Lí do chọn đề tài : Xuất phát từ tình hình thực tế hiện nay: Nhiều học sinh thụ động trong cuộc sống, trong xử lí tình huống ứng xử, từ năm học 2010-2011, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa
Trang 11 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài :
Xuất phát từ tình hình thực tế hiện nay: Nhiều học sinh thụ động trong cuộc sống, trong xử lí tình huống ứng xử, từ năm học 2010-2011, Bộ Giáo dục
và Đào tạo đã đưa vào chương trình giảng dạy cấp Tiểu học một nội dung mới,
đó là giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, nội dung này được triển khai lồng ghép với các môn học khác
Kĩ năng sống là những kĩ năng tâm lí- xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng với cuộc sống, giúp cho con người vững vàng trước cuộc sống
có nhiều thách thức nhưng cũng có nhiều cơ hội trong thực tại Kĩ năng sống đơn giản là tất cả điều cần thiết chúng ta phải biết để có được khả năng thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống
Kĩ năng sống có thể hình thành tự nhiên, học được từ những trải nghiệm của cuộc sống và do giáo dục mà có Không phải đợi đến lúc được học kĩ năng sống một con người mới có những kĩ năng sống đầu tiên Tuy nhiên, nếu được dạy dỗ từ sớm, con người sẽ rút ngắn thời gian học hỏi qua trải nghiệm, sẽ thành công hơn trong cuộc sống
Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học là một việc làm rất quan trọng
và cần thiết nhằm góp phần đào tạo “con người mới” với đầy đủ các mặt “đức, trí, thể, mĩ”; “ nhân, lễ, nghĩa, trí, tín”, nó gắn liền với bốn trụ cột của giáo dục: Học để biết; Học để làm người; Học để chung sống với người khác; Học để làm Điều đó giúp các em tự tin, chủ động ứng xử linh hoạt các tình huống trong cuộc sống
Trong sự phát triển nhân cách của học sinh, việc rèn luyện kĩ năng sống là đảm bảo cho học sinh có được bản lĩnh rõ ràng về nhân cách toàn diện Nếu không rèn kĩ năng sống thì không những sự ứng xử trong các tình huống sẽ phức tạp, gặp khó khăn, thậm chí mắc phải sai lầm, mà việc hình thành nhân cách toàn diện của trẻ bị hạn chế, phiến diện, việc xây dựng những thói quen hành vi
dễ rơi vào chủ nghĩa hình thức máy móc lí trí và tình cảm không thống nhất với nhau đó là lời nói không đi đôi với việc làm thì dẫn đến hiện tượng lệch lạc về nhân cách
Ở bậc tiểu học các môn học nhằm cung cấp cho học sinh những tri thức sơ đẳng về các chuẩn mực hành vi xã hội chủ nghĩa gắn với những kinh nghiệm đạo đức để từ đó giúp học sinh hình thành kĩ năng sống, biết phân biệt đúng sai làm theo cái đúng, ủng hộ cái đúng,đấu tranh với những biểu hiện sai trái, xấu
xa, thôi thúc các em hành động theo chuẩn mực đạo đức và thói quen đạo đức chính vì vậy việc rèn kĩ năng sống ở bậc tiểu học là một nhiệm vụ quan trọng
mà người người làm công tác giáo dục cần quan tâm
Nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học là một nội dung mới
- đặc biệt đối với trường Tiểu học Đông Vệ 1, bởi vậy nhiều giáo viên còn thấy lúng túng, bỡ ngỡ, gặp nhiều khó khăn trong việc xác địmh tên gọi kĩ năng, cũng như cách tiến hành dạy học Là người phụ trách chuyên môn của nhà trường, tôi rất quan tâm đến vấn đề này, theo quan điểm của tôi, nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học không chỉ được tích hợp ở các môn học mà nó còn thể hiện rất rõ nét ở các hoạt động ngoài giờ lên lớp Trước thực trạng và yêu
Trang 2cầu trên với mong muốn rằng học sinh của trường mình sẽ tự tin hơn trong học
tập cũng như trong giao tiếp hằng ngày, tôi đã chọn và nghiên cứu: “Một số
biện pháp chỉ đạo dạy kĩ năng sống cho học sinh trường Tiểu học Đông Vệ 1”
1.2 Mục đích nghiên cứu:
“Một số biện pháp chỉ đạo dạy kĩ năng sống cho học sinh trường Tiểu học Đông vệ 1” Nhằm giúp đội ngũ giáo viên nâng cao nhận thức về “Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học”.và thông qua dạy học,giúp giáo viên vận dụng sáng tạo các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học nhằm phát huy sự vận dụng các kĩ năng của học sinh vào học tập cũng như trong cuộc sống.vận dụng linh hoạt các hình thức tổ chức khuyến khích học sinh vận dụng có hiệu quả các
kĩ năng của các em
Trên cơ sở nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực trạng dạy học kĩ năng sống cho học sinh trường Tiểu học Đông Vê 1- Thành phố Thanh Hóa Hoá, từ đó đề xuất các biện pháp chỉ đạo dạy học, góp phần nâng cao hiệu quả việc dạy kĩ năng
sống cho học sinh ở trường Tiểu học.
1.3 Đối tượng nghiên cứu :
Giáo viên, học sinh lớp 3ATrương Tiểu học Đông Vệ 1.
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp xây dựng cơ sở lí thuyết.
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin
- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu
2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN 2.1 Cơ Sở lý luậncủa vấn đề giáo dục Kĩ năng sống cho HS Tiểu học hiện nay:
Thực hiện nghị quyết số 40/2008/CT- BGDĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc phát động phong trào thi đua: “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông , trong đó
có nội dung: Rèn kĩ năng sống cho học sinh phù hợp với lứa tuổi;
Căn cứ nhiệm vụ năm học 2017-2018 của ngành về việc chú trọng: Rèn kĩ năng sống cho học sinh;
Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh là một việc làm hết sức cần thiết của
xã hội, trong đó trách nhiệm lớn lao nhất là từ phía nhà trường, các em học sinh không chỉ biết học giỏi về kiến thức mà còn phải được tôi luyện những kĩ năng sống qua đó tạo cho các em có một môi trường lành mạnh,an toàn, tích cực, vui
vẻ để trang bị cho các em vốn kiến thức, kĩ năng, giá trị sống để tự tin bước vào đời
Ngày nay học sinh rất ít có hoài bão, ước mơ Phụ huynh vì bận nhiều công việc nên ít quan tâm giúp đỡ con em trong các hoạt động cần thiết, làm cho các
em rất rụt rè, thiếu tự tin khi giao tiếp hoặc ngại tham gia vào các hoạt động tập thể Bên cạnh đó, những trò chơi điện tử hoặc hệ thông ảo trên Internet lại đang phát triển rất ồ ạt khiến học sinh bị cuốn hút vào theo Chính những điều này đã làm cho các em xa lánh với môi trường sống thực tế và thiếu sự tương tác giữa
Trang 3con người với con người, kĩ năng xã hội của học sinh ngày càng kém Điều này dẫn đến tình trạng học sinh trở nên ích kỉ, không quan tâm đến cộng đồng Câu hỏi mà những người quan tâm đến giáo dục thế hệ trẻ thường đặt ra là ngoài những kiến thức phổ thông về Toán, khoa học, nhân văn, học sinh cần học những điều gì để giúp các em hội nhập với xã hội, lớn lên, trưởng thành và trở thành những công dân có ích cho cộng đồng Vì thế, đây cũng là nỗi quan tâm,
lo lắng, trăn trở đặt ra cho những người làm công tác giáo dục như chúng ta 2.2 Thực trạng của vấn đề giáo dục kĩ năng sống cho HS Trường Tiểu học Đông Vệ 1:
a Tình hình địa phương:
Phường Đông Vệ- Thành phố Thành phố Thanh Hóa nằm cách xa trung tâm Thành phố khoảng 3 km, là một địa bàn khá rộng lớn của Thành phố, được hình thành 19 phố Toàn phường diện tích 4,8 km2, tổng số dân cư gần 23.000 dân, mật
đọ dân số 4,792 người/1km2 Đông Vệ là một phường lớn nhân dân chủ yếu sống bằng nghề nông truyền thống, buôn bán .nên đời sống còn gặp nhiều khó khăn Những năm trở lại đây Đông Vệ đang phát triển về kinh tế, văn hoá, an ninh chính trị được giữ vững, giáo dục được quan tâm Trường Mầm Non đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1, 2 Trường Tiểu học đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1; Trường THCS đang xây dựng trường chuẩn quốc gia mức độ1 Đảng bộ và nhân dân địa phương luôn quan tâm đến giáo dục , tạo điều kiện về cơ sở vật chất cũng như tinh thần cho các cán bộ giáo viên và học sinh hoàn thành tốt nhiệm vụ
b.Tình hình nhà trường:
Trường Tiểu học Đông Vệ 1là đơn vị có bề dày thành tích, 11 năm liên tục đạt
“Tập thể lao động Tiên tiến” Đội ngũ giáo viên có trình độ đào tạo trên chuẩn cao, trẻ, khoẻ, nhiệt tình, yêu nghề, có trách nhiệm trong công việc, có ý thức vươn lên.Tập thể sư phạm luôn đoàn kết Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện của cấp ủy Đảng và chính quyền, sự chỉ đạo của các cấp quản lý giáo dục, sự hỗ trợ tận tình của các ban ngành, đoàn thể, các tổ chức xã hội, của phụ huynh học sinh Nhà Trường đạt trường chuẩn quốc gia mức độ và thư viện đạt chuẩn năm 2014
- Cơ cấu tổ chức: Tổng số cán bộ giáo viên nhân viên: 34 đ/c Trong đó ban giám hiệu: 01 Hiệu trưởng trình độ Thạc sỹ và 02 Phó hiệu trưởng, trình độ Đại học Giáo viên: 28 (trong đó: 28 nữ), trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn 100%
- Năm học 2017-2018: Số lớp: 20 lớp; Số học sinh : 842 em; Huy động ra lớp đạt 100%, huy động trẻ 6 tuổi vào lớp 1 đạt 100%
Đa số giáo viên đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn nên việc tiếp cận với những nội dung và phương pháp dạy học theo hướng đổi mới tương đối thuận lợi.Trong những năm gần đây, công tác xã hội hoá giáo dục được đẩy mạnh, cùng với sự cố gắng của đội ngũ giáo viên, chất lượng giáo dục của nhà trường đang từng bước đi lên cùng với sự tự tin hơn của học sinh trong học tập cũng như trong cuộc sống
c Thực trạng của vấn đề giáo dục kĩ năng sống cho học sinh của nhà trường:
Trang 4Ở Việt nam, từ năm học 2008-2009, Bộ Giáo dục- Đào tạo đã phát động phong trào “ Xây dựng trường học thân thiện- học sinh tích cực”, với yêu cầu tăng cường sự tham gia một cách hứng thú của học sinh trong các hoạt động giáo dục trong nhà trường và tại cộng đồng với thái độ tự giác, chủ động và ý thức sáng tạo
Từ năm học 2010-2011, Phòng Giáo dục và Đào tạo Thành phố Thanh Hóa Hóa đã tổ chức lớp tập huấn chuyên đề Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh và phát tài liệu đến từng nhà trường Ở trường tôi, chuyên đề này đã được triển khai đến từng giáo viên và đã có đưa nội dung vào từng bài học
Đa số giáo viên đều nhận thức được rằng: Kĩ năng sống là những trải nghiệm hiệu quả nhất, giúp giải quyết hoặc đáp ứng các nhu cầu cụ thể trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của con người Kĩ năng sống được chia làm hai loại: Kĩ năng cơ bản và kĩ năng nâng cao
Kĩ năng cơ bản gồm: Kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, múa, hát, chạy, nhảy đi, đứng,…
Kĩ năng nâng cao là sự kế thừa và phát triển các kĩ năng cơ bản dưới một dạng thức mở hơn Nó bao gồm: Các kĩ năng tư duy logic, sáng tạo, suy nghĩ nhiều chiều, phân tích, tổng hợp, so sánh, nêu khái niệm, đặt câu hỏi,…Có thể chia các kĩ năng nâng cao thành hai nhóm:
Nhóm kĩ năng giao tiếp - hòa nhập cuộc sống: Các em biết giới thiệu về bản thân, về gia đình, về trường lớp học và bạn bè thầy cô giáo; Biết chào hỏi lễ phép trong nhà trường, ở nhà và nơi cộng đồng; Biết nói lời cảm ơn, xin lỗi; Biết phân biệt hành vi đúng sai, phòng tránh tai nạn- Đây là kĩ năng quan trọng mà không phải em nào cũng xử lí được nếu không được rèn luyện thường ngày Nhóm kĩ năng học tập, lao động - vui chơi giải trí: Các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, kĩ năng quan sát, kĩ năng đưa ra ý kiến chia sẻ trong nhóm bạn; Kĩ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh chung; Kĩ năng kiểm soát tình cảm-kĩ năng kìm chế thói hư tật xấu, sở thích cá nhân có hại cho bản thân và người khác; Kĩ năng hoạt động nhóm trong học tập vui chơi và lao động
Tuy nhiên, thực tế việc rèn kĩ năng sống cho học sinh còn nhiều hạn chế và chưa có nét chuyển biến, nguyên do chính là trong tư tưởng của giáo viên cũng như của phụ huynh chỉ chú trọng đến việc dạy kiến thức, việc rèn kĩ năng sống cho học sinh còn chiếu lệ, giáo viên chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp mình đang dạy Về vấn đề này, tôi nghĩ không chỉ mình giáo viên trường tôi mà hầu như đối với giáo viên nói chung và cũng với một số ít cán bộ quản lí Trong sinh hoạt chuyên môn,vấn đề này cũng được đưa ra trao đổi, có rất nhiều ý kiến trái ngược nhau Một số ý kiến cho rằng học sinh Tiểu học còn quá nhỏ để chúng ta dạy nhiều thứ như thế, học các môn văn hóa đã đủ rồi.Ví dụ khi dạy các bài học có nội dung liên quan đến nông nghiệp địa phương, có ý kiến cho rằng nếu là học sinh của thành phố hay con
em của các gia đình công chức thì có nói các em cũng không biết Tôi không hoàn toàn đồng ý với những quan điểm đó và cho rằng nên đưa bài học đến gần học sinh hơn, với những bài học có nội dung gắn với địa phương thì học sinh không biết càng phải nói, học sinh biết rồi thì phải nói lại cho có hệ thống Đó chính là giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
Trang 5Về phía học sinh , các em hay quen nói trước quên sau và chưa có khả năng vận dụng những điều đã học áp dụng vào thực tế, với học sinh tiểu học, tâm lý
độ tuổi cho thấy rằng các em rất hiếu động, các em có nhu cầu hỏi đáp, không muốn bị áp đặt Xong các em một mực rất tin vào lời nói của thầy cô giáo, thầy
cô bảo đọc, bảo chép thì cứ đọc cứ chép và quá trình ấy cứ lặp đi lặp lại dần dần dẫn đến thói quen Nếu nói rằng thầy cô giáo không quan tâm đến việc dạy rèn
kĩ năng sống là không đúng, nhưng việc rèn kĩ năng sống ở đây là rất hạn chế nhất là việc lồng ghép vào tất cả các môn học, giáo viên còn mơ hồ về việc rèn
kĩ năng sống cho học sinh
Khảo sát một tiết dự giờ thăm lớp tại lớp 3A của trường, sĩ số 40 em, khi giáo viên nêu yêu cầu, tôi quan sát thấy các em cứ nhìn nhau và thì thào nhưng chỉ được một số ít em nào giơ tay phát biểu ý kiến Cuối tiết học tôi làm một
cuộc trắc nghiệm nhỏ, phát cho mỗi em một tờ phiếu có ghi câu hỏi: Ở các tiết
học em có thường xuyên phát biểu ý kiến xây dựng bài không? (Đây chính là
kiểm tra kĩ năng tự tin trong giao tiếp và kĩ năng biết đưa ra ý kiến chia sẻ) Kết
quả thu được như sau:
Phiếu
phát ra
Phiếu thu vào
Trả lời có Biết nhưng không dám nói Trả lời không
Từ kết quả trên cho thấy rằng học sinh chưa tự tin trong học tập, chưa dám mạnh dạn bày tỏ những suy nghĩ, những hiểu biết của mình, điều đó cũng có nghĩa là kĩ năng sống của các em còn hạn chế Với cương vị là một người phụ trách chuyên môn, tôi rất trăn trở về vấn đề này, quan sát hoạt động của các em rồi tham gia vào các hoạt động học tập cũng như các hoạt động ngoài giờ lên lớp của học sinh, qua nghiên cứu, thực nghiệm , bản thân tôi rút ra được một số biện pháp chỉ đạo cho giáo viên dạy kĩ năng sống cho học sinh đã được áp dụng ở trường tôi và thu được những chuyển biến rất đáng khích lệ
2.3 Các biện pháp thực hiện:
*Biện pháp1: Giúp giáo viên nhận thức sâu sắc về việc dạy học sinh kỹ năng sống
Giáo dục kĩ năng sống là con đường để hình thành nhân cách toàn diện cho học sinh, đặc biệt đối với học sinh Tiểu học, giáo viên quan trọng là phải nhận thức được rõ nét và sâu sắc vấn đề này Ngay từ đầu năm học chúng tôi đã tổ chức triển khai tiếp chuyên đề “Rèn kĩ năng sống cho học sinh” cho toàn thể giáo viên phụ trách các khối lớp, về thực trạng và giải pháp ở đơn vị trong việc rèn kĩ năng sống cho học sinh bậc học tiểu học theo tài liệu do Bộ Giáo dục & Đào tạo ban hành, yêu cầu giáo viên ghi chép những nội dung cần thiết vào sổ tích lũy chuyên môn nghiệp vụ và phải coi đó như một cẩm nang nghề nghiệp, qua đó giúp giáo viên hiểu được rằng chương trình học chính khoá thường cho trẻ tiếp xúc từ từ với các kiến thức văn hoá trong suốt năm học, còn thực tế HS
sẽ học tốt nhất khi có được cách tiếp cận một cách cân bằng, biết cách phát triển các kỹ năng nhận thức, cảm xúc và xã hội Vì thế, khi HS tiếp thu được những
Trang 6kỹ năng giao tiếp xã hội và các hành vi ứng xử cơ bản thì HS sẽ nhanh chóng sẵn sàng và có khả năng tập trung vào việc học văn hoá một cách tốt nhất
*Biện pháp2: Giúp giáo viên xác định rõ những kỹ năng sống cơ bản cần dạy học sinh ở lứa tuổi Tiểu học :
Đối với tâm sinh lý trẻ em bậc Tiểu học thì có nhiều kỹ năng quan trọng
mà trẻ cần phải biết trước khi tập trung vào học văn hoá đặc biệt là HS em độ tuổi lớp 1 Theo tài liệu Giáo dục kĩ năng sống có 21 kĩ năng cơ bản được chia thành 4 nhóm.Thực tế kết quả của nhiều nghiên cứu đều cho thấy các kỹ năng quan trọng nhất HS phải học vào thời gian đầu của năm học chính là những kỹ năng sống như: sự hợp tác, tự kiểm soát, tính tự tin, tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu và giao tiếp Việc xác định được các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi sẽ giúp giáo viên lựa chọn đúng những nội dung trọng tâm và cách thức phù hợp để dạy học sinh
*Biện pháp 3: Cụ thể hóa nội dung của những kỹ năng cơ bản mà giáo viên cần dạy HS:
+ Kỹ năng sống tự tin : Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cần chú trọng là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ Nghĩa là giúp trẻ cảm nhận được mình là ai, cả về cá nhân cũng như trong mối quan hệ với những người khác Kỹ năng sống này giúp HS luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ở mọi nơi
+ Kỹ năng hợp tác: Bằng các trò chơi, câu chuyện, bài hát giáo viên giúp trẻ học cách cùng làm việc với bạn, đây là một công việc không nhỏ đối với các
em học sinh lứa tuổi này Khả năng hợp tác sẽ giúp các em biết cảm thông và cùng làm việc với các bạn Trường Tiểu học Đông Vệ 1 là Trường học, học chương trình hiện hành nhưng ý thức đổi mới phương pháp dạy học luôn được tập thể BGH chỉ đạo sát sao đòi hỏi khả năng hợp tác của học sinh trong quá trình hoạt động nhóm rất nhiều
+ Kỹ năng thích tò mò, ham học hỏi, khả năng thấu hiểu: Đây là một trong những kỹ năng quan trọng nhất cần có ở các em vào giai đoạn này là sự khát khao được học Giáo viên cần sử dụng nhiều tư liệu và ý tưởng khác nhau để khêu gợi tính tò mò tự nhiên của các em Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, các câu chuyện hoặc các hoạt động và tư liệu mang tính chất khác lạ thường khêu gợi trí não nhiều hơn là những thứ có thể đoán trước được
+ Kỹ năng giao tiếp: Giáo viên cần dạy HS biết thể hiện bản thân và diễn đạt ý tưởng của mình cho người khác hiểu, HS cần cảm nhận được vị trí, kiến thức của mình trong thế giới xung quanh nó Đây là một kỹ năng cơ bản và khá quan trọng đối với HS Nó có vị trí chính yếu khi so với tất cả các kỹ năng khác như đọc, viết, làm toán và nghiên cứu khoa học Nếu các em cảm thấy thoải mái khi nói về một ý tưởng hay chính kiến nào đó, các em sẽ trở nên dễ dàng học và
sẽ sẵn sàng tiếp nhận những suy nghĩ mới Đây chính là yếu tố cần thiết để giúp học sinh sẳn sàng học mọi thứ
*Biện pháp 4: Xác định nhiệm vụ cơ bản và phân công trách nhiệm trong việc dạy học sinh kỹ năng sống
*Trách nhiệm của nhà trường
Trang 7- Ban giám hiệu trao đổi với giáo viên để xác định mục tiêu của nhà trường, kết quả mong đợi phù hợp với tiềm năng phát triển của học sinh và xây dựng kế hoạch năm học cho phù hợp với từng độ tuổi ở từng khối lớp và phù hợp với đặc điểm của chương trình
- Tạo điều kiện cho giáo viên tổ chức tốt các họat động ngoài giờ lên lớp theo thời gian biểu của nhà trường
- Tập huấn cho giáo viên về các kỹ năng sống qua các tài liệu, trao đổi với cha mẹ các em về các hành vi kĩ năng sống , tạo cơ hội và tổ chức nhiều hoạt động nhằm giúp giáo viên tăng cường phối hợp nhất quán với gia đình để dạy các em kỹ năng sống đạt hiệu quả
* Giáo viên có thể làm được gì để dạy kỹ năng sống cho học sinh ?
- Giáo viên cần tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực của học sinh, cần phải biết khai thác phát huy năng khiếu, tiềm năng sáng tạo ở mỗi học sinh, vì mỗi học sinh là một nhân vật đặc biệt, phải giáo dục học sinh như thế nào để các em cảm thấy thoải mái trong mọi tình huống của cuộc sống
- Giáo viên cần thường xuyên tổ chức các họat động chăm sóc giáo dục các
em một cách thích hợp tuân theo một số quan điểm: Giúp các em phát triển đồng đều các lĩnh vực: thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, tình cảm- xã hội và thẩm
mỹ Phát huy tính tích cực của các em, giúp các em hứng thú, chủ động khám phá tim tòi, biết vận dụng vốn kiến thức, kỹ năng vào việc giải quyết các tinh huống khác nhau
- Giáo viên cần giúp học sinh có được những mối liên kết mật thiết với những bạn khác trong lớp, biết chia sẻ chăm sóc, HS cần phải học về cách hành
xử, biết lắng nghe trình bày và diễn đạt được ý của mình khi vào trong các nhóm học sinh khác nhau, giúp các em luôn cảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử thách mới.Điều này liên quan tới việc các em có cảm thấy thoải mái, tự tin hay không đối với mọi người xung quanh, cũng như việc mọi người xung quanh chấp nhận học sinh đó như thế nào? Cần chuẩn bị cho học sinh sự tự tin, thoải mái trong mọi trường hợp nhất là trong việc ăn uống để chúng ta không phải xấu hổ vì những hành vi không đẹp của các em
- Thường xuyên liên hệ với phụ huynh để kịp thời nắm tình hình của các
em, trao đổi với phụ huyng những nội dung và biện pháp chăm sóc và giáo dục các em tại nhà, bàn bạc cách giải quyết những khó khăn gặp phải
Kĩ năng sống muốn có được trước hết phải có kiến thức, được rèn luyện thành khả năng luôn luôn sẵn có trong mình để ứng xử Do đó trong mỗi tiết dạy giáo viên cần trang bị cho học sinh những kiến thức, kĩ năng về cuộc sống để các em có thể thích ứng với cuộc sống, có thể tự mình xử lí mọi tình huống trên thực tế một cách tốt nhất
*Biện pháp 5: Tuyên truyền các bậc cha mẹ cách dạy học sinh kỹ năng sống trong gia đình
Có thể thấy, học sinh thường dễ dàng kết bạn khi chơi theo đôi bạn trong môi trường của riêng chúng hơn là chơi trong một nhóm bạn tại trường Nhiều giáo viên thấy rằng, một số học sinh có khó khăn trong việc kết bạn hoặc chia sẻ với bạn theo nhóm, lại có thể hình thành mối liên kết thân thiết với bạn mới
Trang 8trong môi trường gia đình của HS Cha mẹ có thể giúp HS phát triển kỹ năng cảm xúc và xã hội bằng cách tạo ra các mối liên kết bạn bè tại gia đình Cha mẹ hãy hỏi con muốn mời ai về nhà chơi ? Mối quan hệ này được duy trì khi đến trường, khi có được mối liên kết với một học sinh nào đó trong lớp, các mối quan hệ khác sẽ hình thành tiếp theo một cách dễ dàng hơn
Tuyên truyền để cha mẹ các em không nên bực bội khi các em về đến nhà hoặc cho rằng các em chỉ biết chơi suốt ngày Cha mẹ cần có niềm tin với sự hướng dẫn của giáo viên và năng khiếu tò mò bẩm sinh của học sinh và các em
có thể lĩnh hội kinh nghiệm nhằm giải quyết các vấn đề quan trọng, đọc, làm toán, thử nghiệm một số kỹ năng khoa học khi chơi với nhau
Cha mẹ các em cần phối hợp với giáo viên một cách chặt chẽ và hợp lý bằng việc tham gia tình nguyện vào quá trình giáo dục trong nhà trường Cha mẹ nên tham gia vào các buổi trao đổi với giáo viên, tham gia các buổi họp của nhà trường và một số hoạt động ngoại khoá, chỉ bằng cách đó cha mẹ mới giúp các
em hiểu rằng học là phải học cả đời, là cả một quá trình gian nan vất vả chúng
ta cần phải kiên trì, chịu khó học hỏi và rèn luyện bản thân
Cần giáo dục để các em cảm thấy thoải mái tự tin trong mọi tình huống của cuộc sống Nếu cha mẹ muốn giáo dục các em biết tự giữ kỷ luật, trước hết cần phải đánh thức sự tự ý thức của các em,cố gắng khơi gợi để các em luôn nghĩ về bản thân mình một cách tích cực và đừng bao giờ phá vỡ suy nghĩ tích cực về bản thân các em
Trong gia đình, việc dạy các em những nghi thức văn hóa trong ăn uống rất cần thiết Để các em có được những kỹ xảo, thói quen sử dụng đồ dùng một cách chính xác thuần thục và khéo léo, không chỉ đòi hỏi các em phải thường xuyên luyện tập, mà còn phải đáp ứng được những nhu cầu của các em, đó là cung cấp cho các em những mẫu hành vi văn hóa, những hành vi đúng, đẹp, văn minh của chính cha mẹ và những người xung quanh các em
*Biện pháp 6: Chỉ đạo cho giáo viên phối kết hợp với các bậc cha mẹ thực hiện dạy các em các kỹ năng sống cơ bản cho học sinh.
Trứơc hết, người lớn phải gương mẫu, yêu thương, tôn trọng, đối xử công bằng với các em và đảm bảo an toàn cho các em
Tạo điều kiện tốt nhất cho các em vui chơi
Giáo viên cần tạo các tình huống chơi trong chế độ sinh hoạt hàng ngày của các em.Vì đối với học sinh bậc học tiểu học, trò chơi có một vai trò rất quan trọng trong việc rèn kỷ năng sống cho các em Các em lớn lên, học hành và khám phá thông qua trò chơi Các hành động chơi đòi hỏi các em phải suy nghĩ, giải quyết các vấn đề, thực hành các ý tưởng
Ví dụ: Giáo viên có thể giới thiệu với các em về chữ cái và các con số thông qua các trò chơi đóng vai, các trò chơi xây dựng, các trải nghiệm Tiếng Việt và âm nhạc Liên tục đọc sách, trò chuyện, kể chuyện cho các em nghe Giáo viên cần tranh thủ đọc sách cho các em nghe trong mọi tình huống như những lúc sinh hoạt đầu giờ,hoặc đọc sách các em nghe trong giờ sinh hoạt lớp
Tăng cường kể cho các em nghe các câu chuyện cổ tích qua đó rèn luyện đạo đức cho các em,giúp các em hoàn thiện mình, dạy các em yêu thương bạn
Trang 9bè, yêu thương con người.Tạo hứng thú cho các em qua các truyện bằng tranh tùy theo lứa tuổi, gợi mở tính tò mò, ham học hỏi, phát triển khả năng thấu hiểu
ở HS
Ví dụ: Khi daỵ bài tập đọc “Mưu chú sẻ” giáo viên đặt những câu hỏi gợi
mở như: khi sẻ bị mèo chộp được sẻ đã nói gì với mèo? Tại sao một người sạch
sẽ như anh trước khi ăn sáng lại không rửa mặt…
Cô giáo, cha mẹ luôn khuyến khích các em nói lên quan điểm của mình , nói chuyện với các thành viên trong lớp, trong gia đình về cảm giác và về những lựa chọn của mình, cần giúp các em hiểu rằng nên có thông số để theo đó mà lựa chọn, cố gắng không chỉ trích các quyết định của các em Việc này sẽ hình thành
kỹ năng tự kiểm soát bản thân, rèn luyện tính tự tin cho các em khi tham gia các hoạt động và các buổi thảo luận tại trường sau này
Cô giáo, cha mẹ giúp các em phát triển sở thích, ý thích của mình và đảm bảo rằng người lớn có thể cung cấp thêm phương tiện để các em thực hiện ý thích đó
Ví dụ như một số học sinh thích vẽ, ngoài việc cho các em học năng khiếu
vẽ thì cô giáo, cha mẹ có thể cho các em thêm bút màu, giấy vẽ và hãy chỉ cho các em cách lưu giữ các bức tranh để tạo thành một bộ sưu tập tranh vẽ của chính các em hoặc triển lãm tranh của các em ở góc nhỏ trong nhà
Cô giáo,cha mẹ cần dạy các em những nghi thức văn hóa trong ăn uống, biết cách sử dụng các đồ dùng ăn uống, Cụ thể: HS được làm quen với những đồ dùng, vật dụng khác nhau, (bộ đồ bếp, bộ đồ ăn, bộ đồ uống ) Sự sạch sẽ, gọn gàng, một thói quen nề nếp, sự sắp đặt ngăn nắp, ngay ngắn những bộ đồ dùng, vật dụng, thái độ, ăn uống từ tốn, không vội vã, không khí cởi mở, thoải mái và đầm ấm, những cuộc trao đổi nhẹ nhàng, dễ chịu… tất cả những yếu tố trên sẽ giúp các em có thói quen tốt để hình thành kỷ năng tự phục vụ và ý nghĩa hơn là
kỹ năng sống tự lập sau này
*Biện pháp7: Giúp học sinh phát triển các kỹ năng sống qua việc tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh trong nhà trường
Nội dung phong trào“ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, trong đó có nội dung: Nhà trường cần tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể thao một cách thiết thực, khuyến khích sự tham gia chủ động, tự giác của học sinh.Tổ chức các trò chơi dân gian và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của học sinh
Căn cứ vào nội dung trên, tôi đã xây dựng kế hoạch và chỉ đạo cho giáo viên thực hiện nhiều hoạt động một cách thiết thực, khuyến khích sự tham gia chủ động, tự giác của HS Cụ thể như sau:
Phát động giáo viên làm đồ chơi dân gian; sưu tầm các bài hát, điệu múa thể loại dân ca cho học sinh theo phù hợp theo từng lứa tuổi
- Năm học 2017- 2018, tôi đã chỉ đạo thống nhất lịch hoạt động ngoài giờ lên lớp, qua đó giáo viên tăng cường cho các em chơi các trò chơi dân gian Đồng thời, tôi đã phát động phong trào sưu tầm các bài ca tiếng hát dân ca và các điệu múa để tập luyện cho học sinh
Năm học này, khi có chỉ đạo thực hiện nội dung tăng cường tổ chức các trò chơi dân gian và các hoạt động văn nghệ, vui chơi giải trí tích cực khác phù
Trang 10hợp với lứa tuổi của học sinh tiểu học và tiếp tục nhân rộng được rất nhiều hoạt động, tiếp tục sưu tầm bài hát, điệu múa thể loại dân ca
Duy trì việc sinh hoạt ngoài giờ lên lớp theo chủ điểm, mỗi tuần một khối lớp
Tổ chức các cuộc thi trò chơi dân gian, hội thi tiếng hát dân ca, hội thi vẽ về đề tài môi trường của em Huy động và tạo điều kiện để có sự tham gia hoạt động
đa dạng và phong phú của cha mẹ các em, các tổ chức, lực lượng xã hội, cá nhân trong việc giáo dục văn hóa, truyền thống, giáo dục lòng yêu nước cho học sinh
Tổ chức cho giáo viên và học sinh tham gia các hoạt động văn hóa,văn nghệ : Mừng Đảng, Mừng Xuân nhân dịp đầu xuân do địa phương tổ chức hàng năm
Tổ chức hội thi “ Kể chuyện Bác Hồ” Đồng thời hàng tuần vào sáng thứ hai tổ chức cho toàn trừơng chào cờ, hát quốc ca qua đó giáo dục trẻ lòng yêu quê hương, đất nước, yêu kính Bác Hồ
*Biện pháp 8: Tạo môi trường giúp giáo viên thực hiện nhiệm vụ dạy học sinh kỹ năng sống
Hướng dẫn giáo viên thực hiện kế hoạch giáo dục, kế hoạch đánh giá học sinh bằng việc trang bị cho mỗi lớp 1 bản roki để đánh giá học sinh , kiểu dáng trang trí đẹp, mỗi trẻ có mỗi biểu mẫu đánh giá riêng nhằm giúp giáo viên quan sát ghi chép hàng ngày từng chi tiết về sự tiến bộ của các em , các mối quan hệ với cô, với bạn, ghi chép những kỹ năng hoc sinh đạt được trong mỗi ngày làm căn cứ, thước đo để đánh giá cuối mỗi độ tuổi của mỗi lớp Cũng từ biện pháp này, giáo viên sẽ có điều kiện lưu trữ dữ liệu, sản phẩm để đánh giá học sinh, đồng thời có cơ sở để thay đổi, bổ sung các biện pháp giáo dục từng học sinh cho phù hợp và giúp các em hình thành các kỹ năng sống
Nhằm tạo môi trường giúp giáo viên và học sinh tăng cường đọc sách , tôi
đã tham mưu với hiệu trưởng đã trang bị sách thư viện, sách Bác Hồ, sách Lịch
sử , và các loại sách khác ….trang trí đẹp với nhiều tên gọi khác nhau theo chủ
đề : “tủ sách Bác Hồ ”; “tủ sách lịch sử ”; “câu đố vui ”; “những con vật đáng yêu”; “hoa trái bốn mùa”;…thiết kế phân chia nhiều ngăn để sách, truyện nhiều kích cở, vừa tầm các em, trang bị ghế tạo điều kiện để cô giáo, các em có thể đọc sách bất kỳ lúc nào tại nhiều thời điểm trong ngày
Tổ chức hội thảo “Trường học thân thiện - Học sinh tích cực” về thực trạng và giải pháp ở trường tạo điều kiện giúp giáo viên nhận ra những ưu điểm, hạn chế, thuận lợi, khó khăn cùng trao đổi các biện pháp thực hiện Đây cũng là
cơ hội giúp tôi đúc rút kinh nghiệm mà tôi đang nghiên cứu, khai thác để đánh giá kết quả, rút ra bài học kinh nghiệm và hoàn chỉnh thành văn bản
Trang trí khuôn viên sân trường các khẩu hiệu mang ý nghĩa giáo thực tiễn để giáo dục học sinh ,nhắc nhở giáo viên, người lớn phải gương mẫu như:
“Yêu thương, tôn trọng học sinh ”; “Mỗi cô giáo là tấm gương sáng về đạo đức,
tự học, sáng tạo” ; “ học đi đôi với hành”; “uống nước nhớ nguồn” bằng chính hình ảnh giáo viên và học sinh của trường
*Biện pháp 9 : Đổi mới cách tổ chức và nội dung các buổi chào cờ đầu tuần
Trong năm học, ban giám hiệu xây dựng kế hoạch đổi mới cách tổ chức
và nội dung các buổi chào cờ đầu tuần, qua nhiều trăn trở, suy nghĩ, tìm hiểu tài
liệu, nhà trường đã mạnh dạn áp dụng và có hiệu quả đem lại rất đáng khích lệ