các em trở thành những công dân tương lai có đạo đức, trí tuệ và thể lực? Đó là vấn đề làm tôi băn khoăn, trăn trở, suy nghĩ rất nhiều và tôi hiểu ra rằng một trong những con đường giúp cho HS của mình tốt nhất là phải xây dựng cho các em một môi trường thân thiện trong lớp học. Đó là tập hợp các hoàn cảnh, điều kiện khác nhau để tập thể HS xây dựng các mối quan hệ với nhau và quan hệ với cộng đồng một cách cởi mở, tích cực, cần thiết cho việc hình thành, phát triển nhân cách theo các mục tiêu giáo dục của trường Tiểu học. Đến nay, sau ba năm nỗ lực đổi mới công tác chủ nhiệm, sự băn khoăn, lo lắng, trăn trở của tôi đã được đền đáp. Năm nào lớp tôi

Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm để xây dựng “Lớp học thân thiện

– Học sinh tích cực”.

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

Từ năm 2008 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát động phong trào thi đua

“Xây dựng trường học thân thiện – Học sinh tích cực” giai đoạn 2008 - 2013 trongtất cả các trường học trên toàn quốc Vì trường học là cái nôi đầu tiên cho mỗi họcsinh bắt đầu cuộc sống học tập và lao động Trong nhà trường các em được tiếp thunhững tri thức khoa học một cách có hệ thống, được rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo cầnthiết để hình thành và phát triển những phẩm chất tốt đẹp, ban đầu của con ngườitrong thời đại mới Chính vì vậy trường học là ngôi nhà thứ hai của các em Môitrường giáo dục trong nhà trường và lớp học có vai trò rất quan trọng, nó có tácđộng lớn đến sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi con người thông quacác mối quan hệ xã hội Trong khi đó HS ở vùng sâu chủ yếu là dân tộc thiểu số,còn nhiều hạn chế trong giao tiếp, hầu hết các em còn rụt rè, thụ động, thiếu tự tinvào bản thân, chưa dám nói lên ý kiến, chưa mạnh dạn thể hiện khả năng của mình.Vậy GV chủ nhiệm lớp phải làm gì? Thay đổi phương pháp chủ nhiệm ra sao đểnâng cao chất lượng các hoạt động cũng như chất lượng học tập cho HS trong lớp?Lựa chọn cách thức giáo dục nào cho phù hợp để chuẩn bị thật tốt cho các em trởthành những công dân tương lai có đạo đức, trí tuệ và thể lực? Đó là vấn đề làm tôibăn khoăn, trăn trở, suy nghĩ rất nhiều và tôi hiểu ra rằng một trong những conđường giúp cho HS của mình tốt nhất là phải xây dựng cho các em một môi trườngthân thiện trong lớp học Đó là tập hợp các hoàn cảnh, điều kiện khác nhau để tậpthể HS xây dựng các mối quan hệ với nhau và quan hệ với cộng đồng một cách cởi

mở, tích cực, cần thiết cho việc hình thành, phát triển nhân cách theo các mục tiêugiáo dục của trường Tiểu học Đến nay, sau ba năm nỗ lực đổi mới công tác chủnhiệm, sự băn khoăn, lo lắng, trăn trở của tôi đã được đền đáp Năm nào lớp tôi

cũng được nhà trường công nhận là “Lớp học thân thiện – Học sinh tích cực” Vậytôi xin mạnh dạn trình bày một số kinh nghiệm của mình trong công tác chủ nhiệmlớp để xây dựng “Lớp học thân thiện – học sinh tích cực” nhằm nâng cao chấtlượng các hoạt động và học tập cho học sinh Rất mong được các đồng nghiệp đang

là những GV chủ nhiệm lớp tham khảo và góp ý

PHẦN II: NỘI DUNG

I THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN:

1 Thực trạng:

Qua phong trào thi đua xây dựng “Trường học thân thiện – Học sinh tích cực”của cả ngành Giáo dục cũng như quá trình làm chủ nhiệm lớp trong 3 năm công táctại trường Tiểu học Châu Lộc (2009 – 2010; 2010 – 2011; 2011 - 2012), qua dự giờthăm lớp của các lớp trong trường tôi nhận thấy thực trạng học sinh như sau:

- Học sinh trong lớp, trong trường chủ yếu là dân tộc thiểu số nên kĩ năng giaotiếp của các em còn nhiều hạn chế, rụt rè, chưa mạnh dạn

- Mặc dù đến trường nhưng các em vẫn có thói quen trò chuyện, giao tiếp vớinhau bằng tiếng mẹ đẻ nên nói tiếng phổ thông còn chậm, câu nói ngắn, diễn đạtchưa thành câu trọn vẹn

- Nhiều trò chơi dân gian các em chưa biết cách chơi

- HS còn thụ động nên chưa tích cực chủ động tham gia các hoạt động vui chơi,văn nghệ, thể dục … ngại thể hiện trước đông người

- Nhiều HS muốn thể hiện mình nhưng còn e ngại, không tự tin vào bản thân,chưa nhận được sự động viên, cổ vũ của thầy cô cũng như bạn bè trong lớp

- Các em chưa thật sự thân thiện trong học tập cũng như trong vui chơi Một số

HS còn có biểu hiện lôi kéo bạn bè nên có lúc làm ảnh hưởng đến tình đoàn kếttrong lớp

- Chất lượng học tập và chữ viết của học sinh chưa cao.

- Việc trang trí lớp học chưa đẹp, chưa đúng yêu cầu thẩm mĩ, chưa tạo được sự

ấm cúng, tình thương yêu, sự gắn bó thân thiết như trong gia đình các em

2 Nguyên nhân:

* Về phía giáo viên chủ nhiệm lớp:

- GV chủ nhiệm chưa tích cực để xây dựng các phong trào thi đua nhằm nâng caochất lượng hoạt động cho HS trong lớp của mình

- GV chưa thật sự chú ý đến cách trả lời, xưng hô của các em trong giao tiếp nênchưa uốn nắn, chưa hướng dẫn cụ thể để rèn thành thói quen trong học tập, nóinăng hàng ngày cho các em

- GV chưa xây dựng được môi trường thân thiện và quy tắc ứng xử trong lớp,chưa có kế hoạch vận động phụ huynh tham gia vào việc trang trí lớp học

- GV chủ nhiệm chưa kiên trì, chưa thật sự tâm huyết với việc rèn chữ viết cho

II NHỮNG GIẢI PHÁP MỚI: (Có 4 nhóm giải pháp).

Sau khi nghiên cứu kĩ các văn bản chỉ đạo của ngành, của trường về phong tràothi đua “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực” và đối tượng HStrong lớp tôi quyết định lập Ban chỉ đạo xây dựng “Lớp học thân thiện - học sinhtích cực” của lớp 5A – Trường TH Châu Lộc Dưới đây là các biện pháp thực hiện:

1 Nhóm giải pháp: Nâng cao chất lượng các hoạt động cho học sinh.

Để nâng cao chất lượng các hoạt động cho học sinh trong lớp tôi đã tiến hành làmcác việc sau:

1 Khảo sát thực trạng của lớp mình chủ nhiệm.

Trong 3 năm học qua, ngay sau khi nhận lớp tôi đều tiến hành khảo sát, đánh giáthực trạng của lớp Kết quả khảo sát đã giúp tôi đề ra kế hoạch xây dựng “Lớp họcthân thiện, HS tích cực” trong mỗi năm học Ngoài ra tôi còn tổ chức phát phiếukhảo sát đến các GV bộ môn dạy lớp tôi cũng như HS trong lớp để tìm hiểu thêm vềmối quan hệ thầy – thầy, thầy – trò và trò – trò hiện nay ở trong trường, trong lớp.Việc khảo sát GV và HS giúp cho tôi xây dựng các quy tắc ứng xử thân thiện dànhcho GV và HS trong lớp

(Quy tắc ứng xử của học sinh được kèm theo ở phần phụ lục).

2 Tổ chức quán triệt chủ trương và phối hợp thực hiện.

Sau khi thành lập Ban chỉ đạo (gồm các thành phần: GV chủ nhiệm, GV bộmôn, Trưởng, phó Chi hội phụ huynh của lớp; lớp trưởng, lớp phó học tập, lớp phóvăn thể cùng các tổ trưởng), tôi đã tiến hành tổ chức hội nghị ban hành kế hoạchthi đua xây dựng “Lớp học thân thiện - Học sinh tích cực”, tôi đã tổ chức họp đểtuyên truyền và phối hợp thực hiện như sau:

a Cuộc họp thứ nhất : Họp với phụ huynh HS trong lớp: Để thực hiện nội dung thứ nhất “Xây dựng lớp xanh – sạch – đẹp – an toàn” Tại cuộc họp này tôi đã

tuyên truyền sâu rộng và vận động cha mẹ HS xây dựng “gia đình thân thiện” gắnvới cuộc xây dựng gia đình văn hóa và cam kết đảm bảo “ba đủ” cho HS: Đủ ăn, đủmặc, đủ sách vở Cũng tại cuộc họp này Ban đại diện cha mẹ HS đã đề nghị phụhuynh của lớp đóng góp công sức và tiền để quét lại vôi ve phòng học; đánh bóng,

quét sơn mài lại toàn bộ bàn ghế, làm thêm các câu khẩu hiệu ( Kính thầy – Yêu bạn; Nói lời hay, làm việc tốt; Bỏ chuyện riêng, siêng phát biểu; Học, học nữa, học mãi), rèm che cửa sổ, trồng chậu cây cảnh trong lớp, cây xanh là dây leo trên

cửa sổ, lẵng hoa nhựa treo ở các góc phòng học … và xây dựng quỹ “khuyến học”trong phụ huynh để thưởng cho HS có thành tích trong các hoạt động của lớp

b Cuộc họp thứ hai : Họp với GV bộ môn và ban cán sự lớp (có mời Hiệu trưởng

và Tổng phụ trách Đội tham dự góp ý): để quán triệt kế hoạch xây dựng “Lớp học

thân thiện, học sinh tích cực” Cuộc họp tập trung thảo luận các giải pháp thực hiện

3 nội dung “Rèn kĩ năng sống cho học sinh”; “Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh”; “HS tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương” Trong cuộc họp tôi thông báo kết quả

khảo sát GV, HS rồi tổ chức cho GV bộ môn cùng ban cán sự lớp góp ý bản dựthảo các quy tắc ứng xử dành cho GV và HS trước khi thực hiện Việc khen thưởngcho tổ, nhóm và cá nhân có thành tích trong phong trào xây dựng “Lớp học thânthiện - Học sinh tích cực” cũng được đặt ra để tạo thêm động lực cho phong trào

c Cuộc họp thứ ba : Họp với lớp trưởng, lớp phó, các tổ trưởng và tập thể học sinh trong lớp nhằm xây dựng chuyên đề “thân thiện trong học tập và trong các

hoạt động của lớp” Giúp các em biết cách xây dựng khối đoàn kết, thân ái, đầm

ấm, vui vẻ trong lớp bằng các việc làm cụ thể như: nói năng trong giao tiếp nhẹnhàng, dễ nghe; sẵn sàng giúp đỡ khi bạn gặp khó khăn hoạn nạn; thương yêu, chia

sẻ, động viên nhau trong học tập và vui chơi qua khẩu hiệu: “ Ba cùng” là: (Cùng

học, cùng chơi, cùng đi về) Giúp đỡ nhau trong học tập như sử dụng 15 phút đầubuổi thứ 3, 5, 6 để truy bài, chữa bài tập về nhà và kiểm tra phong trào “Vở sạch –Chữ đẹp”, …

3 Các công việc cụ thể đã thực hiện:

1.3 Để thực hiện tốt nội dung thứ nhất “Xây dựng lớp xanh - sạch - đẹp - an

toàn” ngoài việc vận động phụ huynh trang trí lớp học như đã nêu ở trên, tôi còn tổchức cho HS tham gia trồng cây đầu xuân Nắm chắc và làm tốt công tác vận động

HS đến trường, không nghỉ học khi trời mưa Tổ chức nhóm “Bạn đường” cho

những HS cùng xóm để các em có thể giúp đỡ, nhắc nhở nhau, đảm bảo an toàn

trên đường đi học Cho các em kí cam kết “Không tham gia đánh nhau, không mang theo và sử dụng hung khí, vật dễ sát thương” khi ở trường cũng như khi ở

nhà Nhắc nhở HS tuyệt đối không leo trèo hoặc ngồi trên lan can các phòng học ởtrường hoặc lan can nhà sàn nhằm đảm bảo an toàn cho bản thân

Ngoài ra để giáo dục HS tình yêu thiên nhiên, sống gần gũi với thiên nhiên, biếtbảo vệ môi trường tự nhiên, tôi lên kế hoạch ươm, trồng, chăm sóc, bón phân, thaycác giống hoa theo mùa sao cho các bồn hoa của lớp đảm nhận chăm sóc mùa nàocũng có hoa nở

Ví dụ : Mùa thu, mùa xuân thời tiết thuận lợi, mưa nhiều có thể trồng được nhiều

loại hoa như: hoa sam, hoa mười giờ, hoa cúc, hoa bướm, … Nhưng mùa đông thờitiết khắc nghiệt những loại hoa này khó phát triển, trồng không đẹp thì tôi ươm vàtrồng hoa sống đời Nhật Bản (hay còn gọi hoa đá) là một loại hoa nở vào dịp tếthoặc sau tết Nguyên đán Hoa rất lâu tàn có thể kéo dài hàng tháng Sang tháng ba,tháng tư khi có mưa và hoa đá tàn tôi lại cho học sinh trồng hoa cúc, hoa bướm, …

2.3 Để thực hiện tốt 3 nội dung “Rèn kĩ năng sống cho học sinh”; “Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh”; “HS tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương” tôi đã làm các

công việc sau:

a GVCN sưu tầm sau đó lần lượt giới thiệu và tập cho HS các trò chơi dân giantrong trường và ở nhà như: Đi cà kheo, nhảy dây, bịt mắt bắt dê, mèo đuổi chuột, ô

ăn quan, đánh chuyền, rồng rắn lên mây, nhảy bao bố, múa sạp, chi chi chànhchành, nu na nu nống, … Hoạt động này do GV chủ nhiệm và lớp phó văn thể phụtrách Trong giờ ra chơi tôi vừa hướng dẫn, vừa tham gia chơi cùng HS để tạo sự

gần gũi, thân thiện giữa GV và HS Đồng thời giúp HS tự tin, say mê hơn trong khichơi.

Để phục vụ cho hoạt động này được tốt, giúp cho HS có đủ dụng cụ khi

tham gia trò chơi, tôi đã bố trí phụ huynh cùng mình chuẩn bị đầy đủ dụng cụ như:

3 bộ cà kheo, dây thừng để chơi kéo co, 2 bộ sạp để HS múa sạp, gậy để chơi đẩygậy; 3 tấm bìa cứng có kẻ ô + sỏi rửa sạch đựng trong 3 hộp nhựa có nắp đậy cho

HS chơi ô ăn quan khỏi bị bẩn tay và cất sau khi chơi xong, 5 bộ chuyền vót bằngtre, … Qua đó tôi rèn cho HS ý thức giữ gìn dụng cụ chơi và thói quen cất giữ cẩnthận sau khi chơi xong

b Tổ chức cho HS sưu tầm ca dao, tục ngữ, sưu tầm tranh ảnh phục vụ các ngàychủ điểm trong năm Do lớp trưởng và GV chủ nhiệm thực hiện

c Tổ chức cho HS sưu tầm, kể các câu chuyện về Bác Hồ kính yêu vào tiết sinhhoạt tập thể thứ 2 đầu tuần, nói về các việc làm trong cuộc sống hàng ngày củaBác, của mọi người có liên quan đến câu chuyện bạn vừa kể Từ đó đặt ra các câuhỏi ứng xử tình huống trong giao tiếp, trong các mối quan hệ hàng ngày để HS trảlời qua việc hái hoa dân chủ ở cây hoa của lớp Hoạt động này do GV chủ nhiệm vàlớp Phó học tập phụ trách

d Tổ chức lễ hội Văn hóa dân gian dành cho HS trong lớp vào các ngày lễ lớntrong năm: 20/11; 8/3 Lễ hội gồm các nội dung: “Những khúc ca vui”; “Họa sĩ làem”; “Nhà sử học tí hon”, thi hò vè, múa hát, đọc thơ… Đặc biệt tổ chức cho HStrong lớp sưu tầm và thi hát dân ca xứ Nghệ, dân ca Thái (Vì trong lớp chiếm94,1% là HS dân tộc Thái) kết hợp với các trò chơi dân gian nhằm gìn giữ nhữngnét văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc

e Xây dựng bảng tin của lớp: Bảng tin được trang trí đẹp mắt, phù hợp lứa tuổivới các chuyên mục dành cho HS như sau: Góc ôn luyện - Chúng mình cùng nhớ

(ghi các công thức toán, Tiếng Việt, bảng nhân, bảng chia, cách qua sông, qua suối khi mùa lũ, …); Điều em muốn nói (Học sinh trình bày những ước mơ, ước muốn của bản thân; những ý kiến, đề xuất của HS dành cho GV để cùng GV thực hiện các giải pháp giúp cho việc dạy học có kết quả); Danh nhân - Việt Nam đất

nước con người (Các bài sưu tầm về các danh nhân văn hóa, các anh hùng Việt Nam, các liệt sĩ …); Ứng xử có văn hoá (Các tình huống, các câu chuyện về nói năng, cách cư xử, ứng xử của của các nhân vật, của mọi người trong câu chuyện hoặc trong cuộc sống hàng ngày, …); Bác sĩ ơi - Địa chỉ đỏ (Nói về các vấn đề cần thiết để giữ vệ sinh cá nhân, phòng tránh các bệnh truyền nhiễm, các bệnh về mắt, bệnh học đường …); Ca dao tục ngữ Việt Nam (Sưu tầm các câu tục ngữ, cao dao

về gia đình, bạn bè, thầy cô, truyền thống dân tộc…); Đố bạn (HS tìm và dán các câu đố, bài toán khó …); Em yêu khoa học; Em làm cảnh sát giao thông (HS vẽ và dán các bài về chủ đề giao thông như: Đường phố, Đường em đi, em đi học, Theo

mẹ lên nương…); Bạn có biết; Em xử lí thế nào; Người tốt - việc tốt (HS sưu tầm

và dán các bài viết về gương người tốt, việc tốt trong sách báo, trong lớp, trong trường …); Ai tài thế - Bạn nào giỏi thế (để trưng bày các bài văn hay, chữ viết đẹp, tranh vẽ đẹp, sản phẩm thủ công của học sinh).

(Bảng tin cùng các hoạt động: có ảnh và bài sưu tầm của HS kèm theo).

Thông qua bảng tin này, HS được giới thiệu bằng tiếng phổ thông gương ngườitốt, việc tốt, được xem những bài văn hay, chữ viết đẹp của các bạn trong lớp, đ ượctham gia giải đáp các tình huống ứng xử hàng ngày, đ ược tìm hiểu kiến thức vềlịch sử, về an toàn giao thông, về chăm sóc sức khoẻ ban đầu, được rèn các kĩ năngsống hàng ngày như: Phòng chống tai nạn giao thông, đuối nước, sạt lở đất và cáctai nạn khác Ngoài ra với các chuyên mục nói trên các em được giới thiệu các sảnphẩm của mình về vẽ, viết chữ đẹp, bài văn hay nhằm phát huy tính mạnh dạn, khảnăng của mình Chuyên mục “Việt Nam - đất nước con người”, “Danh nhân” giúp

HS hiểu biết thêm về lịch sử và địa lí Việt Nam, về các anh hùng liệt sĩ, nhữngngười có công với nước, về các danh nhân văn hoá, … Chuyên mục “Mừng sinhnhật”, “Ai tài thế” giới thiệu người tốt việc tốt giúp HS hiểu biết đạo lí và sốngthân thiện với nhau hơn Chuyên mục “Ôn luyện kiến thức” giúp các em chủ độngtrong học tập Chuyên mục “Điều em muốn nói” tạo điều kiện cho HS mạnh dạnnói lên những suy nghĩ của mình về thầy cô, bạn bè, nhà trường, gia đình, về cácmối quan hệ hàng ngày, góp phần thực hiện tốt hơn các quyền trẻ em Bên cạnh đótôi còn tổ chức cho HS trực tiếp đến động viên, thăm hỏi, giúp đỡ mẹ Việt Nam

anh hùng để giáo dục các em đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” Cụ thể những ngày lễlớn của dân tộc tổ chức cho HS đến quét dọn, vệ sinh nhà cửa và tặng quà cho bà

mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Đông ở xóm Cầu Đá, xã Châu Lộc

Để phong trào của lớp đạt kết quả tốt tôi còn xây dựng và thực hiện một số quyước về ứng xử thân thiện dành cho GV và HS: “Thân thiện trong học tập và trongvui chơi” dành cho các tổ, cá nhân HS trong lớp Xây dựng quy ước về “gia đìnhthân thiện” và triển khai trong phụ huynh HS khi họp phụ huynh của lớp vào đầunăm học

2 Nhóm giải pháp: Nâng cao chất lượng đạo đức cho học sinh.

a Đối với giáo viên:

Chúng ta đều biết hoạt động hàng ngày của mỗi GV gắn liền với việc giao tiếpcùng HS Do đó để nâng cao chất lượng đạo đức cho HS trong lớp GV chủ nhiệmcần chú ý đến nét mặt, cử chỉ, lời nói, cách ăn mặc, đầu tóc, … của mình Cần tậpdần để biết điều tiết những biểu cảm của bản thân thông qua hành vi và lời nói.Một trong những phẩm chất cần thiết của người GV là nhẹ nhàng, vị tha, nhân ái

Nó đòi hỏi người GV phải biết mình, biết người một cách hết sức tế nhị và sâu sắc.Một biểu hiện của nét mặt, một âm điệu của lời nói, … có ảnh hưởng rất lớn đếnkết quả giáo dục Tất cả những cái đó phải xuất phát từ tình cảm chân thực của GV.Ngược lại nếu GV luôn cau có, quá ưu tư hoặc suồng sã hay khắt khe quá sẽ ảnhhưởng không tốt đến việc giáo dục đạo đức, nhân cách của HS vì các em xem thầy

cô giáo là tấm gương sáng, mẫu mực về đạo đức và phong cách sống Bên cạnh đó

GV cần dành cho HS một tình cảm sâu sắc, chân thành, xem HS như con cháu củamình, thực sự sống gần gũi, biết chia sẻ, giàu lòng vị tha thì mới có thể đi vào nộitâm của HS để lôi cuốn, cảm hóa các em

Ở Tiểu học môn học đặc biệt quan trọng góp phần vào việc hình thành và pháttriển nhân cách trẻ nhỏ chính là môn đạo đức Chẳng vì thế mà Bác Hồ kính yêu đãnói:

“Hiền dữ đâu phải là tính sẵn

Phần nhiều do giáo dục mà nên”

Vậy để đáp ứng được yêu cầu, mục tiêu của môn đạo đức GV cần đổi mới mạnh

mẽ phương pháp giáo dục, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học, từngbước áp dụng phương tiện tiên tiến, hiện đại vào quá trình dạy học, sử dụng cácphương pháp dạy học một cách thích hợp, linh hoạt coi nó như con đường để hìnhthành nhân cách cho HS Đặc biệt khi các em được tự mình khám phá, tìm hiểu trithức hay do tự tay mình làm thì các em sẽ dễ nhớ và nhớ lâu Do đó trong quá trìnhhọc tập, GV cần tổ chức cho HS làm việc thông qua các phương pháp dạy học mớinhư: Trò chơi học tập, Đôi bạn học tập, nhóm tích cực, Đôi bạn cùng tiến, Rungchuông vàng, Ô chữ kì diệu… Đồng thời GV cũng cần nắm được ưu điểm, tồn tạicủa từng PPDH để từ đó vận dụng các PP sao cho linh hoạt và đem lại hiệu quảcao Ví dụ:

+ Phương pháp “Phóng viên” có ưu điểm: phát triển kĩ năng giao tiếp, kĩ năng tưduy, kĩ năng viết, …

+ Phương pháp “Trò chuyện tay ba” có ưu điểm: phát triển kĩ năng nghe, kĩ năngnói và biết cách chia sẻ, …

+ Phương pháp “Kim tự tháp”: phát triển kĩ năng quyết định nhanh, kĩ năng tưduy, …

Trong thời gian qua nhờ vận dụng sáng tạo các PPDH nhóm tích cực cùng vớicác phương pháp dạy học khác một cách linh hoạt nên các giờ học của lớp nhẹnhàng, học sinh hứng thú học tập và đem lại hiệu quả rất cao

b Đối với học sinh:

Như Lê – nin đã nói: “Cùng với dòng sữa mẹ con người hấp thụ tâm lí đạo đứccủa xã hội mà nó là thành viên, nhân cách của con người hình thành và phát triểntheo con đường từ bên ngoài vào nội tâm” Vì thế có thể nói đối với HS thì giáodục đạo đức là một trong những con đường hình thành nhân cách trẻ một cách gầngũi nhất Chính vì vậy tôi thường xuyên cho HS sưu tầm các câu chuyện hoặc đưa

ra cho HS các tình huống có nội dung liên quan đến bài học để các em đọc, tìmhiểu hoặc xử lí tình huống có liên quan đến cuộc sống hàng ngày của các em nhằmrèn kĩ năng sống, kĩ năng ứng xử cho HS Đặc biệt tôi sử dụng PP nêu gương: Các

gương về lòng hiếu thảo, cư xử, ứng xử trong gia đình, với ông bà, cha mẹ, anh chịem; ứng xử trong trường, lớp với thầy cô, bạn bè, …; ứng xử ngoài xã hội: vớingười lớn tuổi, em nhỏ, với người tàn tật, với bạn bè quốc tế, … qua sách báo,truyện kể, truyền hình, thông tin đại chúng và cả trong cuộc sống hàng ngày ở giađình, trường lớp, … Từ đó HS biết vận dụng vào thực tế cuộc sống của bản thân,nhờ đó mà các em lễ phép, nói năng nhẹ nhàng, biết cách ứng xử lịch sự hơn và cóvăn hóa hơn.

3 Nhóm giải pháp : Nâng cao chất lượng học tập cho học sinh.

Để thực hiện nội dung “Dạy học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở địa phương, giúp các em tự tin trong học tập” thì việc làm cần thiết

nhất của GV là rèn cho HS tính tự học để các em chủ động chiếm lĩnh tri thức.

Đây là việc làm khó khăn và lâu dài vì các em còn nhỏ, tư duy độc lập còn hạn chế

Vì thế GV cần tìm hiểu: Để giáo dục tính tự học cho HS thì cần có những điều kiện

nào? Trong đó có hai điều kiện không thể thiếu là cách học và sự say mê hứng thú học tập Vì khi đã có cách học tốt thì các em đã biết cách làm việc độc lập Cộng

với niềm say mê hứng thú học tập thì các em sẽ tự giác học Có cách học với tinh

thần tự giác, say mê học tập chắc chắn các em sẽ có tính tự học Vì vậy trong quá

trình dạy học GV cần xây dựng, phát triển cho HS niềm say mê, hứng thú học tậpcũng như hình thành cho các em cách tự học bằng một số biện pháp như sau:

- Tạo sự say mê học tập ở các em bằng các tiết học hấp dẫn, lôi cuốn như: GVchuẩn bị đầy đủ đồ dùng dạy học, chọn lọc phương pháp phù hợp với nội dung bàidạy, phù hợp đối tượng HS, để tất cả mọi HS trong lớp đều được tham gia vào quátrình học tập

- Tạo được sự lôi cuốn, hấp dẫn ở nội dung giảng dạy là điều hết sức quan trọng

Nó kích thích trí tưởng tượng của HS, thúc đẩy trí óc các em muốn tìm tòi, khámphá để phát hiện ra những điều lí thú đối với bản thân Từ đó các em sẽ bị cuốn hútvào tiết học, sẽ không ngừng tìm tòi, liên hệ thực tế, tự đặt câu hỏi và tìm cách để

giải đáp thắc mắc Thế là GV đã dẫn HS vào con đường tự học.

- GV cần phân loại đối tượng HS trong lớp theo từng môn học rồi tổ chức dạyphân hóa theo năng lực HS dựa theo chuẩn kiến thức kĩ năng của chương trình đãquy định Từ đó mọi HS trong lớp đều được tham gia vào quá trình học, được làmviệc theo yêu cầu, hướng dẫn của GV.

- Tâm lí HS thích thi đua, thích được khen để phát triển niềm say mê, hứng thúhọc tập cho các em tôi đã tổ chức các phong trào thi đua trong lớp như:

+ Thi đua giữa các tổ, nhóm HS: Khi tổ chức thi đua giữa các tổ, nhóm Nếuthuận tiện GV có thể tiến hành thường xuyên trong các tiết học Ví dụ như: Thi

“Tiếp sức”; “Liền anh – liền chị”; “Đối đáp”, “Truyền điện”, …

- Tổ chức các đôi bạn học tập, Đôi bạn cùng tiến

Việc tổ chức đôi bạn học tập tôi thấy cách sắp xếp sau đây mang lại hiệu quả rõrệt GV nên xếp 2 HS có lực học chênh nhau vừa phải như: Giỏi – Khá; Khá –Trung bình; Trung bình – Yếu Trong đó HS có học lực khá hơn sẽ làm nhómtrưởng Sau 1 – 2 tháng nếu HS yếu hơn trong nhóm có tiến bộ sẽ được chuyểnsang làm nhóm trưởng nhóm mới Do các em luôn muốn tự khẳng định mình, muốnđược khen và thích làm người hướng dẫn cho bạn, dù chỉ là một điều nhỏ cũng làmcho các em rất vui Để hướng dẫn được cho bạn hoặc để được làm người hướng dẫncho bạn thì các em phải cố gắng học tập Đối với em còn lại trong nhóm muốnđược chuyển sang làm nhóm trưởng nhóm mới thì cũng phải nỗ lực học tập Từ đótạo nên không khí thi đua lành mạnh, sôi nổi kích thích hứng thú say mê học tập ởHS

Ngoài ra GV cần phải động viên, tuyên dương kịp thời dù em đó có tiến bộ rất

ít Phối hợp với gia đình để nhắc nhở động viên HS thêm ở nhà Mua sắm đầy đủsách vở, đồ dùng học tập, tạo cho các em có góc học tập ở nhà tốt như: bàn ghế phùhợp, đặt ở nơi có nhiều ánh sáng, yên tĩnh để các em ngồi học Bên cạnh đó cónhiều HS có ý thức học rất tốt, có mọi điều kiện để học tốt nhưng không thể tự họcđược là vì các em đó chưa có cách học Để giúp cho những HS này GV cần:

+ Trong mỗi tiết học, ở mỗi nội dung ngoài dạng kiến thức kĩ năng đã có trongsách giáo khoa, GV cần hướng dẫn cho các em cách tư duy Tức là GV tổ chức vàhướng dẫn để HS tự làm việc theo yêu cầu của GV.

Ví dụ : Trong dạy học Toán: GV giúp HS nắm các bước giải bài toán sau: “Có 48

con gà Số vịt kém số gà 4 lần Hỏi có tất cả bao nhiêu con gà và vịt”

Bước 1 : Đọc kĩ bài toán (HS đọc)

Bước 2 : Xác định yêu cầu của bài toán (HS dùng bút chì hoặc phấn gạch chânyêu cầu của bài toán) (GV hoặc HS cùng bàn kiểm tra)

Bước 3 : Tóm tắt bài toán (HS tự tóm tắt bằng nhiều cách như: Tóm tắt bằng lờithông thường:

tác Nhờ có thao tác này mà GV tổ chức được cho tất cả HS trong lớp phải làm việc

và kiểm soát được toàn bộ quá trình làm việc đó

Bước 4 : Phân tích để tìm cách giải

Bước 5 : Giải toán (sau đó có thể tìm cách giải khác)

Bước 6 : Đặt 1 đề toán khác tương tự với bài toán vừa giải

- Khi HS tự học ở nhà GV cần giao nhiệm vụ cụ thể vừa sức với HS, hướng dẫn HScách học bài, làm bài cụ thể

Ví dụ cách học bài : Trước khi học bài cần nhớ lại bài cô giảng trên lớp, tập trung

suy nghĩ để hiểu kĩ, nhớ lâu rồi làm bài tập liên quan (nếu có) Đọc kĩ bài tập, làmnháp, thử lại rồi mới làm vào vở bài tập

* Tóm lại: GV phải đặc biệt chú ý đến việc đổi mới PPDH của mình,tạo điều kiện

cho HS được tự làm việc, được khuyến khích đề xuất sáng kiến và cùng GV thực hiện các giải pháp để việc dạy và học có hiệu quả ngày càng cao.

4 Nhóm giải pháp: Nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinh.

Đúng như cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nói: “Chữ viết cũng là một biểu hiệncủa nết người Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rènluyện cho học sinh tính cẩn thận, tính kỷ luật, lòng tự trọng đối với mình cũng nhưđối với thầy và bạn mình” Mặt khác từ xa xưa ông cha ta cũng đã dạy “Nét chữ, nếtngười” Vì vậy chữ viết là yếu tố hàng đầu không thể thiếu được trong việc rèn luyệncho học sinh các phẩm chất tốt đẹp của con người lao động trong thời đại mới ngàynay là: cẩn thận, kiên trì, yêu thích cái đẹp và biết tạo ra cái đẹp thông qua việc thíchviết chữ đẹp Từ suy nghĩ đó nên ngay từ đầu năm học, tôi đã cho HS viết một bàichính tả để chấm phân loại chữ viết, từ đó phát hiện ra những ưu và nhược điểm vềchữ viết của từng HS và ghi vào sổ tay chủ nhiệm Rồi tiến hành các biện pháp nhằmnâng cao chất lượng chữ viết cho HS như sau:

- Xếp chỗ ngồi cho phù hợp với từng đối tượng HS Hướng dẫn cho các em thựchiện đúng quy định khi ngồi viết: Tư thế ngồi viết, cách cầm bút, cách để vở, xê dịch