Giáo dục thẩm mĩ trong trường mầm non là tạo môi trường giáo dục phát triển thẩm mĩ phù hợp với trẻ lứa tuổi mầm non, những điều kiện cần thiết nhằm giúp trẻ có khả năng cảm nhận vẻ đẹp
Trang 1NỘI DUNG BỒI DƯỠNG THÁNG 11/2016 GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN THẨM MĨ CHO TRẺ MẦM NON
I Tổng quan về giáo dục thẩm mĩ
Giáo dục thẩm mĩ trong trường mầm non là một trong năm lĩnh vực chủ yếu nhằm bước đầu hình thành và phát triển ở trẻ những hiểu biết và kĩ năng cơ bản
về thẩm mĩ đối với môi trường thiên nhiên, với con người và xã hội Giáo dục thẩm mĩ trong trường mầm non là tạo môi trường giáo dục phát triển thẩm mĩ phù hợp với trẻ lứa tuổi mầm non, những điều kiện cần thiết nhằm giúp trẻ có khả năng cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong cuộc sống và trong tác phẩm nghệ thuật; có khả năng thể hiện cảm xúc, sáng tạo trong các hoạt động âm nhạc, tạo hình; đặc biệt là tạo cho trẻ niềm yêu thích, hào hứng tham gia vào các hoạt động nghệ thuật Để đạt được mục tiêu giáo dục thẩm mĩ như trên giáo viên cần
áp dụng các phương pháp tổ chức hoạt động dạy học một cách linh hoạt, lấy trẻ làm trung tâm, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ
II Mục tiêu
1 Nhà trẻ
- Có khả năng cảm nhận và biểu lộ cám xủc với con người, sụ vật gần gũi
- Thực hiện được một số quy định đơn giản trong sinh hoạt
- Thích nghe hát, hát và vận động theo nhac; thích vẽ, dán, xếp hình
2 Mẫu giáo
- Có khả năng cám nhận vẻ đẹp trong thiên nhiên, cuộc sống và trong tác phẩm nghệ thuật
- Có khả năng thể hiện cảm xúc, sáng tạo trong các hoạt động âm nhac, tạo hình.yêu thích, hào hứng tham gia vào các hoạt động nghệ thuật
III Đặc điểm cơ bản của giáo dục phát triển thẩm mĩ ở trẻ Mầm non
1 Đặc điểm cơ bản của hoạt động tạo hình
1.1 HĐTH cửa trẻ em chưa phải là một hoạt động sáng tạo nghệ thuật thực thụ Quá trình hoạt động và sản phẩm HĐTH cửa trẻ thể hiện các đặc điểm của một nhân cách đang được hình thành HĐTH của trẻ em không nhằm mục đích tạo nên những sản phẩm phục vụ xã hội, cải tạo thế giới hiện thực xung quanh mà kết quả vĩ đại nhất của quá trình hoạt động là làm biến đổi, phát triển chính bản thân trẻ
1.2 Đặc điểm rõ nét nhất trong HĐTH của trẻ em đó là tính duy kỉ Tính duy kỉ làm cho trẻ đến với HĐTH một cách dễ dàng Trẻ sẵn sàng vẽ bất cứ cái
gì mà trẻthích, trẻ muốn chứ không phải là cái dễ vẽ Mối quan tâm của trẻ trong hoạt động này là cố gắng truyền đạt, giúp người xem hiểu được những suy nghĩ, thái độ, tình cảm mà trẻ miêu tả, chứ không phải là sự đánh giá về thẩm mĩ, do
đó trẻthường rất hào hứng và hài lòng với tất cả những sản phẩm do mình tạo nên
1.3 Một đặc điểm tâm lí rất đặc trưng tạo nên vẻ hấp dẫn riêng cho sản phẩm HĐTH của trẻ, đó là tính không chủ định Trẻ mẫu giáo chưa có khả năng độc lập suy tính công việc sắp tới một cách chi tiết, các dự định tạo hình thường nảy sinh một cách tình cờ, phụ thuộc rất nhiều vào tình huống và cảm xủc của trẻ
1.4 HĐTH ở trẻ nhỏ gồm các dạng: vẽ, nặn, xé, dán, chắp ghép Khả năng thể hiện tính truyền cảm qua các phương thức HĐTH của trẻ được phát triển theo từng độ tuổi
* Trẻ 2-3 tuổi:
Trang 2- Thể hiện bằng đường nét, hình dạng xong chưa thể tạo nên những hình ảnh rõ ràng, đầy đủ nhưng đã có khả năng liên tưởng, liên hệ giữa các dấu hiệu của đối tượng tri giác với những hình vẽ được thể hiện ra trên giấy Trẻ ờ tuổi này đã có khả năng thể hiện tưởng tượng tái tạo, biểu cảm bằng cách sử dụng một sổ chấm vạch, đường nét khác nhau bổ sung vào các hình do người lớn vẽ sẵn hoặc hình vẽ do trẻ tình cở tạo nên trước đó như: “những tia nắng", “những giọt mưa", “những chiếc lá", “dòng nước chảy", làm cho các hình vẽ hoàn thiện hơn, “hình tượng" có vẻ trọn vẹn hơn
- Ở tuổi này, trẻ chưa có khả năng thể hiện bố cục trong tranh Trong quá trình vui chơi - tạo hình, tre cỏ thể cảm nhận bằng các giác quan tính nhịp điệu cửa sự sắp sếp các đường nét, các dấu chấm, vạch, Khi cùng người lớn bổ sung các hình vẽ và mô tả các hiện tượng đơn giản bằng các vận động và sự sắp xếp hình ảnh trực quan theo nhịp hình như vẽ “mua rơi", “lá rụng", trẻ có thể tập định hướng trên không gian
* Trẻ 3-4 tuổi: Kĩ năng tạo hình cửa tre 3-4 tuổi ờ mức độ đơn giản Trẻ
có thể vẽ tương đối chuẩn sác các hình hình học (tròn, vuông, tam giác) và rất tích cực, linh hoạt vận dụng phương thúc vẽ các hình cơ bản này để thể hiện các
sự vật đơn giản mà trẻ quan sát được trong môi trường xung quanh Trong tranh
vẽ, trẻ bất đầu chú ý tới vai trò của mầu sắc như là một dấu hiệu làm đẹp cho bức tranh nhưng chưa biết cách tô màu cho phù hợp với đổi tượng (Ví dụ: Tre
có thể tô ông mặt trời màu xanh, mặt nước màu hồng)
* Trẻ 4-5 tuổi: Trẻ có khả năng phân biệt và điều chỉnh các nét vẽ, tạo ra
nhiều hình khác nhau (ô vail, hình bán nguyệt), qua đó mở rộng phạm vi các đổi tượng miêu tả Đồng thời, trẻ bắt đầu nhận biết, phân biệt mầu sắc thật của đối tượng miêu tả như một dấu hiệu đặc thù và thể hiện chúng trong tranh vẽ (Vĩ dụ: tre hiểu ông mặt trời nên được tô màu đỏ hoặc vàng, ) Tri giác không gian và
tư duy không gian phát triển giúp tre có thể liên hệ giữa không gian ba chiều của khung cảnh hiện thực với không gian hai chiều trên tờ giấy vẽ và biết cách sắp xếp xen kẽ giữa các đối tượng miêu tả chính trên nền các thành phần thứ yếu
* Trẻ 5-6 tuổi:Cùng với sự tăng lên của các kinh nghiệm nhận thức, năng
lực thẩm mĩ, các ấn tượng, xúc cảm tình cảm và phát triển kĩ năng vận động tinh khéo, trẻ 5-6 tuổi có thể sử dụng các đường nét liền mạch, uyển chuyển, mềm mại để miêu tả tính trọn vẹn của đối tượng trong cấu trúc và bố cục hợp lí Đồng thời, trẻ linh hoạt trong việc tạo ra các bước chuyển màu, phối màu để tạo nên hiệu quả thẩm mĩ khác nhau và thể mối liên hệ chặt chẽ giữa nội dung và hình thức, tạo đuợc sự sinh động, đáng yêu trong cách thể hiện các đối tượng thẩm mĩ
=>Tóm lại, khi nghiên cứu các sản phần tạo hình cửa trẻ mẫu giáo, ta thấy trẻ miêu tả những gì trẻ thấy, trẻ biết, trẻ nghĩ theo cách cảm nhận riêng của trẻ Đây là một đặc điểm rất đặc trưng trong sản phẩm HĐTH của trẻ mẫu giáo Dưới góc nhìn của trẻ, mọi sự vật hiện tượng đều mang một Vẻ đẹp rất ngộ nghĩnh, trong sáng, dáng yêu và đầy cảm xủc chính đặc điểm này đã tạo nên những sáng tạo đầy bất ngờ trong các sản phẩm tạo hình của trẻ
2 Đặc điểm cơ bản của hoạt động âm nhạc
2.1 Hoạt động âm nhạc ở trường mầm non, đặc biệt là đổi với lứa tuổi mẫu giáo, âm nhạc là một trong những loại hình nghệ thuật phát triển năng lực cảm xúc, tưởng tượng, sáng tạo, sự tập trung chú ý, khả năng diễn tả hứng thú của trẻ
Trang 32.2 Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, phát triển lời nói, quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm Đối với trẻ, âmnhạclà thế giới cảm xủc Trẻ có thể tiếp nhận âm nhạc ngay khi còn nằm trong nôi Trẻ mầm non dễ xúc cảm, vốn ngây thơ, trong sáng nên tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu Thế giới âm thanh muôn màu không ngừng chuyển động tạo điều kiện cho trẻ phát triển các chức năng tâm lí, năng lực hoạt động và sự hiểu biết của trẻ
* Trẻ dưới 1 tuổi:Trẻ từ 4 đến 5 tháng tuổi biết hướng theo nơi phát ra âm
thanh Trẻ ngoái lại nhìn khi nghe thấy âm thanh phát ra Trẻở những tháng tuổi này đã có biểu hiện hưởng ứng với tính chất âm thanh của âm nhac bằng thái độ sung sướng khi nghe tiếng nhạc Trẻ nín khóc khi nghe tiếng ru à ơi Tuy nhiên, khả năng chú ý đến âm thanh của trẻ rất ngắn Trẻ cũng rất thích hóng chuyện, thích nghe cô hát những bài hát ru, dân ca, các bài hát có giai điệu êm dịu và vuốt ve tay chân trẻ hoặc bế trẻ đung đưa theo nhịp bài hát
* Trẻ 1-2 tuổi:Ở độ tuổi này, những bài hát vui tươi, nhộn nhịp để tạo cho
trẻ những cảm xúc và sự tập trung chú ý Trẻ có thể hát theo người lớn những câu hát đơn giản, hưởng ứng cảm xúc với âm nhac bằng các động tác đơn giản như: vẫy tay, nhún nhảy, đung dưa tuy nhiên chưa khớp với nhịp điệu âm nhac
* Trẻ 2-3 tuổi:Trẻ có những biểu hiện hưởng ứng âm nhạc bằng thái độ cụ
thể, rõ ràng như tươi cười yên lặng, vui Vẻ, thích thú, chăm chú, ngạc nhiên Trẻ
có khả năng chú ý nghe hơn và có thể phân biệt độ cao thấp, to nhỏ của âm thanh Trẻ có thể hát theo người lớn những bài hát ngắn, đơn giản, biết thể hiện cảm xúc âm nhạc bằng những vận động đơn giản như vỗ tay, giậm chân, vẫy tay, nhún nhảy theo nhịp điệuâm nhạc
* Trẻ 3-4 tuổi:
- Đây là giai đoạn chuyển từ nhà trẻ lên mẫu giáo Về ngôn ngữ, trẻ đã nói được liên tục hơn Những biểu hiện về thái độ cũng rõ rệt hơn như ngạc nhiên, thích thú, chăm chú được bộc lộ rõ trong vận động như: giạm chân, vỗ tay, vẫy tay theo âm nhac
- Ở trẻ xuất hiện sự hứng thú với âm nhạc, đôi khi trẻ hứng thú với một dạng âm nhạc hoặc với một tác phẩm âm nhạc nào đó Tuy nhiên, cảm xúc và hứng thú âm nhac chưa ổn định, nhanh chóng xuất hiện và cũng mất ngay
- Trẻ có thể tự hát hoặc có sự hỗ trợ chút ít của người lớn để hát những bài hát ngắn, đơn giản
- Trẻ độ tuổi này có thể làm quen với một số nhạc cụ gõ đệm như: trống con, chũm chọe , tập sử dụng gõ đệm theo nhịp bài hát
* Trẻ 4-5 tuổi:Trẻở tuổi này đã thể hiện tính độc lập Trẻ đặt ra các câu
hỏi như: vì sao? Thế nào? Trong tư duy trẻ bắt đầu nắm được mối quan hệ giữa các sự vật, hiện tượng Trẻ có thể xác định được các âm thanh cao, thẩp, to nhỏ
* Trẻ 5-6 tuổi: Đây là giai đoạn chuẩn bị cho trẻ vào trường tiểu học Trẻ có
khả năng tri giác toàn vẹn hình tượng âm nhac cảm giác tai nghe và kinh nghiệm nghe nhạc của trẻ cũng tích luỹ đuợc nhiều hơn Trẻ có thể phân biệt độ cao, thấp, cửa âm thanh giai điệu đi lên hay đi xuống, độ to, nhỏ, thậm chí cả sự thay đổi cường độ âm thanh (mạnh hay yếu) âm sắc của một số nhạc cụ, giọng hát Trẻ có thể vận động theo nhạc một cách nhịp nhàng, uyển chuyển, có thể di chuyển các đội hình khác nhau, động tác truyền cảm, đôi khi có sự sáng tạo ờ một mức độ nhẩt
Trang 4III Phương pháp, hình thức nội dung giáo dục phát triển thẩm mĩ cho trẻ mầm non
1 Phương pháp âm nhạc
1.1 Hát:
- Giới thiệu tên bài hát, tác giả
- Giới thiệu nội dung, tính chất bài hát một cách ngắn gọn, hấp dẫn dễ hiểu
- Hát mẫu: Hát chính xác, thể hiện sắc thái, tình cảm của bài hát
- Trẻ học hát:
(Với bài ngắn, dễ hát, bài trẻ đã biết giáo viên dạy trẻ hát nối tiếp theo cô
cả bài hoặc bắt nhịp cho trẻ hát cùng cô) Với bài dài, khó hát, giáo viên có thể
chia bài hát thành từng câu hoăc từng đoạn ngắn, dạy trẻ nối tiếp từng câu hoặc từng đoạn từ đầu đến hết bài hát
1.2 Nghe nhạc, nghe hát.
- Nghe trực tiếp giọng hát của giáo viên: hát diễn cảm, thể hiện sắc thái tình cảm của bài hát, kết hợp điệu bộ minh họa
- Nghe nhạc có lời hoặc không lời qua các phương tiện nghệ thuật
+ Cho trẻ nghe và xem trên vi deo các hình ảnh có trong bài hát, bản nhạc + Trò chuyện với trẻ về nội dung, tính chất, hình ảnh mà trẻ cảm nhận được trong tác phẩm
+ Cung cấp cho trẻ những khái niệm âm nhạc
+ Khuyến khích trẻ tưởng tượng và vẽ ra giấy những gì mà trẻ nghe thấy…
- Ngoài các bài hát trong chương trình, cô cho trẻ nghe thêm các bài hát dân ca của địa phương, các bài hát thiếu nhi…
1.3.Vận động theo nhạc, trò chơi âm nhạc.
* Vận động theo nhạc
- Hát kết hợp vỗ tay, nhịp nhàng theo các loại tiết tấu khác nhau
- Trẻ tự tạo ra tiết tấu khi nghe nhạc, nghe hát bằng các cách gõ đệm bằng dụng cụ gõ
- Nghe nhạc và vận động tự do theo sự cảm nhận âm nhạc của riêng mình
- Vận động minh họa và múa
+ Dạy vận động minh họa: GV cho trẻ vận động theo cô từ đầu đến cuối bài
+ Dạy múa: GV tập cho trẻ múa từng động tác từ đầu cho đến hết điệu múa (nếu động tác nào trẻ chưa nhịp nhàng, gv làm mẫu và hướng dẫn trẻ vận động lại)
* Trò chơi âm nhạc
- Giới thiệu tên trò chơi
- Phổ biến cách chơi một cách rõ ràng
- Chơi mẫu cho trẻ xem
- Cho cả lớp chơi
2.Các hình thức tổ chức hoạt động âm nhạc:
* Hoạt động học:
Hoạt động: Hát
Nội dung kết hợp: + Vận động theo nhạc (hoặc trò chơi âm nhạc)
+ Nghe nhạc- nghe hát
Hoạt động: Vận động theo nhạc
Trang 5Nội dung kết hợp: + Nghe nhạc- nghe hát.
+ Trò chơi âm nhạc Hoạt động: Nghe nhạc- nghe hát
Nội dung kết hợp: + Trò chơi âm nhạc
+ Vận động theo nhạc Hoạt động: Biểu diễn văn nghệ theo chủ đề
Cuối mỗi chủ đề gv KK trẻ thể hiện lại những bài hát, điệu múa, trò chơi, bài thơ, câu đố có liên quan đến chủ đề đã học
* Tiến hành mọi lúc, mọi nơi: Thể dục sáng, ĐNT, HĐ ở khu vực âm nhạc, trước giờ ngủ trưa, hoạt động chiều
3 Phương pháptạo hình
3.1 Vẽ:
- Phối hợp các đường nét, các hình hình học để vẽ và tô màu các sự vật, hiện tượng tạo nên bức tranh có nội dung, bố cụ cân đối, màu sắc hài hòa qua các cách sắp xếp đối xứng và không ddối xứng của các đối tượng
- Vẽ chân dung: Cô giáo, bạn trai, gái, ông, bà, bố,mẹ
- Vẽ tranh minh họa cho truyện: Vẽ một hay nhiều nhân vật mà trẻ thiwch thể hiện và thể hiện mối quan hệ giữa các nhân vật đó
- Vẽ trang trí: Hướng dẫn trẻ cách sắp xếp các họa tiết (đường nét, hình mảng, hình khối ) trên mặt phẳng, trên các mẫu có hình dạng khác nhau như hìnht ròn, vuông, chữ nhật
- Vẽ vật thật: GV đặt vật ngay ngắn trên bàn, vừa tầm mắt trẻ nhìn, để trẻ vừa quan sát vừa vẽ
- Tô màu: Sử dụng 7 màu đỏ, xanh, vàng, hồng, nâu, tím, da cam
3.2 Nặn:
- Hướng dẫn trẻ cảm nhận một số đặc điểm hình khối của sự vật bằng cách sờ vào các mặt, các các cạnh của hình
- Trẻ tự lựa chọn, tìm kiếm và sử dụng các cách nặn khác nhau và nặn 1 cách có sáng tạo: Nặn nguyên khối, nặn chắp ghép
- Trẻ biết sử dụng các sản phẩm nặn vào các khu vực chơi
3.3 Cắt xé dán:
- Trẻ biết một số cách dán như:
+ Dán chồng hình: có thể cho trẻ dán chồnh bằng các hình tròn màu, các bông hoa có kích thước khác nhau
+ Dán các nan giấy: Có thể cho trẻ xếp chồng, xếp chéo các nan giấy với nhau, xếp song song, xếp đan xen các màu
+ Dán theo đường viền: GV vẽ sắn các hình cho trẻ dán hình c á con vật, hoa quả vào đó
- Xé theo đường viền khung của các hình nhà, hoa, quả, cây Nhắc trẻ xé đúng đường viền, không lấn vào mặt trong, tránh xé nham nhở Có thể xé dán:
+ Xé theo đường vẽ sẵn các hình
+ Gấp và xé lượn cung tạo thành các con cá, đàn cá…
- Cắt dán
+ Cắt dán các hình tròn…có kích thước to nhỏ để cho trẻ cắt và dán
+ Cắt dán những hình đơn giản làm đồ chơi.
.+ Gấp giấy và cắt để tạo thành các cánh hoa, bông hoa…
+ Làm tranh cắt dán.\
+ Làm tranh trên tường.
Trang 6+ Làm mô hình bằng giấy:
+ Thủ công bằng giấy
* gấp giấy gấp chéo góc giấy gấp đôi hình vuông, hình chữ nhật
* đan những vật đơn giản chiếu,thảm cỏ
* Làm đồ chơi búp bê, mặt nạ
3.4 Xếp hình
- Tự lựa chọn, tìm kiếm các nguyên vật liệu khác nhau, sử dụng các cách xếp khác nhau và xếp một cách có sáng tạo để xếp những công trình phức tạp về cấu trúc, có kiểu dáng đẹp, có kích thước và tỉ lê phì hợp, màu sắc hài hòa để tạo
ra các sản phẩm đa dạng phong phú
- Xếp theo sự mô tả bằng lời, kể chuyện hoặc theo tranh ảnh…
Lưu ý: Trẻ 3, 4 tuổi không có “Cắt”
Để giúp trẻ thể hiện sự sáng tạo của mình vào sản phẩm tạo hình, GV cần:
Khuyến khính trẻ biết tự tìm kiếm, lựa chọn các dụng cụ, nguyên liệu phù hợp để tạo ra sản phẩm theo ý thích
Cho trẻ nêu ý định của mình và cách làm Trong quá trình trẻ thực hiện
GV có thể gợi ý cho trẻ sáng tạo thêm
Sau khi trẻ hoàn thiện sản phẩm của mình, GV khuyến khích trẻ đặt tên cho sản phẩm của mình
4 Hình thức tổ chức
* Tổ chức hoạt hoạt động học:
Gây hứng thú: Trò chuyện, đàm thoại, đọc thơ, câu đố, trò chơi, nghe nhạc Sau đó cho trẻ quan sát tranh mẫu hoặc vật mẫu và nhận xét, trao đổi với nhau về màu sắc, hình dáng, đường nét, tỉ lệ, kích thước, đặc điểm của đối tượng đó
- Hướng dẫn cách làm: Gv có thể làm mẫu, cho trẻ trao đổi cách làm Trẻ
có thể tham gia làm mẫu với cô hoặc cả lớp cùng mô phỏng cách làm
- Trẻ thực hiện: gv KK trẻ biết lựa chọn và sử dụng các dụng cụ khác nhau,phối hợp màu sắc, hình dạng, đường nét đẻ tạo ra sản phẩm Gv chỉ có thể cho trẻ xem mẫu khi trẻ chưa biết làm
-Nhận xét sản phẩm: Gv cho trẻ nói lên cảm nhận về sản phẩm của mình, của bạn Hướng trẻ vào màu sắc, bố cục, đường nét, hình dáng của sản phẩm
+ Trẻ tự nhận xét sản phẩm của mình
+ Trẻ nhận xét sản phẩm của bạn
+ gV nhận xét
* Hoạt động ở mọi lúc, mọi nơi:
- HĐNT: Cho trẻ quan sát về các con vật, đồ vật Cho trẻ vẽ trên đẩ, cát, nền gạch, xếp hình bằng hột, hạt, sỏi, đá KK trẻ làm đồ chơi từ rơm, rạ, len
- HĐ ở khu vực tạo hình: Cho trẻ xem tranh vẽ các con vật, đồ vật, những sản phẩm tạo hình hoặc cho trẻ tự do vẽ, nặn, cắt, dán, xếp hình, làm sách tranh theo chủ đề
- HĐ chiều: KK trẻ tham gia vào hoạt động tạo hình theo ý thích, đặc biệt giúp đỡ trẻ chưa biết vẽ, nặn
MODULE 9: XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC CHO TRẺ 3 - 6
TUỔI
Trang 7I Mục tiêu chung
Học viên biết vận dụng lý luận và thực tiễn để xây dựng môi trường giáo dục phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ từ 3 - 6 tuổi phù hợp với thực tiễn của địa phương, nhà trường nhằm phát triển toàn diện về năm lĩnh vực: Nhận thức, ngôn ngữ, thể chất, tình cảm, quan hệ xã hội và thẩm mỹ cho trẻ để góp phần nâng cao chất lượng chương trình giáo dục mầm non
II Những đặc thù của môi trường giáo dục
1 Đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ từ 3 - 6 tuổi
1.1 Hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ từ 3 - 6 tuổi:
- Trong độ tuổi này, khi chơi trò chơi trẻ thực hiện các hành động không nhằm tạo ra sản phẩm, không nhằm đạt kết quả mà nhằm tái tạo lại quá trình, nội dung của hoạt động
- Khi chơi, trẻ không bắt buộc thực hiện các phương thức hành động và thao tác như thật, trẻ có thể dùng đồ chơi thay thế cho các đồ vật thật
- Trẻ chơi sắm vai, trẻ nhập vai một người lớn nào đó, tái tạo lại cuộc sống, hoạt động và mối quan hệ của người đó với mọi người
- Thao tác đó được quy định bởi đặc diểm của đồ vật có trong tay trẻ Do đó các thao tác chơi không hoàn toàn do ý muốn chủ quan của trẻ mà được xuất hiện trong điều kiện của hành động chơi Trẻ chỉ tưởng tượng khi tham gia vào tình huống chơi, còn khi đứng ngoài cuộc chơi trẻ không tưởng tượng trẻ chỉ quan sát bạn chơi một cách đơn thuần
- Hành động chơi của trẻ chỉ diễn tả hành động thực một cách khái lược,không chi tiết, không tỉ mỉ, không diễn tả thao tác kỹ thuật của hành động thực
- Trong trò chơi, trẻ có thêm những hiểu biết về thế giới xung quanh hành động chơi, thao tác chơi phản ánh thế giới khách quan
- Tình huống chơi xuất hiện ở trẻ dưới tác động của cảm xúc mạnh xuất hiện ở trẻ
- Trong môi trường giáo dục, trẻ tái tạo lại hành động với đồ vật, sáu đó trẻ tái tạo lại mối quan hệ giữa người với người Thông qua chơi, trẻ thâm nhập ngày càng sâu hơn cuộc sống của những người lớn xung quanh
1.2 Những điểm khác cần lưu ý:
- Hoạt động học tập là hoạt động được tiến hành nhằm lĩnh hội các tri thức,
kỹ năng, kỹ xảo mới chứ không nhằm thu được kết quả bên ngoài
- Trẻ hứng thú với cái mới lạ, nảy sinh ở trẻ ham hiểu biết, trẻ hay đặt câu hỏi “Tại sao” “Để làm gì” … số lượng câu hỏi được tăng dân theo từng độ tuổi
và nhận thức của trẻ
- Trẻ mẫu giáo nhỡ và bé chỉ tiếp nhận nhiệm vụ học tập các kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo tiếp thu được để áp dụng vào hoạt động thực hành như vui chơi, hoạt động tạo ra sản phẩm Đến lớp mẫu giáo lớn trẻ có thể hiểu được ý nghĩa của nhiệm vụ học tập giúp trẻ lĩnh hội được các kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo mới, trẻ sẽ giỏi hơn chủ động và có ý thức lĩnh hội kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo trong quá trình tham gia hoạt động
2 Sự phát triển chủ đề chơi và nội dung chơi ở trẻ từ 3 – 6 tuổi
2.1 Sự khác biệt về chủ đề chơi và nội dung chơi giữa các độ tuổi ở trẻ mẫu giáo:
- Chủ đề chơi là lĩnh vực hiện thực được trẻ phản ánh trong trò chơi và được diễn ra tuần tự từ các trò chơi chủ đề về sinh hoạt đến các trò chơi lao
Trang 8động sản xuất, trò chơi về chính trị - xã hội Các trò chơi này phản ánh một chủ
đề nhưng nội dung chơi khác nhau
- Hay nội dung chơi thường được mở rộng dần như: Chơi ở góc nấu ăn thì trẻ chơi mô hình nhỏ, bếp ăn trong gia đình, của hàng ăn uống …thì mở rộng hơn
- Nội dung chơi là những gì mà trẻ tách ra như là một yếu tố cơ bản của hoạt động người lớn và phản ánh trong trò chơi Sự phát triển nội dung chơitheer hiện ở việc trẻ dần chuyển việc tái tạo lại hành động với đồ vật sang tái tạo mối quan hệ giữa người với người
2.2 Sự phát triển nội dung chơi ở trẻ từ 3 – 6 tuổi:
- Trẻ 3 – 4 tuổi chơi các trò chơi rất đơn giản và thường chơi cạnh nhau thành những nhóm nhỏ Vì vậy giáo viên cần tổ chức cho trẻ chơi thành nhóm
để trẻ biết chơi cùng nhau
+ Nội dung chơi của trẻ được lặp đi lặp lại nhiều lần một hành động với một
đồ vật, đồ chơi
+ Trẻ 3 tuổi có thể chơi thành nhóm 2 – 3 trẻ trong thời gian ngắn 3 – 5 phút sau đó trẻ liên kết với các nhóm chơi khác
+ Tuy chơi cùng nhau nhưng trẻ ít chú ý đến hành đông của nhau và không giao tiếp với nhau
+ Chủ đề chơi và vai chơi không được trẻ lập kế hoạch trước mà tùy thuộc vào đồ chơi có trong tay trẻ
- Trẻ 4 – 5 tuổi chủ đề chơi của trẻ đã mở rộng và nội dung chôi phong phú hơn, thời gian chơi kéo dài hơn và nhóm chơi cúng phát triển Trẻ có thể chơi thành từng nhóm từ 2 – 5 trẻ
+ Đến tuổi này trẻ có thế xây dựng được chủ đề chơi và vai chơi
+ Xung đột sảy ra trong các trò chơi chủ yêu là do vai chơi
+ Nội dung chơi cơ bản của trẻ là thể hiện mối quan hệ giữa người và người
+ Các hành động của trẻ mang tính khái quát, phong phú hơn,hành động này được nối tiếp hành động kia để diễn đạt mối quan hệ nhất định với người khác, phù hợp với vai chơi mà trẻ đang diễn
+ Trẻ học cách phục tùng các quy tắc, hành vi nhất định phù hợp với vai chơi, mặc dù quy tắc đó có thể trái ngược với mong muốn của trẻ
- Trẻ 5 – 6 tuổi chủ đề chơi của trẻ đa dạng hơn phản ánh cuộc sống hiện thực rộng hơn và xa hơn
+ thời gian chơi của trẻ kéo dài hơn
+ Khi thực hiện các hành động chơi, tre rưu tiên cho việc sử dung kết quả của những hành động đó cho các thành viên khác của trò chơi
+ Các hành động chơi của trẻ được rút gọn, khái quát và mang tính ước lệ + Nội dung chơi cơ bản của trẻ là tuân thủ các quy tắc hành vi xã hội và các mối quan hệ phù hợp với vai chơi
3 Môi trường giáo dục cho trẻ 3 - 6 tuổi
3.1 Môi trường giáo dục cho trẻ 3 - 6 tuổi:
* Môi trường giáo dục:
- Môi trường cơ sở vật chất trong lớp
+ Trang thiết bị đồ dùng, đồ chơi
+ Các bảng biểu phục vụ cho việc chăm sóc, giáo dục trẻ
+ Các góc hoạt động trong lớp
Trang 9- Môi trường cơ sở vật chất ngoài lớp.
+ Khuôn viên nhà trường
+ Khuôn viên ngoài trường
* Vai trò của môi trường giáo dục:
- Giúp trẻ tìm tòi, khám phá và phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống Các kiến thức kỹ năng của trẻ được bổ xung
- Môi trường phù hợp đa dạng, phong phú sẽ gây hứng thú cho trẻ giáo viên góp phần và nâng cao mối quan hệ thân thiện tự tin giữa giáo viên với trẻ, giữa trẻ với trẻ trong lớp
- Môi trường giáo dục là nơi cung cấp kiến thức, phát triển sự hiểu biết, tình cảm, thẩm mỹ, thể chất, ngôn ngữ, rèn kỹ năng cho trẻ góp phần hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ 3 – 6 tuổi nói riêng và trẻ mầm non nói chung
- Môi trường giáo dục góp phầnhình thành tính chủ định cho trẻ từ 3 - 6tuổi
- Môi trường giáo dục tốt sẽ giúp trẻ từ 3 - 6 tuổi phát triển tư duy và trí tưởng tượng
- Môi trường giáo dục góp phầnphát triểnngôn ngữcho trẻ 3 – 6 tuổi
- Môi trường giáo dục góp phầnphát triểnnhân cách của trẻ
- Môi trường giáo dục góp phần làm nảy sinh hoạt động mới
3.2 Nguyên tắc, yêu cầu đối với môi trường giáo dục cho trẻ 3 - 6 tuổi:
* Đảm bảo an toàn về thể chất và tâm lý:
- Đảm bảo vệ sinh về nguồn nước, không khí và dinh dưỡng
- Môi trường an toàn là môi trường hoạt động cho trẻ từ 3 - 6 tuổi mà ở đó không có nguy cơ gây tai nạn, thương tích cho trẻ
- Cân xây dựng một môi trường tinh thần thân thiện, đoàn kết và thể hiện tình yêu thương đối với con trẻ
* Môi trường giáo dục được xây dựng trong quá trình triển khai chủ đề
* Môi trường giáo dục cần đa dạng, phong phú, kích thích sự phát triển của trẻ
* Môi trường giáo dục phải là nơi để hình thành các kỹ năng xã hội cho trẻ
4 Quy trình xây dựng môi trường giáo dục
Các bước cơ bản khi xây dựng môi trường giáo dục
- Xác định nội dung và lập sơ đồ
- Mua sắm sưu tầm trang thiết bị, tranh ảnh, nguyên vật liệu, phé liệu …
- Tổ chức làm tranh ảnh, đồ dùng, đồ chơi
- Sắp xếp, trang trí
- Sử dụng môi trường giáo dục
5 Xây dựng môi trường giáo dục trong lớp học cho trẻ 3-6 tuổi:
5.1 Khái niệm và nguyên tắc khi xây dựng các góc hoạt động trong lớp:
- Khái niệm góc hoạt động là một trong những thành phần quan trong của môi trường giáo dục
5.2 Các yêu cầu cần đạt khi xây dựng các góc:
- Phù hợp với mục tiêu và yêu cầu giáo dục theo chủ đề
- Số lượng các góc tùy thuộc vào diện tích, số lượng trẻ chơi, trò chơi, chủ đề giáo dục để bố trí
- Vị trí các góc phải hợp lý, thuận tiện cho trẻ hoạt động
- Có chỗ cho hoạt đọng chung và cho hoạt động cá nhân
- Tạo ranh giới giữa các góc hoạt động
Trang 10- Thay đổi, sắp xếp lại một số góc sau mỗi chủ đề để tạo cảm giác mới lạ, kích thích hứng thú của trẻ về lớp học, mồi trường đang sống của trẻ
- Tên các góc đơn giản dễ hiểu và phù hợp với nội dung từng chủ đề đang thực hiện
5.3 Các căn cứ để xây dựng các góc hoạt động:
- Diện tích phòng học rộng hay hẹp để quyết định số lượng góc
- Những vật liệu, đồ dùng, đồ chơi có sẵn trong lớp
- Nội dung cụ thể của từng chủ đề
- Độ tuổi của trẻ, số trẻ trong lớp
=> Từ đó, trong lớp có thể xây dựng 5 góc chơi: Góc sách tranh, góc đóng vai, góc tạo hình (nghệ thuật), góc ghép hình, lắp ráp(xây dựng), góc thiên nhiên
6 Tổ chức hoạt động cho trẻ trong môi trường giáo dục
6 1.Tổ chức cho trẻ hoạt động trong các góc chơi:
- Giáo viên giúp trẻ chơi tích cực, sáng tạo, nghĩ ra nhiều cách chơi trong các hoạt động
+ Giáo viên giới thiệu các góc chơi và quản lý quá trình trẻ chơi trong các góc
+ Giới thiệu góc chơi là biện pháp cho trẻ làm quen với các điều kiện chơi ở trong lớp
- Việc giới thiệu cho trẻ làm quen với các góc chơi tiến hành chủ yếu vào đầu năm học, khi trẻ còn bỡ ngỡ chưa quen với đồ dùng, đồ chơi trong lớp, chưa biết tên các đồ chơi, vị trí để đồ chơi và các chỗ để chơi Giáo viên phải giúp trẻ biết nơi để các đồ chơi các góc chơi bắt đầu từ đâu và kết thúc ở đâu
- Giới thiệu góc chơi nên tiến hành ngay đầu giờ chơi hoặc vào giờ sinh hoạt chiều, tùy thuộc vào từng lứa tuổi
* Thời gian cho trẻ chơi và quản lý của giáo viên trong các góc:
+ Số lượng trẻ chơi ở các góc khoảng từ 2 – 6 trẻ
+ Trẻ có chỗ riêng để hoạt động Tạo điệu kiện cho trẻ được chơi từ 30 – 60 phút trong một góc/ngày
+ Thay đổi, luân phiên các đồ chơi, đồ vật ở các góc chơi phụ thuộc vào chủ
đề, mục đích, điều kiện cụ thể của lớp trong thời gian đó
- Điều chỉnh hành vi của trẻ trẻ phải tuân theo cacsquy định trong từng góc hoạt động, hướng trẻ chú ý tới các góc chơi và gợi ý cách chơi các đồ vật
6 2 Xây dựng môi trường giáo dục ngoài lớp học cho trẻ 3-6 tuổi:
- Môi trường cho trẻ từ 3 – 6 tuổi hoạt động ở ngoài lớp rất phong phú hấp đẫn trẻ Giáo viên giúp trẻ phát triển được nhiều mặt, giúp trẻ nắm được các kiến thức và kỹ năng theo yêu cầu của chương trình
- Góc thiên nhiên nên đặt ở hiên hoặc tận dụng góc vườn cho mỗi lớp chăm bón cây non và quan sát sự phát triển, thay đổi của chúng hang ngày hoặc theo mùa
- Tổ chức các hoạt động giúp trẻ từ 3 – 6 tuổi phát triển các giác quan, tăng cường nhận thức và phát triển ngôn ngữ
- Tổ chức các hoạt động giúp trẻ mẫu giáo phát triển các vận động
- Tổ chức các hoạt động giúp trẻphát triển tình cảm và quan hệ xã hội
III Thực hành xây dựng môi trường giáo dục ngoài lớp học cho trẻ 3-6 tuổi
(Thực hành thực tế tại lớp lớn ghép Nà Nọi)