ẢNH HƯỞNG CỦA PHÂN BÓN LÁ FOODMX4 VÀ YOGENXOÀI ĐẾN NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG XOÀI CÁT HOÀ LỘC TẠI NÔNG TRƯỜNG 32 XÃ PHƯỚC BÌNH – PHƯỚC LONG TỈNH BÌNH PHƯỚC

TÓM TẮT Đề tài “Ảnh hưởng của phân bón lá food-MX4 và yogen-xoài đến năng suất và chất lượng xoài cát Hoà Lộc tại Nông trường 3/2 - xã Phước Bình - Phước Long - tỉnh Bình Phước ” được th

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP HỒ CHÍ MINH

-

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

ẢNH HƯỞNG CỦA PHÂN BÓN LÁ FOOD-MX4 VÀ YOGEN-XOÀI ĐẾN NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG XOÀI CÁT HOÀ LỘC

TẠI NÔNG TRƯỜNG 3/2 - XÃ PHƯỚC BÌNH –

PHƯỚC LONG - TỈNH BÌNH PHƯỚC

Họ và tên sinh viên: Đỗ Duy Cường Ngành : Nông Học Niên khóa : 2004 - 2009

Tháng 08/2009

ẢNH HƯỞNG CỦA PHÂN BÓN LÁ FOOD-MX4 VÀ YOGEN-XOÀI ĐẾN NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG XOÀI CÁT HOÀ LỘC

TẠI NÔNG TRƯỜNG 3/2 – XÃ PHƯỚC BÌNH –

PHƯỚC LONG – TỈNH BÌNH PHƯỚC

LỜI CẢM ƠN

Thành kính ghi ơn công sinh thành và nuôi dưỡng của cha mẹ

Lời cảm ơn chân thành đến:

Ban Giám Hiệu trường Đại học Nông lâm T.P Hồ Chí Minh, Ban Chủ nhiệm khoa Nông học

Toàn thể quý thầy cô đã tận tình giảng dạy, truyền đạt những kiến thức quý báu trong suốt khoá học

PGS-TS Nguyễn Văn Kế, Trưởng Bộ Môn Cây Lương Thực – Rau – Hoa – Quả Trường Đại Học Nông Lâm TP Hồ Chí Minh đã hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Ban lãnh đạo Nông trường 2 – Công ty Cao su Phú Riềng đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi được theo học lớp này

Ban lãnh đạo cùng toàn thể Cán bộ công nhân viên Nông trường 3/2 đã tạo điều kiện giúp đỡ cho tôi được thực hiện đề tài tại nông trường

Công ty TNHH TM-SX Mai Xuân và Công ty Yogen Mitsuivina đã cung cấp phân bón lá để làm thí nghiệm

Các bạn bè đã động viên, giúp đỡ trong quá trình học tập và thực hiện đề tài

Xin chân thành cảm ơn

Bình Phước, tháng 08 năm 2009

Sinh viên: Đỗ Duy Cường

TÓM TẮT

Đề tài “Ảnh hưởng của phân bón lá food-MX4 và yogen-xoài đến năng suất và chất lượng xoài cát Hoà Lộc tại Nông trường 3/2 - xã Phước Bình - Phước Long - tỉnh Bình Phước ” được thực hiện từ tháng 02 đến tháng 06 năm

2009 tại xã Phước Bình - huyện Phước Long - tỉnh Bình Phước

Đề tài được tiến hành nhằm xác định ảnh hưởng của hai loại phân bón lá food-MX4 và yogen-xoài đến năng suất và phẩm chất của xoài cát Hoà Lộc so với đối chứng để làm cơ sở khuyến cáo cho nhà vườn

Thực hiện thí nghiệm phun hai loại phân bón lá food-MX4 và yogen-xoài cho xoài cát Hoà Lộc Thí nghiệm được bố trí theo kiểu hoàn toàn ngẫu nhiên, gồm 3 nghiệm thức và 7 lần lặp lại = 21 ô (một ô có 2 cây, tổng số cây làm thí nghiệm là: 42 cây)

Kết quả thí nghiệm cho thấy:

Phân bón lá yogen-xoài có khả năng làm tăng số quả thương phẩm cho xoài cát Hoà Lộc

Hai loại phân bón lá food-MX4 và yogen-xoài đều có tác dụng làm tăng năng suất cho xoài cát Hoà Lộc tại nơi làm thí nghiệm

Hai loại phân bón lá này cũng có tác dụng làm tăng kích thước, trọng lượng quả và làm giảm tỷ lệ hạt, tăng tỷ lệ thịt của quả

Tuy nhiên hai loại phân bón lá food-MX4 và yogen-xoài không làm thay đổi màu vỏ, độ brix và hương vị của quả xoài

Cả hai nghiệm thức sử dụng phân bón lá food-MX4 và yogen-xoài đều mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với nghiệm thức đối chứng Trong đó nghiệm thức sử dụng phân bón lá yogen-xoài có hiệu quả kinh tế cao nhất (trung bình 442.703 đ/cây) Nghiệm thức sử dụng phân bón lá food-MX4 có hiệu quả kinh tế trung bình 287.275 đ/cây Trong khi đó, nghiệm thức đối chứng cho hiệu quả kinh tế trung bình 137.418 đ/cây

MỤC LỤC

Bìa 1

Trang tựa 2

Lời cảm ơn 3

Tóm tắt 4

Mục lục 5

Danh sách các bảng 8

Danh sách các hình 9

Danh sách các từ viết tắt 10

Chương 1: MỞ ĐẦU 11

1.1 Đặt vấn đề 11

1.2 Mục tiêu 12

1.3 Yêu cầu 12

1.4 Phạm vi nghiên cứu 12

Chương 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 13

2.1 Giới thiệu 13

2.1.1 Giới thiệu chung về cây xoài 13

2.1.2 Giới thiệu về xoài cát Hoà Lộc 13

2.1.3 Tình hình trồng xoài trong nước và thế giới 14

2.2 Điều kiện sinh thái của xoài 14

2.3 Đặc điểm thực vật 15

2.3.1 Rễ 15

2.3.2 Thân, tán 15

2.3.3 Lá 15

2.3.4 Hoa 15

2.3.5 Quả, hột 17

2.3.6 Hiện tượng rụng hoa và quả non ở xoài 17

2.4 Nhân giống xoài 18

2.5 Tổng quan về phân bón cho xoài 20

2.6 Kỹ thuật trồng xoài 23

2.6.1 Thiết kế vườn 23

2.6.2 Thời vụ trồng 23

2.6.3 Khoảng cách trồng 24

2.6.4 Bồi liếp, vun gốc, trồng xen, làm cỏ, xới đất 24

2.6.5 Xén tỉa tạo tán 25

2.6.6 Tưới tiêu nước 25

2.6.7 Kích thích ra hoa 26

2.6.8 Thu hoạch 26

2.7 Sâu bệnh gây hại trong quá trình ra hoa đậu quả xoài 27

2.7.1 Sâu 27

2.7.2 Bệnh 28

Chương 3: ĐIỀU KIỆN, VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP 30

3.1 Địa điểm, thời gian và điều kiện nghiên cứu 30

3.1.1 Địa điểm 30

3.1.2 Thời gian 30

3.1.3 Điều kiện nghiên cứu 30

3.1.3.1 Đất đai 30

3.1.3.2 Khí hậu 30

3.1.3.3 Điều kiện chăm sóc 31

3.2 Vật liệu thí nghiệm 31

3.3 Phương pháp 33

3.3.1 Bố trí thí nghiệm 33

3.3.2 Chỉ tiêu theo dõi 34

3.3.2.1 Ngoài đồng 34

3.3.2.2 Phân tích quả trong phòng 35

3.3.2.3 Tính hiệu quả kinh tế 35

3.3.3 Xử lý số liệu 36

Chương 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 37

4.1 Các chỉ tiêu theo dõi ngoài đồng 37

4.1.1 Diễn tiến phát triển chiều dài quả 37

4.1.2 Diễn tiến phát triển chiều rộng quả 39

4.1.3 Số phát hoa có quả/cây và số quả/phát hoa 42

4.1.4 Số quả/cây và số quả thương phẩm/cây 43

4.1.5 Kích thước quả lúc thu hoạch 44

4.1.6 Trọng lượng trung bình quả và năng suất quả thương phẩm 45

4.1.7 Theo dõi một số sâu bệnh hại trên vườn xoài làm thí nghiệm 46

4.2 Phân tích quả trong phòng 47

4.2.1 Độ Brix và hương vị của quả 47

4.2.2 Tỷ lệ hột, tỷ lệ vỏ và tỷ lệ thịt của quả 48

4.2.3 Mô tả quả 49

4.3 Hiệu quả kinh tế của các nghiệm thức 50

Chương 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 51

5.1 Kết luận 51

5.2 Đề nghị 51

TÀI LIỆU THAM KHẢO 52

PHỤ LỤC 54

PHỤ LỤC 1: Các bảng ANOVA và trắc nghiệm phân hạng 54

PHỤ LỤC 2: Phần thu và tổng chi phí sản xuất 76

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Số liệu khí tượng khu vực làm thí nghiệm trong thời gian theo dõi 30

Bảng 3.2 Kích thước cây xoài làm thí nghiệm 32

Bảng 4.1 Diễn tiến phát triển chiều dài quả 37

Bảng 4.2 Diễn tiến phát triển chiều rộng quả 39

Bảng 4.3 Số phát hoa có quả/cây và số quả/phát hoa 42

Bảng 4.4 Số quả/cây và số quả thương phẩm/cây 43

Bảng 4.5 Kích thước quả lúc thu hoạch 44

Bảng 4.6 Trọng lượng trung bình quả và năng suất quả thương phẩm 45

Bảng 4.7 Một số sâu bệnh hại trên vườn xoài làm thí nghiệm 46

Bảng 4.8 Độ Brix và hương vị của quả 47

Bảng 4.9 Tỷ lệ hột, tỷ lệ vỏ và tỷ lệ thịt của quả 48

Bảng 4.10 Một số đặc điểm của quả xoài làm thí nghiệm 49

Bảng 4.11 Hiệu quả kinh tế của các nghiệm thức 50

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Hình 3.1 Phân bón lá food-MX4 32

Hình 3.2 Phân bón lá yogen-xoài 32

Hình 3.3 Vườn xoài làm thí nghiệm 34

Hình 4.1 Diễn tiến phát triển chiều dài quả 37

Hình 4.2 Diễn tiến phát triển chiều rộng quả 39

Hình 4.3 Xoài giai đoạn mới đậu quả 41

Hình 4.4 Xoài 11 tuần sau đậu quả 41

Hình 4.5 Quả xoài thương phẩm 46

Hình 4.6 Một số dấu hiệu sâu bệnh hại trên vườn xoài làm thí nghiệm 47

Hình 4.7 Bên trong quả xoài 50

DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT

LLL: lần lặp lại

NT: nghiệm thức

ĐC: đối chứng

CV: Coefficient of Variation: hệ số phân tán

P: Probability(Prob): giá trị xác suất

ns (non sigmificant): không có ý nghĩa

Chương 1

MỞ ĐẦU

1.1 Đặt vấn đề:

Cây xoài có tên khoa học là Mangifera indica L thuộc họ Anacardiaceae

Xoài là một loại trái cây quý ở Việt Nam và trên thế giới vì trái ăn ngon được nhiều người ưa thích Ngoài việc dùng để ăn tươi, xoài còn có thể dùng để làm kẹo, mứt, làm nước quả và thường bán được giá cao so với những loại trái cây khác Ngoài ra, xoài còn được trồng để phục vụ cho phát triển du lịch vườn Từ

đó có thể thấy xoài là một loại cây ăn trái có triển vọng phát triển lớn vừa để tiêu thụ nội địa vừa để xuất khẩu ra nước ngoài

Trong những năm gần đây thực hiện chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, các ban ngành trung ương và địa phương cùng với nhân dân đã nỗ lực cải tạo và phát triển vườn cây, trong đó cây xoài do ưu điểm của nó ở miền Nam đã giữ một vị trí quan trọng trong quá trình phát triển vườn cây ăn quả ở đây Hiện nay cây xoài cũng đang được trồng nhiều ở huyện Phước Long – tỉnh Bình Phước Tuy nhiên, do trình độ thâm canh còn thấp, việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất của người dân còn nhiều hạn chế nên năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế của cây xoài ở đây chưa cao Hiện nay, một số công ty như Công ty TNHH TM - SX Mai Xuân, Công ty Yogen Mitsuivina đã sản xuất ra một số hoá chất như food-MX4, yogen-xoài nhằm làm tăng năng suất và chất lượng cho xoài, việc nghiên cứu áp dụng các chất trên vào thực tiễn là cần thiết

Xuất phát từ thực tế đó, được sự cho phép của Khoa Nông học trường Đại học Nông lâm TP.Hồ Chí Minh và được sự hướng dẫn của thầy Nguyễn Văn Kế,

đề tài: “Ảnh hưởng của phân bón lá food-MX4 và yogen-xoài đến năng suất

và chất lượng xoài cát Hoà Lộc tại Nông trường 3/2 - xã Phước Bình - Phước Long - tỉnh Bình Phước ” được thực hiện

1.2 Mục tiêu:

Xác định ảnh hưởng của hai loại phân bón lá food-MX4 và yogen-xoài đến năng suất và phẩm chất của xoài cát Hoà Lộc so với đối chứng để làm cơ sở khuyến cáo cho nhà vườn

1.3 Yêu cầu:

Thực hiện thí nghiệm phun hai loại phân bón lá food-MX4 và yogen-xoài cho xoài cát Hoà Lộc tại nơi làm thí nghiệm với liều lượng theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất

Theo dõi ảnh hưởng của hai loại phân bón lá này đến năng suất và chất lượng xoài cát Hoà Lộc

1.4 Phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: chỉ thực hiện đối với hai hoá chất là food-MX4

và yogen-xoàitrên xoài cát Hoà Lộc tại Nông trường 3/2

Chương 2

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Giới thiệu:

2.1.1 Giới thiệu chung về cây xoài:

Xoài có tên khoa học là Mangifera indica L thuộc họ Anacardiaceae, tên

tiếng Anh là Mango Có nguồn gốc từ Ấn Độ và Đông Nam Á Thân đại mộc to, cao từ 10 - 20 m, tán rậm Lá có phiến to, không lông, láng, thơm Hoa nhỏ; đài nhỏ; cánh hoa 5; đĩa mật to; một tiểu nhụy thụ Quả chín vàng, nạc chua ngọt, thơm; quả thuộc loại quả có nhân cứng, hơi dẹp, có xơ dài hay ngắn; hột một to trong bao cứng (Phạm Hoàng Hộ, 2002)

2.1.2 Giới thiệu về xoài cát Hoà Lộc:

Xoài cát Hoà Lộc là một trong những giống xoài nổi tiếng nhất ở đồng bằng Sông Cửu Long và là một loại quả được ưa chuộng bởi màu sắc hấp dẫn, mùi vị thơm ngon và có giá trị dinh dưỡng cao Quả xoài cát Hoà Lộc nặng trung bình từ 400 – 500 g/quả, chăm sóc tốt nặng 700 g/quả Hình thuôn dài, khi chín quả màu vàng nhạt, thịt quả màu vàng tươi, cấu trúc thịt chắc, mịn và ít xơ, vị rất ngon và thơm

Nguồn gốc của xoài cát Hoà Lộc được trồng tại xã Hoà Lộc, quận Giáo Đức, tỉnh Định Tường nay là ấp Hoà Lộc, xã Hoà Hưng, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang, nên được mang tên là xoài cát Hoà Lộc Đây là vùng đất phù sa ven sông nên giàu chất dinh dưỡng, rất thích hợp cho xoài cát Hoà Lộc sinh trưởng và phát triển (Rau hoa quả Việt Nam, 2009)

Do chất lượng ngon, hương vị đậm đà nên hiện nay giống xoài cát Hoà Lộc được trồng với quy mô công nghiệp Hiện nay, xoài cát Hoà Lộc đã được trồng ở nhiều tỉnh thuộc đồng bằng Sông Cửu Long và một số tỉnh miền đông

Nam Bộ như Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu…Tuy nhiên có ý kiến cho rằng xoài cát Hoà Lộc khi được trồng ở những nơi khác thì phẩm chất không ngon bằng tại nơi xuất xứ của nó Những năm gần đây do nhu cầu thị trường tăng cao, xoài cát Hoà Lộc được tiêu thụ mạnh tại Thành Phố Hồ

Chí Minh và các tỉnh phía Bắc (http://www.rauhoaquavietnam.vn, 2009.)

2.1.3 Tình hình trồng xoài trong nước và thế giới:

Trên thế giới, xoài được trồng ở khoảng 83 nước, trong đó châu Á chiếm 80%, châu Mỹ 13% và châu Phi 7% Sản lượng xoài toàn cầu được ước lượng khoảng 26 triệu tấn (2006) Riêng một mình Ấn Độ đã chiếm 50% sản lượng, tức khoảng 13 triệu tấn

Việt Nam với diện tích trồng cây ăn quả được ước lượng 775,5 nghìn ha (Tổng cục thống kê 2007), trong đó cây xoài chiếm một diện tích khoảng 75 nghìn ha với sản lượng khoảng 337 nghìn tấn Quả xoài ở Nam Bộ với kích thước to, màu sắc hương vị hấp dẫn từ bằng đến hơn nhiều giống xoài của các nước khác Nhưng qui mô sản xuất của ta còn nhỏ , với nhiều giống xoài tạp nên quả không đồng đều và có thể chiếm lĩnh thị trường cần phải cải tạo lại Trong vài năm gần đây xoài đã được bán ra miền Bắc và xuất qua Trung Quốc (Nguyễn Văn Kế, 2008)

2.2 Điều kiện sinh thái của xoài:

Nhiệt độ trung bình tối thích cho xoài là 250 C Nhiệt độ trung bình tối thấp là

210 C Vì vậy xoài thường được trồng từ bình nguyên tới cao độ 600 m Từ 1000 tới

1200 m xoài vẫn phát triển tốt nhưng không nên làm các vườn thương mại Trên

420C xoài sẽ bị hại Xoài thích hợp ở những vùng có hai mùa mưa và khô rõ rệt, trong

đó mùa khô ít nhất phải kéo dài 3 tháng, mùa mưa không kéo dài quá 7 tháng Vũ lượng hữu hiệu 150 mm/tháng Hễ mưa nhiều hoặc có sương vào lúc trỗ bông thì sự thụ phấn sẽ thất bại Gió mạnh cũng làm hoa rụng nhiều (Nguyễn Văn Kế 2008)

Xoài có thể trồng được trên nhiều loại đất khác nhau, nhưng tốt nhất là loại đất cát hay đất thịt pha cát, thoát nước tốt và mực nước ngầm không sâu quá

2,5 m Nếu trồng trên đất nhẹ, kém màu mỡ, xoài thường cho nhiều hoa và đậu nhiều quả Ngược lại, nếu trồng trên đất màu mỡ, đủ nước chỉ giúp cây phát triển tốt nhưng cho quả ít hơn Xoài thích hợp ở loại đất có pH từ 5.5 đến 7.0, nếu pH

từ 5 trở xuống thì cây sẽ phát triển kém (http://www.thienminhvn.com, 2009)

2.3 Đặc điểm thực vật:

2.3.1 Rễ:

Phần lớn rễ phân bố ở tầng đất 0 cm đến 50 cm ở những vùng có mực nước ngầm thấp hay đất cát rễ có thể ăn rất sâu (6 m đến 8 m) Tuy nhiên, phần lớn rễ tập trung trong phạm vi cách gốc khoảng 2 m (Phạm Đức Toàn, 2008)

2.3.2 Thân, tán:

Xoài là đại mộc, tán rộng, cây có thể cao tới 40 m và có thể sống rất lâu

từ 100 đến 300 năm Tuy nhiên các giống ghép tán hẹp, cây thấp (10 m đến 15 m) và mau cỗi hơn, dạng tán hình cầu Thân sần sùi với các vết nứt dọc theo thân (Nguyễn Văn Kế 2008)

2.3.3 Lá:

Dài từ 15 cm đến 40 cm, rộng 5 cm đến 7,5 cm mọc trên các lóng ngắn và mọc nhiều hơn trên các cành có hoa Lá mọc thành từng đợt Mỗi năm có từ 2 đến 4 kỳ ra lá Cứ 1 kỳ xuất lá lại có 1 kỳ nghỉ, mỗi kỳ xuất lá làm đọt dài ra 50cm đến 60 cm Mầm đọt nở ra chậm cho tới khi có vài lá cuối mầm xuất hiện rồi bất chợt trong vài ngày một chùm từ 7 đến 12 lá mọc ra và lớn nhanh, lá non

có màu đỏ tím, hồng … và mềm Khoảng 15 ngày sau nó có màu xanh lợt thì mới bắt đầu quang hợp, nó ăn bám và chờ rụng (Nguyễn Văn Kế 2008)

2.3.4 Hoa:

Cây xoài trồng bằng hạt sau 6 đến 8 năm mới ra hoa, xoài bưỡi mau hơn, khoảng 3 đến 4 năm Ở Nam bộ thường trồng xoài ghép mắt, thông thường sau 3 đến 4 năm là ra hoa, hoa mọc trên cành của năm trước, phát hoa có 2 kiểu: kiểu

cuống chính dài (30 cm đến 50 cm) đường kính đáy 20 cm đến 30 cm và kiểu cuống chính ngắn (15 cm đến 20 cm) đường kính đáy 20 cm đến 30 cm Mùa ra hoa khoảng tháng 11 và tháng 1

Một phát hoa xoài có rất nhiều hoa, khoảng 7000 cái, phần lớn là hoa đực, một ít hoa lưỡng tính Hoa xoài nhỏ khoảng 6 mm 5 đài + 5 cánh trắng (với 5 sóng tiết vàng sậm) + đĩa mật có 5 khía, 1 bầu noãn với 1 vòi nhụy mọc xiên và

1 đến 2 tiểu nhụy Hoa thụ phấn chủ yếu nhờ côn trùng (Nguyễn Văn Kế 2008)

Hoa xoài mọc thành chùm ở ngọn cành Cũng có thể gặp một chùm hoa hỗn hợp vừa có hoa vừa có lá nhỏ hơn bình thường Trên chùm hoa xoài có cả hai loại hoa: hoa đực và hoa lưỡng tính Hoa đực thường xuất hiện với số lượng lớn hơn, nhưng tỉ lệ giữa hai loại hoa này ở trên một phát hoa thay đổi tùy theo giống, tuổi cây, môi trường, thậm chí ở các vị trí khác nhau trên cùng một cây

Hoa lưỡng tính thường có một nhuỵ và một nhị hữu dục và đôi khi cũng gặp hoa có 2 nhị hữu dục, có 5 cánh màu trắng tím hay hồng, 5 đài hoa màu xanh và một bầu noãn có tiểu noãn Còn hoa đực gồm có các nhị hữu dục và bất dục hợp với nhau thành năm nhị, thường chỉ có một nhị hữu dục còn lại là bất dục, bầu nhuỵ bị thoái hoá Nhị đực hữu dục dài hơn nhị bất dục Bao phấn màu hồng và chuyển sang màu tím khi sắp tung phấn Trên chùm hoa, các hoa lưỡng tính thường phân bố tập trung ở phần dưới của chùm hoa và ở phần trên rất ít, tuy nhiên sự phân bố này còn phụ thuộc vào đặc điểm của từng giống Cũng có ý kiến cho rằng hoa lưỡng tính phân bố nhiều ở phần ngọn của chùm hoa

Tỷ lệ hoa lưỡng tính là một chỉ tiêu quan trọng ảnh hưởng đến khả năng đậu quả ban đầu của giống và cũng là đặc điểm đặc trưng cho giống Tỷ lệ hoa lưỡng tính của một giống liên quan trực tiếp đến tỷ lệ đậu quả ban đầu, nhưng ít

có ý nghĩa đối với tỷ lệ đậu quả hữu hiệu (tỷ lệ đậu quả cuối cùng) vì cây xoài rụng quả rất nhiều trong suốt quá trình sinh trưởng của quả và đây là đặc điểm đặc trưng cho giống (Lê Bá Ninh, 2006)

2.3.5 Quả và hột:

Thuộc loại quả mập, hột có vỏ cứng bao quanh Quả nặng từ 100 đến 1000 g Dạng tròn (xoài hòn), bầu dục (xoài cát), dài (xoài tượng) Vỏ quả có màu từ vàng đến đỏ Hột có bao cứng, nhiều xơ, thường các giống xoài Việt Nam là đa phôi (Nguyễn Văn Kế 2008)

Sự đậu quả và rụng quả là hai yếu tố xác định năng suất cây xoài Mặc dù xoài có rất nhiều hoa nhưng khả năng đậu quả của xoài rất thấp Kết quả nghiên cứu ở Ấn Độ và các nước sản xuất xoài chủ yếu ở châu Á tỉ lệ đậu quả so với số hoa lưỡng tính trung bình chỉ đạt 0,1 đến 0,25% (Lê Bá Ninh, 2006)

2.3.6 Hiện tượng rụng hoa và quả non ở xoài:

Mặc dù xoài thường ra hoa rất nhiều nhưng rụng hoa, rụng quả non cũng không ít, đôi khi tỷ lệ rụng hoa và quả non lên đến 99% Dưới đây là một số

nguyên nhân và biện pháp phòng chống tình trạng này ở xoài

Nguyên nhân:

Xoài rụng hoa và quả non nhiều có thể do hiện tượng ra quả cách niên Nhiều cây xoài, đặc biệt là những cây già thường kiệt sức sau một vụ mang quả nên vụ sau thường ra rất ít quả, hoặc không có Tuy nhiên, cũng có những giống xoài như xoài cát, Thanh Ca thường xuyên xuất hiện hiện tượng ra quả cách

niên

Thời tiết không thích hợp (mưa gió, ẩm thấp ) cũng ảnh hưởng đến sự thụ phấn vì nó cản trở sự hoạt động của những côn trùng thụ phấn hoặc làm rữa hạt phấn không cho nảy mầm trên nhụy hoặc làm vỡ hạt phấn Tỷ lệ thụ phấn

cao khi trời nóng và khô

Việc rụng hoa nhiều cũng có thể xuất hiện từ yếu tố di truyền, giống nào

có cuống to thường ít rụng hoa và quả

Thiếu nước và dinh dưỡng trong thời gian mang quả cũng làm quả non

rụng nhiều

Ngoài ra, một số sâu bệnh như: rầy bông xoài, bù lạch, bệnh thán thư

cũng thường gây nên hiện tượng rụng hoa, quả non ở xoài

mangan và ma nhê) vào giai đoạn ra lá non để cây phát triển tốt

Hạn chế phun nhiều thuốc trừ sâu trong giai đoạn ra hoa để không ảnh hưởng đến các côn trùng thụ phấn, đặc biệt ruồi nhà là côn trùng thụ phấn tốt

nhất cho xoài

Xác định đúng đối tượng sâu bệnh và chọn đúng thuốc để phòng trừ

Trong thời gian từ 2 đến 7 tuần sau khi trổ, hoa (quả non) thường dễ rụng

do cuống tạo tầng rời, vì thế nên phun chất điều hoà sinh trưởng như NAA hoặc GA3, có thể phun 2 đến 3 lần Lần đầu khoảng 15 đến 20 ngày sau khi hoa nở

rộ, lần sau khi quả to bằng ngón tay cái Giai đoạn đầu phun NAA (50ppm), những giai đoạn sau nên phun GA3 sẽ giúp cây phát triển nhanh và giảm rụng quả Cần phun đúng liều lượng trong khuyến cáo để tránh gây thiệt hại cho cây

trồng

Cần tỉa bớt quả nếu cây ra quá nhiều, nhất là những cây tuổi còn nhỏ, nếu

để quả nhiều sẽ làm cây kiệt sức ở vụ sau (http://www.vietlinh.com.vn, ngày

22/09/2003)

2.4 Nhân giống xoài:

Xoài có thể được nhân giống bằng hạt (nếu là giống đa phôi như giống xoài bưỡi), bằng phương pháp chiết cành (nhưng ít được sử dụng vì xoài rất khó

ra rễ) Vì thế trong sản xuất giống xoài hiện nay người ta chủ yếu nhân bằng phương pháp ghép (tháp) Ghép có nhiều cách, nhưng nếu sản xuất hàng loạt cây giống thì nhà vườn thường áp dụng cách ghép mắt

Muốn ghép người ta phải có 2 việc cần phải chuẩn bị, đó là chuẩn bị gốc ghép và chuẩn bị mắt ghép:

* Chuẩn bị gốc ghép: gốc ghép phải được trồng từ những cây xoài đã được trồng nhiều năm, thích nghi với điều kiện ngoại cảnh của địa phương Hột phải được lấy từ những quả chín đầy đủ, không lấy hột từ những quả chín ép, quả già bị rụng Dùng dao sắc vạt một phần vỏ cứng rồi tách lấy hột Sau đó đem hột giâm trên liếp đất đã được chuẩn bị kỹ (đất tơi xốp, có trộn thêm tro trấu và phân chuồng hoai mục) Liếp giâm phải làm cao ráo, có rãnh thoát nước Khoảng cách giâm giữa các hột khoảng 10 cm, rải thêm tro trấu lên trên rồi tưới bằng vòi tưới hoa sen, đảm bảo đất luôn đủ ẩm

Khi cây cao được khoảng 20 đến 30 cm, phải bứng gốc để tách rời các cây trong cùng một hột, rồi trồng vào vườn ươm hoặc bầu nilon Trước khi trồng nhớ loại bỏ những cây xấu, còi cọc và phân loại lựa những cây cùng cỡ đem trồng riêng để tiện chăm sóc và ghép sau này Liếp ươm cây rộng khoảng 1 m, mỗi liếp trồng 4 hàng (cây cách cây khoảng

20 cm) Sau khi ươm khoảng 18 đến 24 tháng (đường kính gốc đạt 1,5 đến 2 cm) màu da của gốc đã chuyển sang màu da lu là có thể ghép được Trước khi ghép khoảng 1 tháng bón thêm phân NPK (loại 16-16-8 hoặc 20-20-15), tưới đủ nước để cây sinh trưởng tốt

* Chuẩn bị mắt ghép: mắt ghép được lấy từ những giống xoài quý mà mình ưa thích, trên giống này chọn những cây đã cho trái ổn định, khoẻ mạnh, không bị sâu bệnh Trên cây giống chọn cành bánh tẻ, có độ lớn tương đương với độ lớn củ gốc ghép, da có màu xám da lu để lấy mắt ghép Muốn tách mắt ghép ra khỏi cành dễ dàng thì trước khi lấy khoảng một tuần, khấc một đoạn vỏ cành ở ngay phía dưới của đoạn cành định lấy mắt ghép, dài 3 đến 4 cm Sau khi

đã cắt cành rời khỏi cây mẹ cố gắng ghép hết số mắt ghép trong ngày Trước khi lấy mắt ghé khoảng 1 tháng cũng bón thêm phân và tưới đủ nước như đã làm với cây gốc ghép

* Thao tác ghép: trên gốc ghép, cách mặt đất 20 cm dùng mũi dao ghép rạch hai đường song song dọc theo thân cây, mỗi dường dài 2 cm và cách nhau 1cm Sau đó rạch một đường ngang nối liền hai đầu dưới cùa hai đường song song này, tạo thành hình chữ U (nếu là ghép vào mùa mưa), còn nếu ghép vào

mùa khô thì rạch đường ngang phía trên hai đường song song tạo thành chữ U ngược Phần này gọi là cửa sổ

Trên cành cần lấy giống, đặt lưỡi dao ghép ở phía dưới mắt lá 1,5 đến 2

cm, cắt vát phạm sâu vào phần gỗ một chút rồi kéo dọc lưỡi dao lên phía trên của mắt lá khoảng 1,5 đến 2 cm, sau đó cắt một đường ngang phía trên để tách lấy mắt ghép ra khỏi cành Lấy mũi dao tách lớp vỏ trên cửa sổ, kéo miếng vỏ vừa tách đặt lên trên mắt ghép, ép nhẹ tay rồi dùng dây nilon quấn chỗ ghép vừa

đủ chặt Sau khi ghép hai tuần, mở dây nilon kiểm tra, thấy mắt ghép còn tươi là được Khoảng 7 đến 10 ngày sau đó nếu thấy mắt ghép vẫn còn tươi thì dùng kéo cắt bỏ phần trên của gốc ghép (cách chỗ ghép về phía trên khoảng 3 cm) rồi dùng sơn bôi lên vết cắt để tránh bị hư mục Nên ghép vào khoảng tháng 8, tháng 9 âm lịch và vào các buổi sáng lúc trời còn mát thì tỉ lệ thành công sẽ cao hơn (Nguyễn Danh Vàn, 2006)

2.5 Tổng quan về phân bón cho xoài:

Xoài là cây đòi hỏi nhiều chất dinh dưỡng và có phản ứng mẫn cảm đối với các nguyên tố dinh dưỡng Bón phân cho xoài rất cần thiết để đạt năng suất cao và góp phần khắc phục hiện tượng cây ra quả cách năm

Các yếu tố dinh dưỡng: Đạm: yếu tố quan trọng hàng đầu thúc đẩy sự ra hoa Lân: hàm lượng lân cao trong chồi sẽ kích thích sự phân hóa mầm hoa, thúc đẩy tạo chồi, tạo rễ Kali: cải thiện khả năng ra hoa, đậu quả, tăng phẩm chất quả (Phạm Đức Toàn, 2008)

- Khi cây còn nhỏ: Lượng phân bón cho một cây là: 300 đến 500 g phân

NPK (16:16:8) + 300 g urê Bón làm 2 lần vào đầu và cuối mùa mưa Hoà phân vào nước tưới cho cây hoặc đào các hố nhỏ, khoảng 4 đến 5 hố quanh gốc cây, hoặc xẻ rãnh vòng quanh gốc, cách gốc 0,5 m Bón phân vào hố hoặc rãnh rồi

lấp kín đất (http://www.vietlinh.com.vn, ngày 29/09/2003)

Trong năm đầu lượng phân bón cho mỗi cây khoảng 150 đến 200 g urea;

100 đến 150 g super lân và 100 đến 150 g kali Năm thứ 2 bón lượng phân tăng gấp đôi năm đầu Năm thứ 3 bón lượng phân tăng gấp 3 năm đầu Khi cây còn

nhỏ chia phân ra bón 2 tháng 1 lần (hoà nước tưới xung quanh gốc) Những năm sau chia hai lần bón vào đầu và cuối mùa mưa (mỗi lần bón thêm khoảng 10 kg phân hữu cơ mục)

- Khi cây đã có quả: Với xoài chế độ phân bón ảnh hưởng rất lớn đến

năng suất, nếu thiếu phân cây sẽ ra quả cách năm Vì thế những năm trúng mùa sau khi thu hoạch phải tăng cường thêm phân bón và chăm sóc thật tốt để năm

sau không bị thất mùa Có thể chia ra một số lần bón phân chính như sau:

* Sau thu hoạch (tháng 3, 4, 5): kết hợp với việc xén tỉa cành, làm gốc, bón mỗi gốc khoảng 20 đến 25 kg phân hữu cơ hoai mục, 2 đến 3 kg NPK (loại 16-16-8); 1 đến 1,5 kg urea

* Trước khi ra hoa (tháng 9, 10): bón 1 đến 2 kg NPK; 0,5 đến 1 kg urea; 0,5 đến 1 kg kali cho 1 gốc Có thể dùng phân bón lá phun lên lá

* Khi quả đã lớn: lượng phân bón cho mỗi gốc tương tự như lúc trước ra hoa Nếu đất xấu, cây còi cọc hoặc cây đã già nên tăng thêm phân Phun xịt thêm phân vi lượng (canxi, mangan, magiê, đồng, kẽm) vào giai đoạn cây ra lá non (Nguyễn Danh Vàn, 2006)

Để tăng đậu quả, tại Thái Lan, người ta dùng 2,4D ở nồng độ 20 đến 40 ppm, phun lên cây lúc ra hoa để giúp cho trục phát hoa và cuống quả dày hơn, làm quả ít rụng và chín tốt hơn Với quả xoài non (2 đến 7 tuần sau khi trổ hoa) người ta xử lý bằng cách phun NAA (50 ppm) 3 lần vào lúc trổ hoa, 3 và 6 tuần sau trổ sẽ giúp giảm rụng quả non, đồng thời cũng giúp tăng trọng lượng quả

Khi bông dài 10 đến 12 cm phun thuốc phòng trừ sâu bệnh kết hợp với phân bón lá có công thức 15-30-15 để tăng cường khả năng đậu quả (Phạm Đức Toàn, 2008)

Sau đậu quả 7 đến 10 ngày cần phun phân bón lá Đầu trâu 009 hoặc 907

từ 2 đến 3 lần để hạn chế số quả rụng Sau đậu quả 20 đến 30 ngày, quả đã đạt 5 đến 6 mm, bón cho mỗi cây 1 đến 2 kg phân Đầu trâu AT3 hoặc NPK 13-13-13+TE Đầu trâu Phun phân bón lá Đầu trâu 009 hoặc 907, định kỳ 7 đến 10 ngày/lần Khi xoài rụng quả sinh lý (quả cỡ 15 đến 20 mm) bón phân Đầu trâu AT3 chuyên nuôi quả hoặc NPK 13-13-13+TE Đầu trâu Phun phân bón lá Đầu

trâu 009 hoặc 907, định kỳ 7 đến 10 ngày/lần Khi quả xây hạt (70% rơi vào 3 tháng tuổi), bón 1 đến 3 kg phân Đầu trâu AT3 hoặc NPK 13-13-13+TE Đầu

trâu/cây (http://www.sonongnghiep.haugiang.gov.vn,2008)

Ở Đồng Bằng Sông Cửu Long có những nhà vườn đã nghiên cứu tìm cách xử lý điều khiển cho cây ra hoa kết quả sớm để có quả bán vào dịp trước sau Tết nguyên đán (thay vì là lúc tháng 2, tháng 3 là lúc xoài rộ) Bằng cách sau khi thu hoạch quả ta cắt cành, tạo tán … lần 1, rồi xới nhẹ xung quanh gốc (đến hết tán lá) Bón khoảng 5 đến 7 kg phân NPK (loại 20:20:15) và 20 kg phân hữu

cơ hoai mục cho một gốc (10 đến12 năm tuổi), tưới nước giữ ẩm thường xuyên

để phân tan cung cấp dần dinh dưỡng cho cây Chờ đến đầu tháng 6 âm lịch tiếp tục cắt tỉa cành lần thứ 2 rồi hòa khoảng 2 kg phân NPK (loại 20:20:15) tưới cho một gốc, đồng thời xịt phân bón lá (loại có tể lệ NPK là 15:30:15) mỗi tuần một lần (xịt 3 lần trong 3 tuần liên tiếp) Sau khi cắt tỉa cành lần 2 xoài sẽ ra tược non, lá non, chờ khoảng 3 đến4 tháng (tuỳ giống xoài - xoài cát Hoà Lộc thường

là 4 tháng) để lá xoài già chuyển sang màu xanh đậm, lá già và giòn thì "căn" thời tiết khi thấy có gió chướng nhẹ, triều cường (con nước ròng) thì tiến hành

xử lý bằng cách dùng 150 gram KNO3 cộng với 8 gram Thiên nông và 10 cc Agriplex hoà chung trong một bình xịt loại 8-10 lít xịt cho ướt đều tán la (nhớ xịt

cả mặt trên và mặt dưới của phiến lá) Sau khi xịt khoảng 10 đến 15 ngày thì xoài lú lá cựa gà (lú bông) Từ khi cây lú bông trở đi phải thường xuyên giữ độ

ẩm cho cây, đồng thời tăng cường bồi dưỡng cho cây, bông, quả bằng phân bón

lá Bayfolan (loại 11:8:6) với lượng 10 cc cho một bình 8 lít, hoặc Micracle gro, Thiên nông… khoảng 15 ngày cho một lần Bón phân đầy đủ cho cây sau khi thu hoạch quả, nhất là những năm được mùa Đảm bảo đủ nước trong giai đoạn ra hoa, kết quả, quả còn non Chú ý tăng cường phân kali Phun NAA (Acetic Acide) nồng độ 50ppm vào lúc trổ bông, 3 tuần và 6 tuần sau khi hoa nở Tăng cường chất dinh dưỡng cho cây bằng phân bón lá như HVP, HVK, FOFER để

dưỡng lá, nuôi quả (http://www.khcn.bacninh.gov.vn, 2009)

2.6 Kỹ thuật trồng xoài:

2.6.1 Thiết kế vườn:

Nếu là vùng đất thấp, phải đào mương lấy đất đưa lên tiếp Liếp rộng trung bình khoảng 8 đến 9 m, mương để rộng hay hẹp còn tùy thuộc vào độ cao thấp của mảnh đất Nếu đất không thấp lắm có thể để mương hẹp nếu đất thấp phải để mương rộng hơn thì mới đủ đưa đất lên tiếp Sau khi đào mương lên liếp

mà vẫn chưa đảm bảo được độ cao thì phải đắp thêm mô trên mặt liếp rồi mới trồng cây lên trên mô, đảm bảo sau này mặt vườn có độ cao cách mực nước cao nhất trong năm khoảng 50 đến 60 cm Cũng có thể phân khoảng cách trồng sau

đó lấy đất mặt ruộng đắp mô rồi trồng cây lên mô, mô cao khoảng 60 đến 70 cm, rộng khoảng 1 đến 1,2 m, sau này mỗi năm lại bồi đắp thêm xung quanh để nới rộng dần chân mô cho đến khi nào các mô nối liền nhau tạo thành liếp Trên mô đào hố rộng 50 cm, sâu khoảng 30 đến 50 cm (tùy theo chiều cao của mô) Nếu là vùng đất cao như ở miền Đông Nam Bộ chỉ cần chia ranh giới liếp, phân khoảng cách, rồi đào hố rộng khoảng 60 đến 70 cm, sâu khoảng 60 đến 70

cm

Bón cho mỗi hố 30 đến 50 kg phân hữu cơ đã hoai mục, khoảng 30 g urea, 2 đến 2,5 kg super lân, 1 kg kali Nơi bị phèn có thể bón thêm 1 kg vôi bột Trộn đều phân với đất bột, chờ khoảng 25 đến 30 ngày sau cho phân “ngấu” thì trồng cây

Khi thiết kế vườn nhớ chú ý hướng của liếp trồng và vị thí trồng sao cho khoa học nhất để cây nhận được nhiều ánh sáng Liếp phải có hình mai rùa để nước không bị đọng lại trên mặt liếp sau khi mưa Ở nơi đất thấp xung quanh vườn phải có hệ thống bờ bao để có thể bơm nước ra khỏi vườn mỗi khi cần thiết… Ở vùng đất cao như ở miền Đông Nam Bộ tuy không phải đào mương, nhưng trên ranh giới giữa các liếp cũng phải đào những rãnh nhỏ để thoát nước mỗi khi có mưa (Nguyễn Danh Vàn, 2006)

2.6.2 Thời vụ trồng:

Thời vụ trồng ở các tỉnh phía Nam không đến nỗi khắt khe lắm, có thể trồng được quanh năm, trừ những ngày quá nắng nóng hoặc mưa quá nhiều Tuy

nhiên để cây dễ sống, nhà vườn không quá tốn kém công tưới và chăm sóc đầu

vụ thì nên trồng vào đầu mùa mưa (tháng 5, tháng 6 dương lịch), khi cây xoài bén rễ hồi xanh được gặp thời tiết mát mẻ của mùa mưa thì dễ sống, sinh trưởng tốt hơn (Nguyễn Danh Vàn, 2006)

2.6.3 Khoảng cách trồng:

Vì xoài là loài cây có tán rộng, sống lâu năm, nên chọn khoảng cách trồng

12 x 12 m là thích hợp (khoảng 70 cây/ha) Ở mật độ này nên kết hợp trồng xen cây ngắn ngày ở giai đoạn vườn cây chưa giao tán Nếu trồng ở khoảng cách 6 x

6 m (278 cây/ha) thì sau này phải đốn tỉa dần.Tuỳ vào đặc điểm của từng giống

và điều kiện sinh thái ở mỗi vùng mà khoảng cách trồng có thay đổi Cần phải khảo sát thêm đường kính tán của những cây sống lâu năm nhất trong vùng để quyết định khoảng cách trồng thích hợp (http://www.thienminhvn.com, 2009).

2.6.4 Bồi liếp, vun gốc, trồng xen, làm cỏ, xới đất:

Nếu là những vườn đất thấp phải trồng bằng phương pháp đắp mô thì những năm đầu mỗi năm đắp đất phụ thêm vào chân mô, để chân mô rộng ra khoảng 40 đến 50 cm Khi chân các mô giáp mí nhau thì mỗi năm dùng bùn vét mương hoặc đất phù sa, đất tốt bồi thêm lên mặt liếp từ 3 đến 5 cm

Nếu là những vùng đất cao trồng bằng phương pháp đào hố, thì hàng năm dùng đất tốt vun thêm vào gốc Trong những năm đầu chúng ta nên trồng xen những loại cây ngắn ngày, vừa lấy ngắn nuôi dài, vừa hạn chế cỏ dại

Khi trồng xen cần chú ý một số vấn đề sau:

- Không nên trồng xen gần gốc xoài trong vòng bán kính từ 1 đến 1,2 m

- Không nên trồng xen những loại cây sử dụng nhiều chất dinh dưỡng dễ làm đất kiệt quệ như bắp, khoai sọ, gừng, …

- Không nên trồng xen những cây đòi hỏi phải tưới nhiều, đặc biệt là vào những tháng cuối mùa mưa đầu mùa khô khi xoài hình thành hoa, vì khi trồng xen và tưới nhiều làm cho xoài ra nhiều đọt lá và có ít hoa

- Không nên trồng xen những cây dài ngày như mía, khoai mì, …

Thường xuyên làm cỏ, vệ sinh vườn tược, xới xáo cho vườn sạch cỏ, đất tơi xốp (Nguyễn Danh Vàn, 2006)

2.6.5 Xén tỉa tạo tán:

Bấm ngọn sau khi cây được khoảng 1 năm tuổi ở vị trí cách mặt đất khoảng 0.6 đến 1,0 m Chỗ cắt ngọn sẽ ra nhiều chồi, chỉ giữ lại 3 đến 4 chồi, theo 3 hướng đều nhau Vị trí phân cành của 3 cành không ở cùng một điểm xuất phát từ thân chính là tốt nhất Đối với một số giống có cành mọc thẳng đứng, dùng đoạn cây buộc vật nặng treo trên cành, cho cành mọc ngang ra Tiếp tục tỉa cành cấp 1 khi ra được 3 tầng lá Chú ý giữ lại 3 đến 4 chồi mọc ra các hướng tạo cân đối tán cây Loại bỏ quả nhỏ, non trên cây 2, 3 năm tuổi Tỉa loại

bỏ cành không vượt quá 15% tổng số cành trên cây Sau mỗi vụ thu hoạch tỉa loại bỏ những cành sâu bệnh, cành vượt, cành nằm trong tán (mọc sai vị trí, cành

vô hiệu) (http://skhcn.vinhlong.gov.vn, 2006)

2.6.6 Tưới tiêu nước:

Nhu cầu tổng lượng nước trung bình cung cấp cho 1 ha xoài/năm khoảng 11.000 m3

Trong thời kỳ cây còn nhỏ, việc tưới nước có thể tiến hành quanh năm để đảm bảo cho cây phát triển liên tục, đặc biệt trong thời gian mới trồng

Đối với cây trưởng thành sau khi thu hoạch, duy trì đủ độ ẩm cho cây, giúp cây phát triển tốt (mùa nắng thường tưới 1 lần/tuần)

Cây đang mang quả, cần cung cấp đầy đủ nước cho cây và quả phát triển bình thường (giữ cho mặt đất luôn ẩm) Tuy nhiên, nếu thừa hay thiếu nước đều làm rụng quả, thiếu nước tỷ lệ quả nhỏ nhiều Nên quản lý cỏ hợp lý trong vườn

để tránh xói mòn, đất được thông thoáng, giữ phân, nước và cải tạo đất

(http://www.dongthap.gov.vn, ngày 26/06/2009)

2.6.7 Kích thích ra hoa:

Để xoài ra hoa tập trung và tránh bớt hiện tượng ra quả cách năm, người

ta đã xử lý như sau: hoà 100 đến 160 g chất KNO3 (nitrate kali) vào bình 8 lít, khuấy cho tan đều rồi phun ướt đẫm các lá, đọt xoài, chú trọng các đọt có lá xanh đậm, mầm ngủ phồng Thường phun vào cuối tháng 9 âm lịch, độ 3 tuần sau cây sẽ ra hoa

Để làm xoài ra hoa người ta dùng chất Paclobutrazol tưới vào đất quanh gốc xoài, lượng thuốc dùng là 1 g a.i cho mỗi mét đường kính tán cây Để thuốc

có tác dụng tốt nhà vườn phải: Làm cây khoẻ mạnh bằng cách sau thu hoạch tỉa

bỏ các cành bệnh, các tược ăn bám, tạo cho tán cây thoáng để giảm bớt bệnh, đồng thời bón phân để giúp cây ra lá Khi đổ thuốc Paclobutrazol đất quanh gốc cần ẩm, nếu khô phải tưới ẩm trước rồi để qua đêm Sau xử lý độ 30 ngày nên phun các phân bón lá giàu chất lân như NPK 0-52-34, 15-30-15 Phun 2đến 3 lần cách nhau 10 ngày Trong vòng 2 đến 2,5 tháng, đỉnh sinh trưởng sẽ phồng lên chứng tỏ cây đang phân hoá mầm hoa Mùa hoa trổ và nuôi quả lọt vào mùa khô

là tốt

Chất Thiourea (Rabon) dùng với liều lượng 35 ml/8 lít nước có tác dụng phá huỷ miên trạng của chồi ngủ, làm cây ra đọt đồng loạt, khi lá còn màu nâu tưới Paclobutrazol (40 ml/8 lít nước), khi đọt già phun Thiourea lần 2 (40 ml/8 lít nước), rồi phun phân bón lá giàu lân, sau đó cây sẽ ra hoa (Nguyễn Văn Kế, 2008)

2.6.8 Thu hoạch:

Thu hoạch quả phải đúng độ chín (khi quả thả vào nước quả chìm), nhằm đảm bảo chất lượng quả và bảo quản quả sau thu hoạch được lâu hơn Đối với xoài cát Hoà Lộc thu hoạch vào 85 đến 90 ngày sau khi đậu quả Độ chín xoài cát Chu thu hoạch vào tuần thứ 11 sau khi đậu quả Ở giai đoạn này quả có màu sắc đẹp và các chỉ tiêu sinh hoá đạt giá trị tối ưu Nên thu hoạch lúc trời mát, không thu quả sau cơn mưa hoặc có sương mù nhiều vì quả dễ bị ẩm thối khi tồn trữ Khi thu hoạch nên để cuống dài từ 5 đến 10 cm để tránh cho quả không bị

chảy nhựa làm tăng giá trị thương phẩm (http://www.dongthap.gov.vn, ngày

26/06/2009)

2.7 Sâu bệnh gây hại trong quá trình ra hoa đậu quả xoài:

2.7.1 Sâu:

- Rầy bông xoài (Idioscopus clypialis và I niveosparasus): còn gọi là rầy

nhẩy Thành trùng hiện diện suốt năm trên cây trong những vết nứt của cây và mật số gia tăng khi cây ra lá non và trổ bông Thành trùng rất linh hoạt, sau khi

vũ hóa, thành trùng di chuyển ngay đến chồi non hoặc bông để đẻ trứng Khi mật

số rầy cao, có thể nghe thấy tiếng nhẩy xào xạt của rầy trong lá Khi xoài trổ bông thì rầy tập trung chích hút bông xoài Rầy bông xoài là đối tượng gây hại quan trọng nhất trên xoài, tùy theo mật số hiện diện, năng suất có thể thất thu từ

20 đến 100%

Biện pháp phòng trị: tiến hành tỉa cành, vệ sinh vườn sau thu hoạch cho vườn được thông thoáng Trước giai đoạn ra bông (từ 1 đến 2 tuần) sử dụng bẫy đèn để tiêu diệt thành trùng Khi xoài vừa tượng bông phát hiện có rầy nên phun các loại thuốc đặc trị rầy

- Sâu đục quả xoài (Deanolis albizonalis): trứng được đẻ trên quả xoài

non (khoảng 30 đến 45 ngày tuổi sau khi tượng quả, đường kính khoảng 3 đến 4cm) và kéo dài cho đến khi thu hoạch, nhưng thích tấn công trên quả non vì hột xoài còn mềm Khi quả bị sâu đục, ở phần chóp quả có một chất lỏng tiết ra từ vết đục, nơi vết đục sẽ nhanh chóng hình thành một chấm đen Các đường đục sẽ tạo điều kiện cho nấm, vi khuẩn, ruồi phát triển làm cho quả xoài có thể bị thối nhanh chóng nhất là ở phần chóp quả Ở giai đoạn nhỏ quả sẽ rụng Nếu bị nhiễm nặng, năng suất có thể giảm đến 50%

Biện pháp phòng trị: loại bỏ những quả đã bị đục trên cây hoặc rớt xuống đất, và chôn sâu dưới đất để sau đó nếu có vũ hóa, bướm cũng không thể chui ra khỏi đất để đẻ trứng và tiếp tục gây hại Biện pháp tốt nhất là sử dụng biện pháp bao quả

- Ruồi đục quả (Bactrocera dorsalis): đây là đối tượng kiểm dịch gắt gao

của các nước nhập xoài Ruồi có kích thước hơi nhỏ hơn ruồi nhà, có màu nâu vàng, chân màu vàng, ngực có 2 sọc vàng, cánh không màu, hình dáng giống như con ong Ruồi đục vỏ quả (lúc quả già) và đẻ trứng dưới lớp vỏ Trứng nở thành dòi, nằm bên trong cắn phá thịt quả Quả bị dòi thường bội nhiễm nên bị lên men, thối rữa và rụng đi Dòi chui vào đất để hóa nhộng

Biện pháp phòng trị: tương tự như sâu đục quả

- Bù lạch (Scirtothrip dorsalis): hay còn gọi là bọ trĩ gây hại bằng cách

hút dịch các mô non trên chồi non, lá non, nụ bông, bông và quả Các vết chích của bù lạch sẽ tạo thành những chấm nhỏ lấm tấm như mũi kim chích nâu đen rải rác trên lá, bông, nhánh bông Bù lạch thường tập trung chích hút ở chóp và hai bên mép lá nên triệu chứng được thể hiện rất rõ ở chóp và mép lá Khi gây hại nặng, nụ bông cũng không phát triển, bông sẽ khô và rụng sau đó Trên quả,

bù lạch tấn công ngay từ khi quả vừa được hình thành tạo nên những chấm nâu đen xuất phát từ ngay cuống quả Nếu bị tấn công vào giai đoạn quả còn quá non, quả có thể bị khô và rụng

Biện pháp phòng trị: vệ sinh vườn, xén tỉa cành thông thoáng, có thể dung nước phun mạnh lên chồi và quả non để rửa bù lạch (Lê Bá Ninh, 2006)

2.7.2 Bệnh:

- Bệnh thán thư (do nấm Colletotrichum gloeosporioides gây ra): phổ

biến và khá trầm trọng trên xoài Gây hại trên lá, chồi non, bông và quả Bệnh phát triển tạo các vết đen nhỏ trên cuống bông làm rụng bông, nhất là khi trời

ẩm Trên quả, triệu chứng thể hiện rõ khi quả già chín, vỏ quả có những đốm đen hơi tròn hay bầu dục, cỡ 5 đến 10 mm, lõm vào, các đốm có thể liên kết nhau lại, thịt quả bên dưới đốm bệnh thường bị chai đi và dính theo vỏ quả khi lột Mầm bệnh lưu tồn trong cành lá bị bệnh, lây lan phát triển nặng nhất trong các tháng mưa Khi trời có nhiều sương, bệnh sẽ phát triển gây hại làm rụng bông nhiều

Biện pháp phòng trị: tiêu hủy các cành lá bệnh để tránh lây lan Trong mùa mưa có thể phun định kỳ các loại thuốc gốc đồng

- Bệnh đốm vi khuẩn (do nấm Pseudomonas mangifera gây ra): chóp lá

có các đốm vàng nhỏ, lớn dần sẽ có màu nâu hay đen và có quầng vàng xung quanh Nhiều đốm liên kết thành mảng lớn sần sùi Các mảng bệnh này khô đi,

lá bị rụng nếu nhiễm nặng Trên quả non cũng có vết bệnh tương tự trên lá, vỏ quả bị những vết nứt nâu đen, hình chân chim, có quầng vàng và quả thường bị rụng non

Biện pháp phòng trị: vệ sinh và cắt bỏ cành bệnh Phun các loại thuốc gốc đồng như Copper –Zince, Kasuran, Staner

- Bệnh phấn trắng (do nấm Oidium mangifera gây ra): bào tử nấm đóng

thành lớp phấn trắng xám trên mầm lá non và trên phát hoa Bệnh thường phát triển từ ngọn của phát hoa, lan dần xuống lá non và cành Thường hoa bị nhiễm bệnh trước khi thụ phấn nên trái còn rất nhỏ đã bị nhiễm Quả bị bệnh sẽ biến dạng, méo mó, vàng úa và rụng Trời âm u và có sương mù buổi sáng, nấm bệnh

sẽ phát triển nhanh

Biện pháp phòng trị: như bệnh thán thư (Lê Bá Ninh, 2006)

Qua việc tham khảo các tài liệu cho thấy xoài là cây đòi hỏi nhiều chất dinh dưỡng và có phản ứng mẫn cảm đối với các nguyên tố dinh dưỡng Bón phân cho xoài rất cần thiết để đạt năng suất cao và góp phần khắc phục hiện tượng cây ra quả cách năm Hiện nay cũng đã có rất nhiều loại phân bón lá và hoá chất được sử dụng nhằm tăng đậu quả và nâng cao phẩm chất cho quả xoài

Từ các luận cứ trên đồng thời để ứng dụng nhanh ra thực tế, đề tài được định hình với nội dung: thí nghiệm phun hai loại phân bón lá food-MX4 và yogen-xoài cho xoài cát Hoà Lộc và theo dõi ảnh hưởng của hai loại phân bón lá này đến năng suất và chất lượng của xoài cát Hoà Lộc

Chương 3

ĐIỀU KIỆN, VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP

3.1 Địa điểm, thời gian và điều kiện nghiên cứu:

3.1.1 Địa điểm: Thí nghiệm được bố trí tại khu vực trồng xoài của Nông trường

3/2 nằm trên địa bàn xã Phước Bình - huyện Phước Long - tỉnh Bình Phước

Nông trường 3/2 có tổng diện tích là 36 ha, toàn bộ diện tích nông trường

đã sử dụng để trồng các loại cây ăn quả như sầu riêng, chôm chôm, xoài

3.1.2 Thời gian: Thời gian từ tháng 2 đến tháng 6 năm 2009, trong mùa chính

của xoài ở Phước Bình - Phước Long - Bình Phước

3.1.3 Điều kiện nghiên cứu:

3.1.3.1 Đất đai: Vườn xoài làm thí nghiệm được trồng trên đất đỏ bazan, địa

hình bằng phẳng

3.1.3.2 Khí hậu:

Bảng 3.1 Số liệu khí tượng khu vực làm thí nghiệm trong thời gian theo dõi

Nhiệt độ (0C) Tháng

Tối

thấp

Tối thấp

TB

Tối cao

Tối cao

TB

TB tháng

Độ ẩm không khí TB (%)

Tổng lượng mưa (mm)

Tổng giờ nắng (giờ)

Nhiệt độ trung bình từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2009 giao động từ 23,9 đến 27,20C, đây là điều kiện thích hợp đối với cây xoài, đặc biệt từ tháng 1 đến tháng 5, cây xoài ở đây đang trong giai đoạn ra hoa và nuôi quả Tuy nhiên, trong tháng 1 và tháng 2 có thời điểm nhiệt độ xuống tới 16,40C và 16,60C sẽ có ảnh hưởng không tốt cho cây xoài trong giai đoạn ra hoa và đậu quả Hơn nữa, mưa sớm vào tháng 2 cũng làm ảnh hưởng đến quá trình thụ phấn và đậu quả của cây xoài ở nơi làm thí nghiệm

3.1.3.3 Điều kiện chăm sóc:

Biện pháp canh tác xoài ở Nông trường 3/2:

- Giống xoài được trồng ở đây là: xoài cát Hoà Lộc, trồng bằng xoài ghép

- Năm trồng: 2004

- Khoảng cách trồng: 7m x 6m

- Năm 2007, vườn xoài đã bắt đầu cho thu quả

- Trong năm 2008, nông trường đã tiến hành bón phân 2 đợt:

+ Đợt một vào tháng 7: bón mỗi gốc khoảng 17 kg phân hữu cơ hoai mục; 1,5 kg phân NPK (loại 16-16-8); 1,5 kg phân urea

+ Đợt hai vào tháng 11: bón mỗi gốc 0,5 kg phân NPK (loại 16-16-8); 0,5kg phân urea; 0,5 kg phân KCl

Ngoài ra nông trường cũng đã tiến hành làm cỏ, vun gốc cho vườn xoài Trong mùa khô, nông trường cũng đã tiến hành tưới nước cho xoài 2 lần/tuần

Do trên vườn xoài từ tháng 1/2008 có xuất hiện bệnh phấn trắng và rệp sáp nên nông trường đã điều trị bằng việc phun thuốc Anvil 5SC để trị bệnh phấn trắng

và thuốc Bassa 50EC để trị rệp sáp

3.2 Vật liệu thí nghiệm:

* Phân bón lá food-MX4 là sản phẩm của công ty TNHH TM-SX Mai Xuân Thành phần gồm có: N(10%); P205(0%); K20(35%); Ca (3%); S(2,8%); Zn(0,05%); Mn(0,05%)

* Phân bón lá yogen-xoài là sản phẩm của công ty Yogen Mitsuivina Thành phần gồm có: N(15,8%); P205(31,7%); K20(16,8%); Fe(100ppm); Cu(50ppm); Zn(50ppm); Mo(10ppm); B(500ppm); Mg(500ppm); Mn(1000ppm)

Hình 3.1 Phân bón lá food-MX4 Hình 3.2 Phân bón lá yogen-xoài

* Cây xoài: giống xoài cát Hoà Lộc, năm trồng 2004

Bảng 3.2 Kích thước cây xoài làm thí nghiệm

NT Chu vi thân (cm) Đường kính tán (m) Chiều cao cây (m)

* Dụng cụ, trang thiết bị:

- Bảng đánh dấu cây làm thí nghiệm

- Bình phun thuốc

- Cân để cân trọng lượng của quả

- Máy đo độ Brix dùng để đo độ Brix của quả

- Thước kẹp để đo kích thước của quả

- Thước dây và sào tre để đo kích thước cây

Các nghiệm thức gồm có:

* Nghiệm thức 1 (NT food-MX4): sử dụng phân bón lá food-MX4

Theo khuyến cáo của nhà sản xuất hoà 15 g/bình 8 lít, phun 2 bình 8 lít cho 14 cây Tuần phun 1 lần, tổng số lần phun là 10 lần

Lần 1: phun lúc bắt đầu đậu trái (giai đoạn trái trứng cá)

Các lần sau: cứ cách 1 tuần phun 1 lần

* Nghiệm thức 2 (NT yogen-xoài): sử dụng phân bón lá yogen-xoài Theo khuyến cáo của nhà sản xuất hoà 10 g/bình 8 lít, phun 2 bình 8 lít cho 14 cây Tuần phun 1 lần, tổng số lần phun là 10 lần

Lần 1: phun lúc bắt đầu đậu trái (giai đoạn trái trứng cá)

Các lần sau: cứ cách 1 tuần phun 1 lần

* Nghiệm thức 3 (NT đối chứng): phun nước lã Phun 2 bình 8 lít cho 14 cây Tuần phun 1 lần, tổng số lần phun là 10 lần

Hình 3.3 Vườn xoài làm thí nghiệm

3.3.2 Chỉ tiêu theo dõi:

3.3.2.1 Ngoài đồng:

- Theo dõi diễn tiến phát triển chiều rộng và chiều dài quả: 2 tuần đo 1 lần, đo chiều dài và chiều rộng quả, theo dõi 2 quả/LLL, sau mỗi lần đo tính giá trị trung bình về chiều dài và chiều rộng quả của mỗi LLL Có 7 LLL = 14 quả/NT

- Số phát hoa có quả/cây: đếm tất cả số phát hoa có quả ở 2 cây/LLL, sau

đó tính giá trị trung bình của mỗi LLL Có 7 LLL = 14 cây/NT

- Số quả/phát hoa: mỗi LLL đếm số quả trên 10 phát hoa, sau đó tính giá trị trung bình của mỗi LLL Có 7 LLL = 70 phát hoa/NT

- Số quả/cây: trong mỗi LLL, số quả/cây = số quả/phát hoa x số phát hoa

có quả/cây

- Kích thước quả lúc thu hoạch: khi thu hoạch quả, đo chiều dài, chiều rộng và chiều dày của quả tại vị trí quả có chiều rộng, chiều dài và chiều dày lớn nhất Đo 2 quả/LLL, sau đó tính giá trị trung bình của mỗi LLL Có 7 LLL = 14 quả/NT

- Trọng lượng trung bình quả: mỗi LLL cân 5 quả để tính trọng lượng trung bình quả của mỗi LLL Có 7 LLL = 35 quả/NT

- Số quả thương phẩm/cây: mỗi LLL đếm toàn bộ số quả thương phẩm/1cây, có 7 LLL = 7 cây/NT

- Năng suất quả thương phẩm/cây = Trọng lượng trung bình quả x số quả thương phẩm/cây Có 7 LLL = 7 cây/NT

- Theo dõi một số sâu bệnh hại xoài tại nơi làm thí nghiệm như:

Rệp sáp: theo dõi rệp sáp hại trên hoa xoài Mỗi NT xác định xem trong

100 phát hoa được đếm thì có bao nhiêu phát hoa bị hại Tỷ lệ phát hoa bị hại =

số phát hoa bị hại/100 phát hoa đếm x 100

Bọ trĩ: theo dõi bọ trĩ hại trên quả xoài Mỗi NT đếm 100 quả Tỷ lệ quả

bị hại = số quả bị hại/100 quả đếm x 100

Sâu đục thân: theo dõi số cây bị sâu đục thân làm gẫy cành Tỷ lệ cây bị sâu đục thân làm gẫy cành = số cây bị sâu đục thân làm gẫy cành/14 cây làm thí nghiệm x 100

Bệnh nứt quả: Theo dõi số quả bị hại, đếm 100 quả/NT Tỷ lệ quả bị hại

= số quả bị hại/100 quả đếm x 100

3.3.2.2 Phân tích quả trong phòng:

- Độ Brix: đo bằng máy đo độ Brix kế Atago của Nhật

- Tính tỷ lệ hạt (%) = Trọng lượng hạt/trọng lượng quả x 100

- Tỷ lệ vỏ (%) = Trọng lượng vỏ/trọng lượng quả x 100

- Tỷ lệ thịt (%) = 100 - (tỷ lệ hạt + tỷ lệ vỏ)

- Mô tả quả: mô tả về hình dáng và các đặc điểm bên ngoài và bên trong quả: nhận biết bằng cảm quan

3.3.2.3 Tính hiệu quả kinh tế:

Hiệu quả kinh tế = Thu/cây - Tổng chi phí sản xuất/cây

* Tổng chi phí sản xuất/cây của NTĐC = Chi phí thuốc bảo vệ thực vật + Chi phí phân bón + Chi phí công lao động

* Tổng chi phí sản xuất/cây của NT food-MX4 = Chi phí sản xuất/cây của NTĐC + Chi phí phân bón lá food-MX4/cây

* Tổng chi phí sản xuất/cây của NT yogen-xoài = Chi phí sản xuất/cây của NTĐC + Chi phí phân bón lá yogen-xoài/cây

3.3.3 Xử lý số liệu: Số liệu thu thập được xử lý trên Excel và bằng phần mềm

MSTATC, Anova 1

Chương 4

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

4.1 Các chỉ tiêu theo dõi ngoài đồng:

4.1.1 Diễn tiến phát triển chiều dài quả:

Bảng 4.1 Diễn tiến phát triển chiều dài quả (cm)

Tuần sau đậu quả

Hình 4.1 Diễn tiến phát triển chiều dài quả

Nhận xét: qua hình 4.1 cho thấy 2 tuần sau đậu quả, tức là sau 2 tuần phun phân bón lá thì phân chưa có tác dụng nhiều đến chiều dài quả Ở nghiệm thức sử dụng phân bón lá food-MX4 là 0,9 cm, ở nghiệm thức sử dụng phân bón lá yogen-xoài là 0,9 cm, trong khi đó chiều dài quả trung bình của NT đối chứng là 0,8 cm

Sang tuần thứ 4 thì phân bón lá food-MX4 đã có tác dụng khá rõ, chiều dài quả trung bình ở nghiệm thức này sau 4 tuần phun thuốc đã đạt 4,2 cm (lớn hơn ở tuần thứ hai là 3,3 cm) Trong khi đó thì phân bón lá yogen-xoài chưa có tác dụng nhiều so với nghiệm thức đối chứng, chiều dài quả trung bình của nghiệm thức này sau 4 tuần đạt 3,7 cm (lớn hơn ở tuần thứ hai là 2,8 cm) Còn ở nghiệm thức đối chứng đạt 3,6 cm (lớn hơn ở tuần thứ hai là 2,8 cm)

Đến tuần thứ 6 thì phân bón lá yogen-xoài bắt đầu có tác dụng khá rõ khi chiều dài quả trung bình ở nghiệm thức này đạt 8,2 cm (lớn hơn ở tuần thứ 4 là 4,5 cm) Trong khi ở nghiệm thức đối chứng đạt 7,8 cm (lớn hơn ở tuần thứ 4 là 4,2 cm) Nghiệm thức sử dụng phân bón lá food-MX4 vẫn duy trì tác dụng tốt, sau 6 tuần chiều dài quả trung bình đạt 8,6 cm (lớn hơn ở tuần thứ 4 là 4,4 cm)

Sang tuần thứ 8 thì các nghiệm thức điều có sự phát triển khá nhanh về chiều dài quả Trong đó nghiệm thức sử dụng phân bón lá yogen-xoài có sự phát triển nhanh nhất, chiều dài quả trung bình đạt 15,3 cm (lớn hơn ở tuần thứ 6 là 7,1 cm) Đứng thứ hai là NT food-MX4, chiều dài quả trung bình đạt 15,2 cm (lớn hơn ở tuần thứ 6 là 6,6 cm) Và nghiệm thức đối chứng đạt 13,7

cm (lớn hơn ở tuần thứ 6 là 5,9 cm)

Sang tuần thứ 9 và tuần thứ 10 thì chiều dài quả ở cả 3 nghiệm thức điều phát triển chậm lại Sau 10 tuần thì chiều dài quả trung bình ở NT yogen-xoài đạt 16 cm (lớn hơn ở tuần thứ 9 là 0,1 cm) Ở NT food-MX4 đạt 15,9 cm (lớn hơn ở tuần thứ 9 là 0,1 cm) Và ở nghiệm thức đối chứng đạt 14,6 cm (lớn hơn ở tuần thứ 9 là 0,1 cm)