skkn sử dụng phần mềm microsoft office powerpoint giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy bài phương trình đường tròn

Vì những lí do trên, tôi xin được trình bày một số kinh nghiệm khi sử dụng phầnmềm Microsoft office PowerPoint thiết kế và giảng dạy bài Phương trình đường tròn thông qua bài viết: " Sử

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Sự phát triển của xã hội được thể hiện ở tất cả các lĩnh vực trong

cuộc sống Bên cạnh đó việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động giảng dạytrong nhà trường nói chung đang được sự quan tâm đặc biệt của ngành giáo dục.Thực tế đó đòi hỏi cần phải nhanh chóng nâng cao chất lượng giảng dạy bằng cáchphát huy những ưu thế của lĩnh vực CNTT-TT (Công nghệ Thông tin Truyềnthông), phải biết vận dụng nó, biến nó thành công cụ hiệu quả phục vụ cho sựnghiệp giáo dục Ứng dụng CNTT (Công nghệ Thông tin) vào giảng dạy những nămgần đây đã chứng minh, công nghệ tin học đem lại hiệu quả rất lớn trong quá trìnhdạy học, làm thay đổi theo hướng tích cực phương pháp dạy học CNTT là phươngtiện để tiến tới “xã hội học tập” Mặt khác, giáo dục và đào tạo đóng vai trò quantrọng thúc đẩy sự phát triển của CNTT thông qua việc cung cấp nguồn nhân lực choCNTT

Ứng dụng CNTT trong đổi mới phương pháp dạy và học là “Đẩy mạnh

việc ứng dụng CNTT trong trường phổ thông vào từng môn học thay vì học trongmôn tin học Giáo viên các bộ môn chủ động tự soạn và tự chọn tài liệu và phầnmềm (mã nguồn mở) để giảng dạy ứng dụng CNTT” thông qua đó nhằm đổi mới

phương pháp dạy và học theo hướng giáo viên tự tích hợp CNTT (Theo Quyết định

số 698/QĐ-TTg ngày 01/6/2009 của Thủ tướng Chính phủ).

1.2 Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy việc ứng dụng công nghệ thông tin trong

giảng dạy giúp học sinh tiếp nhận kiến thức một cách tự nhiên, tạo hứng thú học tập đạtđược kết qủa học tập cao hơn Việc sử dụng mềm trình chiếu Microsoft office PowerPoint

có thể giúp cho giáo viên trình bày các minh hoạ với chất lượng cao, đồng thời chủ độngđược về mặt thời gian

Vì những lí do trên, tôi xin được trình bày một số kinh nghiệm khi sử dụng phần

mềm Microsoft office PowerPoint thiết kế và giảng dạy bài Phương trình đường tròn thông qua bài viết: " Sử dụng phần mềm Microsoft office PowerPoint giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy bài Phương trình đường tròn" (Tiết 36 - Bài 2: Phương trình đường

tròn - Hình học 10 - Cơ bản)

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu tìm hiểu các tính năng của phần mềm Microsoft office PowerPoint

trong giảng dạy nói chung và trong bài "Phương trình đường tròn " nói riêng, từ đó đề

xuất một số kinh nghiệm góp phần nâng cao hiệu quả việc ứng dụng phần mềm nàytrong trong giảng dạy bộ môn Toán ở trường phổ thông

3 Giả thuyết khoa học.

Trong quá trình giảng dạy, nếu sử dụng một cách hợp lý những ứng dụng củacông nghệ thông tin, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học bộ môn toán nóichung và phần Hình học nói riêng

4 Phạm vi nghiên cứu.

4.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc ứng dụng phần mềmMicrosoft office PowerPoint trong dạy học bộ môn Hình học 10 thông qua bài

"Phương trình đường tròn"

4.2 Soạn giáo án cho tiết dạy

4.3 Thực nghiệm sư phạm: Tổ chức kiểm tra - đánh giá tính khả thi và hiệuquả của việc sử dụng CNTT hỗ trợ cho tiết dạy

5 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận;

Điều tra, quan sát;

Thực nghiệm sư phạm;

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1 Thực trạng chung:

Trong chương trình Hình học lớp 10, nhất là chương 3: Phương pháp tọa độtrong mặt phẳng, có nhiều tính chất, nhiều kết quả khá trừu tượng, nếu không cóphương pháp truyền đạt hợp lí thì học sinh rất khó tiếp thu một cách tự nhiên Nếuchỉ vẽ hình theo cách truyền thống sẽ mất nhiều thời gian, học sinh không hứng thúhọc tập dẫn đến hiệu quả giờ dạy không cao.

2 Thực trạng đối với giáo viên:

Mặc dù hiện nay CNTT rất phát triển, các phần mềm hỗ trợ dạy học phong

phú Nhưng nhiều giáo viên vẫn “ngại” ứng dụng các phần mềm của bộ môn vào

bài dạy Lý do trước tiên là để có một bài giảng ứng dụng CNTT, đặc biệt là mônHình học phải có thời gian chuẩn bị công phu thì mới có hiệu quả Thứ hai là khi sửdụng CNTT trong quá trình giảng dạy thì nhất thiết phải sử dụng các thiết bị dạyhọc hiện đại, trong khi nhiều trường học còn thiếu thốn, một phần liên quan là yếu

tố điện không đảm bảo

Bài "Phương trình đường tròn" có nội dung dài mà với thời lượng chỉ trong

một tiết học thì các thầy cô khó có thể hoàn thành cả về nội dung và hiệu quả nếukhông có sự hỗ trợ của CNTT

3 Thực trạng đối với học sinh:

Học sinh thường không thích học Hình học vì tính trừu tượng của nó, đặc biệtvới học sinh vùng cao với điểm đầu vào thấp lại càng khó khăn hơn Nếu dùng phầnmềm Microsoft office PowerPoint để minh họa các thao tác vẽ hình cũng như sửdụng tính năng tạo ảnh động và tạo vết thì các em sẽ thấy trực quan dễ hiểu và dễ bịthuyết phục

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I THIẾT KẾ BÀI DẠY:

Gi¸o ¸n m«n: h×nh häc 10, Ch¦¬ng tr×nh: chuÈn - tiÕt lý thuyÕt

Tên bài: Phương trình đường tròn

Gồm: 01 tiết (tiết 36) theo PPCT

I - MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Về kiến thức

- Lập phương trình đường tròn khi biết tâm và bán kính của nó, nắm được dạng khai triển của phương trình đường tròn

- Xác định tâm và bán kính của đường tròn khi biết phương trình

- Viết phương trình tiếp tuyến tại một điểm thuộc đường tròn

2 Về kĩ năng

Rèn luyện kĩ năng viết phương trình đường tròn, xác định tâm và tính bán kínhcủa đường tròn Viết phương trình tiếp tuyến tại một điểm thuộc đường tròn

3 Về tư duy, thái độ

Học sinh tư duy linh hoạt trong việc chọn dạng của phương trình đường tròn

để làm toán

Học sinh nắm kiến thức, biết vận dụng vào giải toán

II PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:

Ứng dụng CNTT: Xuyên suốt nội dung bài dạy.

Sử dụng thiết bị dạy học : Dùng cho hoạt động nhắc lại khái niệm đường tròn và phần tiếp tuyến của đường tròn tại một điểm

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Kiểm tra bài cũ: (5phút)

Hoạt động 1: Viết công thức tính khoảng cách giữa hai điểm và tính khoảng cách

giữa hai điểm A(3; 4)  , B ( 3;4).

Hoạt động 2: Viết phương trình tổng quát của đường thẳng đi qua A(2; 2)  và nhận véc tơ n  (3; 4)  làm véc tơ pháp tuyến

2 Dạy bài mới:

Đặt vấn đề cho nội dung bài dạy: trong bài 1 các em đã biết dùng phương

trình để biểu diễn cho đường thẳng trong hệ tọa độ Oxy, vậy thì làm thế nào để biểu diễn đường tròn trong hệ tọa độ này? Bài học hôm nay sẽ giúp các em giải quyết vấn đề trên

Hoạt động 1: 1 Phương trình đường tròn có tâm và bán kính cho trước

Mục tiêu: Học sinh xác định được tâm và bán kính của đường tròn khi biết

em trả lời cho thầy hai câu hỏi sau:

Câu hỏi 1: Em hãy nêu khái niệm về đường tròn?

Câu hỏi 2: Có mấy cách xác định đường tròn, đó là những cách nào?

Trong mặt phẳng Oxy cho đường Trong mặt phẳng Oxy cho đường tròn ( C)

Theo công thức tính khoảng cách

giữa hai điểm thì IM tính như thế nào?

Học sinh (Hs): Đưa ra công thức tính

Ví dụ 2:

Tìm tâm và bán bán kính của đường tròn

Toạ độ tâm I(7;-3) và bán kính R = 2

1 ) 4 ( ) 1

1 ) 4 ( ) 1

Câu hỏi 1: Hãy tìm tâm của đường

Giải:

Tâm  là trung điểm của AB

 (0,0) Bán kính R = AB 10 5

2 2 Vậy phương trình đường tròn:

Đường tròn có tâm O(0;0), bán kính R có phương trình:

A B I

x 2

y 2

Học sinh nắm được phương trình đường tròn ở dạng khai triển.

Biết nhận dạng một phương trình có phải là một phương trình đường tròn

Câu hỏi 1: Khai triển phương

c = a2 + b2 – R2

Ngược lại, Pt x2 y2  2ax 2by c 0 là

trình dạng (2) đều là phương trình

đường tròn không?

Thực hiện biến đổi để khẳng định

khi nào phương trình (2) là phương

phương trình đường tròn (C) khi và chỉ khi

a2 + b2 –c >0 khi đó đường tròn (C) có tâm I(a;b) và bán kính R = a2 b2  c

Hoạt động 3: 3 Phương trình tiếp tuyến của đường tròn

Mục tiêu: Nắm được vị trí tương đối giữa đường thẳng và đường tròn.

Biết kiểm tra một điểm có thuộc đường tròn không, vị trí tương đối

của một điểm và đường tròn

Viết được phương trình tiếp tuyến tại một điểm thuộc đường tròn

? Nêu vị trí tương đối của

Viết phương trình tổng quát của

Cho đường tròn (C) tâm bán kính R

 là tiếp tuyến của (C) tại

Nhận xét gì về IM IM  o  IM  oo và  ?

là véc tơ pháp tuyến của 

  đi qua Mo(xo;yo) nhận làm véc tơ pháp tuyến có dạng:

Đường tròn (C) có tâm I(-1;2), bán kính R = 5

PT tiếp tuyến tại A(2;-2):

(x 1)   (y 2)   25

(2 1).(x 2) ( 2 2)(y 2) 0        3x 4y 14 0

Hoạt động thành phần 1: Giải toán trắc nghiệm về đường tròn

Mục tiêu: Củng cố kiến thức về phương trình đường tròn.

Làm quen với việc giải toán trắc nghiệm

Thời gian: 5 phút

Hình thức tiến hành hoạt động: Bằng trình chiếu, bằng hệ thống câu hỏi.

Đặt vấn đề: Trong phần sau chúng ta sẽ làm 2 bài tập trắc nghiệm về nội

- Xác định tâm và bán kính của đường tròn khi biết phương trình

- Viết phương trình tiếp tuyến tại một điểm thuộc đường tròn

Thời gian: 3 phút

Hình thức tiến hành hoạt động : bằng trình chiếu , bằng hệ thống câu hỏi Đặt vấn đề: Trong phần sau chúng ta sẽ làm 2 bài tập trắc nghiệm về nội dung đã học ở trên.

Hoạt động của giáo viên

và HS

Ghi bảng

Giáo viên: Nêu nội

dung chính của bài học

3 Phương trình tiếp tuyến của đường tròn:

Tiếp tuyến tại điểm của đường tròn tâm

Học ba vấn đề chính nêu trên, làm bài tập sách giáo khoa

1 Tạo bố cục bài giảng điện tử trong PowerPoint

Bản thân người sử dụng PowerPoint, trước khi bắt đầu xây dựng một bài

giảng điện tử phải xây dựng bố cục của nó, có thể coi đây như là kịch bản của một

bộ phim Trong bố cục, ta phải hình dung cụ thể là Bài giảng điện tử này gồm bao

nhiêu Slides (trang trình chiếu), trên mỗi Slides bao gồm những đối tượng nào Mỗi

đối tượng ở đây có thể là một đơn vị kiến thức ở dạng văn bản, ở dạng hình vẽ, ởdạng phim, ảnh, …

Hiện nay có rất nhiều phiên bản của PowerPoint được sử dụng phổ biến là

2003 và 2007, 2010 và những phiên bản khác từ phiên bản 2007 trở lên được hỗ trợ

đồ hoạ và âm thanh tốt hơn 2003 rất nhiều nhưng chưa được sử dụng rộng rãi nhất

là với những giáo viên mới sử dụng máy tính nên ở đây tôi xin trình bày những kinh

nghiệm của mình trên nền PowerPoint 2003.

Trên mỗi Slides có thể có cách bố trí các đối tượng khác nhau nên chọn một trong các bố cục Slides được thiết lập sẵn của PowerPoint để tiết kiệm thời gian Để thực hiện việc này, từ màn hình nền của PowerPoint ta nháy chuột vào nút

nằm trên thanh định dạng của PowerPoint, sẽ xuất hiện một bảng chọn các Slides mẫu (Text Layouts, người sử dụng chỉ việc chọn một trong các bố cục

phù hợp với các đối tượng trên Slides mình định tạo (hình 1) Lưu ý rằng ta có thể

áp dụng bố cục của Slides mẫu cho một Slides hiện tại hoặc cho tất cả các Slides

của bài giảng đó

Hình 1

Nếu không muốn sử dụng các Slides mẫu thì người sử dụng có thể chèn một Slides trống nhanh nhất bằng cách nhấp chuột phải vào vùng trống bên dưới Slides hiện tại, chọn New Slides Nếu chọn nhầm Slides mẫu hoặc chèn nhầm một Slides

vào sai vị trí cần chèn người sử dụng có thể xoá bỏ bằng cách chọn Slides đó rồi

thực hiện lệnh Edit/Delete Slides hoặc nhấp chuột phải vào Slides đó, chọn Delete Slides.

Tiếp đó người sử dụng lần lượt tạo các đối tượng trên Slides Các đối tượng

có thể là đoạn văn bản, hình vẽ, tranh, hình ảnh, âm thanh, phim, …

2 Tạo các đối tượng trên một Slides

Như trên đã nói, nỗi đối tượng trên một Slides có thể là một đoạn văn bản,

một hình vẽ, một hình ảnh hoặc một đoạn phim, … Mục tiêu chung khi trình chiếucác đối tượng này là để truyền tải những thông tin, những đơn vị kiến thức đã đượcchia nhỏ đến học sinh

2.1 Đối tượng là văn bản

Khi khởi động Powerpoint, trên Slides đầu tiên xuất hiện hai khung có thểnhập văn bản:

Khung có dòng chữ Click to add Title (kích vào đây để nhập tiêu đề) có thể

nhập tiêu đề của phần văn bản sẽ nhập phía dưới, chẳng hạn tên đề bài, đề mục, …

Khung có dòng chữ Click to add Subtitle (kích vào đây để nhập tiêu đề phụ)

có thể nhập tiêu đề phụ hoặc nội dung đoạn văn bản

Như vậy, trên mỗi Slides mặc định có 2 khung ở dạng Text box để có thể

nhập nội dung Tuy nhiên người sử dụng có thể tạo thêm một hoặc nhiều Text boxnhư vật bằng cách Copy những Text Box đó

Người sử dụng đang quen với font chữ và cỡ chữ sử dụng trong chương trình

soạn thảo văn bản Word, khi bắt đầu với PowerPoint hầu hết không hình dung được

sử dụng cỡ chữ nào là vừa phải Qua thực tế thiết kế trình chiếu rất nhiều lần tôi

thấy trong các đoạn văn bản, nên sử dụng cỡ chữ từ 20-24 với kiểu chữ in thường là phù hợp, các đề mục của bài nên sử dụng kiểu chữ in hoa đậm với cỡ chữ từ 22-26,

riêng đầu bài có thể sử dụng chữ in hoa cỡ lớn hoặc dùng chữ nghệ thuật

(WordArt).

2.2 Đối tượng là hình ảnh, biểu đồ minh họa

Trong các bài giảng điện tử, nhất là các môn khoa học xã hội, thường là giáoviên muốn đưa một số hình ảnh vào để cho bài giảng thêm sinh động, thu hút sự chú

ý của học sinh và và hỗ trợ tư duy trừu tượng của trẻ Nguồn hình ảnh ở đây rấtnhiều, có thể là hình ảnh trong sách giáo khoa, trong tài liệu tham khảo, trong thư

viện tư liệu điện tử được bán bản quyền, trên mạng Internet hoặc có thể là ảnh giáo

viên tự chụp bằng máy ảnh, … ở đây tôi chỉ nêu một số trường hợp thường gặp

* Nếu là hình ảnh trong sách giáo khoa hoặc tài liệu tham khảo mà giáo viên

muốn đưa vào bài giảng thì việc đầu tiên là phải dùng máy Scan (máy quét ảnh) để Scan các ảnh đó dưới dạng file ảnh sau đó copy trực tiếp hoặc tạo đường link đến

Điểm lưu ý chung khi đưa ảnh vào bài giảng là các ảnh nên để ở định dạng

*.jpg đảm bảo cho các ảnh vẫn có độ nét mà dung lượng file lại không lớn Trong

trường hợp ảnh muốn dùng nằm trong một ảnh lơn hơn bao gồm nhiều đối tượng,giáo viên chỉ muốn đưa ảnh của một đối tượng lên thì có thể dùng chương trình

Paint để cắt phần thừa (nếu phần cần lấy có dạng hình chữ nhật), có thể dùng chương trình photosop hoặc Corel để cắt nếu đường cắt có dạng đường gấp khúc

hoặc zic zắc

Thao tác để chèn một ảnh vào Slides là: Để chỏ chuột vào nơi cần chèn Thực

hiện lệnh(nháy chuột trái): Insert/Piture/From Flie

Xuất hiện một hộp thoại, người sử dụng tìm, chọn tranh, ảnh cần chèn rồi

nháy chuột vào nút Insert.(hình 2)

2.3 Sử dụng font nền và màu sắc cho các Slides.

Sau khi tạo được các đối tượng theo kịch bản đã định thì việc chọn màu sắc

cho các đối tượng và phông nền cho các Slides cũng là một việc hết sức quan trọng,

nó góp phần quyết định hiệu quả của việc trình chiếu Bài giảng

* Nền của Slides

Trong PowerPoint đã lập sẵn rất nhiều phông nền mẫu, người sử dụng có thể

tuỳ ý lựa chọn phông nền phù hợp với đặc thù bộ môn, phù hợp với các đối tượngtrên Slides, phù hợp với kịch bản của mình

Từ vùng trống của Slides hiện thời, người sử dụng nhấn chuột phải, chọn

Slides Design, xuất hiện một danh sách các phông nền có sẵn, chỉ cần dùng chuột

trái để chọn mẫu phù hợp Máy tính sẽ mặc định ở chế độ Apply to All Slides (áp

dụng cho tất cả các Slides) nhưng người sử dụng có thể chọn lại các chế độ khác

như : Apply to All Master (chỉ áp dụng cho trang chủ); Apply to All Selected Slide

(chỉ áp dụng cho Slides đã chọn), trong Menu chuột phải khi nhấp vào mẫu đã

* Màu của các đối tượng

Màu sắc của các đối tượng (trừ ảnh và video) trên các Slides phụ thuộc nhiều vào phông nền của Slides đó Nguyên tắc chung là màu sắc của đối tượng phải

tương phản với màu sắc của phông nền để học sinh dễ dàng quan sát Ví dụ nếu nềnmàu xanh tím thì đối tượng có màu vàng tươi, nền có màu vàng nhạt thì đối tượng

có màu xanh cô ban, xanh tím hoặc đỏ sậm, …

3 Cách tạo nốt lệnh và đường link từ slide