Một số giải pháp rèn kĩ năng sử dụng dấu câu tiếng việt cho học sinh lớp 5d

Để giúp các em học sinh hiểu hơn về dấu câu, nắm vững cách dùng, tácdụng của từng loại dấu câu trong học tập và giao tiếp, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: " Một số giải pháp rèn kĩ năng sử

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU 02

1.1 Lí do chọn đề tài 02

1.2 Mục đích nghiên cứu 02

1.3 Đối tượng nghiên cứu: 02

1.4 Phương pháp nghiên cứu: 02

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 03

2.1 Cơ sở lí luận: 03

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN 03

2.3 Các giải pháp khắc phục lỗi 05

2.4 Hiệu quả của sáng kiến: 18

3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 16

3.1 Kết luận: 19

3.2 Kiến nghị 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

DANH MỤC SKKN ĐÃ ĐƯỢC XẾP GIẢI 21

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài:

Dấu câu có vai trò quan trọng trong hoạt động giao tiếp bằng chữ viết Sựvắng mặt của dấu câu trong một văn bản không những gây khó khăn cho việchiểu nội dung văn bản mà còn có thể dẫn đến sự hiểu lầm hay hiểu văn bản theonhiều nghĩa khác nhau

Các dấu câu được học ở Tiểu học, tuy số lượng dấu câu không nhiều nhưngchúng được sử dụng linh hoạt Các dấu câu khác nhau đảm nhiệm các chứcnăng khác nhau Ngoài ra, dấu câu còn được sử dụng có tính chất cá nhân, theosáng tạo của người viết Vì thế, việc tiếp nhận hay sử dụng dấu câu không hềđơn giản Từ đó cho thấy, việc dạy cho học sinh sử dụng đúng các loại dấu câu

là yêu cầu quan trọng của người giáo viên Tiểu học

Ngay ở lớp 1, khi dạy nói và đọc, giáo viên đã chú ý đến dấu câu Hai dấucâu đơn giản nhưng quan trọng nhất đó là dấu chấm, dấu phẩy đã được làmquen từ lớp 1 Đến đầu học kì 1 lớp 2, các em đã học cách sử dụng dấu chấm vàdấu phẩy Các dấu còn lại các em tiếp tục làm quen và học cách sử dụng ở lớp3,4,5 Đến cuối bậc Tiểu học, học sinh đã có kĩ năng sử dụng các loại dấu câu

cơ bản này Tuy vậy, nhưng đến cuối lớp 5 vẫn còn nhiều học sinh chưa có ýthức sử dụng đúng nơi, đúng chỗ các dấu câu, các em còn sử dụng tùy tiện

Để giúp các em học sinh hiểu hơn về dấu câu, nắm vững cách dùng, tácdụng của từng loại dấu câu trong học tập và giao tiếp, tôi đã mạnh dạn chọn đề

tài: " Một số giải pháp rèn kĩ năng sử dụng dấu câu tiếng Việt cho học sinh lớp 5D" với hi vọng những kinh nghiệm nhỏ tôi trình bày trong đề tài này sẽ gópphần giúp học sinh nắm vững cách sử dụng dấu câu và nâng cao chất lượngdạy và học

- Giúp cho học sinh nắm chắc những kiến thức cơ bản về cách đặt dấu câu vàviết đoạn văn, bài văn …có liên quan đến viết dấu câu một cách thành thạo,chặt chẽ, lô-gíc

- Tạo nền móng học tập vững chắc để các em tiếp tục học lên các lớp trên

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

- Một số giải pháp rèn kĩ năng sử dụng dấu câu tiếng Việt cho học sinh lớp 5D 1.4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng lý thuyết

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm:

Môn Luyện từ và câu có tiềm năng giáo dục to lớn, nó góp phần quan trọng

trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận, phươngpháp giải quyết vấn đề Nó góp phần phát triển trí thông minh, cách suy nghĩđộc lập linh hoạt, sáng tạo; góp phần vào việc hình thành các phẩm chất cầnthiết và quan trọng của con người như lao động cần cù, cẩn thận, có ý thức vượtkhó khăn, làm việc có kế hoạch, có nền nếp và có tác phong khoa học

Phát hiện và bồi dưỡng nhân tài là một vấn đề mà Đảng và Nhà nước ta rấtquan tâm Bản thân mỗi chúng ta cần phải chăm sóc thế hệ trẻ ngay từ lúc ấu

thơ đến lúc trưởng thành Vì vậy việc phát triển và bồi dưỡng ngay từ bậc tiểu

học là công việc hết sức quan trọng đòi hỏi người giáo viên phải không ngừngcải tiến về nội dung, đổi mới về phương pháp để khuyến khích học sinh say mêhọc tập, nghiên cứu tìm tòi chiếm lĩnh tri thức mới

Việc dạy cách làm các bài dạng bài tập về dấu câu có vị trí đặc biệt quantrọng Thông qua dạy cách làm các bài dạng bài tập về dấu câu giúp cho độingũ giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, rèn kỹ năng viết dấucâu đúng theo các kiểu câu trong đoạn văn, bài văn từ đó nâng cao chất lượngdạy Tiếng Việt Tiểu học Cũng thông qua việc dạy cách làm các bài dạng bàitập về dấu câu có tác dụng thúc đấy phát triển tư duy logic, rèn luyện khả năngsáng tạo văn học của học sinh

Muốn nâng cao chất lượng dạy học thì trước hết phải xây dựng được mộtnội dung hợp lý, khoa học và những phương pháp giảng dạy phù hợp, phát triểnđược khả năng tư duy linh hoạt, sáng tạo của học sinh

Các dạng bài tập về dấu câu là một trong các dạng bài điển hình trong phânmôn Luyện từ và câu ở Tiểu học Để làm được các bài dạng bài tập về dấu câu,trước hết ta cần phân tích bài tập để nhận dạng bài tập từ đó có phương pháplàm bài hợp lý

Các bài tập về dấu câu có tác dụng tốt trong việc rèn luyện tư duy, từ trựcquan cụ thể đến tư duy trừu tượng và khả năng suy luận, phán đoán cho họcsinh trong quá trình học tập cũng như trong thực tiễn cuộc sống

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN:

Nội dung dạy- học về dấu câu trong chương trình lớp 5:

Qua giảng dạy và nghiên cứu, tôi đã tổng hợp các kiểu bài tập, các dạng bài

tập ở lớp 5 về dấu câu cụ thể như sau:

Lớp 5: Học sinh ôn lại các dấu câu đã học từ lớp 4 đến lớp 5, bao gồm 8 tiếtvào cuối học kỳ 2 từ tuần 29 đến tuần 34 gồm các dạng bài tập cơ bản trên,nhưng yêu cầu mức cao hơn

+ Chọn dấu câu thích hợp điền vào chỗ trống (Bài 1-T115; Bài 2- T124) + Tìm, điền dấu câu thích hợp vào văn bản cho trước và giải thích cách dùngdấu câu (Bài 2- T115; Bài 1- T138; Bài 1- T51; Bài 2- T152)

+ Chữa lỗi về dấu câu.( Bài 3- T134)

+ Lập bảng tổng kết về tác dụng của dấu câu qua các ví dụ (Bài 1- T124; Bài2- T160)

+ Đặt câu, viết một đoạn văn theo yêu cầu sử dụng dấu câu (Bài 3- T116;Bài 3- T138; Bài 3- T50)

- Để dạy thành công những bài tập về dấu câu, giáo viên cũng cần giúp họcsinh có những kiến thức chắc chắn về các dạng bài tập khác như: các mẫu câu;các bài tập về biện pháp tu từ… Không chỉ ở phân môn Luyện từ và câu, Tậplàm văn mà các em học sinh cần nắm vững cách khai thác nội dung ở các bàitập thuộc phân môn Tập đọc Nếu các em hiểu được cách tìm ý của đoạn, ý củacâu, thì các em sẽ dễ vận dụng trong việc thực hiện được dạng bài tập này

- Việc nắm được mạch kiến thức, hệ thống bài tập về dấu câu là một điều hếtsức cần thiết Giáo viên cần hệ thống hóa được mạch kiến thức đó, vì giữa bàitập này và bài tập kia, giữa lớp này và lớp kia có sự móc xích, hỗ trợ lẫn nhau.Chúng ta không thể dạy bài nào chỉ biết đến bài đó, dạy lớp nào chỉ biết lớp đó

- Hệ thống câu hỏi gợi ý để tổ chức hoạt động học tập cho các em học sinhphải phù hợp với từng đối tượng, gần gũi với học sinh, không quá dễ cũngkhông quá khó Đồng thời giáo viên cũng phải lường trước được những sai lầm

mà các em có thể mắc phải để dự kiến trước biện pháp sửa chữa

Một số lỗi của học sinh mắc phải như sau :

Với kiến thức về dấu câu, học sinh thường mắc phải những lỗi sai sau đây:

- Lỗi không dùng dấu câu : Là những câu sai do không dùng dấu câu ở chỗ cần

thiết Cả một đoạn văn dài có nhiều ý riêng biệt, học sinh cứ viết mà không cóbất kì một dấu phẩy, dấu chấm nào được sử dụng Như vậy, học sinh đã vi phạmquy tắc sử dụng dấu câu Việc đó gây khó khăn trong giao tiếp, người đọc khôngthể hiểu được nội dung truyền đạt, không xác định được ý muốn diễn tả

- Lỗi sử dụng dấu câu sai: Là lỗi của những câu học sinh sử dụng dấu không

hợp lí, không đúng quy tắc, đáng lẽ phải dùng dấu này lại dùng dấu khác, phảiđặt ở chỗ này lại đặt ở chỗ khác

Nguyên nhân:

Qua thực tế giảng dạy và từ kết quả khảo sát điều tra như trên tôi đã tiến

hành tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên, đó là:

* Về phía học sinh:

- Do ý thức học của một vài em còn kém, coi nhẹ việc nâng cao kĩ năng sửdụng dấu câu tiếng Việt, chưa thấy được tác dụng của dấu câu trong việc diễnđạt nội dung dẫn đến lỗi không sử dụng dấu câu; lỗi sử dụng sai dấu câu

- Khi làm bài tập dạng về dấu câu còn thụ động, đoán mò điền dấu đại, làm bàicòn máy móc Phần lớn học sinh chỉ thụ động làm các bài cụ thể về dấu câuchứ không biết so sánh, liên hệ với các bài tập khác

- Trí nhớ của các em chưa thoát khỏi tư duy cụ thể nên còn ngại khó khi gặpcác bài tập phức tạp Từ đó dẫn đến kết quả học tập của các em chưa cao

* Về phía giáo viên:

Cùng với những nguyên nhân từ phía học sinh phải kể đến nguyên nhân từphía giáo viên, đó là:

- Quy trình dạy các bài tập điền dấu câu chưa phát huy được tính sáng tạo củahọc sinh, chủ yếu chỉ tập trung vào đối tượng học sinh trung bình, khá màkhông chú ý đến đối tượng học sinh giỏi đã có khả năng sử dụng dấu câu thànhthạo

- Do phương pháp dạy học chưa sát, giáo viên chưa thực sự quan tâm đúngmức đến việc khắc phục lỗi cho HS.

- Chưa có kế hoạch ôn luyện phù hợp ở mảng kiến thức này

Theo khảo sát, điều tra thực tế đầu năm lớp 5D, tôi thấy các em còn mắc lỗi

Lỗi sử dụng saidấu câu

Sử dụng đúngdấu câu

2.3 Các giải pháp khắc phục lỗi:

Bản thân là một giáo viên, tôi luôn trăn trở và tìm cách khắc phục những tồn

tại đã nêu trên Sau đây là các giải pháp mà tôi đã thực hiện trong quá trìnhgiảng dạy của mình, tôi thấy rất có hiệu quả:

Giải pháp 1: Nắm vững quy tắc về dấu câu

Bởi ở lớp 5, các em được ôn lại các dấu câu đã học ở lớp dưới nên để giúp

các em nhớ lâu và có hệ thống, tôi cùng các em xây dựng "Bảng tóm tắt cáchdùng các dấu câu" dưới hình thức chia nhóm để các em trong nhóm hỗ trợ lẫnnhau, tôi chỉ là người giám sát và giúp đỡ khi cần thiết Các em tự xây dựng vàlấy được ví dụ điều đó sẽ giúp các em nhớ và vận dụng được trong làm bài

Ví dụ:

- Mấy ngày nữa thì mẹ về hả chị?

- Phong cảnh đó có khác gì một bức tranh sơnthủy?

- Bây giờ là 9 giờ?

Ví dụ: Sân trường bỗng trở nên ồn ào, huyên náo.

- Ngăn cách trạng ngữ với chủ ngữ và vị ngữ.

Ví dụ: Dưới gốc cây xà cừ, một tốp bạn nữ đangtúm tụm đọc truyện

- Ngăn cách các vế trong câu ghép.

Ví dụ: Giữa sân trường, các bạn nam đang đá cầu,

các bạn nữ nhảy dây.

5

Dấu

hai chấm :

Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận đứng sau nó

là lời nói của một nhân vật hoặc lời giải thích cho bộ phận đứng trước.

Khi báo hiệu lời nói của một nhân vật, dấu hai chấm được dùng phối hợp với dấu ngoặc kép hay dấu gạch đầu dòng.

Ví dụ: a, Tôi thở dài:

- Còn đứa bị điểm không, nó tả thế nào?

b, Rồi những cảnh tuyệt đẹp của đất nước hiện ra:cánh đồng với những đàn trâu thung thăng gặm cỏ,dòng sông với những đoàn thuyền ngược xuôi

Ví dụ: Bác tự cho mình là" người lính vângmệnh quốc dân ra mặt trận ", là "đầy tớ trung thànhcủa dân"

Nếu lời nói trực tiếp là một câu trọn vẹn hay một đoạn văn thì trước dấu ngoặc kép ta thường phải thêm dấu hai chấm.

Ví dụ: Bác nói: "Tôi chỉ có một ham muốn, hammuốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độclập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng

có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành".

Dấu ngoặc kép còn được dùng để đánh dấu những từ ngữ có ý nghĩa đặc biệt.

Ví dụ: Cả bầy ong cùng nhau xây tổ Con nào

con nấy hết sức tiết kiệm "vôi vữa"

7

Dấu gạch

ngang

-Dấu gạch ngang dùng để đánh dấu:

- Chỗ bắt đầu lời nói của nhân vật.

- Phần chú thích trong câu.

- Các ý trong một đoạn liệt kê.

Ví dụ: "Những dãy tính cộng hàng ngàn con số,một công việc buồn tẻ làm sao"- Pa-xcan nghĩthầm

- Con hi vọng món quà nhỏ này có thể làm bốbớt nhức đầu vì những con tính - Pa-xcan nói

Bên cạnh đó, tôi sưu tầm các bài thơ về dấu câu, giúp học sinh dễ ghi nhớ vàvận dụng trong học tập

Ví dụ: Những dấu câu ơi!

Cảm ơn các bạn dấu câu

Không là chữ cái nhưng đâu bé người

Dấu phấy (,) thường thấy ai ơi

Tách biệt từng ý đọc thời ngắt ra

Dấu chấm (.) trọn vẹn câu mà

Không biết dùng sẽ dây cà, dây khoai

Chấm phẩy (;) phân cách làm hai

Sau bổ sung trước mới tài làm sao

Đôi khi giải thích thế là hiểu thêm

Chấm lửng ( ) câu hoá có duyên

Dù chưa nói hết vẫn nên bao điều

Gạch ngang (-) tách ý khi nhiều

Mở đầu lời nói bao nhiêu rõ ràng

Ngoặc đơn ( ) giải thích kĩ càng

Làm cho câu cũng nhẹ nhàng dễ coi

Ngoặc kép (“ ”) trân trọng rạch ròi

Sau dấu hai chấm (:) nhưng đòi chuẩn luôn

Học dần, hiểu sẽ nên khôn

Muốn viết cho đúng phải ôn luyện dần

Bài của TS Lê Thống Nhất

Giải pháp 2: Thông qua bài tập để rèn kĩ năng thực hành sử dụng dấu câu.

Với giải pháp này tôi lựa chọn các bài tập và chia thành 3 nhóm chính đểphù hợp với năng lực của từng học sinh Cụ thể:

Nhóm 1: Bài tập về từng loại dấu câu

Loại bài tập này được sử dụng sau mỗi bài học về từng dấu câu, giúp họcsinh nắm chắc chức năng, công dụng của dấu câu được học (Đối với dạng bàitập này được sử dụng ở các lớp dưới.)

Nhóm 2: Bài tập phân biệt các nhóm dấu câu

Loại bài tập này sử dụng sau khi học sinh đã được học một số dấu câu,nhằm giúp các em hiểu đúng chức năng của từng dấu câu trên cơ sở đối chiếu,

so sánh cách dùng các dấu câu giống nhau về vị trí trong câu hoặc gần gũi nhau

về chức năng.(Đối với dạng bài tập này tôi sử dụng để giúp những em chưanắm vững cách sử dụng dấu câu được củng cố lại kiến thức.)

Nhóm dấu câu giống nhau về vị trí Nhóm dấu câu gần nhau về chức năngCác dấu câu đặt

Các dấu câu

có chức năngtách biệt

* Bài tập so sánh dấu chấm và dấu chấm hỏi

Ví dụ: Điền dấu câu thích hợp vào cuối mỗi câu sau:

- Kéo co phải đủ ba keo, bên nào kéo được đối phương ngã về phía mình nhiềukeo hơn là bên ấy thắng

- Để tham gia thi Tiếng hát tuổi thơ, lớp cậu đã chọn được bài hát gì

* Bài tập so sánh dấu chấm và dấu chấm than

Ví dụ: Điền dấu câu thích hợp vào cuối mỗi câu sau:

- Cậu hãy giúp tớ vẽ tranh cho tờ báo tường lớp mình nhé

- Cậu hãy giúp tớ nhé

* Bài tập so sánh dấu chấm và dấu chấm hỏi và dấu chấm than

Ví dụ: Điền dấu câu thích hợp vào ô trống

Tình huống khó xử Trong rạp hát, một cô ca sĩ đang cố gắng phô diễn giọng ca của mìnhMột khán giả bực tức quay sang hỏi người bên cạnh:

- Hát như thế mà cũng dám lên biểu diễn cơ đấy Cô ca sĩ này ở đâu ra vậy

hả ông

- Nó là con gái tôi

- Ấy chết Xin lỗi bác Kể ra thì giọng hát cũng không đến nỗi nào Nhưngcháu nhà bác chọn bài hát không thích hợp Bài này dở quá Nhạc và lời nhưthế thì chẳng có ai hát hay được Không biết người nào viết nhạc thế nhỉ

- Chính tôi đấy

(Theo Kể chuyện âm nhạc)

Nhóm 3: Bài tập nâng cao kĩ năng sử dụng dấu câu

Loại bài tập này được sử dụng khi các em đã được học hầu hết các dấu câutiếng Việt và có sự hiểu biết tương đối chắc chắn về các chức năng của từngdấu câu Học sinh được đặt vào các tình huống bộc lộ khả năng sử dụng dấucâu một cách linh hoạt, sáng tạo (Đây là dạng bài tập chủ yếu mà tôi dạy chocác em ở lớp tôi chủ nhiệm trong các giờ Thực hành Tiếng Việt vì ở lớp 5 các

em ôn tập lại các dấu câu đã học ở lớp dưới )

b, Mùa hạ đến tôi nhận ra mùa hạ bằng cái nắng oi nồng khó chịu cái

nắng như vàng hơn nhiều hơn và kéo dài hơn trên những tán cây lũ vesầu đang đua nhau kêu ra rả trong sân trường im ắng hoa phượng bỗng rộlên một màu đỏ chói chang

Bài 3: Nối câu ở cột bên trái với lời giải nghĩa thích hợp ở cột bên phải

Bò cày không được thịt Bò dùng để cày rộng , khôngđược đem giết thịt.

Bò cày không được, thịt

Bò dùng để cày ruộng thườnggầy, mổ ra được ít thịt

Bò cày, không được thịt Bò không dùng để cày ruộngđược nữa, cho giết thịt.

Bài 4: Em hãy viết đoạn văn ngắn kể lại cuộc nói chuyện giữa em và bạn vềmột bộ phim đã xem , trong đó có sử dụng dấu hai chấm, dấu ngoặc kép, dấugạch ngang

Bài 5: Em hãy lựa chọn đặt dấu chấm, dấu chấm hỏi, dấu chấm than vào ô

trống thích hợp để kết thúc các câu trong bài viết sau:

- Yêu cầu anh cho xem chứng minh thư

Người chiến sĩ cảnh sát cầm tấm chứng minh thư và đọc: Trần Văn Gì (Sưu tầm)

- Bên cạnh đó, khi kiểm tra, trả bài, nhận xét bài tập làm văn, giáo viên cầnchú ý lỗi dùng dấu câu sai của học sinh và phải lấy đó làm bài tập để hướng dẫn

cả lớp sửa chữa Có như thế, các em mới thấy được lỗi của mình, biết tự sửa đểsau đó có ý thức sử dụng dấu câu tốt hơn

- Ngoài ra, Gv có thể dùng bài viết sai (không chỉ với phân môn Luyện từ

và câu mà còn với phân môn Tập làm văn) của học sinh để sửa chung cho cảlớp, để học sinh thấy cái vô lí từ đó rút ra được lời giải đúng (với lưu ý khôngnêu tên học sinh trước lớp)

Giải pháp 3 : Tìm ra cơ sở sử dụng dấu câu

* Dấu câu và mục đích nói của câu

Mục đích nói của câu là một yếu tố quan trọng để lựa chọn dấu câu khithể hiện câu nói đó bằng chữ viết Cùng là một cấu trúc câu "Mẹ về" nhưng

có thể nói theo những mục đích khác nhau và khi thể hiện trên chữ viết,phải sử dụng những dấu câu khác nhau:

ở cuối câu, nhưng theo quy ước chung trong tiếng Việt hiện nay thì dấuchấm được đặt ở cuối câu kể, dấu hỏi được đặt ở cuối câu hỏi, dấu chấmthan được đặt ở cuối câu cảm và câu cầu khiến Như vậy, cách dùng riêngcủa ba dấu này phụ thuộc vào mục đích nói của câu, thay thế dấu này bằngdấu khác sẽ làm thay đổi ý nghĩa của câu

Hiện nay, hiện tượng học sinh sử dụng dấu câu thiếu chính xác một phần cũng do các em chưa xác định được rạch ròi mục đích nói của câu Ví

dụ, khi viết câu có mục đích cầu khiến như sau: "Bác làm ơn chỉ giúp cháunhà bạn Huyền ở đâu ạ.", học sinh thường sử dụng dấu chấm hỏi cuối câu

mà không biết mình đã dùng sai dấu câu Các em sẽ viết các câu cầu khiếnkiểu đó như sau:

- Chị làm ơn chỉ giúp em Ủy ban phường Đông Vệ ở đâu ạ?

- Cậu hãy nói cho tớ biết lớp mình mấy bạn được giải?

- Cậu hỏi cô giáo xem cuối tuần lớp mình có được đi cắm trại không? Nguyên nhân của việc nhầm lẫn kể trên là do các em chưa phân biệt được sự khác nhau của câu có mục đích cầu khiến với câu có mục đích nghi vấn Do vậy, để giúp học sinh tiểu học sử dụng đúng dấu câu, việc dạy học dấu câu không thể không căn cứ vào mục đích nói của câu

* Dấu câu và ngữ điệu của câu

Để dạy cho học sinh ngôn ngữ dạng viết, điều quan trọng và có hiệu quả đối với giáo viên chính là khả năng chuyển từ ngôn ngữ viết sang ngôn ngữ nói và ngược lại Trong nhiều trường hợp, câu văn trong văn bản có sự tương ứng giữa ngữ điệu và dấu câu Ví dụ với 3 câu dưới đây: