skkn thiết kế bài giảng theo phương pháp học tập nhóm và hướng dẫn tự học cho học sinh trong môn GDCD lớp 10 bài 10

Người thực hiện: Lê Thị TuyếtTHANH HOÁ NĂM 20 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA TRƯỜNG THPT LƯU ĐÌNH CHẤT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: THIẾT KẾ BÀI GIẢNG THEO PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP NHÓM VÀ

Người thực hiện: Lê Thị Tuyết

THANH HOÁ NĂM 20

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT LƯU ĐÌNH CHẤT

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI: THIẾT KẾ BÀI GIẢNG THEO PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP NHÓM VÀ HƯỚNG DẪN TỰ HỌC CHO HỌC SINH

TRONG MÔN GDCD LỚP 10 - BÀI 10

Người thực hiện: Lê Thị Tuyết

Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường THPT Lưu Đình Chất SKKN thuộc lĩnh vực: môn GDCD

MỤC LỤC Trang

1 Mở đầu

1.1.Lí do chọn đề tài……… 1

1.2 Mục đích nghiên cứu……… 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu……… 1

1.4 Phương pháp nghiên cứu……… 1

1.5 Những điểm mới của SKKN……… 2

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm……… 2

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm………… 2

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề………

3 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường……… 18

3 Kết luận, kiến nghị 3.1 Kết luận………

… 19

3.2 Kiến nghị……… … 20

Tài liệu tham khảo

Danh mục các đề tài SKKN mà tôi đã được Hội đồng SKKN Ngành GD tỉnh đánh giá đạt từ loại C trở lên.

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài:

Hiện nay ngành giáo dục nước ta đang tìm ra các giải pháp tốt nhất nhằmnâng cao chất lượng giáo dục Nhiều đợt tập huấn diễn ra với nhiều phương dạyhọc mới cuối cùng đi đến một cái chung nhất là đưa chất lượng nền giáo dụcnước nhà sánh vai với các nước tiên tiến trên thế giới

Môn GDCD trong các trường THPT xem là môn phụ Liệu giải pháp nào làtốt nhất để khắc phục tình trạng này Tựu chung lại dù là lí do gì đi nữa thì đấycũng là những nguyên nhân để những người giáo viên như chúng tôi trăn trở oằnmình trong từng tiết học mong các em có niềm đam mê hơn trong môn học củamình để mục tiêu cuối cùng góp sức mình vào nền giáo dục nước nhà

Đợt tập huấn gần đây nhất tôi được tham dự bàn về vấn đề “Thiết kế bàigiảng theo phương pháp học tập nhóm và hướng dẫn tự học cho học sinh” mà

Bộ giáo dục và Đào tạo đang triển khai Đây là một phương pháp đối mới vớinhiều nước trên thế giới, nó đã và đang mang lại khá nhiều thành công tronglĩnh vực giáo dục của họ Vậy liệu đối với nước Việt Nam thân yêu của chúng ta

có nên áp dụng các phương pháp đó để mang lại hiều quả giáo dục không nhỉ? Bản thân Tôi nhận thấy để đạt hiệu quả cao trong mỗi tiết học cần có cáchthiết kế bài giảng cho phù hợp với nội dung kiến thức; phương pháp, phươngtiện dạy học phải phù hợp với từng đối tượng học sinh Để qua mỗi tiết học họcsinh thích thú với kiến thức mới, qua đó hiểu được kiến thức đã học trên lớp,đồng thời học sinh thấy được tầm quan trọng của vấn đề và việc ứng dụng củakiến thức trước hết để đáp ứng những yêu cầu của môn học, sau đó là việc vậndụng của nó vào các công việc thực tiễn trong đời sống xã hội Cho nên Tôi nghĩrằng đó là một phương pháp hay và vì thế tôi chọn hướng nghiên cứu này làm đề

tài sáng kiến kinh nghiệm của mình trong Bài 10, lớp 10 với tên “Quan niệm về

đạo đức”.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài này được nghiên cứu nhằm mục đích giúp các em chủ động tronglĩnh hội tri thức, rèn kĩ năng sống và khả năng tự học của mình để từ đó thúc đẩyniềm đam mê học tập, hứng thú với môn học, giúp các em có cái nhìn khác về

bộ môn GDCD và đặc biệt đem lại hiệu quả giáo dục cao

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh khối 10 tại Trường THPT Lưu Đình Chất

1.4 Phương pháp nghiên cứu

+ Kết hợp thực tiễn giáo dục ở trường THPT Lưu Đình Chất

+ Có tham khảo các tài liệu về Bác Hồ, sách giáo khoa, sách giáo viên.+ Tìm hiểu kĩ lưỡng bài học, tổng hợp những kết quả đã có trong việc xâydựng bài học theo tiêu chí phát huy tính chủ động sáng tạo của học sinh

+ So sánh giữa giải pháp cũ thường làm với giải pháp mới để có sự kế thừa

và phát huy

+ Trao đổi trong nhóm và trao đổi với đồng nghiệp để bổ sung, hoàn thiệntiết dạy; trao đổi với học sinh, lắng nghe ý kiến từ phía học sinh

+ Dự giờ, thăm lớp, tích luỹ kinh nghiệm thực tế

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm

- Đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính chủ động, tích cực, sángtạo và rèn luyện phương pháp tự học; tăng cường kĩ năng thực hành, vận dụngkiến thức, kĩ năng vào giải quyết các vấn đề thực tiễn

- Khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc

- Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên chủ động thiết kế, xây dựng,phát huy sự sáng tạo trong dạy học

- Đem lại nhiều năng lực hình thành và phát triển cho học sinh như: năng lực

tự học; năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề; năng lực sáng tạo; năng lực giaotiếp và hợp tác;

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

- Đối với các em học sinh bậc THPT thì bộ môn GDCD đang còn xem nhẹ

Vì thế cần phải tạo hứng thú học tập trong mỗi em học sinh Bởi khi có hứngthú, say mê trong nghiên cứu, học tập thì thì việc lĩnh hội tri thức trở nên dễdàng hơn; ngược lại, khi nắm bắt được vấn đề, tức là hiểu được bài thì ngườihọc lại có thêm hứng thú để học

- Nhiều bài trong chương trình GDCD 10 phần đạo đức đang nhàm chán,đạo đức học đường xuống cấp, thực sự gây nhiều khó khăn cho giáo viên trongviệc truyền thụ tri thức

Hình thành ở học sinh những quy tắc, chuẩn mực đạo đức tiến bộ của xãhội Từ đó xây dựng, củng cố và phát triển nền đạo đức mới ở nước ta hiện nay

có ý nghĩa rất to lớn không chỉ trong chiến lược xây dựng và phát triển conngười Việt Nam hiện đại, mà còn góp phần xây dựng, phát triển nền văn hóaViệt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

- Đại bộ phận học sinh còn coi nhẹ bộ môn, coi đây là môn phụ nên khôngmấy hứng thú với môn học, chưa đầu tư nhiều thời gian công sức nên giáo viênrất khó khăn trong việc truyền đạt kiến thức, đổi mới phương pháp dạy học

- Chất lượng học sinh còn chưa cao và chưa đồng đều Lớp mũi nhọn thì tiếpthu tốt, các lớp khác thì tiếp thu còn chậm

- Các em học sinh vẫn còn quen với cách dạy truyền thống là ỉ lại cho giáoviên, không chủ động trong lĩnh hội tri thức

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

Tôi chia lớp thành 4 nhóm với các nhiệm vụ khác nhau thực hiện theo cáchoạt động xuyên suốt của tiến trình dạy học Các em tự làm việc, trả lời câu hỏi,

tự trình bày và tự đưa ra các câu hỏi cho mỗi hoạt động

Tiến trình dạy học Bài 10: QUAN NIỆM VỀ ĐẠO ĐỨC Mục tiêu dạy học

1 Về kiến thức

- Nêu được thế nào là đạo đức

- So sánh được sự giống và khác nhau giữa đạo đức và pháp luật trong việcđiều chỉnh hành vi của con người

- Hiểu được vai trò của đạo đức trong sự phát triển của cá nhân, gia đình và

xã hội

2 Về kĩ năng

- Biết phân biệt được hành vi vi phạm đạo đức với hành vi vi phạm pháp luật

- Kĩ năng sống: Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin, kĩ năng hợp tác để phânbiệt giữa đạo đức với pháp luật, kĩ năng phân tích vai trò của đạo đức, kĩ năngtrình bày suy nghĩ, kĩ năng tư duy phê phán hành vi ứng xử của bản thân vàngười khác

3 Về thái độ

- Coi trọng vai trò của đạo đức trong cuộc sống

- Có được nhận thức đúng đắn thể hiện bằng thái độ tích cực học tập, rènluyện đạo đức

4 Các năng lực hướng tới hình thành và phát triển ở học sinh

Năng lực nêu vấn đề và giải quyết vấn đề; Năng lực kiên định; Năng lựctrình bày 1 phút; Năng lực giao tiếp và hợp tác; Năng lực tự học; Năng lực tưduy phê phán; Năng lực ứng dụng công nghệ thông tin; Năng lực quản lí và pháttriển bản thân

5 Phương pháp/kĩ thuật dạy học tích cực

Thảo luận lớp, thảo luận nhóm; Xử lí tình huống; Nêu vấn đề và giải quyếtvấn đề; Đọc hợp tác

6 Thiết bị dạy học, học liệu

- Tranh ảnh, video, tài liệu về đạo đức và pháp luật

- Máy chiếu, máy tính

HĐ CƠ BẢN CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CHÍNH BÀI HỌC

- Rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề,

năng lực tư duy phê phán cho học sinh

* Cách tiến hành:

- GV định hướng HS: Về một số quan

niệm đạo đức

- Trình chiếu một số hình ảnh sau:

Giáo dục đạo đức cho HS

Giáo dục đạo đức cho HS

- HS suy nghĩ

- GV nêu câu hỏi:

?Quan sát một số hình ảnh trên em hãy rút

lực học đường.

- GV nêu câu hỏi:

?Sau khi xem video trên em hãy rút ra

với pháp luật ở điểm nào? Tại sao đạo

đức lại có vai trò quan trọng như vậy?

Để trả lời cho những câu hỏi này, các em

đi vào tìm hiểu nội dung bài học hôm nay

2 Hoạt động hình thành kiến thức.

Hoạt động 1: Thảo luận lớp tìm hiểu về

đạo đức

* Mục tiêu:

- HS nêu được thế nào là đạo đức

- Rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề,

năng lực tư duy phê phán cho HS

* Cách tiến hành:

- GV liên hệ, phối hợp với các kiến thức

Văn học, ví dụ nhà thơ Vũ Quần Phương

đã nói về Bác Hồ:

‘‘Suốt một đời Bác đã nghĩ về ta

Nói về Đảng cũng vì dân mà nói

Nước còn giặc, dân còn khi lạnh đói

Ôi lòng người đo sao hết mông mênh

Bác đắng lòng trong mỗi miếng cơm

ăn.’’

- Từ đó, HS thảo luận các câu hỏi:

?Qua đoạn thơ trên em cảm nhận tình

cảm của tác giả nói về đạo đức của Bác

Hồ như thế nào?

- Sau khi hs trao đổi, thảo luận

- GV phân tích & kết luận: Nhà thơ đã

1 Quan niệm về đạo đức:

a Đạo đức là gì ?

diễn đạt về đạo đức sáng ngời của Bác Hồ.

- GV chuyển ý đưa ra các tình huống sau:

a Trên đường đi học về có một cụ già

muốn qua đường, em đã giúp cụ già qua

đường an toàn

b Trên chuyến xe đò, có một phụ nữ bế

con, em đã đứng lên nhường chỗ

c Bạn An nhà nghèo, bố mẹ đau ốm luôn,

em đã động viên các bạn trong lớp giúp đỡ

bạn An

- Vận dụng sự hiểu biết xã hội của bản

thân em hãy trả lời cho các câu hỏi sau về

các tình huống trên:

?Tại sao em làm như vậy?

?Việc làm đó của em đúng hay sai?

?Tự điều chỉnh hành vi là việc tùy ý hay

phải tuân theo?

?Tự điều chỉnh hành vi bắt buộc hay tự

giác?

?Hành vi đó có cần phù hợp lợi ích cộng

đồng của xã hội không?

- HS thảo luận và trả lời

- GV ghi tóm tắt ý kiến của HS lên bảng

- GV nhấn mạnh: Trong lĩnh vực đạo đức,

những nhu cầu, lợi ích của cá nhân, xã hội

đều được thể hiện ra ở các quy tắc, chuẩn

mực và dư luận xã hội Một hành vi đạo

đức phải được xã hội thừa nhận và hình

thành một cách tự giác luôn luôn được

?Vận dụng kiến thức Văn học dân gian em

hãy lấy ví dụ về đạo đức?

- HS thảo luận và trả lời

- GV ghi ý kiến HS lên bảng

- GV kết luận: Văn học dân gian biểu hiện

- Đạo đức là hệ thống các quy tắc,chuẩn mực xã hội mà nhờ đó conngười tự giác điều chỉnh hành vicủa mình cho phù hợp với lợi íchcủa cộng đồng, của xã hội

về đạo đức qua các câu ca dao sau:

+ Qua các câu ca dao:

‘‘Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

Ăn khoai nhớ kẻ cho dây mà trồng.’’

“Trăm năm bia đá thì mòn

Ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ.”

- GV chuyển ý: Cùng với sự vận động và

phát triển của lịch sử xã hội, các quy tắc,

chuẩn mực này cũng biến đổi theo Tùy

theo sự phát triển của xã hội mà mỗi xã

hội có một nền đạo đức riêng Vì vậy lịch

sử nhân loại đã từng tồn tại nhiều nền đạo

đức xã hội khác nhau

- GV nêu câu hỏi cho HS

?Vận dụng kiến thức Lịch sử, em hãy cho

biết nhân loại đã từng tồn tại những nền

đạo đức nào?Phân biệt nền đạo đức

XHPK và nền đạo đức XHCN ở nước ta?

- HS thảo luận và trả lời

* GV kết luận:

- GV định hướng HS sử dụng kiến thức

Lịch sử trả lời:

+ Đạo đức trong XH CS Nguyên thủy: Ý

thức đạo đức phụ thuộc vào những điều

kiện sinh hoạt vật chất, phương thức tìm

kiếm và phân phối những phúc lợi cần

thiết đến trình độ thỏa mãn nhu cầu sinh

hoạt của con người

- Trình chiếu một số ảnh tư liệu về xã hội

CS Nguyên thủy:

Trong xã hội CSNT

+ Đạo đức trong XH CHNL: Người có đặc

quyền, đặc lợi cho phép được là người có

đức hạnh, còn người nô lệ là người không

- Cùng với sự phát triển của xã hội,các quy tắc chuẩn mực đạo đứccũng biến đổi theo cho phù hợp

- Lịch sử nhân loại đã từng tồn tạinhiều nền đạo đức xã hội khác nhau

và các nền đạo đức này luôn bị chiphối bởi quan điểm và lợi ích củagiai cấp thống trị

có phẩm hạnh, người thấp hèn, hạ đẳng.

- Trình chiếu ảnh tư liệu trong xã hộiCHNL:

Trong XH Chiếm hữu nô lệ

+ Đạo đức trong XH Phong kiến: Dựa trên

cơ sở sở hữu ruộng đất lớn, yêu cầu chungcủa đạo đức thống trị là bầy tôi phải

“Trung” với vua có nghĩa là trung thành

vô điều kiện, kể cả cái chết, chư hầu phảitrung với thiên tử, nông dân phải trung vớiđịa chủ

- Trình chiếu ảnh tư liệu trong xã hội PK:

Trong XH Phong kiến

+ Đạo đức trong XH TBCN: Nền đạo đứcluôn bị chi phối bởi quan điểm và lợi íchgiai cấp bóc lột

- Trình chiếu ảnh trong xã hội TB:

Trong XHTB

+ Đạo đức trong XHCN: Nền đạo đức tiến

bộ, được toàn dân thừa nhận phù hợp với

yêu cầu CNH, HĐH đất nước Nền đạo

đức kế thừa đạo đức truyền thống vừa kết

hợp, vừa phát huy tinh hoa văn hóa nhân

loại “Trung” nghĩa là trung thành lợi ích

của đất nước, của nhân dân

Những chuẩn mực đạo đức phù hợp

với yêu cầu của chế độ XHCN: Trọng

nhân nghĩa; Trọng lễ độ; Cần kiệm; Liêm

tin tìm hiểu sự khác biệt giữa đạo đức và

pháp luật trong sự điều chỉnh hành vi của

con người

* Mục tiêu:

- HS nêu được thế nào là pháp luật, sự

khác biệt giữa đạo đức và pháp luật

- Rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề,

năng lực tư duy phê phán cho HS

* Cách tiến hành:

b Phân biệt đạo đức với pháp luật

trong sự điều chỉnh hành vi của con người:

- GV yêu cầu HS tự đọc mục 1.b, ghi tóm

tắt nội dung cơ bản Sau đó, HS chia sẽ nội

dung đã đọc theo cặp

- HS tự đọc nội dung trong SGK, tìm nội

dung chính, tóm tắt phần vừa đọc Sau đó,

HS chia sẻ nội dung đã đọc theo cặp về

phần cá nhân đã tóm tắt, tự giải đáp cho

nhau những thắc mắc và nêu câu hỏi đề

nghị GV giải thích

- GV nêu tiếp yêu cầu mỗi cặp HS đọc

thông tin và giải quyết các câu hỏi sau:

?Pháp luật là gì?

?Hãy phân biệt đạo đức với pháp luật?

Lấy ví dụ chứng minh.

?Trong quá trình rèn luyện đạo đức thanh

niên, hs nên tránh điều gì?

- HS tự học theo hướng dẫn của GV

- Làm việc chung cả lớp: Đại diện 2 – 3

cặp trình bày kết quả làm việc

- Lớp nhận xét, bổ sung

* GV chính xác hóa các đáp án của HS và

chốt lại nội dung:

Đạo đức là phương thức điều chỉnh

hành vi của con người nhưng không phải

là phương thức duy nhất Pháp luật cũng là

phương thức có khả năng điều chỉnh nhất

định đối với hành vi của con người Tuy

nhiên giữa chúng có những khác biệt cơ

bản

Ví dụ đạo đức thể hiện ở Văn Học dân

gian như:

‘‘Lễ phép chào hỏi người lớn’’

‘‘Con cái có hiếu với cha mẹ’’

‘‘Anh em hòa thuận, thương yêu nhau’’

(Bài thơ Làm anh)

- Đạo đức và pháp luật đều lànhững phương thức điều chỉnhhành vi con người sao cho phù hợpvới lợi ích chung của cộng đồng,giúp con người trở thành người tốt

- Điểm khác nhau: pháp luật làphương thức có khả năng điềuchỉnh nhất định đối với hành vi củacon người Sự điều chỉnh hành vicủa pháp luật là sự điều chỉnh mangtính bắt buộc, cưỡng chế với nhữngnhu cầu tối thiểu không thực hiện

sẽ bị xử lí bằng sức mạnh của nhà

Bác Hồ kể chuyện cho các cháu nghe

bị dư luận xã hội lên án hoặc lươngtâm cắn rứt

Cõng bạn đến trường

Ví dụ về pháp luật:

Khi tham gia giao thông đèn đỏ phải

dừng lại; Kinh doanh phải nộp thuế;

Không quay cóp bài trong thi cử; về phòng