KHẢO SÁT TẬP TÍNH DINH DƯỠNG CỦA CÁ BỐNG TƯỢNG (OXYELEOTRIS MARMORATA) VỚI LOẠI VÀ CỠ MỒI KHÁC NHAU

KHẢO SÁT TẬP TÍNH DINH DƯỠNG CỦA CÁ BỐNG TƯỢNG Oxyeleotris marmora, Bleeker VỚI LOẠI VÀ CỠ MỒI KHÁC NHAU Thực hiện bởi: Huỳnh Ngọc Anh Luận văn được đệ trình để hoàn tất yêu cầu cấp b

KHOA THỦY SẢN

[ \

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI:

KHẢO SÁT TẬP TÍNH DINH DƯỠNG CỦA

CÁ BỐNG TƯỢNG (OXYELEOTRIS

MARMORATA) VỚI LOẠI VÀ CỠ MỒI KHÁC

NHAU

NGÀNH: THUỶ SẢN

KHOÁ: 2002-2006

SINH VIÊN THỰC HIỆN: HUỲNH NGỌC ANH

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

-2006-

KHẢO SÁT TẬP TÍNH DINH DƯỠNG CỦA

CÁ BỐNG TƯỢNG (Oxyeleotris marmora, Bleeker)

VỚI LOẠI VÀ CỠ MỒI KHÁC NHAU

Thực hiện bởi:

Huỳnh Ngọc Anh

Luận văn được đệ trình để hoàn tất yêu cầu cấp bằng Kỹ Sư Nuôi Trồng Thuỷ sản

Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Phú Hòa

Thành phố Hồ Chí Minh Tháng 09/2006

TÓM TẮT

Đề tài “Khảo sát tập tính dinh dưỡng của cá bống tượng (Oxyeleotris marmorata) với loại và cỡ mồi khác nhau” được thực hiện tại trại Thực Nghiệm Khoa

Thuỷ Sản với nhiều thí nghiệm ngắn ngày

Đề tài được tiến hành trên các kích cỡ bống tượng 0,49 g; 0,73 g; 1,14 g; 1,35 g; 1,36 g; 2,01 g; 2,96 g và 4,31 g với các thí nghiệm về tác động của mật độ mồi, sự lựa chọn cỡ mồi và loại mồi, chế độ cho bống tượng nhịn đói một ngày lên lượng mồi tiêu thụ của bống tượng Đối tượng mồi là cá rô phi bột 0,89 cm và 1,25 cm; tép bò 1,02 cm và 1,37 cm; mè trắng bột 0,72 cm

Qua khảo sát ở các mật độ tép bò khác nhau trên 10 cá bống tượng cho thấy bống tượng 0,49 g ăn mồi ở mật độ 200 tép bò/ bể tốt nhất, mật độ 300 là tối ưu cho bống tượng 1,14 g và 400 đối với bống tượng 2,96 g Về mật độ rô phi, mật độ 400 bống tượng 0,49 g và 1,14 g ăn hiệu quả nhất, mật độ 600 cho bống tượng 2,96 g

Khi cho ba cỡ bống tượng 0,49 g, 1,14 g và 2,96 g lựa chọn giữa tép bò cỡ 1,02

cm và 1,37 cm, cả ba cỡ bống tượng đều chọn tép bò 1,02 cm Đối với thí nghiệm lựa chọn cỡ rô phi 0,89 cm và 1,25 cm, chỉ có bống tượng 0,49 g chọn rô phi 0,89 cm còn hai cỡ bống tượng còn lại đều chọn rô phi 1,25 cm

Kết quả nghiên cứu sự lựa chọn đối tượng mồi là tép bò hay rô phi của bống tượng 0,73 g; 1,36 g; 4,31 g cho thấy bống tượng đều chọn rô phi làm mồi hơn là chọn tép bò Giữa mè trắng và rô phi bống tượng chọn mè trắng vì mè trắng có kích thước nhỏ hơn rô phi

Khi cho bống tượng nhịn đói tép bò và rô phi một ngày, lượng mồi bống tượng 0,73 g; 1,36 g; 2,96 g và 4,31 g ăn khi nhịn đói đều lớn hơn bình thường có ý nghĩa thống kê (P< 0,05)

ABSTRACT

The study “Feed intake of marble goby (Oxyeleotris marmorata) using different

prey sizes and types ” was carried out at the Fishery Experimental Farm under series of consecutive experiments

The subject was conducted with marble goby at sizes of 0,49 g; 0,73 g; 1,14 g; 1,36 g; 2,96 g and 4,31 g The content of experiments determines influences of prey density, prey size and kind selectivity of marble goby, period of starvation for one day

on prey consumption of marble goby Prey object is 0,89 cm and 1,25 cm tilapia fry;

1,02 cm and 1,37 cm riceland prawn (Macrobrachium lanchesteri); 0,72 cm silver carp

fry

Study the effect of different riceland prawn densities on prey intake of marble goby indicates that 0,49 g marble goby has the best prey consumption on density of 200 preys per aquarium, density of 300 preys is optimum for 1,14 g and density of 400 preys with 2,96 g marble goby For tilapia density, either 0,49 g or 1,14 g marble goby has effectively on density of 400 preys per aquarium and density of 600 preys for 2,96 g marble goby

When 0,49 g; 1,14 g and 2,96 g marble goby had the choice between 1,02 cm and 1,37 cm riceland prawn both of them selected 1,02 cm riceland prawn For the selectivity between 0,89 cm and 1,25 cm tilapia, only 0,49 g marble goby chose 0,89 cm and 1,25 cm tilapia was preferred by two remained marble gobies

Tilapia fry and riceland prawn which marble gobies chose, have a prey body depth / marble goby gape size ratio less than 1 and another prey/ marble goby total length ratio not larger than 0,5 It demonstrates that prey which marble goby chose has body depth is less than marble goby gape size

The research that resulted from selectivity between riceland prawn and tilapia fry of 0,73 g; 1,36 g; 4,31 g marble goby shown marble goby preferred tilapia fry rather than riceland prawn Between silver carp and tilapia prey, marble boby chose silver carp because it is smaller than tilapia Upon depriving of prey for one day, prey consumption of 0,73 g; 1,36 g and 2,96 g marble goby on the day after is significantly different (P< 0,05) with non- starved period

CẢM TẠ

Tôi xin chân thành cảm tạ:

Ba mẹ tôi đã hỗ trợ cho tôi về vật chất và tinh thần để hoàn thành đề tài này

Ban Giám Hiệu Trường Đại Học Nông Lâm đã tạo môi trường tốt cho chúng tôi học tập

Ban Chủ Nhiệm cùng toàn thể quí thầy cô Khoa Thuỷ Sản đã tận tình giảng dạy cho chúng tôi trong suốt bốn năm học vừa qua

Đặc biệt tôi xin gởi lời cám ơn sâu sắc đến cô Nguyễn Phú Hoà đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài

Chân thành cám ơn các bạn trong và ngoài lớp đã giúp đỡ, động viên tôi trong quá trình thực hiện đề tài

Do hạn chế về kiến thức cũng như thời gian nên luận văn này không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong đón nhận những ý kiến đóng góp của quí thấy cô và các bạn để luận văn được hoàn chỉnh hơn

MỤC LỤC

ABSTRACT iii

2.1 Đặc Điểm Sinh Học của Cá Bống Tượng 3

2.2 Tình Hình Sản Xuất Giống Cá Bống Tượng 7

2.4 Vài Nét Sơ Lược về Thức ăn Sống

2.4.1 Tép bò 11

2.5.2 Hoạt động tìm kiếm và khám phá mồi 17

3.1 Thời Gian và Địa Điểm Thực Hiện Đề Tài 18

3.2.2 Dụng cụ và nguyên vật liệu thí nghiệm 18

3.3.1 Phương pháp đo chiều dài, kích thước miệng cá bống tượng 20

3.3.2 Aûnh hưởng của mật độ tép bò đến lượng

3.3.3 Sự lựa chọn cỡ mồi tép bò của bống tượng 22

3.3.4 Aûnh hưởng của chế độ nhịn đói tép bò

một ngày đến lượng mồi ăn của bống tượng 23

3.3.5 Aûnh hưởng của mật độ rô phi đến lượng ăn

3.3.6 Sự lựa chọn cỡ mồi rô phi của bống tượng 26

3.3.7 Aûnh hưởng của chế độ nhịn đói rô phi một

ngày lên lượng mồi ăn của bống tượng 26

3.3.8.1 Sự kết hợp giữa rô phi và mè trắng 27

3.3.8.2 Sự kết hợp giữa rô phi và tép bò 28

4.2 Aûnh Hưởng của Mật Độ Tép Bò đến Lượng

4.3 Sự Lựa Chọn Cỡ Mồi Tép Bò của Bống Tượng 33

4.4 Aûnh Hưởng của Chế Độ Nhịn Đói Tép Bò

Một Ngày lên Lượng mồi Ăn của Bống Tượng 35

4.5 Aûnh Hưởng của Mật Độ Rô Phi đến Lượng Ăn

4.6 Sự Lựa Chọn Cỡ Mồi Rô Phi của Bống Tượng 37

4.7 Aûnh Hưởng của Chế Độ Nhịn Đói Rô Phi Một

Ngày lên Lượng Mồi Ăn của Bống Tượng 39

4.8.1 Sự kết hợp giữa rô phi và mè trắng 40

4.8.2 Sự kết hợp giữa rô phi và tép bò 43

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Kích cỡ bống tượng trong thí nghiệm mật độ tép bò 20

Bảng 3.2 Kích cỡ bống tượng trong thí nghiệm về chế độ nhịn đói tép bò 23

Bảng 4.1 Nhiệt độ và pH trong quá trình thí nghiệm 31

Bảng 4.2 Lượng tép bò ở các mật độ khác nhau bị ăn bởi một

Bảng 4.3 Số lượng tép bò ở hai kích cỡ bị ăn bởi một cá bống tượng 33

Bảng 4.4 Tỉ lệ chiều cao vỏ đầu ngực tép bò/ cỡ miệng bống tượng và

Bảng 4.5 Lượng tép bò bị ăn bởi một bống tượng giữa bình thường

Bảng 4.6 Lượng rô phi ở các mật độ khác nhau bị ăn bởi một

Bảng 4.7 Số lượng rô phi ở hai kích cỡ bị ăn bởi một cá bống tượng 38

Bảng 4.8 Tỉ lệ bề rộng rô phi/ cỡ miệng bống tượng và chiều

Bảng 4.9 Lượng rô phi bị ăn bởi một bống tượng giữa bình thường

Bảng 4.10 Số lượng mè trắng và rô phi ở các mật độ kết hợp bị ăn bởi

Bảng 4.11 Số lượng mè trắng và rô phi ở các mật độ kết hợp bị ăn bởi

Bảng 4.12 Số lượng rô phi và tép bò ở các mật độ kết hợp bị ăn bởi

DANH SÁCH ĐỒ THỊ VÀ HÌNH ẢNH

Đồ thị 4.1 Biểu đồ thể hiện số lượng tép bò bị ăn bởi một bống tượng 32

Đồ thị 4.2 Biểu đồ thể hiện số lượng rô phi bị ăn bởi một bống tượng 37

Hình 2.2 Mè trắng sử dụng trong thí nghiệm 16

Hình 3.14 Sự kết hợp của rô phi và mè trắng trong bể bống tượng 28 Hình 3.15 Sự kết hợp của tép bò và rô phi trong bể 29

I GIỚI THIỆU

1.1 Đặt Vấn Đề

Trong những năm gần đây, ngành thuỷ sản nước ta không ngừng phát triển Nhiều mặt hàng thuỷ sản đã có mặt trên thế giới như: cátra, basa, tôm sú và một số mặt hàng thuỷ sản khác Để xuất khẩu thuỷ sản ngày càng phát triển hơn nữa ngoài ổn định và nâng cao chất lượng sản phẩm thuỷ sản còn cần đa dạng chủng loại, tăng cường các mặt hàng có giá trị kinh tế cao

Nhiều hộ dân đã mạnh dạn tăng gia sản xuất, tìm nhiều đối tượng thuỷ sản về nuôi để tăng thêm thu nhập Cá chính là đối tượng được nhiều hộ dân nhắm đến và chọn lựa nhiều nhất trong thời gian qua Một trong những loài thuỷ sản được người dân chú ý nuôi xuất khẩu là cá bống tượng bởi thịt ngon, gía trị xuất khẩu cao tuy nhiên còn nhiều

lo ngại, băn khoăn về thức ăn, kĩ thuật nuôi, bệnh Ở Việt Nam cũng như các nước Đông Nam Á bống tượng là đối tượng đang được nuôi ao và lồng bè nhiều Con giống ở tự nhiên không đáp ứng đủ, trong thời gian qua ngành thuỷ sản và người dân đầu tư khá nhiều tiền của, công sức vào lĩnh vực sản xuất giống nhưng bống tượng là loài ăn thức ăn động nên người nuôi gặp rất nhiều khó khăn trong vấn đề thức ăn cho bống tượng đặc biệt là trong quá trình ương từ giai đoạn giống đến trưởng thành

Các loại thức ăn có thể có nguồn gốc thực vật, động vật hay chế biến Để duy trì

sự sống và hoạt động của cơ thể mọi sinh vật đều cần có thức ăn Thức ăn là nguồn cung cấp nguyên liệu giúp cho cơ thể sinh trưởng và phát triển, là nguồn tái tạo và bổ sung năng lượng cho cơ thể hoạt động Cho nên, trong quá trình sống, động vật không ngừng lấy thức ăn từ môi trường bên ngoài Thức ăn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ và sự phát triển bình thường của động vật thuỷ sản Nếu dinh dưỡng không hợp lý có thể gián tiếp ảnh hưởng đến sức khoẻ của động vật thuỷ sản Vì vậy thức ăn đóng một vai trò nhất định trong nuôi trồng thuỷ sản

Hiện nay, ở Việt Nam mặc dù đã có nhiều trại sản xuất giống cá bống tượng nhưng người dân sử dụng nhiều loại thức ăn sống để ương nuôi cá bống tượng chưa xác định được loài, cỡ mồi phù hợp cho cá bống tượng Vấn đề đặt ra là cần tiếp tục nghiên cứu tìm thức ăn thích hợp, chi phí kinh tế hợp lý để thống nhất và phổ biến cho mọi người dân Cũng như các loài động vật khác, sự tồn tại của cá thường phụ thuộc vào thức ăn và phạm vi hoạt động của chúng (Grant, 1997; trích bởi Pablo và Johan, 2004) Hoạt động của chúng là để cân bằng nhu cầu dinh dưỡng và và nhu cầu tránh bị tiêu diệt (Thorpe và Cho, 1995; trích bởi Pablo và Johan, 2004) Được sự phân công của Khoa Thuỷ Sản Trường Đại Học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh, chúng tôi tiến hành thực

hiện đề tài “Khảo Sát Tập Tính Dinh Dưỡng Của Cá Bống Tượng (Oxyeleotris marmorata Bleeker) Với Loại VàCỡ Mồi Khác Nhau”

1.2 Mục tiêu đề tài

Xác định lượng mồi ăn vào của cá bống tượng đối với các loại mồi khác nhau Xác định lượng mồi ăn vào của cá bống tượng đối với các kích cỡ mồi khác nhau Xác định lượng mồi ăn vào của cá bống tượng khi nhịn đói một ngày đối với các loại mồi khác nhau

II TỔNG QUAN TÀI LI ỆU

2.1 Đặc Điểm Sinh Học Của Cá Bống Tượng

2.1.1 Đặc điểm phân loại

Bộ: Perciformes

Bộ phụ: Gobioidei

Họ: Eleotridae

Giống: Oxyeleotris

Loài: Oxyeleotris marmorata (Bleeker, 1852)

Tên tiếng Anh: Marble goby

Tên tiếng Việt: Cá bống tượng

2.1.2 Đặc điểm hình thái

Là loài có kích thước lớn nhất trong họ cá bống nước ngọt (Eleotridae) Cá có thân dài, phần thân trước hơi tròn, phần sau dẹp ngang về phía đđuôi Đầu rộng, hơi hẹp,miệng chẻ rộng và sâu hướng lên trên Chiều dài đầu gần bằng ¼ chiều dài thân Mắt nằm ở mặt trên của đầu, hơi lồi Các vẩy to và mềm Vây đuôi tròn, dài Vây ngực hơi nhọn Toàn thân cá được phủ một lớp vẩy lược, có màu nâu nhạt, hơi xám, trên thân có những đốm vân lớn như da beo

Cá bống tượng có miệng rộng, trong hàm có nhiều răng mọc thành dãy Không có râu Lưỡi rất phát triển, dẹp bằng, đầu lưỡi tròn Lỗ mũi trước mở ra bằng một ống ngắn

Hình 2.1 Hình dạng ngoài của bống tượng

2.13 Phâân bố

Cá bống tượng là loài đặc trưng của vùng nhiệt đới Cá tự nhiên bắt gặp ở: Việt Nam, Thái Lan, Malaysia, Brunei, Lào, Campuchia, Sumatra Ở miền nam Việt Nam cá xuất hiện ở hệ thống sông Cửu Long, Đồng Nai ,Vàm Cỏ

Trong tự nhiên, cá sống trong các thuỷ vực nước ngọt như sông ngòi, kênh rạch,

ao, đìa, và trong các hồ chứa tự nhiên và nhân tạo

2.14 Đặc điểm sinh thái

Khi cá còn nhỏ, chúng có thể sống thành đàn trong các thuỷ vực tự nhiên còn khi trưởng thành, cá ít khi sống tập trung thành đàn

Theo tác giả Lê Như Xuân và Phạm Minh Thành (1994; trích bởi Quyên, 2005), cá bống tượng sống ở đáy thuỷ vực, hoạt động về đêm Ban ngày, nó thường vùi mình xuống bùn đáy và có thể sống ở đó nhiều giờ Nơi có điều kiện thuận lợi cá hoạt động cả ban ngày Trong ao, cá ưa ẩn nấp ven bờ, nơi có hang hốc, cỏù rong và thực vật thuỷ sinh thượng đẳng

Cá sống thích hợp ở môi trường nước không bị nhiễm phèn, pH=7, song chúng có thể chịu pH=5

Cá sống ở nước ngọt, song có thể chịu đựng nồng độ muối 15 0/00

Nhiệt độ thích hợp nhất cho cá phát triển 26-32 0 C, cá cũng có thể chịu đựng nhiệt độ nước 15 - 41,5 0C

Cá cần có dưỡng khí trên 3 mg/l nhưng có thể chịu đđựng ở môi trường dưỡng khí thấp vì cá có cơ quan hô hấp phụ

2.15 Đặc điểm dinh dưỡng

Cá bống tượng trưởng thành có bộ máy tiêu hoá tiêu biểu cho loài cá dữ điển hình Miệng lớn, răng hàm dài và sắc ( Lê Như Xuân và Phạm Minh Thành,1994; trích bởi Quyên, 2005)

Theo Nguyễn Tuần (1993; trích bởi Quyên, 2005) cá bống tượng là loài cá ăn động vật Tỷ lệ chiều dài ruột trên chiều dài thân là Li/Ls = 0,04-0,06 <1 Cá bống tượng thường rình bắt mồi tại chỗ

Cá bống tượng ăn mạnh về đêm hơn ngày, nước rong ăn mạnh hơn nước kém, nước lớn ăn mạnh hơn nước ròng Cá bống tượng thích ăn tép, cá tươi, không thích ăn vật ương thối

Theo Lê Như Xuân và Phạm Minh Thành (1994; trích bởi Quyên, 2005), cũng như các loài cá khác sau khi tiêu hết noãn hoàng, bống tượng bắt đầu ăn thức ăn ngoài

(thường là từ 3-4 ngày sau khi nở) Kích cỡ miệng lúc này khoảng 0,08-0,2 mm.Vì vậy thức ăn cung cấp phải phù hợp với kích cỡ miệng cá bống tượng Thức ăn người ta

thường sử dụng như: bột đậu nành, lòng đỏ trứng gà, luân trùng(Brachionus spp) …

Đến giai đoạn cá hương (1,5-2 cm), thức ăn chủ yếu của cá là chi giác

(Daphnia,Moina) Cá cũng ăn cả trùng chỉ và muỗi lắc (Chironomus) càng lớn cá càng

thích ăn thức ăn có nguồn gốc động vật Khi còn nhỏ, ở giai đoạn vừa mới hết noãn hoàng, cá vận động rất tích cực để tìm mồi Nhưng khi lớn lên hoạt động bắt mồi của cá chậm dần

Theo Cheng Phen (trích bởi Quyên, 2005), phân tích thành phần thức ăn trong dạ dày các mẫu cá bống tượng thu được ngoài tự nhiên cho thấy:

Bảng 2.1 Thành phần thức ăn trong dạ dày bống tượng

Kết quả khảo sát cho thấy cá bống tượng là loài cá có phổ thức ăn hẹp, đặc biệt cá chỉ ăn động vật

2.1.6 Đặc điểm sinh trưởng, phát triển

So vơí các loài cá khác cá bống tượng có tốc độ tăng trưởng trung bình chậm, đặc biệt là giai đoạn dưới 100 gr, từ 100 gr trở lên tốc độ tăng trưởng khá hơn

Ở giai đoạn cá bột lên cá hương, cá phải mất thời gian là ba tháng mới đạt chiều dài khoảng 3-4 cm

Từ cá hương cần phải nuôi 4-5 tháng mới đạt kích cỡ của cá giống là 100 g/con Còn để có kích cỡ 100 g/con từ lúc mới đẻ phải mất từ 7-9 tháng Trong tự nhiên, những cá còn sống sót sau khi nở phải cần khoảng một năm để có thể đạt 100-300g/con

Nếu cá giống có trọng lượng 100 g/con, để có cá thương phẩm 400g trở lên, phải mất 5-8 tháng nếu nuôi ao, 5-6 tháng nếu nuôi bè

Trong điều kiện nhiệt độ 26-30 0C, trứng cá bống tượng sau khi đẻ 25-26 giờ thì nở lúc này có chiều dài 2,5-3 mm

Sau khi nở một ngày, chiều dài cá đạt 3,8 mm, cá chuyển động thẳng đứng và từ từ buông mình xuống đáy

Loài thức ăn Số dạ dày có chứa thức ăn Tần số xuất hiện(0/0)

Cá nở sau 2 ngày, chiều dài 3,8-4 mm, mắt có sắc tố đen Xuất hiện vây ngực, cá vận động thẳng đứng

Cá 3 ngày dài 4-4,2 mm, túi noãn hoàng tiêu biến

Cá 12 ngày đã xuất hiện đầy đủ vây

Cá 18 ngày tuổi hình thành vảy và có hình dạng của cá trưởng thành

Cá 13 ngày tuổi dài khoảng 13 mm

Cá 45 ngày tuổi dài khoảng 21 mm

Cá 60 ngày tuôỉ dài khoảng 30 mm

Cá 75 ngày tuổi dài khoảng 41 mm

Cá 90 ngày tuổi dài khoảng 53 mm

2.1.7 Đặc điểm sinh sản

2.1.7.1 Phân biệt giới tính

Thông thường sau khi nuôi vỗ được 1-2 tháng, cá đã phát dục và có thể phân biệt đực cái qua quan sát hình dạng bên ngoài

Cá đực có gai sinh dục nhỏ, đầu nhọn hình tam giác

Cá cái có gai sinh dục lớn nhưng không nhọn đầu như gai sinh dục của cá đực

2.1.7.2 Tuổi và kích thước thành thục

Theo nghiên cứu của nhiều tác giả trong nước, trong tự nhiên cá bống tượng thành thục và tham gia sinh sản lần đầu sau 9-12 tháng tuổi.Thời gian tái phát dục của cá khoảng 30 ngày

Trong nuôi và cho sinh sản nhân tạo, cá có thể thành thục sớm hơn 1-2 tháng Kích cỡ cá lúc này khoảng 200 g

2.1.7.3 Mùa vụ sinh sản

Mùa vụ đẻ ngoài tự nhiên kéo dài từ tháng 3-11 Cá có hệ số thành thục thấp Cá cái thành thục chỉ đạt 1.5-2 0/0 nhưng vì trứng có kích cỡ nhỏ nên sức sinh sản cao

Nhiều tác giả nghiên cứu và thấy rằng khả năng sinh sản của mỗi cá thể là khác nhau, dao động từ 2.000-30.000 trứng, với số lượng trứng trung bình của mỗi tổ là 24.000 trứng/ tổ Mỗi kg cá cái có thể đẻ được từ 100 đến 200 ngàn trứng Mỗi cá thể cái đẻ ít nhất ba lần trong một năm

2.1.7.4 Đặc tính và môi trường sinh sản

Đến mùa sinh sản cá bống tượng thường bắt cặp và đẻ trứng dính ở ven bờ và chìm sâu trong nước, nơi có các cây cỏ thuỷ sinh hay các hang, hốc đá, các vật hình ống hay phiến gạch đặt ở dưới ao

Trứng bống tượng giống hình quả lê, có chiều dài từ 1,2-1,4 mm

Sau khi đẻ, cá đực canh tổ và tham gia ấp cùng cá cái, cá cái bơi quanh ổ trứng và dùng đuôi quạt nước tạo thành dòng chảy lưu thông để cung cấp oxy cho trứng phát triển nở thành cá con

2.2 Tình Hình Sản Xuất Giống Cá Bống Tượng

2.2.1 Trong nước

Qua nghiên cứu của nhiều tác giả trong nước thì mùa vụ sinh sản của cá bống tượng từ tháng 3-11 Tác giả Ngô Bá Thành và ctv(1988; trích bởi Quyên, 2005) đã kết luận cá đẻ từ tháng 5-6

Tan và Lam, 1973 (trích bởi Quyên, 2005), lần đầu tiên đã cho sinh sản nhân tạo cá bống tượng thành công bằng cách tiêm chế phẩm HCG với phương pháp thụ tinh ướt Phương pháp này đã cho một kết quả hết sức khả quan Tỷ lệ thụ tinh và tỷ lệ nở rất cao (90 0/0) Nhưng tất cả cá bột đã chết sau đó vài ngày

Ở Việt Nam, từ những năm 1984-1985, các trường đại học, các trung tâm nghiên cứu đã bắt đầu nghiên cứu đối tượng này Khoa thuỷ Sản Trường Đại Học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh đã nghiên cứu đặc điểm sinh học và kĩ thuật sinh sản nhân tạo (Nguyễn Văn Thạnh, 1984, Ngô Bá Thành và ctv,1988; trích bởi Quyên, 2005), ương nuôi cá bột lên cá hương giống (Nguyễn Duy Hoà và Huỳnh Thị Ngọc Anh,1994), sản xuất giống cá bống tượng tại Trà Vinh (Lâm Thị Út,1996; trích bởi Quyên, 2005), thực nghiện ương cá bống tượng(Trần Quang Hưng,1997)

Theo Nguyễn Tuần (1993; trích bởi Quyên, 2005), Khoa Thuỷ Sản Trường Đại Học Cần Thơ cũng đã nghiên cứu cá bống tượng về: hình thái, giải phẫu, đặc điểm sinh thái cá con, đặc điểm phôi, bệnh cá

Viện Nghiên Cứu Nuôi Trồng Thuỷ Sản II đã nghiên cứu: đặc điểm phân loại, đặc điểm sinh học, kỹ thuật nuôi vỗ cá bố mẹ, sinh sản nhân tạo, ương nuôi từ cá bột lên cá hương và cá giống…

Uỷ Ban Khoa Học tỉnh An Giang bước đầu thành công trong nuôi thịt, nuôi vỗ cá bố mẹ trong bè và tiến hành kích thích sinh sản nhân tạo

Ngô Bá Thành và ctv (1988; trích bởi Quyên, 2005) đã thử nghiệm sản xuất giống và ương nuôi cá bống tượng với ba loại thức ăn khác nhau Tỷ lệ sống trung bình của các lô ương từ 3-60 ngày tuổi đạt được như sau: 21,78 0/0 đối với lô cho ăn lòng đỏ trứng gà, đối với lô cho ăn bột đậu nành thì đạt 13,43 0/0, 12,15 0/0 đối với lô cho ăn thức ăn tự nhiên

2.2.2 Trên thế giới

Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố tự nhiên ảnh hưởng đến tỉ lệ sống của cá bột Rojanapittaykul (2000; trích bởi Hòa, 2006) đã thực hiện ảnh hưởng của độ mặn đối với sự thích nghi của trứng và ấu trùng ở những độ mặn khác nhau (0, 10, 20 ppt) Kết quả cho thấy rằng tỷ lệ nở đạt cao nhất khi cá được nuôi trong môi trường nước ngọt Sau 23 ngày tuổi, tỷ lệ tử vong khá cao, sau 60 ngày tuổi, ở độ mặn 10 ppt tỷ lệ tăng trưởng 1,94 cm và tỷ lệ sống đạt rất cao (96,88 0/0) Thức ăn

được sử dụng để ương cá bống tượng từ sau khi nở đến 30 ngày tuổi là Chlorella sp,

Rotifer, Artemia sp và Moina sp

Nghiên cứu mối quan hệ giữa sự phát triển của các cơ quan giác quan, miệng và ấu trùng bống tượng cho thấy ấu trùng cá bống tượng lựa chọn những thức ăn khác nhau trong suốt quá trình phát triển Aáu trùng 3 ngày tuổi bắt đầu ăn thức ăn là phiêu sinh

thực vật, sau đó là Brachionus ở giai đoạn 6 ngày tuổi, Cylops ở 7 ngày tuổi sau khi nở,

Moina ở 10 ngày sau khi nở, ấu trùng Artemia salina ở 15 ngày sau khi nở và chuyển

sang sống đáy, ở ngày tuổi 35 Điều này kết luận rằng sự thay đổi này có thể do sự phát triển của miệng và sự chuyển động của ấu trùng hơn là sự phát triển của cơ quan giác quan (Seeno và ctv, 1994; trích bởi Hòa, 2006)

Mặc dù bống tượng đã sản xuất giống thành công nhưng trên thế giới nhưng ban đầu công tác nghiên cứu gặp không ít khó khăn đặc biệt trong quá trình ương cá bột có tỉ lệ tử vong rất cao lên tới 100 0/0 (Tan (1973) và Phinal (1980), trích bởi Tavarutmaneegul và Lin, 1988) Với giá thể thích hợp, Tavarutmaneegul và Lin (1998) đã thành công trong việc thu trứng cá bống tượng và số lượng trứng thụ tinh hơn 80 0/0. Thức ăn không phù hợp cho cá bột cũng có thể làm cá chết nhiều (90 0/0) ví dụ như lòng đỏ trứng gà và luân trùng Có nhiều giải thích cho hiện tượng này: cá có thể chết đói do thức ăn không phù hợp (Tan và ctv,1973; trích bởi Hòa, 2006), hay do mật độ các hạt thức ăn (Tavarutmaneegul và Lin,1988)

Ở bống tượng cũng như các loài cá khác tỉ lệ sống thường thấp khi mới nở nhưng nếu vượt qua được giai đoạn này thì tỉ lệ sống cao hơn, cá ổn định không chết nữa Tỷ lệ sống trung bình từ 7-55 0/0 ở 30 ngày tuổi sau khi nở cá bống tượng đạt chiều dài trung bình là 1 cm (Tavarutmaneegul và Lin, 1988) Vào giai đoạn hai (từ 30-60 ngày sau khi nở), khi nuôi với mật độ 20 con /m2 thì cá tăng trưởng cao hơn và tỷ lệ sống cũng cao hơn 75-100 0/0 vơí thức ăn của chúng là Moina sp, ấu trùng của côn trùng…

Theo Nguyễn Tuần (1993; trích bởi Hòa, 2006), thì vào những năm cuối của thập niên 70, các vùng Đông Nam Á đã bắt đầu nuôi và cho đẻ nhân tạo thành công như: Indonesia(1978), Singapore(1980) và Thái Lan (1980)…

Mặc dù có nhiều cố gắng để cải thiện tỷ lệ sống của ấu trùng bống tượng ở giai đoạn nhỏ nhưng các tác giả vẫn khuyên rằng cần có sự nghiên cứu nhiều hơn nữa về mối quan hệ giữa ấu trùng và tảo (Liêm,2001; trích bởi Hòa, 2006), tập tính ăn (Tavarutmaneegul và Lin,1988) ở các giai đoạn khác nhau và môi trường thuận lợi cho ấu trùng (Tan và ctv,1973; trích bởi Hòa, 2006)

Ngoài ra, việc ương cá bột từ 2 cm đến kích cỡ cá giống vẫn còn hạn chế, chưa được nghiên cứu nhiều Cheah và ctv (1993; trích bởi Hòa, 2006) báo cáo rằng cá bột bống tượng được nuôi trong những bể ương có tảo với sự cung cấp của thức ăn sống như là: rotifer, copepoda, cladocera Bống tượng bôït 67 ngày tuổi được nuôi trong ao cá bảy màu (chưa xác định mật độ), cá bảy màu bố mẹ có thể tái sinh sản và cá bảy màu bột là mồi cho cá bống tượng Tuy nhiên, những phương pháp mô tả trên chỉ cho tỷ lệ tăng trưởng thấp, 63-287,5 g sau 16 tháng nuôi

2.3 Tình hình nuôi cá bống tượng

2.3.1 Trên thế giới

2.3.1.1 Campuchia

Hiện nay, cá bống tượng trở thành loài được mong ước nuôi của người dân vì giá cao ở thị trường Ở campuchia, cá bống tượng là một trong những loài nuôi bè chủ yếu (Bộ Thuỷ Sản, Campuchia, 2001; trích bởi Hòa, 2006) Người dân thả cá trong bè bằng tre hoặc gỗ trong hai tháng Nguồn thức ăn cho bè phụ thuộc vào nguồn thức ăn tự nhiên theo mùa có sẵn Tuy nhiên, người dân đang phải đối mặt với những khó khăn như: thiếu nguồn cá, thức ăn, kĩ thuật, công thức thức ăn, quản lý bè Sản lượng cá bống tượng từ nuôi ao là 21 tấn vào 2001 và nguồn thức ăn cung cấp vẫn chủ yếu từ tự nhiên (Bộ Thủy Sản, Campuchia, 2001; trích bởi Hòa, 2006)

2.3.1.2 Thái Lan

Dạng nuôi cá bống tượng chủ yếu ở Thái lan là nuôi trong lồng nổi ở các thuỷ vực khác nhau như: sông, hồ chứa, kênh chứa nước (Lin và kaewpaitoon, 2000; trích bởi Hòa, 2006) Cá bống tượng được nuôi thâm canh trong lồng nổi (từ 10-30 m3) làm bằng gỗ hay tre Mật độ ban đầu là 30-180 con/m2 ở giai đoạn cá giống 100g/con Cá được cho ăn cá biển một lần nỗi ngày vào lúc chiều tối Dựa vào sự di chuyển của dòng chảy, lồng di chuyển theo và chất bẩn được rửa trôi Hơn nữa, nước sông do sự tích luỹ số lượng lớn chất rắn tạo điều kiện thuận lợi cho cá ẩn mình Với 90 0/0 tỷ lệ sống, sản

löôïng caù thöông phaơm 500 g/con coù theơ ñát ñeân möùc cao 20-60 kg/m2 trong 8 thaùng (Lin vaø kaewpaitoon, 2000; trích bôûi Hoøa, 2006) Naím 1979, xuaât khaơu caù boâng töôïng cụa Thaùi Lan ñeân caùc nöôùc khaùc laø 165 taân, ñát giaù trò laø 1,5 tư ñođla Sạn löôïng ñát ñeẫn ñưnh cao 522 taân 1990 vaø giạm nhanh xuoâng 15 taân vaøo 1996 (Menasvata,2000; trích bôûi Hoøa, 2006) Tuy nhieđn, beônh vaø nguoăn gioâng laøm giạm vaø hán cheâ vieôc nuođi loaøi caù coù giaù trò cao naøy

2.3.2 Vieôt Nam

Vôùi kyõ thuaôt nuođi beø caù boâng töôïng, ngöôøi dađn ôû mieăn nam Vieôt Nam (ñaịc bieôt ôû Ñoăng Nai, Ñoăng Thaùp, Tieăn Giang) ñaõ thu ñöôïc soâ löôïng vaø lôïi nhuaôn lôùn töø loaøi caù naøy Boẫng töôïng ñöôïc nuođi trong beø coù kích thöôùc 1x1,5x1,2 m3 hay 3x4x1,5 m3 Maôt ñoô thạ töø 50-200 g caù gioâng / m2 (Loôc,2001) Caù gioẫng ñöôïc taĩm ôû noăng ñoô muoâi töø 3-4 0/0 tröôùc khi thạ Caù ñöôïc cho aín vôùi teùp, caù táp, truøng, oâc, cua hai laăn moêi ngaøy (saùng sôùm vaø chieău toâi) Sau 5-7 thaùng, caù coù theơ ñát kích côõ tređn 400 g/con Tuy nhieđn, beônh töø mođi tröôøng beđn ngoaøi laøm cho vieôc nuođi beø caù boâng töôïng súp ñoơ vaøo thaôp nieđn 90 (Hạo vaø ctv,1996; trích bôûi Hoøa, 2006)

Löông vaø ctv (2005; trích bôûi Hoøa, 2006) baùo caùo raỉng ngöôøi dađn ôû tưnh Ñoăng Nai thu ñöôïc lôïi nhuaôn cao töø nuođi caù boâng töôïng trong ngaùch ôû hoă Trò An Caù gioâng ôû kích côõ trung bình 81 g ñöôïc ñaùnh baĩt töø hoă chính, nuođi ôû maôt ñoô 960 con/ha Boâng töôïng ñöôïc nuođi keât hôïp vôùi caù cheùp (31 g), caù meø traĩng (14 g), caù meø hoa(17 g), caù traĩm coû(20 g) toaøn boô ñöôïc nuođi ôû maôt ñoô 2540 con/ha Khođng boơ sung thöùc aín vaøo hoă chöùa Söï phaùt trieơn cụa caù phú thuoôc vaøo nguoăn thöùc aín töï nhieđn trong hoă Sau 7 thaùng caù boâng töôïng ñát trung bình khoạng 353 g/con cho sạn löôïng 172 kg/ha/muøa Tyû leô soâng cụa caù boâng töôïng laø 73,7 0/0 Phađn tích kinh teâ cho thaây thu nhaôp thođ töø baùn caù, caù boâng töôïng chieâm khoạng 88 0/0

Tin gaăn ñađy nhaât töø Baùo Kinh Teâ Vieôt Nam(24 -3-2005), boâng töôïng 500-800 g/con ñöôïc baùn ngay tái choê nuođi laø 265.000 VND/kg (gaăn baỉng 16,7 USD / kg) Tôø baùo naøy cuõng noùi raỉng ngöôøi dađn ôû tưnh Caø Mau ñang chuyeơn sang nuođi trong ao Hó nuođi caù boâng töôïng (>100 g/ con) trong ao töø 5-12 thaùng vaø nguoăn thöùc aín töø thieđn nhieđn Kích thöôùc ao lôùn nhaât töø 300-400 m2, ñoô sađu 1,5-1,8 m Maôt ñođï nuođi laø 4-5 con/m2 caù ñöôïc taĩm trong nöôùc muoâi 2-3 0/0 tröôùc khi thạ caù táp cho aín vôùi tyû leô hôïp lyù Loôc (2000; trích bôûi Hoøa, 2006) ñeăø nghò tyû leô cho aín nhö sau:

Tyû leô 8-12 0/0 thöùc aín cho caù döôùi 10 g/con

Tyû leô 6-10 0/0 thöùc aín cho caù töø 10-12 g/con

Tyû leô 4- 8 0/0 thöùc aín cho caù 20-50 g/con

Tyû leô 3,5-6 0/0 thöùc aín cho caù töø 50-100 g/con

Tyû leô 3- 5 0/0 thöùc aín cho caù tređn 100 g/con

2.4 Vaøi Neùt Sô löôïc Veă Thöùc AÍín Soâng Söû Dúng Trong Quaù Trình Thí Nghieôm

Theo Kuronuma vaø Fukusho (1984, trích bôûi Hoøa, 2006), yeâu toâ cô bạn cho vieôc söû dúng thöùc aín soâng trong nuođi caù laø (1) thöùc aín ñöôïc tieđu thú hoaøn toaøn, (2) thöùc aín ñöôïc tieđu hoaù toât, giuùp cho ñoông vaôt thuyû sạn khoẹ mánh vaø phaùt trieơn bình thöôøng, (3) söï cung caâp cụa loaøi thöùc aín naøy thì tieôn lôïi veă maịt kinh teâ

Thöùc aín soẫng cho caù aín ñoông vaôt chia thaønh nhieău dáng Caù boôt cuõng coù theơ trôû thaønh thöùc aín soâng, laø moăi cho caù loùc (Das vaø ctv,1999; trích bôûi Hoøa, 2006) vaø caù boâng töôïng (Cheah vaø ctv,1994; trích bôûi Hoøa, 2006) Tröùng caù cheùp cuõng ñöôïc söû dúng nhö nguoăn thöùc aín cho caù boôt vöôïc mieông roông (Brandenburg vaø ctv,1979; trích bôûi Hoøa, 2006)

Maịc duø giaù trò cụa thöùc aín soâng trong nhu caău dinh döôõng cụa cô theơ ñoông vaôt thuyû sạn nhaôn thaây laø toât nhöng vaân ñeă thöïc teâ cụa vieôc duy trì nguoăn cung caâp ñeău ñaịn soâ löôïng ñaăy ñụ thöùc aín caăn thieât thì khoù giại quyeât Khođng deê ñeơ bạo ñạm soâ löôïng vaø chaât löôïïng thöùc aín töï nhieđn cung caâp thaønh phaăn thöùc aín hôïp lyù nhö protein, carbohydrate, lipid, vitamin….trong söï cađn ñoâi caăn thieât Soâ löôïng thöùc aín caăn ñeơ gia taíng sinh khoâi ñoông vaôt thuyû sạn thay ñoơi theo ñieău kieôn thôøi tieât, sinh vaôt thuyû sinh ñaõ trôû thaønh ñieău khoù khaín cho cođng taùc quạn lyù vaø cung caâp nguoăn thöùc aín ñeơ ñoăng boô giöõa nhu caău vaø soâ löôïng thöùc aín soâng (Pillay,1990; trích bôûi Hoøa, 2006)

Loaøi: Macrobrachium lanchesteri De Man, 1911

Teđn tieâng Anh: Riceland prawn

Teùp boø laø loái giaùp xaùc coù kích thöôùc nhoû(thođng thöôøng khođng quaù 55 mm), coù khạ naíng sinh sạn vaø hoaøn taât chu kì soâng ôû nhöõng nôi nöôùc ñóng

Teùp boø thođng thöôøng phađn boâ ôû ñoăng baỉng caùc nöôùc thuoôc vuøng AÂn Ñoô Thaùi Bình Döông,Thaùi Lan, Malaysia, Singapore,Vieôt Nam…(Xuađn,1979) Mođi tröôøng soâng cụa teùp boø tröôûng thaønh ôû nöôùc ngót vaø nöôùc lôï vôùi nhieôt ñoô töø 16-25 0 C vaø pH töø 6-7 ÔÛ Vieôt Nam, Nguyeên Vaín Xuađn (2000) chư ra raỉng teùp boø ôû Vieôt nam cuøng gioâng vôùi teùp boø

Macrobrachium lanchesteri ôû Thaùi Lan vaø Malaysia vì Zoe I cụa M lanchesteri ñöôïc

nghieđn cöùu trong phoøng thí nghieôm (Xuađn,1980) thì töông töï vôùi giai ñoán Zoe I cụa loaøi naøy ñöôïc baùo caùo bôûi Chong vaø Khoo,1988(trích bôûi Xuađn,2000) Teùp boø ñöïc coù chieău daøi toâi ña laø 65 mm vaø con caùi laø 60 mm ôû Tieăn Giang (Nguyeên Vaín Xuađn, 1979)

Tép bò được tìm thấy phổ biến ở ruộng lúa, ao, kênh rạch và các vùng nước tù đọng Kích thước con đực lớn hơn con cái Theo Nguyễn Văn Xuân, 1979 tép bò cái có chiều dài 38 mm đẻ được 236 trứng và khả năng sinh sản trung bình là 434 trứng/ g trọng lượng cơ thể Giai đoan ấu trùng diễn ra trong vòng 28-30 ngày và chiều dài của ấu trùng tép bò sau khi ấp được mô tả như sau:

Số ngày sau khi ấp Chiều dài của M lanchesteri (mm)

1-2 3,3-3,5 2-3 3,8-4 3-5 4 5-6 4-4,2

(Nguồn:NguyễnVăn Xuân,1979)

Theo Nguyễn Văn Thao và Bạch Thị Quỳnh Mai(1993; trích bởi Hưng, 1998) hàm lượng các yếu tố vi khoáng trong giáp xác cao hơn gấp nhiều lần so với cá Chúng có nhiều và đầy đủ các axit amin cần thiết và phong phú

Có nhiều cố gắng để nuôi tép bò cho mục đích thương mại (New,1995; trích bởi Hòa, 2006).Việc đánh bắt loài này đóng góp sản lượng lớn cho tổng sản lượng giáp xác

ở miền nam Việt Nam (1,5 tấn /ngày vào mùa lũ), (Nguyễn Văn Xuân,2000) Tuy nhiên,

do kích thước nhỏ, tép bò không là loài có mục đích nuôi, giá rẻ và thường được sử dụng làm mồi trong nuôi cá cảnh (Nguyễn Văn Xuân, 2000) Ở Campuchia, tép bò được tìm thấy nhiều ở ruộng lúa, không là nguồn thức ăn quan trọng nhưng sử dụng cho quá trình

chế biến tươi lẫn khô thành nước sốt

2.4.2 Cá rô phi

Tên tiếng Anh: Tilapia

z Hiện nay có ba loài chính được nuôi phổ biến ở Việt Nam la:ø

Cá rô phi đỏ Oreochromis mossambicus, được nhập vào Việt Nam năm 1953 qua

ngã Thaí Lan

Cá rô phi vằn (rô phi đài Loan Oreochromis niloticus) được nhập vào Việt Nam

năm 1974 từ Đài Loan

Cá rô phi đỏ (red tilapia), có màu hồng được nhập vào Việt Nam năm 1985 từ Malaysia

z Hình thái

Cá rô phi có thân hình hơi tím, vảy sáng bóng, có 9-12 sọc đậm song song nhau từ lưng xuống bụng Vây đuôi có màu sọc đen sậm song song từ phía trên xuống dưới và phân bố khắp vây đuôi Vây lưng có những sọc trắng chạy song song trên nền xám đen Viền vây lưng và vây đuôi có màu hồng nhạt

z Môi trường sống

Các loài cá rô phi đang nuôi hiện nay có đặc điểm sinh thái gần như nhau

y Nhiệt độ

Nhiệt độ cần thiết cho sự phát triển của cá rô phi từ 20-32 0C, thích hợp nhất từ 25-32 0 C Khả năng chịu đựng với biến đổi của nhiệt độ cũng rất cao từ 8-42 0C Cá chết rét ở 5,5 0C và bắt đầu chết cóng ở 42 0C Nhiệt độ càng thấp thì cá càng giảm ăn, ức chế tăng trưởng và tăng rủi ro nhiễm bệnh

z Dinh dưỡng

Khi còn nhỏ cá rô phi ăn sinh vật phù du (tảo và động vật phiêu sinh) là chủ yếu (cá 20 ngày tuổi dài khoảng 18 mm) Khi cá trưởng thành ăn mùn bã hữu cơ và tảo lắng

ở đáy, ấu trùng côn trùng, thực vật thuỷ sinh….Tuy nhiên, trong nuôi công nghiệp cá cũng ăn các loại thức ăn chế biến từ cá tạp, cua, ghẹ, ốc, bột cá, bột khoai mì, khoai lang, bã đậu nành, bã đậu phộng Trong thiên nhiên cá thường ăn từ tầng đáy có độ sâu từ 1-2 m

Khi trứng nở cá cái vẫn tiếp tục bảo vệ con trong miệng khoảng 5-7 ngày sau đó Khi đó cá cái ăn mồi trở lại để chuẩn bị cho lần đẻ sau Chu kì sinh sản của cá cái khoảng 30-35 ngày Cá có thể đẻ từ 10-12 lứa/ năm ở miền Nam

Loài: Hypophthalmichthys harmandi, Sauvage

Hypophthalmichthys molitrix, C & V

Tên tiếng Anh: Silver carp

z Ở nước ta có hai loài cá mè trắng là

Cá mè trắng Việt Nam (Hypophthalmichthys harmandi, Sauvage)

Cá mè trắng Trung Quốc (Hypophthalmichthys molitrix, C & V)

z Hình thái

Thân cá dẹp bên, có màu trắng, phần lưng có màu sẫm hơn, bụng có màu trắng bạc Đầu lớn, mắt thấp Mõm tù ngắn Miệng hướng trên Khoảng cách hai ổ mắt rộng Mắt tự do, không màng da che Màng mang rộng, lược mang rất dài

z Môi trường sống

Cá mè trắng sống ở tầng giữa và trên Nhanh nhẹn Cá thường đi theo đàn Cá sống nhiều ở các đầm, hồ, ruộng trũng Nhiệt độ nước từ 22-300 C, thích hợp nhất 24-28

0 C Độ pH 7-7,5, hàm lượng oxy 5-7 mg/l

z Dinh dưỡng

Sau khi nở 3-4 ngày, cá bộït dài 6-7 mm, thức ăn chủ yếu là động vật phù du Sau 5-6 ngày, lược mang của cá bắt đầu xuất hiện, cá ăn thêm thực vật phù du Chuyển sang ăn hẳn thực vật phù du khi cá đạt chiều dài 3-4 cm Cá trưởng thành thức ăn chủ yếu là thực vật phù du

z Sinh sản

Cá mè trắng Việt Nam thường thành thục khi cá đạt 3 tuổi Mùa vụ sinh sản của cá mè trắng Việt Nam trong tự nhiên từ cuối tháng 4 và kết thúc vào cuối tháng 6 Trong sinh sản nhân tạo, giữa tháng 4 cá có thể đẻ

z Sinh trưởng

Ở điều kiện tự nhiên cá mè trắng Việt Nam lớn rất nhanh Theo kết quả điều tra của Viện Nghiên Cứu Nuôi Trồng Thuỷ Sản I

Cá 1 tuổi dài 35,1-38 cm, nặng 785-885 g

Cá 2 tuổi dài 43,3-43,5 cm, nặng 1404-1532 g

Cá 3 tuổi dài 47,9-50,5 cm, nặng 1939-2027 g

Cá 4 tuổi dài 53,7-54,1 cm, nặng 595-3011 g

Cá 5 tuổi dài 56,1-59,6 cm, nặng 3238-4465 g

Cá 6 tuổi dài 50-67 cm, nặng 4500-6000 g

Hình 2.2 Mè trắng sử dụng trong thí nghiệm

2.5 Mối Quan Hệ Giữa Mồi và Vật Chủ

2.5.1 Hoạt động ăn mồi

Pillay(1991; trích bởi Hòa, 2006) cho rằng một người có thể quan sát chính xác tập tính ăn mồi của các loài cá với các loại thức ăn như thực vật phù du, động vật phù

du, tảo, nhuyễn thể, giáp xác, cá…Một hay nhiều loại thức ăn có thể sử dụng cùng lúc Thức ăn bao gồm một chuỗi các mối liên hệ từ nghiên cứu đến thực tiễn, thông qua khám phá và định danh, để bắt và tiêu hoá (Howell,1998; trích bởi Hòa, 2006) Tác giả cũng chỉ ra các giai đoạn phát triển và kích thước cơ thể là yếu tố quyết định trong tập tính ăn mồi của cá con, ngoài ra khả năng nhận biết và bắt thức ăn, khoảng kích cỡ thức ăn có thể chấp nhận được

2.5.2 Hoạt động tìm kiếm và khám phá mồi

Khả năng tìm mồi phụ thuộc vào vận tốc tìm kiếm và khoảng cách từ mồi được trông thấy của cá Blaxter (1969; trích bởi Hòa, 2006) cho rằng khoảng cách xác định mồi phụ thuộc vào sự di chuyển của cá, sự định hướng của nó liên quan đến mắt, nền đáy, xung quanh, và sự chiếu sáng Và lượng mồi tìm được mỗi giờ trong quá trình ăn, khoảng đường tìm mồi, cũng khác nhau giữa các loài Liêm (2001; trích bởi Hòa, 2006)

nhận thấy cá bống tượng ở 10 ngày đầu thích ăn Brachionus có kích thước nhỏ và vận

tốc bơi chậm, điều này phù hợp với vận tốc bơi của ấu trùng bống tượng Sau đó Cyclops là sự lựa chọn của ấu trùng, có thể vì sự hoạt động liên tục của Cyclops và sự tập trung của chúng dưới đáy bể làm cho ấu trùng dễ dàng gặp mồi

2.5.3 Kích cỡ, màu sắc và hình dạng mồi

Dendrinos và ctv (1984, trích bởi Hòa, 2006) nhận thấy sự tương phản giữa màu sắc của mồi và nền đáy sẽ ảnh hưởng đếâùn khả năng nhìn thấy của cá rõ rệt Điều này cũng có nghĩa là nhiều mồi sống giống nhau cho ăn ở mật độ cao trong điều kiện nuôi sẽ dẫn tới sự bối rối của cá và giảm hiệu quả ăn mồi (Howell,1998; trích bởi Hòa, 2006) Mối quan hệ rõ ràng giữa kích thước ấu trùng và chiều rộng của mồi được tiêu hoá là bằng chứng chứng tỏ ấu trùng cá có sự lựa chọn kích cỡ mồi Barnable (1990; trích bởi Hòa, 2006) báo cáo mối quan hệ giữa chiều dài ấu trùng nhiều loài cá nước ngọt và sự tiêu hoá mồi là lựa chọn đầu tiên Ví dụ, cá chép bột (6-7 mm) ăn phiêu sinh động 100-300µm, dài 4,5-5,5 mm tiêu hoá phiêu sinh động 50-100 µm Stradmeyer (1989) chứng minh thức ăn nhỏ và dài kích thích sự ăn mồi nhiều hơn của cá hồi Đại Tây Dương hơn là hình tròn Liêm (2001; trích bởi Hòa, 2006) cũng xác định Cyclops dài và ốm kích thích phản ứng từ ấu trùng cá bống tượng

2.5.4 Sự tiêu hoá và mật độ mồi

Sự tăng trưởng của cá con là tối đa khi tỉ lệ tiêu hoá mồi gia tăng với mật độ mồi tối đa (Kamler,1992; trích bởi Hòa, 2006) Rabe và ctv (2000; trích bởi Hòa, 2006) cũng nhận thấy thói quen ăn và sự phong phú mồi là các yếu tố có ý nghĩa quan trọng quyết định tỉ lệ sống của cá khi còn nhỏ Qin và Fast (1997; trích bởi Hòa, 2006) thấy mật độ thấp của động vật đáy không xương sống làm giảm tỉ lệ tăng trưởng của cá lóc đen

(Channa striatus) khi cá chuyển hướng từ động vật phiêu sinh sang động vật đáy Tuy nhiên, tỉ lệ tăng trưởng của ấu trùng cá bơn (Glyptocephalus cynoglossus) không ảnh

hưởng bởi sự thay đổi mật độ mồi Điều này có thể do sự thích nghi của giai đoạn ấu trùng kéo dài (Rabe và ctv,2000; trích bởi Hòa, 2006)

III VAÔT LIEÔU VAØ PHÖÔNG PHAÙP NGHIEĐN CÖÙU

3.1 Thôøi Gian vaø Ñòa Ñieơm Thöïc Hieôn Ñeă Taøi

Ñeă taøi ñöôïc thöïc hieôn töø thaùng 2 ñeẫn thaùng 7 naím 2006, tieân haønh tái Trái Thöïc Nghieôm Khoa Thuyû Sạn Tröôøng Ñái Hóc Nođng Lađm TPHCM

3.2 Vaôt Lieôu Thí Nghieôm

3.2.1 Ñoâi töôïng nghieđn cöùu

Ñeă taøi thöïc hieôn vôùi ñoâi töôïng laø caù boâng töôïng gioâng coù tróng löôïng trung bình laø 0,49 g; 0,73 g; 1,14 g; 1,35 g; 1,36 g; 2,01g; 2,96 g; 4,31 g ñöôïc mua tái trái gioâng baùc Taùm Tieâu, xaõ Bình Ñöùc, huyeôn Chađu Thaønh, tưnh Tieăn Giang

3.2.2 Dúng cú vaø nguyeđn vaôt lieôu thí nghieôm

Caù boâng töôïng mua veă ñöôïc döôõng trong beơ xi maíng 1mx2mx0,5m ñöôïc caâp nöôùc saün tröôùc moôt ngaøy vôùi giaù theơ laø lúc bình vaø laù chuoâi nhaỉm táo choê aơn naâp cho caù boâng töôïng

Sau vaøi ngaøy, tieân haønh löïa chón caù ñem leđn beơ kính 0,4 m x 0,6 m x 0,45 m ñaõ caâp nöôùc saün vôùi möïc nöôùc khoạng 40 cm

Moăi beơ kính ñöôïc thạ moôt cúc ñaù bót nhaỉm ñạm bạo ñụ haøm löôïng oxy cho caù, beơ ñöôïc che toâi xung quanh baỉng vại ñen daøy Múc ñích che vại ñeơ caù deê baĩt moăi do caù boâng töôïng voân hoát ñoông nôi toâi vaø traùnh ngöôøi qua lái ạnh höôûng ñeân hoát ñoông aín moăi cụa ca.ù

Ñoâi vôùi caù boôt meø traĩng, caù boôt rođ phi chuùng tođi cho vaøo beơ compsite coù súc khí ñeơ öông nuođi

Ngoaøi ra coøn coù caùc dúng cú thí nghieôm nhö: vôït löôùi, maùy ño pH (HANNA Instrument), nhieôt keâ thuyû ngađn, cađn ñieôn töû 4 soâ lẹ, heô thoâng súc khí, oâng siphon cheùn nhöïa ñeẫm caù, muoêng, thau, cađn 200g, cađn phađn tích, giaây kẹ ođly.…

Hình 3.1 Dãy bể thí nghiệm

3.3 Phương Pháp Bố Trí Thí Nghiệm

Đề tài được thực hiện gồm nhiều thí nghiệm ngắn ngày trên các kích cỡ bống tượng giống khác nhau với các loại mồi là cá bột rô phi, cá bột mè trắng, tép bò khác nhau để xác định lượng mồi ăn

Cá bột rô phi sau khi mua về được thuần trong bể composite có thể tích khoảng 2

m3 với được sục khí liên tục bằng một cục đá bọt

Cá bột mè trắng được thuần trong bể composite 1,5 m3 khoảng 2 ngày cho thích hợp với điều kiện mới Mỗi ngày được cho ăn bằng lòng đỏ trứng gà được cà qua lưới có mắt lưới 200 µm

Tép bò sau khi được bắt từ ao về phân cỡ cho phù hợp với mỗi thí nghiệm thả vào bể kiếng có sục khí để dự trữ

Mỗi thí nghiệm được bố trí ngẫu nhiên giữa các nghiệm thức nhằm đảm bảo tính chính xác cho thí nghiệm và được cho mồi vào ngày trước, tiến hành đếm số mồi ăn sau

24 giờ, bổ sung đủ số lượng Lặp lại tương tự ở các ngày sau

Trước khi bố trí thí nghiệm, chúng tôi cân, đo chiều dài và đo kích cỡ miệng ở 27 con trước khi bố trí thí nghiệm(30 0/0 tổng số cá bố trí)

Mỗi bể kính gồm 10 cá bống tượng tương đồng về kích thước, cân nặng được bố trí ngầu nhiên

Sau mỗi 15 ngày thí nghiệm chúng tôi lựa lại cá tương đồng về kích cỡ để bố trí cho các thí nghiệm tiếp theo Chúng tôi tiến hành đo chiều dài, cân nặng và kích cỡ miệng ngầu nhiên ở 27 cá bống tượng này (mỗi bể 3 con)

3.3.1 Phương pháp đo chiều dài, kích thước miệng cá bống tượng

Chúng tôi dựa theo công thức đo kích thước miệng cá bột của tác giả Shirota(1970, trích bởi Dabrowski và ctv,1984)

MH= √2 xAB

Theo công thức này, miệng cá được căng ra sao cho góc mở bằng 900 Đo lấy chiều dài hàm trên AB kích thước miệng MH =√2 x AB Để đo chiều dài hàm trên chúng tôi dùng thước trắc vi vật kính được hiệu chỉnh bằng trắc vi thị kính Theo Shirota cỡ thức ăn của cá bột cho phép là ½ MH

3.3.2 Ảnh hưởng của mật độ tép bò đến lượng mồi ăn của bống tượng

Chúng tôi bố trí thí nghiệm về mật độ tép bò để xác định số lượng mồi tối ưu mà bống tượng ăn được Thí nghiệm trên ba kích cỡ bống tượng

Bảng 3.1 Kích cỡ bống tượng trong thí nghiệm mật độ tép bò

Trọng lượng (g) Chiều dài (cm) Cỡ miệng (mm) 0,49 ± 0,012 3,62 ± 0,027 3,54 ± 0,051 1,14 ± 0,017 4,64 ± 0,025 4,57 ± 0,051 2,96 ± 0,029 6,36 ± 0,029 6,43 ± 0,013

MH

B

A

Hình 3.2 Bống tượng 0,49 g Hình 3.3 Bống tượng 1,14 g

Hình 3.4 Bống tượng 2,96 g

Thí nghiệm về mật độ tép bò chúng tôi xác định lượng mồi ăn của ba cỡ bống tượng trên khi cho các số lượng tép bò khác nhau: 100, 200, 300 mồi đối với bống tượng 0,49 và 1,14 g và các mật độ 200, 300, 400 tép bò đối với bống tượng 2,96 g

Thí nghiệm được làm trong 3 ngày, gồm 3 nghiệm thức, mỗi nghiệm thức lặp lại

3 lần Số lượng mồi tép bò mà bống tượng ăn được xác định trong 24 h

Đối tượng mồi cho cá bống tượng là tép bò có chiều dài trung bình là1,37 cm, nặng 14,52 mg, có bề rộng 1,48 mm được bố trí ngẫu nhiên vào 9 bể kính

Hình 3.5 Bố trí tép bò trong bể

3.3.3 Sự lựa chọn cỡ mồi tép bò của bống tượng

Thí nghiệm xác định lượng mồi ăn của hai cỡ bống tượng 0,49 g và1,14 g khi cho kết hợp 200 tép bò nhưng ở hai kích cỡ: tép bò có chiều dài trung bình là1,02 cm, nặng 8,71 mg, có bề rộng 1,21 mm và tép bò có chiều dài trung bình là1,37 cm, nặng 14,52

mg, có bề rộng 1,48 mm để xác định sự lựa chọn của bống tượng giữa hai cỡ tép bò

Thí nghiệm được làm trong 3 ngày, gồm 1 nghiệm thức lặp lại 3 lần

Ngoài ra, còn thực hiện thí nghiệm tương tự ở bống tượng 2,96 g nhưng ở sự kết hợp 300 tép bò hai kích cỡ: tép bò có chiều dài trung bình là1,02 cmvà tép bò 1,37 cm

Hình 3.6 Tép bò 1.02 cm

Hình 3.7 Tép bò 1,37 cm

3.3.4 Ảnh hưởng của chế độ nhịn đói tép bò một ngày lên lượng mồi ăn của bống

tượng

Bảng 3.2 Kích cỡ bống tượng trong thí nghiệm về chế độ nhịn đói tép bò

Trọng lượng (g) Chiều dài (cm) Cỡ miệng (mm) 0,73 ± 0,02 3,75 ± 0,055 3,54 ± 0,049 1,36 ± 0,015 4,85 ± 0,022 4,97 ± 0,025 4,31 ± 0,054 7,03 ± 0,036 7,42 ± 0,602

ở bống tượng 4,31 g với mật độ 400 tép bò

Thí nghiệm được làm trong 6 ngày

Gồm 2 nghiệm thức, mỗi nghiệm thức lặp lại 3 lần

• Nghiệm thức 1: cho cá bống tượng ăn tép bò liên tục trong 6 ngày, lặp lại 3 lần

• Nghiệm thức 2: ngày thứ nhất cho cá bống tượng nhịn đói, ngày thứ hai cho ăn đủ mật độ tép bò, lặp lại 3 lần trong 6 ngày ở 3 bể

3.3.5 Aûnh hưởng của mật độ rô phi đến lượng ăn mồi của bống tượng

Thí nghiệm xác định lượng mồi ăn của cá bống tượng 0,49 và1,14 g khi cho các số lượng mồi rô phi khác nhau: 200, 300, 400 mồi và các mật độ 500, 600, 700 ở bống tượng 2,96 g

Thí nghiệm được làm trong 3 ngày

Gồm 3 nghiệm thức, mỗi nghiệm thức lặp lại 3 lần

Đối tượng mồi cho cá bống tượng là cá rô phi bột 7 ngày tuổi có chiều dài trung bình là 0,89 cm, nặng 6,46 mg, có bề rộng 1,44 mm được bố trí ngẫu nhiên vào 9 bểû kính

3.3.6 Sự lựa chọn cỡ mồi rô phi của bống tượng

Xác định lượng mồi ăn của cá bống tượng 0,49 g và1,14 g khi cho kết hợp 300 cá rô phi nhưng ở hai kích cỡ: cá rô phi bột 7 ngày tuổi có chiều dài trung bình là 0,89 cm, nặng 6,46 mg, có bề rộng 1,44 mm và cá rô phi bột 15 ngày tuổi có chiều dài trung bình là1,25 cm, nặng 21,15 g, có bề rộng 2.46 mm Và tăng mật độ kết hợp 600 cá rô phi ở hai kích cỡ đối với bống tượng 4,31 g

Thí nghiệm được làm trong 3 ngày

Gồm 1 nghiệm thức lặp lại 3 lần

Hình 3.13 Rô phi 0,89 cm và rô phi 1,25 cm

3.3.7 Aûnh hưởng của chế độ nhịn đói rô phi một ngày lên lượng mồi ăn của bống

tượng

Xác định số lượng mồi ăn của bống tượng 0,73 g và 1,36 g khi cho cá bống tượng nhịn đói một ngày với đối tượng mồi là 400 cá rô phi bột 7 ngày tuổi có chiều dài trung bình là 0,89 cm, nặng 6,46 mg, có bề rộng 1,44 mm Thực hiện mật độ 600 rô phi ở chế độ nhịn đói một ngày đối với bống tượng 2,96 g

Gồm 2 nghiệm thức, mỗi nghiệm thức lặp lại 3 lần

Nghiệm thức 1: cho cá bống tượng ăn rô phi bột liên tục trong 6 ngày, lặp lại 3 lần

Nghiệm thức 2: ngày thứ nhất cho cá bống tượng nhịn đói, ngày thứ hai cho ăn đủ mật độ rô phi, lặp lại 3 lần trong 6 ngày ở 3 bể

3.3.8 Sự lựa chọn các loại mồi

3.3.8.1 Sự kết hợp giữa rô phi và mè trắng

Đầu tiên là thí nghiệm xác định lượng mồi ăn của cá bống tượng 1,36 g, chiều dài

4,85 cm, cỡ miệng 4,97 mm khi cho cá mè trắng bột có chiều dài trung bình là 0,72 cm, nặng 1,17 mg, có bề rộng 1,08 mm kết hợp với rô phi bột 7 ngày tuổi có chiều dài trung bình là 0,89 cm, nặng 6,46 mg, có bề rộng 1,44 mm ở các số lượng khác nhau

Thí nghiệm được làm trong 3 ngày, gồm 3 nghiệm thức, mỗi nghiệm thức lặp lại

2 lần

• Nghiệm thức 1: 600 mè trắng+300 rô phi

• Nghiệm thức 2: 700 mè trắng+300 rô phi

• Nghiệm thức 3: 700 mè trắng+400 rô phi

Sau đó thực hiện thí nghiệm xác định lượng mồi ăn của cá bống tượng 2,01 g, có chiều dài trung bình là 5,76 cm, kích cỡ miệng 5,53 mm trong sự kết hợp giữa cá mè trắng bột có chiều dài trung bình là 0,72 cm, nặng 1,17 mg, có bề rộng 1,08 mm với rô phi bột 7 ngày tuổi có chiều dài trung bình là 0,89 cm, nặng 6,46 mg, có bề rộng 1,44

mm ở các số lượng khác nhau để xem sự chọn lựa mồi của bống tượng giữa rô phi và mè trắng

Thí nghiệm cũng được làm trong 3 ngày, gồm 3 nghiệm thức, mỗi nghiệm thức lặp lại 2 lần

• Nghiệm thức 1: 500 mè trắng+300 rô phi

• Nghiệm thức 2: 400 mè trắng+300 rô phi

• Nghiệm thức 3: 300 mè trắng+400 rô phi

Hình 3.14 Sự kết hợp của rô phi và mè trắng trong bể bống tượng

3.3.8.2 Sự kết hợp giữa rô phi và tép bò

Gồm ba thí nghiệm ở ba cỡ bống tượng 0,73 g; 1,36 g và 4,31 g để so sánh về sự lựa chọn đối tượng mồi của ba cỡ bống tượng này Sự kết hợp giữa tép bò có chiều dài trung bình là 1,02 cm, nặng 8,71 mg, có bề rộng 1,21 mm với cá rô phi bột 7 ngày tuổi có chiều dài trung bình là 0,89 cm, nặng 6,46 mg, có bề rộng 1,44 mm ở các số lượng khác nhau

Mỗi thí nghiệm được làm trong 3 ngày, gồm 2 nghiệm thức, mỗi nghiệm thức lặp lại 2 lần

Mật độ kết hợp ở bống tượng 0,73 g:

• Nghiệm thức 1: 200 tép bò+200 rô phi

• Nghiệm thức 2: 200 tép bò+300 rô phi

Mật độ kết hợp ở bống tượng 1,36 g:

• Nghiệm thức 1: 200 tép bò+300 rô phi

• Nghiệm thức 2: 200 tép bò+400 rô phi

Mật độ kết hợp ở bống tượng 4,31 g:

• Nghiệm thức 1: 300 tép bò+ 600 rô phi

• Nghiệm thức 2: 300 tép bò+700 rô phi

Hình 3.15 Sự kết hợp tép bò và rô phi trong bể

3.3.9 Các Chỉ Tiêu Theo Dõi

Chúng tôi đo pH mỗi ngày vào buổi sáng cùng lúc với đo nhiệt độ

3.3.9.2 Chỉ tiêu theo dõi trong thí nghiệm

Số lượng mồi ăn (con) = tổng số lượng thả vào ban đầu – số lượng mồi còn lại trong bể

Sự lựa chọn mồi E (Selectivity Index) (Ivlev,1961, trích bởi Weatherley và Gill,

1987 )

E = (ri – pi) / (ri+ pi)

Trong đó

ri :tỷ lệ loại thức ăn i bị ăn trong tổng số mồi bị ăn

pi : tỷ lệ loại thức ăn i ban đầu trong tổng số thức ăn ban đầu

Chỉ số Selectivity Index có giá trị từ dương đến âm Nếu giá trị dương chứng tỏ rằng bống tượng chọn loại mồi này, nếu âm thì cá không chọn Còn giá trị bằng 0 thì bống tượng chọn loại mồi đó mang tính chất ngẫu nhiên

3.4 Phương Pháp Xử Lý Số Liệu

Số liệu được xử lý bằng phần mềm Stagraphics 7.0, theo trắc nghiệm LSD, thiết lập bảng ANOVA để so sánh sự khác nhau giữa các nghiệm thức

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

4.1 Chỉ Tiêu Chất Lượng Nước Theo Dõi

Bảng 4.1 Nhiệt độ và pH trong quá trình thí nghiệm

Nhìn chung, nhiệt độ và pH ở các thí nghiệm không biến động nhiều vẫn nằm trong giới hạn cho sự phát triển bình thường của cá bống tượng

4.2 Ảnh Hưởng của Mật Độ Tép Bò đến Lượng Mồi Ăn của Bống Tượng

Điều quan trọng nhất trong dinh dưỡng thuỷ sản là tránh lãng phí thức ăn Lãng phí thức ăn không những tổn thất về kinh tế mà còn làm ô nhiễm nguồn nước, giảm lượng oxy hoà tan, gia tăng vi khuẩn có hại Thông thường cá được cho ăn với lượng thức ăn mà chúng có thể tiêu hoá nhanh (thường nhỏ hơn 25 phút) Thậm chí với sự quản lý thức ăn cẩn thận, việc cho ăn sẽ kết thúc khi thấy dư thừa Do đó biết được mật độ vừa

đủ cho cá là điều mà người nuôi trồng thuỷ sản luôn luôn quan tâm

Bảng 4.2 Lượng tép bò ở các mật độ khác nhau bị ăn bởi một cá bống tượng

Mật độ tép bò(con/bể)

Kích cỡ bống tượng 100 200 300 400 0,49 g 2,90 a

Ghi chú: những giá trị a, b của các nghiệm thức trên cùng một hàng ngang hoặc x,

y hàng dọc nếu chứa những kí tự giống nhau thì sai khác không có ý nghĩa ở mức độ tin cậy 95 %

Bảng 4.2 cho thấy ở bống tượng có trọng lượng trung bình là 0,49 g thì số lượng mồi ăn ở mật độ 200 và 300 sai khác không có ý nghĩa thống kê(P>0,05) nhưng cùng sai khác có ý nghĩa về mặt thống kê với mật độ 100 (P <0,05) Khi tăng mật độ lên 200 thì sức ăn của bống tượng tăng nhưng tăng lên 300 thì bống tượng ăn nhiều hơn không rõ rệt Ở mật độ 200 là đủ cho nhu cầu của bống tượng nên khi tăng thêm mật độ 300 thì sức ăn của bống tượng không thể tăng thêm được nữa Việc bắt mồi không tăng khi mật độ mồi cao có thể do chất thải của mồi sống làm cho chất lượng nước xấu đi hoặc do liên quan đến khả năng bắt mồi giảm của cá điều mà Laurel và ctv (2001, trích bởi Shelby

27,1 26,24 26,65 7,01 6,31