skkn phương pháp tổ chức trò chơi học tập nhằm nâng cao hiệu quả bài dạy trong môn toán lớp 1 ở trường tiểu học nguyễn văn trôi, thành phố thanh hóa

Cùng với kinh nghiệm trong những năm trực tiếp giảng dạy ở lớp 1, quanghiên cứu, tìm tòi, thu thập và tham khảo đồng nghiệp, tôi mạnh dạn chọn viết đề tài: “Phương pháp tổ chức trò chơi

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Phát triển trí tuệ cho học sinh Tiểu học là một trong những vấn đề được quantâm hàng đầu của hầu hết các quốc gia, của các bậc phụ huynh và các thầy côgiáo Cùng với tất cả các môn học khác trong chiến lược phát triển toàn diện, cóthể nói Toán học đóng một vai trò hết sức quan trọng, nó rèn luyện cho các emkhông chỉ đơn thuần là tính toán mà điều chủ yếu là năng lực tư duy Chính bởi

tư duy sâu sắc mà các em mới có thể nhanh nhẹn, nhạy bén hơn trong nhiều mônhọc khác Rèn luyện toán học không có nghĩa đơn giản là kì vọng các em trởthành những nhà toán học mà chính là rèn luyện cho các em trở nên linh hoạthơn khi tiếp cận những vấn đề trong nhà trường hoặc giải quyết bất cứ một vấn

đề nào trong thực tiễn cuộc sống

Môn Toán có tầm quan trọng to lớn, có khả năng giáo dục trong việc rènluyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận logic, thao tác tư duy cầnthiết để nhận thức thế giới hiện thực như: trừu tượng hóa, khái quát hóa, khảnăng phân tích tổng hợp, so sánh, dự đoán, chứng minh Môn Toán còn gópphần giáo dục lí trí và những đức tính tốt như: trung thực, cần cù, chịu khó, ýthức vượt khó khăn, tìm tòi sáng tạo và nhiều kĩ năng tính toán cần thiết để conngười phát triển toàn diện, hình thành nhân cách tốt đẹp cho con người lao độngtrong thời đại mới

Đối với môn Toán ở Tiểu học, nếu giáo viên chỉ truyền đạt, giảng giải theotài liệu có sẵn, theo sách giáo khoa, theo hướng dẫn và thiết kế bài dạy một cáchmáy móc, giáo viên áp đặt, thông báo kiến thức có sẵn thì sẽ làm cho học sinhhọc tập một cách thụ động Điều đó sẽ khiến cho việc học tập của các em diễn ramột cách đơn điệu, tẻ nhạt dẫn đến kết quả học tập không cao Đó là một trongnhững nguyên nhân gây cản trở việc đào tạo các em thành những con ngườinăng động, tự tin, sáng tạo sẵn sàng thích ứng với những đổi mới diễn ra hàngngày

Mặt khác, học sinh Tiểu học có trí thông minh khá nhạy bén, sắc sảo, có óctưởng tượng phong phú Đó là tiền đề tốt cho sự phát triển tư duy toán học.Nhưng các em cũng rất dễ bị phân tán, rối trí nếu bị áp đặt, căng thẳng hay quátải Hơn nữa, học sinh ở bậc Tiểu học nói chung, học sinh lớp 1 nói riêng đangtrong giai đoạn phát triển cơ thể hay nói cụ thể hơn là các hệ cơ quan chưa hoànthiện vì thế sức dẻo dai của cơ thể còn thấp; một mặt trẻ vừa chuyển từ môitrường vui chơi là chủ yếu sang môi trường học tập đòi hỏi sự chú ý cao cho nêntrẻ khó có thể ngồi lâu trong phòng học cũng như tập trung chú ý vào bài họctrong một thời gian dài Và đặc biệt ở lứa tuổi lớp 1 các em chóng nhớ nhưng lạimau quên

Học sinh lớp 1 khi học Toán, về kiến thức bước đầu cần nắm được một sốkiến thức cơ bản, đơn giản về đếm, đọc viết, so sánh các số trong phạm vi 100,cộng, trừ không nhớ trong phạm vi 100 Yêu cầu với các em khi học toán lớp 1

là, có thể nhận biết các số, biết đọc chúng và viết chúng thành thạo Vì thế, cầnchú ý một số phương pháp phát triển tư duy và hứng thú học toán cho trẻ độ ởtuổi này; cần nhận thức được độ dài và đo độ dài trong phạm vi 20cm, biết xem

đồng hồ, biết một số hình cơ bản (vuông, tròn, tam giác,…), biết giải toán có lờivăn.

Về kĩ năng: Các bạn nhỏ khi mới bước vào học toán lớp 1 sẽ hình thành và

rèn luyện các kĩ năng đọc, viết, đếm, so sánh các số trong phạm vi 100; Các em phải rèn luyện kĩ năng về cộng, trừ không nhớ trong phạm vi 100, đo vàước lượng độ dài đoạn thẳng, nhận biết hình vuông hình tam giác, hình tròn,điểm , đoạn thẳng

Qua quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy muốn các em học tốt môn Toán trướchết phải tạo cho các em những say mê hứng thú với môn học Để làm được điều

đó, người giáo viên luôn phải biết tổ chức, hướng dẫn để học sinh tự tìm tòi, chủđộng chiếm lĩnh kiến thức Kiến thức toán lớp 1 đơn giản, rất gần gũi với họcsinh nên việc dạy toán phải gắn liền với thực tế, gần với cuộc sống thực của họcsinh Giáo viên hướng dẫn để học sinh từ những vốn kinh nghiệm đã có hìnhthành những kiến thức mới một cách nhẹ nhàng tự nhiên Động viên học sinhtập suy nghĩ, tập nói, tập diễn đạt theo cách của riêng mình Con đường hìnhthành kiến thức với học sinh lớp 1 hiệu quả nhất là bắt đầu với các hoạt độngthao tác bằng tay, với các vật thật, hoạt động trên mô hình, hoạt động ngôn ngữ,cuối cùng là hoạt động trí óc Ngoài ra việc sử dụng các trò chơi học tập tronggiờ học Toán là hết sức cần thiết và có ích Nó giúp HS thay đổi động hình hoạtđộng, chống mệt mỏi căng thẳng trong học tập, tăng cường khả năng luyện tậpthực hành và vận dụng nhanh các kiến thức đã học; ghi nhớ nội dung kiến thứcmột cách tự nhiên theo kiểu học mà chơi, chơi mà học Từ đó giúp cho học sinhnhớ lâu, hiểu kỹ và vận dụng linh hoạt trong đời sống, học tập Và cũng qua đóphát triển hứng thú, tập thói quen tập trung, tính độc lập, ham hiểu biết và khảnăng suy luận cho hoc sinh Thông qua các trò chơi học tập đó giúp học sinh tựtin hơn khi giao tiếp cũng như trong các hoạt động sinh hoạt hàng ngày

Cùng với kinh nghiệm trong những năm trực tiếp giảng dạy ở lớp 1, quanghiên cứu, tìm tòi, thu thập và tham khảo đồng nghiệp, tôi mạnh dạn chọn viết

đề tài: “Phương pháp tổ chức trò chơi học tập nhằm nâng cao hiệu quả bài

dạy trong môn Toán lớp 1.”để nghiên cứu, nhằm giúp học sinh bớt căng thẳng,

phát huy tính tích cực, sôi nổi và đạt hiệu quả cao sau mỗi giờ học

1.2 Đối tượng nghiên cứu

Một số phương pháp tổ chức trò chơi học tập nhằm nâng cao hiệu quả bàidạy trong môn Toán lớp 1

Học sinh lớp 1H trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi năm học 2017-2018

1.3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp phỏng vấn

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp phân tích và tổng hợp kinh nghiệm

- Phương pháp thực nghiệm

2 NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lí luận về việc tổ chức trò chơi học tập trong môn Toán lớp 1.

- Trò chơi học tập là trò chơi có nội dung gắn với nội dung bài học và phục

vụ cho mục đích học tập, giúp học sinh khai thác vốn kinh nghiệm bản thân

- Trò chơi học tập giúp rèn luyện trí tuệ lẫn phẩm chất đạo đức cho học sinh

- Làm thay đổi hình thức hoạt động học tập

- Làm cho không khí học tập trong lớp được thoải mái và dễ chịu hơn

- Làm cho quá trình học tập trở thành một hình thức vui chơi hấp dẫn,

- Giúp học sinh củng cố và hệ thống hóa kiến thức, đồng thời phát triển vốnkinh nghiệm mà các em đã tích lũy được thông qua hoạt động

- Rèn luyện các kĩ năng, kĩ xảo

- Thúc đẩy hoạt động trí tuệ

- Rèn luyện và nâng cao các tố chất nhanh, mạnh, bền, khéo giúp học sinhphát triển thể lực

- Rèn luyện các giác quan

- Học sinh được phát triển óc sáng tạo, lòng kiên trì, dũng cảm vượt khó

- Học sinh thấy vui, nhanh nhẹn, cởi mở hơn; tiếp thu tự giác và tích cựchơn

2.2 Thực trạng:

2.2.1 Vài nét về trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi:

Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi nằm trên địa bàn phường Ngọc Trạo,ngay trung tâm thành phố Nhà trường nhiều năm liền đạt danh hiệu trường tiêntiến cấp thành phố, cấp tỉnh Trong năm học 2016 – 2017 trường vinh dự đượcnhận cờ thi đua của chính phủ, bằng khen của Bộ giáo dục và đào tạo Nhàtrường có truyền thống dạy – học tốt, đội ngũ cán bộ giáo viên yêu nghề mếntrẻ, năng động, sáng tạo, có bề dạy kinh nghiệm trong giảng dạy Hiện tại cơ sởvật chất nhà trường đã được đầu tư xây dựng khang trang, đầy đủ; các phònghọc và phòng chức năng được trang trí sinh động, gần gũi với các học sinh

2.2.2 Thực trạng việc dạy môn Toán lớp 1 thông qua các trò chơi học tập

2.2.2.1 Về phía học sinh:

*Thuận lợi:

- Hầu hết các em biết vâng lời, lễ phép, ngoan ngoãn, có tinh thần giúp đỡ

bạn bè

- Học sinh bước đầu có thói quen làm việc tự giác, chủ động, không rập

khuôn máy móc, biết tự đánh gía kết quả học tập của mình, của bạn

- Đa số học sinh có niềm vui trong học tập, ham thích học toán

- Học sinh thực hiện các hoạt động một cách chủ động tích cực theo hướngdẫn, tổ chức của giáo viên

- Học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động như: Quan sát, điều tra,đóng vai, thảo luận từ đó phát hiện và tham gia vào việc giải quyết các tìnhhuống có vấn đề trong học tập và trong cuộc sống

- Luôn nhận được sự quan tâm, giúp đỡ thường xuyên của Ban giám hiệu,của các bộ phận chuyên môn trong nhà trường

- Được sự đồng tình, phối hợp chặt chẽ của phụ huynh học sinh, tạođiều kiện mua sắm đầy đủ dụng cụ học tập và quan tâm đến việc học tập củahọc sinh

*Khó khăn:

- Do vốn hiểu biết cuộc sống còn nhiều hạn chế, do đặc điểm tâm lí lứa tuổi,

sự phát triển tư duy chưa cao nên học sinh tham gia vào các trò chơi học toáncòn nhiều hạn chế

- Môn toán là môn học từ xưa đến nay được xem là khô khan hóc búa, mangtính trừu tượng cao Vì vậy, việc lĩnh hội tri thức toán học là rất khó khăn đốivới HS Tiểu học nói chung và lớp 1 nói riêng Điều này cũng dể hiểu vì: để lĩnhhội được tri thức toán học thì học sinh cần phải biết so sánh, phân tích, tổng hợp,trừu tượng hoá và khái quát hoá mà chức năng trừu tượng hoá và khái quát hoá

ở trẻ lớp 1 còn chưa phát triển đầy đủ

- Thêm vào đó là lượng kiến thức môn Toán đưa vào chương trình khá lớn đã

dẫn đến một thực trạng là học sinh tiếp nhận kiến thức rất vất vả, thụ động nhất

là những học sinh ngại phát biểu, tiếp thu chậm; các em luôn cảm thấy sợ, cảmthấy căng thẳng, nặng nề mỗi khi bắt đầu giờ học Cuối tiết học, học sinh thường

uể oải, ít tập trung chú ý vào bài học vì đặc điểm của học sinh lớp 1 là “Dễ nhớ,mau quên, chóng chán” Bởi vậy, chất lượng học tập toán nhìn chung chưa cao

- Mặt khác, đặc điểm về tư duy học sinh lớp 1chủ yếu là tư duy trực quan,vật thật hay thông qua những hành động cụ thể để hình thành khái niệm, kiếnthức, kĩ năng Học sinh lớp 1 rất dễ xúc động và thích tiếp xúc với mọi vật,hiện tượng nào đó nhất là những sự vật hiện tượng gây cảm xúc mạnh Họcsinh thường hiếu động hơn khi hoạt động bằng tay, thích được sử dụng đồdùng trực quan

2.2.2.2 Về phía giáo viên:

* Thuận lợi:

- Phòng Giáo dục và Đào tạo, Hội cha mẹ học sinh đã trang bị đồ dùng,trang thiết bị dạy học cho trường tương đối đầy đủ Nhằm phục vụ cho việc dạy

và học của giáo viên và của học sinh đạt kết quả

- Cấp ủy, chính quyền phường Ngọc Trạo đã quan tâm đến cơ sở vật chấttrường lớp

- Hiện nay, thực hiện việc đổi mới phương pháp giảng dạy, nhiều giáo viên,

đã không ngừng tìm tòi, tích lũy kinh nghiệm, sáng tạo ra những ý tưởng hay, để

có thể tạo ra một giờ giảng sinh động, ấn tượng và đạt được mục tiêu của bàihọc cần chuyển tải đến người học

- Trước yêu cầu ngày càng nâng cao hơn nữa chất lượng bài giảng vớiphương châm rút ngắn khoảng cách giữa người dạy và người học bằng nhữnghoạt động, sản phẩm cụ thể trong dạy học Chúng ta vẫn thường đưa ra phươngchâm hay khẩu hiệu: “Tạo ra một giờ học tích cực”, hay “Tạo ra một giờ họcthân thiện” và bằng cách này hay cách khác, phương pháp truyền thống hay hiệnđại, đôi khi chúng ta vẫn loay hoay để có một giờ giảng tốt nhất, thân thiện vàdân chủ nhất Theo điều tra thì 100% học sinh lớp 1 đều thích học những giờhọc có tổ chức trò chơi học tập và các em cảm thấy rất vui Chất lượng dạy họcđược nâng cao khi có sự hổ trợ của công nghệ thông tin Vì thế, sử dụng phươngpháp “trò chơi học tập” có thể được hiểu đó là một phương thức, cách thứctruyền tải một thông điệp, một nội dung cụ thể nào đó đến người nghe thông qua

hình thức trò chơi “Học mà chơi – Chơi mà học” là nội dung bài học đượctruyền tải đến người nghe một cách nhẹ nhàng, nhưng đầy sâu sắc và dễ hiểu.

* Khó khăn:

- Tuy đã được trang bị cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng dạy học nhưng

vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu dạy và học hiện nay

- Mặc dù đã được tiếp thu các chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học.Song để tổ chức trò chơi trong các giờ dạy học Toán sao cho mang lại hiệu quảnhư giáo viên mong muốn quả là một điều không đơn giản Nó cần nhiều thờigian để đầu tư suy nghĩ, tìm tòi, chuẩn bị phương tiện, đồ dùng,… Mặt khác, tổchức trò chơi học tập sao cho học sinh tiếp xúc cảm thấy hấp dẫn nhất và thíchthú thì phụ thuộc hoàn toàn vào công tác tổ chức của giáo viên mà kĩ năng tổchức trò chơi của giáo viên cơ bản còn rất nhiều hạn chế

- Qua việc dự giờ tôi nhận thấy với những tiết dạy người giáo viên sử dụng cáctrò chơi học toán thì tiết học rất sôi nổi, học sinh tiếp thu bài một cách tích cực, họcsinh hứng thú học Còn với những tiết dạy giáo viên không sử dụng các trò chơihọc toán thì học sinh tiếp thu bài một cách thụ động, tiết học không sôi nổi

Vì vậy muốn chất lượng môn Toán lớp 1 được nâng cao, yếu tố đầu tiên và cũng

là quan trong nhất là học sinh phải yêu thích học Toán, phải có hứng thú học Toánthực sự Bởi vậy đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới phương pháp và hình thức tổchức dạy học, phải xây dựng một môi trường học toán tự nhiên, thoải mái với họcsinh Học sinh không cảm thấy kiến thức môn toán xa lạ với cuộc sống thực, không

để giờ học toán nặng nề, có nhiều bài tập gây mệt mỏi và làm cho học sinh khônghứng thú học tập, trong đó người giáo viên phải vận dụng linh hoạt các trò chơi họctập Toán vào các tiết học là ưu tiên số 1 và là việc cần được làm ngay

Năm học 2017 – 2018, tôi được phân công giảng dạy lớp 1H trường Tiểu họcNguyễn Văn Trỗi với tổng số HS là 46, trong đó nam có 23 em, nữ 23 em Địa bàn

cư trú của các em không tập trung, rất nhiều em ở xa trường Vì là lớp song ngữ nênđầu vào đã được nhà trường kiểm tra chất lượng nên khả năng tiếp thu của các emtương đối đồng đều, nhiều học sinh đã đọc thông thạo, nhận biết được các số từ 1đến 10, biết cách tính nhẩm các số trong phạm vi 10 Tuy nhiên vẫn còn một vài emtính toán còn chậm, đặc biệt là tính nhẩm, còn chưa biết so sánh số Vẫn còn nhữnggia đình chưa thực sự quan tâm đến việc học của con em mình, còn phó mặc cho côgiáo, nhà trường

Sau bốn tuần học đầu, qua theo dõi quá trình học tập của học sinh kết hợpcho học sinh làm bài tập và chấm điểm trong vở bài tập Toán tôi thấy kết quảnhư sau:

pháp tổ chức trò chơi học tập là một trong những hoạt động vô cùng đặc biệt vì tiếthọc sinh động hơn, thoải mái và dễ chịu hơn Học sinh thấy vui, nhanh nhẹn, cởi

mở hơn, tiếp thu bài một cách tự giác, tích cực và chủ động hơn

Để giờ học đạt hiệu quả tốt hơn, giúp các em có hứng thú trong học tập,nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường, tôi đã mạnh dạn cải tiến nộidung, phương pháp trong giảng dạy, đưa những kiến thức được coi là khô khancủa môn Toán thành những trò chơi học tập nhằm mục đích giúp các em học màchơi, chơi mà học Trò chơi Toán học không chỉ giúp các em lĩnh hội tri thức màcòn giúp các em củng cố và khắc sâu các tri thức đó

Áp dụng tốt trò chơi học tập vào dạy học Toán 1, giáo viên cần nắm vữngmột số vấn đề sau:

2.3.1 Giáo viên cần nắm rõ các dạng trò chơi trong môn Toán lớp 1

Trò chơi học tập Toán là hoạt động được tổ chức có tính chất vui chơi, giải trí

nhưng có nội dung gắn với bài học hoặc hoạt động học tập Toán của học sinh Xét về mục đích dạy học nói chung, trò chơi toán học có thể có:

- Trò chơi nhằm dẫn dắt hình thành tri thức mới

- Trò chơi nhằm củng cố kiến thức, luyện tập kĩ năng

- Trò chơi nhằm ôn tập, rèn luyện tư duy trong giờ học ngoại khoá

Nếu phân loại theo các mạch kiến thức Toán học ta có thể nói tới:

- Trò chơi tính toán

- Trò chơi hình học (vẽ hình, đếm hình, cắt ghép hình, xếp hình,…)

- Trò chơi gắn với hoạt động đo đại lượng

- Trò chơi về giải toán, giải đố

- Trò chơi về rèn luyện trí thông minh’’

2.3.2 Giáo viên cần nắm vững các nguyên tắc chủ yếu để thiết kế và sưu tầm trò chơi toán học.

a Nguyên tắc 1: Tất cả các trò chơi toán học đều nhằm củng cố một nội

dung toán học ở Tiểu học, quán triệt nguyên lý “học đi đôi với hành” Nghĩa là

sau khi giáo viên truyền tải tới học sinh một lượng kiến thức mới để cho các emnắm chắc và hiểu kỹ vấn đề đó thì có thể và cần thiết tổ chức cho các em vậndụng dưới hình thức các trò chơi học tập

b Nguyên tắc 2: Kế thừa các ý tưởng dạy học toán trong các sách giáo

khoa Tiểu học, kế thừa một số trò chơi trong dân gian và trong một số tài liệu đã có

để tiếp tục phát triển và hoàn thiện cho phù hợp với thời gian, với đặc điểm nhậnthức của học sinh Tiểu học, với điều kiện cơ sở vật chất cụ thể của nhà trường ViệtNam hiện nay

c Nguyên tắc 3: Luật chơi ở mỗi trò chơi đưa ra phải rõ ràng để học sinh

định hướng, nắm được cách chơi, cách giải quyết Đồng thời các yêu cầu đócũng phải có mức độ dễ, khó khác nhau để phù hợp với nhiều đối tượng khácnhau, vừa phù hợp với trình độ học sinh trong lớp (trình độ đại trà), vừa có một

số yếu tố nâng cao đòi hỏi có sự thông minh, khéo léo mới có thể giải quyếtđược ( với những học sinh đạt điểm 9,10) nhằm phát huy năng lực ứng dụng vàcác sở trường của học sinh trong lớp

d Nguyên tắc 4: Mỗi trò chơi phải tạo hứng thú cuốn hút học sinh tham

gia, sao cho thi đua mà không căng thẳng, vui mà học toán thực thụ Nguyên tắcnày quán triệt ý tưởng “Học mà chơi, chơi mà học”

2.3.3 Nắm rõ cấu trúc trò chơi học tập Toán:

Một trò chơi Toán học được viết theo cấu trúc sau:

2.3.4 Nắm vững một số yêu cầu khi tổ chức các trò chơi học tập.

a Các trò chơi học tập phải đáp ứng những yêu cầu của mục đích dạy học,phải đặt ra cho trẻ các nhiệm vụ học tập tương ứng với nội dung dạy học Mỗitrò chơi cần có một vị trí và đóng góp cụ thể trong tiến trình thực hiện mục đíchdạy học Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu dạy học bộ môn toán ở Tiểu học, hệ thốngcác trò chơi học tập phải được lựa chọn sao cho đa dạng về chủ đề, cách tổ chứctrò chơi Hệ thống này phải đủ “dư” để người giáo viên tùy theo điều kiện cụ thể(về mục đích của bài học, trình độ và hứng thú của học sinh, hình thức tổ chứchọc của lớp ) mà lựa chọn trò chơi thích hợp

- Nhưng một tiết học bao giờ cũng có yêu cầu cần đạt được chương trìnhqui định rất chặt chẽ về kiến thức cơ bản cũng như về kỹ năng thực hành Tròchơi một khi thâm nhập vào lớp học nhất thiết phải là một nội dung của bài học,phải là một thành phần cấu tạo nên tiết học, phải góp phần vào việc hình thànhkiến thức cơ bản hoặc rèn luyện kỹ năng cơ bản của tiết học Nội dung của tròchơi phải là một phần nội dung của bài học

b Phải lựa chọn các thời điểm thích hợp khi tổ chức các trò chơi học tập chohọc sinh Các thời điểm đó là:

- Sau khi hoàn thành một bài học, cách này có ưu điểm là kích thích đượchứng thú học tập của học sinh, giờ học tránh được không khí căng thẳng, từ đótrở thành giờ toán vui, sinh động

- Sau khi hoàn thành một chương trình học, nhóm các chủ đề, chẳng hạn saukhi học sinh đã học xong phần phép tính cộng, trừ trong phạm vi 10, giáo viên

có thể đưa ra trò chơi có mục đích củng cố, ôn tập các phép tính cộng, trừ trongphạm vi 10

c Khi tổ chức các trò chơi phải sắp xếp các tình huống chơi sao cho tất cảmọi học sinh, của nhóm hoặc của lớp đều được tham gia Mặc dù trong một sốvấn đề nhất định, tại một thời điểm có thể chỉ có một em tham gia trò chơi hoặctrình bày kết quả nhưng toàn nhóm (lớp) phải có trách nhiệm cùng tìm ra lời giảiđáp Khi chơi nên tổ chức thi giữa những người có cùng năng lực Giáo viênhoặc người chỉ huy tránh làm lúng túng hay làm xấu hổ cho những học sinhkhông hoàn thành nhiệm vụ, luôn quan tâm, khích lệ, động viên hơn là so sánh,

tỏ ý không hài lòng Tuy nhiên, cần lưu ý tổ trò chơi một cách chu đáo để sao

cho tính “bất quy tắc và sự hiếu động” không làm hạn chế tính mục đích của trò

chơi

d Người giáo viên (chỉ huy) khi hướng dẫn phải ngắn gọn, dễ hiểu và rõ ràng đểngười tham gia chơi nắm được mục đích chơi, quy tắc chơi và cách tham gia (cáchchơi) Cần vạch kế hoạch chi tiết và tổ chức việc trình bày trò chơi Có thể sử dụngmột vài học sinh thực hành ban đầu để giúp HS hình dung được rõ quy tắc chơi vàcách chơi

e Người chỉ huy phải là người trọng tài công bằng khi đánh giá, không thiên vị bên nào

f Trong lúc chơi (chơi theo nhóm), học sinh được phép trao đổi, bàn luận vớinhau (nhưng nói nhỏ)

g Điều quan trọng nữa là việc tham gia chơi phải được sự tự nguyện của học sinh,tránh áp đặt, bắt buộc các em phải chơi (vì làm như vậy sẽ phản tác dụng của trò chơi)

2.3.5 Một số trò chơi Toán học và cách tổ chức thực hiện:

Sau khi nắm vững kiến thức về trò chơi học tập Toán 1, chúng tôi tiếnhành tìm hiểu mạch kiến thức Toán 1 từ đó tôi lựa chọn và lồng ghép một số tròchơi theo mạch kiến thức số học và yếu tố hình học phù hợp với chương trình vàđối tượng học sinh lớp 1 của trường như sau:

2.3.5.1 Các trò chơi củng cố nội dung số học:

* Trò chơi 1: Thi đếm

a Mục đích :

- Luyện đếm các số trong phạm vi 10 theo thứ tự

- Tạo không khí sôi nổi trong giờ học

- Rèn luyện cho học sinh óc tư duy, tính sáng tạo, tác phong nhanh nhẹn

b Chuẩn bị: (Trò chơi này không cần chuẩn bị phương tiện)

c Cách chơi:

- Số người chơi: 11 em

- Thời gian chơi: 5 phút

- Luật chơi: Học sinh đứng vòng tròn, học sinh bắt đầu đếm theo chiềuquay kim đồng hồ từ 0 đến 10, mỗi em một số, học sinh thứ nhất đếm 0, họcsinh tiếp theo đếm 1, học sinh tiếp đếm 2,… cứ như vậy cho đến hết

- Luật thắng thua: Học sinh nào đếm sai phải nhảy lò cò một vòng

Lưu ý:

- Trò chơi này được tổ chức cho đối tượng học sinh đại trà, tổ chức vào cuối tiếthọc nhằm củng số cách đếm số sau khi học xong số 10 (Tiết 23: Luyện tập chung,trang 40)

- GV có thể nâng cao hình thức chơi cho đối tượng học sinh năng khiếubằng cách cho học sinh đếm ngược theo thứ tự giảm dần cho đến 0 rồi đổi chiềuđếm tăng dần Hoặc cũng có thể cho học sinh đếm cách 2 với hình thức như thế

- Hoặc có thể áp dụng trò chơi sau khi học xong các số trong phạm vi 100(Thay đổi số cho phù hợp nội dung)

( Từ các trò chơi sau, tôi không trình bày 2 mục đích : Tạo không khí sôi nổitrong giờ học Rèn luyện cho học sinh óc tư duy, tính sáng tạo, tác phong nhanhnhẹn mà coi đây là những mục đích chung của tất cả các trò chơi.)

* Trò chơi 2: Buộc dây cho bóng.

a Mục đích :

- Củng cố cho học sinh về phép cộng, trừ trong phạm vi 5

b Chuẩn bị: - Phương tiện: Giáo viên vẽ lên bảng 2 nhóm, mỗi nhóm gồm:

+ Phần trên: Vẽ 4 quả bóng bay, trên mỗi quả bóng có ghi một phép tínhcộng hoặc trừ trong phạm vi 5

+ Phần dưới vẽ một cụm các ô vuông ghi các kết quả của các phép tính trên

(Như hình dưới)

c Cách chơi:

- Số người chơi: hai nhóm, mỗi nhóm 4 em

- Thời gian chơi: 3 phút

- Luật chơi: Chia lớp thành 2 tổ, mỗi tổ cử 4 bạn đại diện nối bóng với ô ghi kếtquả tương ứng Mỗi em trong đội chỉ được nối 1 lần và chuyển cho em khác nối tiếp

- Cách đánh giá: (10 bông hoa)

+ “Buộc” đúng mỗi dây cho bóng được 2 bông hoa ( 4 quả bóng được 8bông hoa)

+ Có đáp án nhanh được 2 bông hoa

Lưu ý:

- Đối tượng chơi: Học sinh đại trà

- Trò chơi này tổ chức vào cuối tiết 42: Luyện tập chung (trang 63) hoặc tiết43: Luyện tập chung (trang 64) sau khi đã học xong cộng trừ trong phạm vi 5

- Phát triển trò chơi: Trò chơi này có thể áp dụng được cho một số tiết học

về phép cộng, trừ trong phạm vi 10 và cộng, trừ không nhớ trong phạm vi 100dạng bài tập Nối (theo mẫu) bằng cách giáo viên chuyển bài tập thành trò chơi

để giúp cho tiết học thêm hứng thú, sinh động

- Chuẩn bị 4 tấm bìa, mỗi tấm bìa vẽ 1 bông hoa và hai tấm bìa, mỗi tấm

vẽ hai bông hoa ( Như hình dưới)

c Cách chơi: Theo nhóm.

- Mỗi nhóm cử ba bạn lên chơi, lần lượt mỗi bạn nhìn hình vẽ để ghinhanh phép tính tương ứng Nhóm nào làm nhanh và đúng thì nhóm đó dànhchiến thắng

Lưu ý: Áp dụng dạy bài: Phép cộng trong phạm vi 3 ( Có thể áp dụng dạy

các bài phép cộng, trừ trong phạm vi 10, có thể thay hình hoa bằng các hìnhkhác)

* Trò chơi 4: Ai nhanh ai khéo.

a Mục đích :

- Giúp học sinh ghi nhớ các bảng tính đã học

- Rèn luyện sự khéo léo cho học sinh

b Chuẩn bị:

- Giáo viên chuẩn bị 3 tấm bìa khổ A3, mỗi tờ bìa có vẽ 1 vòng tròn cóghi số 7 nằm ở giữa và 8 vòng tròn không số nằm xung quanh (như hình vẽdưới) 8 mảnh bìa tròn có ghi các số từ 0 đến 7

Mỗi tấm bìa có hình vẽ như sau:

- Mỗi nhóm có 6 tấm bìa hình tròn nhỏ như sau:

7

c Cách chơi:

- Số người chơi: ba nhóm, mỗi nhóm 3 em

- Thời gian chơi: 3 phút

- Luật chơi: Giáo viên chia lớp thành 3 nhóm, mỗi nhóm 3 em Các em trong nhóm sẽ chuyền tay nhau hình vẽ và các tấm bìa Mỗi em khi nhận được hình vẽ phải chọn hai tấm bìa dán vào hai hình tròn sao cho hai hình tròn đối diện nhau qua hình tròn giữa tạo thành phép cộng có kết quả là 7 (như mẫu)

- Cách đánh giá: (10 bông hoa)

+ Ghép đúng mỗi phép tính cho 3 bông hoa (3 phép tính 9 bông hoa) + Ghép nhanh nhất được 1 bông hoa

Lưu ý:

- Đối tượng chơi: Học sinh đại trà

- Trò chơi này tổ chức vào cuối tiết 47: Phép cộng trong phạm vi 7 (trang 68)

- GV có thể áp dụng trò chơi này cho các tiết học cộng các số trong phạm

vi từ 5 đến 10, các số tròn chục (Phải thay đổi số liệu cho phù hợp với nội dung bài học)

* Trò chơi 5: Lá + lá = hoa

a Mục đích :

- Củng cố cộng nhẩm các số trong phạm vi 100

b Chuẩn bị:

- GV chuẩn bị 3 tấm bìa (A3), mỗi tấm có vẽ các cây có lá mà chưa có hoa, mỗi cây có 2 hoặc 3 lá Trên mỗi lá có ghi các số tròn chục.(Như hình vẽ)

20 10 20

30 20 40

10

Cắt cho 3 nhóm, mỗi nhóm 4 bông hoa bằng bìa, ở giữa có ghi kết quả của các phép tính cộng các số tròn chục ở từng cây (mỗi cây có một bông hoa kết quả đúng), và làm thêm 1 bông hoa ghi kết quả sai cho mỗi nhóm Như sau:

5