Biện pháp phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi ở huyện Đồng Văn tỉnh Hà GiangBiện pháp phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi ở huyện Đồng Văn tỉnh Hà GiangBiện pháp phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi ở huyện Đồng Văn tỉnh Hà GiangBiện pháp phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi ở huyện Đồng Văn tỉnh Hà GiangBiện pháp phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi ở huyện Đồng Văn tỉnh Hà GiangBiện pháp phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi ở huyện Đồng Văn tỉnh Hà GiangBiện pháp phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi ở huyện Đồng Văn tỉnh Hà GiangBiện pháp phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi ở huyện Đồng Văn tỉnh Hà GiangBiện pháp phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi ở huyện Đồng Văn tỉnh Hà Giang
Trang 1Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
TRẦN ĐĂNG KHOA
BIỆN PHÁP PHỔ CẬP GIÁO DỤC MẦM NON CHO TRẺ NĂM TUỔI Ở HUYỆN ĐỒNG VĂN TỈNH HÀ GIANG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN, NĂM 2014
Trang 2Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: TS Nông Khánh Bằng
THÁI NGUYÊN, NĂM 2014
Trang 3Số hóa bởi Trung tâm Học liệu i http://www.lrc-tnu.edu.vn/
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn
này là trung thực chưa hề được sử dụng và công bố ở bất kỳ một công trình
nào khác
Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn văn đều được chỉ rõ nguồn gốc
Thái Nguyên, ngày tháng năm 2014
Tác giả luận văn
Trần Đăng Khoa
Trang 4Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ii http://www.lrc-tnu.edu.vn/
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thiện luận văn “Biện pháp phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ
em năm tuổi ở huyện Đồng Văn - tỉnh Hà Giang” trước hết tối bày tỏ lòng
biết ơn sâu sắc đối với TS Nông Khánh Bằng, người đã tận tình hướng dẫn tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi nghiên cứu và hoàn thành luận văn này Tôi xin trân trọng cảm ơn thầy cô giáo khoa Tâm lý - Giáo dục, Khoa Sau Đại học và đặc biệt là các thầy cô giáo trực tiếp giảng dạy các chuyên đề của toàn khóa học đã tạo điều kiện, đóng góp ý kiến cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn
Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn tới Khoa Tâm lý - Giáo dục, Khoa Sau Đại học trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện, giúp đỡ, góp ý cho tôi trong quá trình hoàn thành luận văn
Tôi xin cảm ơn anh em, bạn bè đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn
Tác giả luận văn
Trần Đăng Khoa
Trang 5
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu iii http://www.lrc-tnu.edu.vn/
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
PCGD : Phổ cập giáo dục PCGDMN: : Phổ cập giáo dục mầm non UBND: : Ủy ban nhân dân
Trang 6
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu iv http://www.lrc-tnu.edu.vn/
MỤC LỤC
Trang Trang phụ bìa
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Mục lục iii
Danh mục các ký hiệu viết tắt iv
Danh mục các bảng v
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu của đề tài 3
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3
3.1 Khách thể nghiên cứu 3
3.2 Đối tượng nghiên cứu 3
4 Giả thuyết khoa học 3
5 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 4
6 Phạm vi nghiên cứu 4
6.1 Giới hạn đối tượng nghiên cứu 4
6.2 Giới hạn khách thể điều tra 4
7 Phương pháp nghiên cứu 4
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận 4
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 4
7.3 Phương pháp bổ trợ 4
8 Cấu trúc luận văn 5
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÁC BIỆN PHÁP PHỔ CẬP GIÁO DỤC MẦM NON CHO TRẺ EM NĂM TUỔI Ở VÙNG ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ 6
1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 6
Trang 7Số hóa bởi Trung tâm Học liệu v http://www.lrc-tnu.edu.vn/
1.1.1 Nghiên cứu ngoài nước 6
1.1.2 Nghiên cứu ở Việt Nam 6
1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 9
1.2.1 Giáo dục mầm non 9
1.2.2 Phổ cập giáo dục 10
1.2.3 Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi 11
1.2.4 Biện pháp phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi 11
1.3 Những quy định pháp lý đối với công tác phổ cập giáo dục mầm non ở Việt Nam 11
1.3 Tầm quan trọng và ý nghĩa của phổ cập giáo dục mầm non 15
1.3.1 Tầm quan trọng của phổ cập giáo dục mầm non 15
1.3.2 Ý nghĩa của phổ cập giáo dục mầm non 17
1.4 Tính cấp thiết của phổ cập giáo dục mầm non đối với việc phát triển vùng dân tộc thiểu số trong bối cảnh hiện nayError! Bookmark not defined 1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến kết quả phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số Việt Nam 20
1.6 Kinh nghiệm phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi của các nước trên thế giới 23
Kết luận chương 1 26
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHỔ CẬP GIÁO DỤC MẦM NON CHO TRẺ EM NĂM TUỔI Ở VÙNG ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ HUYỆN ĐỒNG VĂN - TỈNH HÀ GIANG 27
2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế – xã hội, giáo dục của huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang 27
2.1.1 Điều kiện tự nhiên của huyện Đồng Văn 27
2.1.2 Tình hình kinh tế – xã hội của huyện Đồng Văn 28
2.1.3 Tình hình giáo dục hiện nay của huyện Đồng Văn 30
Trang 8Số hóa bởi Trung tâm Học liệu vi http://www.lrc-tnu.edu.vn/
2.2 Thực trạng công tác Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số huyện Đồng Văn 39 2.2.1 Thực trạng công tác chỉ đạo Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ năm tuổi ở huyện Đồng Văn 40 2.2.2 Thực trạng công tác phát triển trường lớp, huy động trẻ đến trường 45 2.2.3 Thực trạng về nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục đối với các lớp mầm non 5 tuổi ở huyện Đồng Văn 50 2.2.4 Thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên mầm non 53 2.2.5 Thực trạng công tác xây dựng cơ sở vật chất trường học 58 2.3 Nhận xét chung về thực trạng phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số huyện Đồng Văn giai đoạn 2011-2014 62 2.3.1 Những thuận lợi và khó khăn 62 2.3.2 Đánh giá kết quả phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi ở vùng đồng bào dân tộc huyện Đồng Văn 67 2.3.3 Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế và một số bài học kinh nghiệm 72 Kết luận chương 2 74
CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHỔ CẬP GIÁO DỤC MẦM NON CHO
TRẺ EM NĂM TUỔI Ở VÙNG ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ HUYỆN ĐỒNG VĂN – TỈNH HÀ GIANG 75 3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số huyện Đồng Văn, tỉnh Hà
Giang 75 3.2 Các biện pháp PCGDMN cho trẻ em 5 tuổi ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang 76 3.2.1 Tăng cường phối hợp giữa Ban chỉ đạo PCGD với chính quyền địa phương trong công tác phổ cập giáo dục mầm non 76
Trang 9Số hóa bởi Trung tâm Học liệu vii http://www.lrc-tnu.edu.vn/
3.2.2 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến nhiệm vụ PCGDMN
nhằm nâng cao nhận thức cho phụ huynh học sinh và cán bộ làm công
tác phổ cập giáo dục 77
3.2.3 Làm tốt công tác huy động trẻ đến lớp, nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ mầm non nhằm đảm bảo phổ cập giáo dục bền vững 79
3.2.4 Bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý tham gia công tác phổ cập giáo dục mầm non 82
3.2.5 Xây dựng cơ sở vật chất, đầu tư trang thiết bị, bảo đảm ngân sách cho các lớp mầm non năm tuổi 84
3.2.6 Hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa gia đình với nhà trường và xã hội trong việc thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi 86
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 87
87
3.4.1 Về khách thể điều tra 87
3.4.2 Kết quả khảo nghiệm các biện pháp 88
Kết luận chương 3 93
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 94
1 Kết luận 94
2 Kiến nghị 95
Hà Giang và Ủy ban nhân dân huyện Đồng Văn 95
Đ 95
2.3 Đối với huyện và Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Đồng Văn 96
2.4 Đối với các trường mầm non trên địa bàn huyện Đồng Văn 96
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 10Số hóa bởi Trung tâm Học liệu iv http://www.lrc-tnu.edu.vn/
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1 Tình hình lớp học dành cho trẻ em 5 tuổi năm học 2012 - 2014 45 Bảng 2.2 Tình hình huy động trẻ 5 tuổi đến trường năm học 2012 - 2014 49 Bảng 2.3 Tình hình suy dinh dưỡng của trẻ 5 tuổi năm học 2012 - 2014 51 Bảng 2.4 Tình hình biên chế Nhà nước và trình độ đào tạo của đội ngũ cán bộ
quản lý GVMN huyện Đồng Văn, Hà Giang năm học 2012 - 2014 55 Bảng 2.5 Tình hình biên chế nhà nước và trình độ của đội ngũ giáo viên
mầm non ở huyện Đồng Văn năm học 2012 - 2014 57 Bảng 2.6 Tình hình thiết bị, đồ chơi, đồ dùng cho lớp mẫu giáo 5 tuổi ở
huyện Đồng Văn năm học 2012 - 2014 59 Bảng 2.7 Tình hình sân chơi và bếp ăn, công trình vệ sinh phục vụ cho trẻ
Mầm non huyện Đồng Văn năm học 2012 - 2014 60 Bảng 3.1 Khách thể điều tra 92 Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm các biện pháp 88
Trang 11Số hóa bởi Trung tâm Học liệu 1 http://www.lrc-tnu.edu.vn/
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Công cuộc đổi mới đất nước được Đảng ta lãnh đạo và khởi xướng từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (1986) với nhiệm vụ đổi mới toàn diện về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, giáo dục và đào tạo; trong đó, đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo là một trong những nhiệm vụ quan trọng Để thực hiện đổi mới giáo dục, Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm đầu tư mở rộng mạng lưới các trường học, các cấp học, đa dạng hóa các ngành nghề đào tạo, tạo điều kiện thuận lợi để người học được đến trường Phổ cập giáo dục được tiến hành thực hiện ở nhiều cấp học khác nhau và đã thu được những kết quả đáng kích lệ trong cả nước Trong đó, phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi đang là vấn đề được cả xã hội quan tâm bởi trẻ em được tiếp cận với giáo dục mầm non sớm sẽ thúc đẩy quá trình học tập, phát triển về thể chất, nhân cách, trí tuệ trong giai đoạn tiếp theo, nhất là trẻ 5 tuổi - thời kỳ có tính quyết định để tạo tiền đề phát triển toàn diện trong tương lai
Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ X khẳng định: Phải đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo; đẩy mạnh các giải pháp để thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi đúng độ tuổi, đảm bảo chất lượng và bền vững, phấn đấu đến năm 2015 hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ
em năm tuổi trên cả nước Do vậy, để xã hội giáo dục, nâng cao dân trí, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 10-CT/TW (5/12/2011) về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi Thực hiện Chỉ thị này, các địa phương trong cả nước tập trung công tác chỉ đạo tiến hành chăm lo phát triển Giáo dục Mầm non,
mở rộng hệ thống nhà trẻ và các trường lớp mẫu giáo trên mọi địa bàn dân cư, đảm bảo cho trẻ 5 tuổi đều được đến trường học tập, vui chơi
Đồng Văn là một huyện vùng cao, núi đá, nhiều dân tộc (có 17 dân tộc), kinh tế chậm phát triển, trình độ dân trí thấp và không đồng đều; một số tập
Trang 12Số hóa bởi Trung tâm Học liệu 2 http://www.lrc-tnu.edu.vn/
tục lạc hậu vẫn tồn tại dai dẳng trong sản xuất và đời sống của bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số; tỷ lệ đói nghèo còn cao Song, để đẩy mạnh công tác giáo dục ở nơi đây, Đại hội Đảng bộ huyện Đồng Văn lần thứ XIX (2010) đã xác định: Mục tiêu phấn đấu của huyện Đồng Văn sẽ hoàn thành và đạt chuẩn Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi vào năm 2015
Thực hiện mục tiêu đó, Đảng bộ, chính quyền huyện Đồng Văn - tỉnh
Hà Giang đã có nhiều giải pháp để triển khai thực hiện nhiệm vụ Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi; trong đó, có các giải pháp quản lý công tác Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tuy nhiên, đây là một nhiệm vụ rất khó khăn, phức tạp, đòi hỏi sự cố gắng nỗ lực của các cấp, các ngành và nhân dân các dân tộc huyện Đồng Văn, nhất là sự phấn đấu tích cực của ngành Giáo dục và Đào tạo huyện trong quá trình quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi tại địa phương
Nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước rất quan tâm đến việc phát triển kinh
tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số Huyện uỷ, Hội đồng nhân dân và
Uỷ ban nhân dân huyện Đồng Văn đã có nhiều chủ trương, giải pháp hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội ở các vùng này Nhưng là huyện khó khăn nhất của tỉnh và cũng là 1 trong 62 huyện nghèo nhất của cả nước, nhiều dân tộc, kinh
tế chậm phát triển nên sự đầu tư còn nhiều hạn chế Hơn nữa, do những tập quán lạc hậu của đồng bào như: đông con, tảo hôn, thiếu vốn, thiếu kiến thức làm ăn và ngôn ngữ “bất đồng” (chủ yếu dùng tiếng Mông), cùng với tư tưởng bằng lòng với cuộc sống vốn có đã khiến cho đồng bào dân tộc thiểu số
ở Đồng Văn dần dần lạc hậu hơn so với sự phát triển chung của nhiều nơi của tỉnh Hà Giang
Thực hiện công cuộc đổi mới đất nước trong những năm đầu thế kỷ 21, Đại hội XIX Đảng bộ huyện Đồng Văn đã đề ra nhiệm vụ Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi huyện Đồng Văn giai đoạn 2010 - 2015; mục
Trang 13Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn full