SỬ DỤNG CA KHÚC CÁCH MẠNG TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM (1954 1975) (LỚP 12 – THPT) ĐỂ TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH

SỬ DỤNG CA KHÚC CÁCH MẠNG TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM (1954 1975) (LỚP 12 – THPT) ĐỂ TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH MỞ ĐẦU 5 1. Lý do chọn đề tài 5 2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 12 4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 12 5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 13 6. Ý nghĩa của đề tài 14 7. Cấu trúc của đề tài 14 NỘI DUNG 15 Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG CÁC CA KHÚC CÁCH MẠNG TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG ĐỂ TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH 15 1.1. Cơ sở lí luận 15 1.1.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 15 1.1.2. Các ca khúc cách mạng gắn liền với lịch sử 27 1.1.3. Mối quan hệ giữa các ca khúc cách mạng với kiến thức lịch sử 31 1.1.4. Vai trò, ý nghĩa của các ca khúc cách mạng với việc tạo hứng thú học tập lịch sử cho học sinh 34 1.1.5. Những nguyên tắc, yêu cầu khi sử dụng ca khúc cách mạng trong dạy học lịch sử 36 1.2. Cơ sở thực tiễn 39 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 42 Chương 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG CA KHÚC CÁCH MẠNG TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 19541975 ĐỂ TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH.THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 43 2.1. Vị trí, mục tiêu, nội dung cơ bản của phần lịch sử Việt Nam từ 1954 – 1975 43 2.1.1. Vị trí 43 2.1.2. Mục tiêu 43 2.1.3. Nội dung cơ bản 45 2.2. Những ca khúc cách mạng có thể sử dụng trong dạy học lịch sử Việt Nam giai đoạn 1954 1975 50 2.3. Một số biện pháp sử dụng ca khúc cách mạng trong DHLS Việt Nam giai đoạn 1954 – 1975 59 2.3.1. Sử dụng ca khúc cách mạng để chuẩn bị cho HS nghiên cứu kiến thức mới 59 2.3.2. Sử dụng ca khúc cách mạng để cụ thể hoá kiến thức, tạo biểu tượng lịch sử cho HS 61 2.3.3. Sử dụng ca khúc cách mạng để tạo cảm xúc lịch sử cho HS 65 2.3.4. Sử dụng ca khúc cách mạng để tổ chức các hoạt động học tập cho HS 68 2.4. Thực nghiệm sư phạm 70 2.4.1. Mục đích của thực nghiệm sư phạm 70 2.4.2. Đối tượng thực nghiệm 71 2.4.3. Nội dung và phương pháp thực nghiệm 71 2.4.4. Tiến trình thực nghiệm 72 2.4.5. Kết quả thực nghiệm 72 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 76 KẾT LUẬN 77 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 79 PHỤ LỤC 82

ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI - KHOA LỊCH SỬ -

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI: SỬ DỤNG CA KHÚC CÁCH MẠNG TRONG DẠY

HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM (1954 - 1975) (LỚP 12 – THPT) ĐỂ TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH

Giảng viên hướng dẫn : TS Nguyễn Thị Phương Thanh

Sinh viên thực hiện : Lê Thùy Dương

Mã sinh viên : 645602009

HÀ NỘI – 2018

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 12

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 12

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 13

6 Ý nghĩa của đề tài 14

7 Cấu trúc của đề tài 14

NỘI DUNG 15

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG CÁC CA KHÚC CÁCH MẠNG TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG ĐỂ TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH 15

1.1 Cơ sở lí luận 15

1.1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài 15

1.1.2 Các ca khúc cách mạng gắn liền với lịch sử 27

1.1.3 Mối quan hệ giữa các ca khúc cách mạng với kiến thức lịch sử 31

1.1.4 Vai trò, ý nghĩa của các ca khúc cách mạng với việc tạo hứng thú học tập lịch sử cho học sinh 34

1.1.5 Những nguyên tắc, yêu cầu khi sử dụng ca khúc cách mạng trong dạy học lịch sử 36

1.2 Cơ sở thực tiễn 39

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 42

Chương 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG CA KHÚC CÁCH MẠNG TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1954-1975 ĐỂ TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH.THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 43

2.1 Vị trí, mục tiêu, nội dung cơ bản của phần lịch sử Việt Nam từ 1954 – 1975 43

2.1.1 Vị trí 43

2.1.2 Mục tiêu 43

2.1.3 Nội dung cơ bản 45

2.2 Những ca khúc cách mạng có thể sử dụng trong dạy học lịch sử Việt

Nam giai đoạn 1954 - 1975 50

2.3 Một số biện pháp sử dụng ca khúc cách mạng trong DHLS Việt Nam giai đoạn 1954 – 1975 59

2.3.1 Sử dụng ca khúc cách mạng để chuẩn bị cho HS nghiên cứu kiến thức mới 59

2.3.2 Sử dụng ca khúc cách mạng để cụ thể hoá kiến thức, tạo biểu tượng lịch sử cho HS 61

2.3.3 Sử dụng ca khúc cách mạng để tạo cảm xúc lịch sử cho HS 65

2.3.4 Sử dụng ca khúc cách mạng để tổ chức các hoạt động học tập cho HS 68

2.4 Thực nghiệm sư phạm 70

2.4.1 Mục đích của thực nghiệm sư phạm 70

2.4.2 Đối tượng thực nghiệm 71

2.4.3 Nội dung và phương pháp thực nghiệm 71

2.4.4 Tiến trình thực nghiệm 72

2.4.5 Kết quả thực nghiệm 72

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 76

KẾT LUẬN 77

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 79

PHỤ LỤC 82

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Văn Kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII khẳng định “giáo dục là quốcsách hàng đầu, phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhânlực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiếnthức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; học đi đôi vớihành, lý luận gắn với thực tiễn Phát triển giáo dục và đào tạo phải gắn với nhu cầu

phát triển kinh tế - xã hội” Trọng tâm là “ đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đạo tạo phát triển nguồn nhân lực, phấn đấu trong những năm tới, tạo ra chuyển biến căn bản, mạnh mẽ chất lượng, hiệu quả giáo dục đào tạo làm cho giáo dục đào tạo thật sự là quốc sách hàng đầu, đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân, là yêu cầu bức thiết của toàn xã hội, yêu cầu của hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên toàn cầu hóa”[4].

Từ ưu thế của các phương pháp giáo dục, hình thức tổ chức dạy học mới đãtriển khai trong những năm gần đây như: phương pháp bàn tay nặn bột, giáo dụctrải nghiệm sáng tạo, giáo dục STEM,… việc đổi mới phương pháp dạy học cầnđược thực hiện trên cơ sở phân hoá đối tượng, các căn cứ về điều kiện, loại hìnhnăng lực và phẩm chất cần phát triển ở người học Từ đó lựa chọn các hình thức tổchức dạy học phù hợp, tăng cường các hoạt động trải nghiệm sáng tạo và ứng dụngcông nghệ thông tin, truyền thông trong tổ chức dạy học thông qua việc sử dụngcác mô hình học tập kết hợp giữa lớp học truyền thống với các lớp học trực tuyến;cùng với việc tổ chức cho người học thực hiện các nhiệm vụ học tập ở trên lớp, coitrọng giao nhiệm vụ và hướng dẫn việc học tập ở nhà, ở ngoài nhà trường; đẩymạnh hoạt động nghiên cứu khoa học; tăng cường mô hình học tập gắn với thựctiễn, xây dựng và sử dụng tủ sách lớp học, phát triển văn hóa đọc gắn với hoạtđộng của các câu lạc bộ khoa học trong nhà trường; tăng cường hoạt động giao lưu,

hợp tác nhằm thúc đẩy hứng thú học tập, rèn luyện kĩ năng sống, nâng cao hiểubiết về các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hóa thế giới…

Hứng thú học tập có vai trò quan trọng trong quá trình DHLS ở trường phổthông Có hứng thú, HS nhanh chóng tiếp thu bài, nhớ lâu, hiểu sâu kiến thức.Hứng thú học tập còn kích thích các em tích cực, say mê học tập để tiếp thu nhữngkiến thức mới, tự giác nắm vững kiến thức lịch sử và biết vận dụng những kiếnthức đó vào thực tiễn cuộc sống Hứng thú học tập giúp HS phát triển toàn diện, ýthức được trách nhiệm và nghĩa vụ của mình trong cuộc sống

Các ca khúc cách mạng, bằng phương thức phản ánh độc đáo của mình, đãtái hiện lại lịch sử dân tộc, thể hiện cảm xúc của người nghệ sĩ và của nhân dân đốivới quê hương, đất nước, thời đại Không ít nhà nghiên cứu âm nhạc cho rằng, cakhúc cách mạng là một pho sử bằng âm thanh phản ánh những diễn biến trong đấutranh cách mạng và hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ của dân tộc ta ởthế kỷ XX Bản chất xã hội của các ca khúc cách mạng không phải ở chỗ phươngthức phản ánh xã hội của dòng ca khúc này như thế nào, mà phương thức phản ánh

đó nói lên được cái gì của đời sống hiện thực giai đoạn 1954 - 1975 Xét về thựcchất, ca khúc cách mạng không phản ánh hiện tượng, mà phản ánh bản chất củathẩm mỹ, dùng cảm xúc như công cụ cơ bản để biểu hiện lý tưởng, đó là những giátrị văn hóa ẩn chứa trong các ca khúc cách mạng Việt Nam

Thực tế, trong những năm qua, vị thế bộ môn Lịch sử chưa được coi trọngđúng mức, vẫn bị coi là “môn phụ” trong nhà trường HS chưa yêu thích môn Lịch

sử, phần lớn học theo kiểu đối phó Hiện nay, quan niệm của xã hội về bộ môn đã

có phần thay đổi, vị trí bộ môn được nâng cao song chất lượng vẫn chưa được cải

thiện đáng kể Xuất phát từ những lý do nêu trên, em chọn đề tài “Sử dụng ca khúc cách mạng trong dạy học lịch sử Việt Nam giai đoạn 1954 – 1975 (lớp 12 – THPT)

để tạo hứng thú học tập cho học sinh” làm đề tài cho khóa luận tốt nghiệp, chuyên

ngành Lý luận và PPDH môn Lịch sử

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Chưa có một tài liệu hay công trình nào nghiên cứu hoàn chỉnh về việc sửdụng các ca khúc cách mạng để tạo hứng thú lịch sử cho HS Tuy nhiên, một sốnhà tâm lí học, giáo dục học, mĩ thuật… đã đề cập đến vấn đề này trong các nghiêncứu của mình ở các khía cạnh khác nhau

a Những nghiên cứu của các tác giả nước ngoài

Từ những năm đầu thế kỷ XX, các nhà tâm lý học đã có những nghiên cứu

về hứng thú:

Trong những năm 20 của thế kỷ XX, X.L.Rubinstein (1902 – 1960), nhà tâm

lý học người Nga đã đưa ra khái niệm về hứng thú, con đường hình thành và vaitrò của hứng thú Ông cho rằng, hứng thú là biểu hiện của ý chí và tình cảm

Năm 1931, ở Anh tác giả E.K.Strong trong tác phẩm “Change of interest with age” (Sự thay đổi của hứng thú qua độ tuổi) đã đưa ra phương pháp nghiên

cứu về hứng thú, nêu nhiều câu hỏi và tiến hành điều tra trên nhiều đối tượng khácnhau, trong đó ông đã chú ý đến lứa tuổi HS Tác giả cho rằng hứng thú được biểuhiện ra trong xu thế của con người có mong muốn học được một số điều nhất định,thích một vài hoạt động và định hướng tính tích cực nhất định vào những hoạtđộng đó [20; 55-62] Tuy nhiên, ông chưa đi sâu phân tích những biểu hiện, tácđộng của hứng thú đối với hoạt động học tập ở HS

Tiếp đó, năm 1938, Ch.Buhler, nhà tâm lý học người Đức đã tìm hiểu khái

niệm hứng thú trong tác phẩm “Phát triển hứng thú ở trẻ em” Ông coi hứng thú là

nguồn gốc tinh thần của tính tích cực biểu đạt tâm lý, đổi mới tâm lý Tuy nhiên,ông mới dừng ở khái niệm chung chung về hứng thú, chưa đề cập đến vai trò củagiáo dục đối với việc hình thành và phát triển hứng thú

Trong cuốn "Tâm lý học cá nhân" (1971), A.G Côvaliôp, nhà tâm lý học người Nga đã đưa ra khái niệm về hứng thú: “Hứng thú là một thái độ đặc thù của

cá nhân đối với đối tượng nào đó, do ý nghĩa của nó trong đời sống và do sự hấp dẫn về tình cảm của nó” [1; 228] Tác giả coi hứng thú là một thái độ đặc thù của

một cá nhân đối với một đối tượng nào đó, trên cơ sở đó đề ra những phương phápgiáo dục tích cực Còn A.A Liublinxkaia, nhà tâm lý học người Nga, tác giả cuốn

sách “Tâm lý học trẻ em” lại định nghĩa: “Hứng thú là thái độ nhận thức của con người đối với xung quanh, đối với một mặt nào đó của chính nó, đối với một lĩnh vực nhất định mà trong đó con người muốn đi sâu hơn” [14; 28]

Năm 1980, nhà tâm lý học P.A Ruđich trong tác phẩm "Tâm lí học" đã đề

cập đến khái niệm hứng thú và đặc điểm tiêu biểu của hứng thú Theo Ruđich

“hứng thú là biểu hiện xu hướng đặc biệt của cá nhân nhằm nhận thức những hiện tượng nhất định của cuộc sống xung quanh, đồng thời biểu hiện thiên hướng tương đối cố định của con người đối với các hoạt động nhất định” [18; 350] Tuy nhiên,

trong tác phẩm này, Ruđich chỉ phân tích vai trò của hứng thú trong vận động

Trong cuốn "Từ hứng thú đến tài năng" (năm 1975), nhà tâm lý học ngườiNga L.X Xlôvaytrich đã nghiên cứu một cách cụ thể về hứng thú và cho rằng đây

là cơ sở của sự phát triển nhân cách cũng như tài năng của HS

Từ khoảng giữa thế kỷ XX, các nhà nghiên cứu đã đưa ra định nghĩa tươngđối hoàn chỉnh về hứng thú, họ đều cho rằng hứng thú là thái độ lựa chọn của cánhân đối với một đối tượng nào đó; là những lựa chọn tích cực với mục đích nhậnthức và chiếm lĩnh đối tượng; là quá trình nhuốm màu sắc xúc cảm, làm cho đốitượng hấp dẫn

Vấn đề hứng thú học tập cũng nhận được sự quan tâm nghiên cứu của cácnhà giáo dục lịch sử, cụ thể:

N.G Đairi trong tác phẩm “Chuẩn bị giờ học lịch sử như thế nào?” [8] đã

nhấn mạnh đến hoạt động nhận thức độc lập của người học: bản chất của hoạt độngđộc lập của HS; biểu hiện của hoạt động độc lập của HS; các biện pháp tổ chứchoạt động độc lập của HS trong DHLS Ông cho rằng một trong những nhân tố góp

phần đạt được hiệu quả to lớn của việc DHLS ngay trong giờ học ở trên lớp là “sự thi đua đạt mục đích hứng thú đối với chính quá trình hoạt động lôgíc và đối với việc “khám phá” ra cái mới” [8; 72]

A.A.Vaghin trong cuốn "Phương pháp dạy học lịch sử ở trường phổ thông"trình bày các biện pháp nâng cao chất lượng dạy học lịch sử trong đó có ý nghĩacủa việc sử dụng SGK và các loại tài liệu lịch sử nhằm nâng cao chất lượng dạyhọc

Các yếu tố nhận thức và tổ chức của sự say mê, thích thú xác định phươngpháp, kỹ thuật và phương tiện giảng dạy lịch sử Các nhà giáo dục học đã chuyểnhướng đa dạng không gian học tập, sự thay đổi của lớp học Bởi bản chất của việchọc tập và hoạt động nhận thức bao gồm: độc lập, thách thức, dễ hiểu và tự do lựachọn nhiệm vụ, các hoạt động cần thiết phải tự phát triển Trong trường hợp này,các nhà nghiên cứu đề xuất có các hình thức hoạt động: cá nhân, tập thể, nhóm

Qua những công trình nghiên cứu trên có thể thấy các nhà tâm lý học, giáodục học và giáo dục lịch sử ở các nước đã rất quan tâm nghiên cứu vấn đề hứngthú, hứng thú nhận thức và hứng thú học tập các môn học của HS ở trường phổthông, trong một số nghiên cứu đã đề cập đến biện pháp gây hứng thú học tập choHS

b Các công trình nghiên cứu ở trong nước

* Các công trình giáo dục học, tâm lý học

Ở trong nước, vấn đề hứng thú, hứng thú học tập của HS nói chung cũngnhận được sự quan tâm nghiên cứu của các nhà tâm lý học, giáo dục học Cụ thể:

Năm 1975, trong “Một số vấn đề tâm lý học sư phạm và lứa tuổi học sinh Việt Nam”, tác giả Đức Minh đã nghiên cứu những vấn đề lý luận chung về hứng

thú

Trong “Đề cương bài giảng tâm lý học trẻ em và tâm lý học sư phạm” (năm 1975), các tác giả đã định nghĩa: “Hứng thú là sự định hướng có lựa chọn của cá nhân vào những sự vật, hiện tượng của thực tế xung quanh Sự định hướng

đó được đặc trưng bởi sự vươn lên thường trực tới sự nhận thức, tới những kiến thức mới ngày càng đầy đủ và sâu sắc hơn” [10; 101] Định nghĩa này nhấn mạnh

hứng thú như là một thái độ đặc biệt của cá nhân và cá nhân đó có xu hướng hoạt

động để vươn lên hiểu sâu đối tượng nhận thức và sẽ nhận thức đầy đủ, sâu sắchơn.

Trong “Tâm lý học đại cương” (xuất bản năm 2003), NXB Đại học Sư

Phạm, tác giả Nguyễn Quang Uẩn, Trần Trọng Thủy cũng đã nghiên cứu khái niệm

hứng thú: “Hứng thú là thái độ lựa chọn đặc biệt của cá nhân đối với một đối tượng nào đó, vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa có khả năng mang lại xúc cảm cho cá nhân trong quá trình nhận thức” [24; 187]

Lê Nguyên Long trong “Một số vấn đề về giáo dục học” và “Thử đi tìm những phương pháp dạy học hiệu quả” (năm 2002), NXB Giáo dục, đã đề cập đến

vai trò của hứng thú nhận thức trong việc bồi dưỡng động cơ học tập tích cực choHS; chỉ ra mối quan hệ giữa hứng thú học tập của HS với việc lựa chọn nội dungdạy học và sử dụng PPDH của GV

Tiếp đó, Thái Duy Tuyên trong “Giáo dục học hiện đại (Những nội dung cơ bản)”(năm 1999), NXB Giáo dục, cho rằng “Người thầy có thể điều khiển hứng thú của HS qua các yếu tố của quá trình dạy học: nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức; qua các bước lên lớp: mở bài, giảng bài mới, củng cố, vận dụng, kiểm tra kiến thức; qua mối quan hệ thầy trò.v.v ”[22; 285]

Trong cuốn "Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà trường" (năm

2005), NXB Đại học Sư Phạm, tác giả Phan Trọng Ngọ đã đề cập đến một sốphương pháp được người học

hứng thú

* Về các công trình nghiên cứu giáo dục lịch sử

Giáo trình “Phương pháp giảng dạy lịch sử ở trường phổ thông cấp ba”, NXB Đại học Sư Phạm, nhóm tác giả Phan Ngọc Liên, Trần Văn Trị, Nguyễn Cao

Lũy, Nguyễn Tiến Cường đã đề cập đến vấn đề hứng thú bên ngoài và hứng thúbên trong của HS, hệ thống các PPDH lịch sử ở trường phổ thông

Giáo trình “Phương pháp dạy học lịch sử” xuất bản những năm 1978,

1992, 2002, 2009, NXB Đại học Sư Phạm, các tác giả Phan Ngọc Liên, Trịnh Đình

Tùng, Nguyễn Thị Côi đã chỉ ra những khái niệm căn bản nhất của phương phápdạy học lịch sử và cách ứng dụng trong dạy học ở trường phổ thông Đồng thờitiếp thu thành tựu các công trình đã xuất bản trong và ngoài nước, nâng cao lý luậncũng như tính hiệu quả của các PPDH từ đó nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn.

Tác giả Nguyễn Thị Côi trong cuốn “Các con đường, biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học lịch sử ở trường phổ thông” (2006), NXB Đại học Sư Phạm, đã

phân tích những vấn đề lý luận về bài học lịch sử Đồng thời, tác giả đã đưa ranhiều biện pháp sư phạm nhằm nâng cao hiệu quả bài học lịch sử Trong các biện

pháp, tác giả đã đề cập đến “phát triển tính tích cực, độc lập trong nhận thức đặc biệt trong tư duy là phương tiện tốt để hình thành kiến thức, gợi dậy những xúc cảm lịch sử, kích thích hứng thú học tập, tạo cơ sở để giáo dục tư tưởng, đạo đức, tình cảm học sinh” [7; 69]

Mặc dù không phân tích cụ thể về gây hứng thú học tập cho học sinh, song

trong cuốn “Phát huy tính tích cực học tập của học sinh trong dạy học lịch sử ở THCS”, các tác giả Trịnh Đình Tùng, Phan Ngọc Liên đã đưa ra những biện pháp

sư phạm góp phần gây hứng thú học tập cho học sinh

Vấn đề hứng thú học tập còn được một số Nghiên cứu sinh, nhiều học viên

Cao học lựa chọn làm đề tài nghiên cứu của mình: Luận án Tiến sĩ “Nghiên cứu đặc điểm hứng thú học môn toán của học sinh tiểu học và biện pháp tâm lí sư phạm nâng cao hứng thú học môn toán ở các em” (năm 2008), Đại học Sư phạm

Hà Nội, tác giả Nguyễn Thị Thu Cúc Luận văn Thạc sĩ "Bước đầu tìm hiểunguyên nhân gây hứng thú học tập bộ môn Tâm lý học của sinh viên khoa tự nhiêncủa trường Đại học Sư phạm I" của tác giả Nguyễn Thanh Bình

Bên cạnh các giáo trình, sách tham khảo về PPDH Lịch sử, vấn đề hứng thúhọc tập Lịch sử cũng được nhiều học viên cao học lựa chọn làm Luận văn Thạc sĩ

và được các tác giả công bố trên tạp chí chuyên ngành

Luận văn Thạc sỹ của Đặng Thị Yên "Gây hứng thú học tập lịch sử cho học sinh miền núi tỉnh Lai Châu qua dạy học khoá trình lịch sử lớp 6 THCS" (1999),

tác giả đã nghiên cứu những vấn đề lý luận về hứng thú và hứng thú học tập, trên

cơ sở đó đề xuất một số biện pháp nhằm gây hứng thú học tập lịch sử cho học sinhlớp 6 THCS

Nguyễn Thị Thơm trong luận văn Thạc sĩ "Sử dụng câu chuyện về nhân vật nhằm gây hứng thú cho học sinh trong dạy học lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945-

1954 trường THPT" đã đề cập đến sự cần thiết của việc sử dụng câu chuyện nhằm

gây hứng thú học tập cho học sinh Tác giả đã đưa ra một số biện pháp sư phạmnhằm gây hứng thú cho học sinh khi sử dụng câu chuyện trong dạy học lịch sửViệt Nam giai đoạn 1954-1954

Như vậy, từ các công trình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước

có thể thấy nhiều nghiên cứu vấn đề gây hứng thú học tập cho HS trong dạy họclịch sử đã thu hút được sự quan tâm của các nhà khoa học giáo dục Tuy vậy, chưa

có một công trình nào đề cập đến vấn đề sử dụng các ca khúc cách mạng trong dạyhọc lịch sử để tạo hứng thú cho HS, với khóa luận này và vấn đề mà tác giả lựachọn sẽ góp phần tạo những cơ sở lí luận cũng như thực tiễn cho việc ứng dụngcông cụ hữu dụng này trong việc nâng cao hiểu quả dạy học lịch sử ở trường phổthông

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là sử dụng các ca khúc cách mạng nhằm tạohứng thú cho học sinh trong dạy học lịch sử Việt Nam ở trường THPT giai đoạn1954-1975

- Phạm vi nghiên cứu

Căn cứ vào tình hình thực tiễn, chúng tôi chỉ nghiên cứu vấn đề này trongDHLS lớp 12 THPT, phần lịch sử Việt Nam giai đoạn từ năm 1954 - 1975 Cácphân tích đánh giá chủ yếu dựa trên nội dung phần lịch sử Việt Nam 1954 – 1975

trong SGK Lịch sử 12 và các đối tượng học sinh đang theo học những nội dungnày.

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu

+ Tìm hiểu nội dung của các ca khúc cách mạng và khả năng sử dụng những

ca khúc đó để tạo hứng thú cho học sinh THPT trong dạy học phần Lịch sử ViệtNam 1954 - 1975, lớp 12 THPT

+ Khẳng định vai trò, ý nghĩa của các ca khúc cách mạng trong dạy học đểtạo hứng thú cho học sinh, trên cơ sở đó đề xuất hướng sử dụng trong DHLS ViệtNam 1954 - 1975, lớp 12 THPT

- Nhiệm vụ nghiên cứu

+ Hệ thống hóa một số vấn đề cơ bản về cơ sở lí luận của việc tạo hứng thúhọc lịch sử nói chung, việc sử dụng các ca khúc cách mạng nhằm tạo hứng thú chohọc sinh nói riêng

+ Khảo sát thực tiễn việc sử dụng các ca khúc cách mạng trong dạy học mônLịch sử ở trường phổ thông hiện nay Từ đó hệ thống các nhạc phẩm có thể sửdụng nhằm tạo hứng thú cho HS trong học tập lịch sử

+ Nghiên cứu chương trình và SGK Lịch sử 12 phần từ năm 1954 - 1975 vàxác định những nội dung có thể chú trọng nhằm giáo dục lịch sử cũng như tạohứng thú cho học sinh trong quá trình dạy học

+ Nghiên cứu và đưa ra đề xuất một số biện pháp nhằm tạo hứng thú chohọc sinh thông qua việc sử dụng các ca khúc cách mạng trong dạy học lịch sử từViệt Nam 1954 – 1975

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Đề tài dựa trên quan điểm phương pháp luận sử học mácxít, đảm bảo tínhđúng đắn, khoa học, tính logic, tính hệ thống

Ngoài ra, đề tài còn nghiên cứu lí luận các bộ môn như Tâm lí học, Tâm lílứa tuổi và Tâm lí sư phạm, Giáo dục học, Phương pháp DHLS… phục vụ chonhững nội dung có liên quan của đề tài.

Ngoài hai phương pháp chủ yếu là phương pháp lịch sử và phương pháplogic, đề tài còn sử dụng một số phương pháp khác, trong đó coi trọng hai phươngpháp đặc trưng của chuyên ngành là điều tra, khảo sát và thực nghiệm sư phạm Cụthể là:

- Phương pháp sưu tầm, xử lí tài liệu đọc: nghiên cứu các công trình của cácnhà Giáo dục học, Tâm lí học có liên quan, sưu tầm các tài liệu về vấn đề tạo hứngthú lịch sử cho HS, trong đó có việc sử dụng các ca khúc cách mạng

- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: tiến hành khảo sát, điều tra việc sửdụng các ca khúc cách mạng nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong DHLS ởTHPT Việc điều tra, khảo sát được tiến hành thông qua phiếu điều tra, dự giờ,phỏng vấn…

6 Ý nghĩa của đề tài

Đề tài được hoàn thành giúp bản thân sinh viên nâng cao kiến thức về lí luận

DH môn Lịch sử, đặc biệt là các biện pháp tạo hứng thú học tập lịch sử cho HS

Đề tài góp phần làm phong phú thêm lí luận của PPDH Lịch sử, về vấn đềtạo hứng thú học tập bằng việc sử dụng hợp lý các ca khúc cách mạng cho HSnhằm nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn

Kết quả nghiên cứu đề tài sẽ được vận dụng vào DH môn Lịch sử ở trườngphổ thông Đây là tài liệu tham khảo cho giảng viên, sinh viên các trường cao đẳng

sư phạm, đại học sư phạm… khi dạy học môn PPDH Lịch sử và GV Lịch sử phổthông trong việc vận dụng các biện pháp tạo hứng thú học tập cho HS vào DHLS

để nâng cao chất lượng bộ môn

7 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục thì nội dung khóaluận tốt nghiệp được trình bày qua 2 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc sử dụng ca khúc cách mạngtrong dạy học lịch sử ở trường phổ thông để tạo hứng thú học tập cho học sinh

Chương 2: Một số biện pháp sử dụng ca khúc cách mạng trong dạy học lịch

sử Việt Nam giai đoạn 1954-1975 để tạo hứng thú học tập cho học sinh Thựcnghiệm sư phạm

NỘI DUNG

CA KHÚC CÁCH MẠNG TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG PHỔ

THÔNG ĐỂ TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH

Theo Từ điển Tiếng Việt: “Hứng thú là sự ham thích”, “cảm thấy có hứng thú, hào hứng” [23; 457].

Trong tâm lý học, có nhiều quan niệm khác nhau của các nhà nghiên cứu.Nhưng tựu chung lại, những ý kiến đều có điểm chung rằng hứng thú là một trạngthái tâm lý phức tạp, phản ánh nhiều giai đoạn từ đơn lẻ (tri giác, ghi nhớ ) tới tổhợp nhiều quá trình tâm lý (tình cảm, ý thức, nhận thức) của con người Hứng thú

là một thái độ đặc biệt của cá nhân đối với một đối tượng nào đó vừa có ý nghĩatrong cuộc sống, vừa có khả năng mang lại cho nó một khoái cảm Hứng thú làmtăng hiệu quả của quá trình nhận thức, làm nảy sinh khát vọng hành động và hành

động sáng tạo làm tăng sức làm việc Dựa vào những nghiên cứu của các nhà tâm

lý học rút ra khái niệm: Hứng thú là thái độ lựa chọn đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng nào đó khi hiểu được ý nghĩa, tác dụng của đối tượng đó đối với cuộc sống và nó mang đến sự khoái cảm cho bản thân.

Để phân biệt hứng thú với những khái niệm gần giống với nó cần phân tíchcấu trúc của hứng thú, các giai đoạn khác nhau của hứng thú để thấy được ở giaiđoạn nào của quá trình phát triển thì hứng thú thực sự được nảy sinh

Tìm hiểu cấu trúc của hứng thú, các nhà tâm lý học cho rằng “cấu trúc của hứng thú gồm 3 yếu tố: có cảm xúc đúng đắn đối với hoạt động; có khía cạnh nhận thức cảm xúc; có động cơ trực tiếp xuất phát từ bản thân hoạt động Ba thành tố trong cấu trúc hứng thú có quan hệ chặt chẽ với nhau Trong mỗi giai đoạn phát triển của hứng thú, có thể thành tố này hoặc thành tố kia có sự phát triển nhiều hay ít” [9; 30] Dù là hứng thú nào thì cũng bao hàm khía cạnh nhận

thức và thái độ của cá nhân đối với đối tượng ở một mức độ nhất định Khi có sựthích thú một đối tượng thì con người có xu hướng muốn tìm hiểu nó kỹ hơn, sâusắc hơn Bên cạnh đó, hứng thú của con người bao gồm cả hứng thú trực tiếp vàhứng thú gián tiếp Hứng thú trực tiếp là hứng thú với quá trình nhận thức cònhứng thú gián tiếp có được khi đạt kết quả hoạt động Bên cạnh đó, con người còn

có hứng thú chiếm lĩnh một đối tượng cụ thể nào đó như là sưu tầm đồ vật (có thể

là sưu tầm tem, sưu tầm tranh, đồ cổ…), mặc dù sưu tầm nhưng chưa chắc đãnghiên cứu sâu sắc về đối tượng mình sưu tầm

Hứng thú của con người rất phong phú và đa dạng Dựa trên những căn cứ

khác nhau có thể phân loại hứng thú thành:

- Căn cứ vào nội dung đối tượng của hứng thú và phạm vi hoạt động củahứng thú có thể chia thành các loại: hứng thú vật chất; hứng thú nhận thức; hứngthú xã hội – chính trị; hứng thú lao động, nghề nghiệp; hứng thú thẩm mỹ

- Căn cứ vào chiều hướng của hứng thú có thể chia hứng thú thành hứng thútrực tiếp, hứng thú gián tiếp Sự tương quan giữa hứng thú trực tiếp và hứng thúgián tiếp là điều kiện thuận lợi cho hoạt động tích cực của cá nhân

- Căn cứ vào tính hiệu quả của hứng thú, có thể chia hứng thú thành các loại:hứng thú tích cực; hứng thú thụ động Trong đó, hứng thú tích cực có vai trò to lớntrong hoạt động của con người Đây là một trong những nguồn kích thích niềm say

mê hoạt động, đem lại những hiệu quả cao, góp phần quan trọng trong sự phát triểnnhân cách, hình thành các kỹ năng, kỹ xảo, là nguồn gốc của sự sáng tạo

- Căn cứ vào khối lượng của hứng thú, có thể chia thành: hứng thú rộng;hứng thú hẹp Hai loại hứng thú này có mối quan hệ với nhau vì nếu chỉ có hứngthú hẹp mà không có hứng thú rộng thì nhân cách sẽ không phát triển toàn diện,còn nếu chỉ có hứng thú rộng thì sự phát triển nhân cách sẽ dừng ở mức độ hời hợt,không sâu sắc

- Căn cứ vào chiều sâu của hứng thú có thể chia thành hứng thú sâu sắc,hứng thú hời hợt Trong đó, những người có hứng thú sâu sắc thường có khuynhhướng đi sâu tìm hiểu đối tượng nhận thức, mong muốn hiểu sâu sắc đối tượngđang tìm hiểu

- Căn cứ vào tính bền vững của hứng thú có thể chia thành các loại: hứngthú bền vững, hứng thú không bền vững, hứng thú ổn định, hứng thú không ổnđịnh

Theo các nhà tâm lý học nước ngoài và trong nước, hứng thú được biểu hiện:

- Xu hướng lựa chọn của quá trình tâm lý của con người nhằm vào các đốitượng cụ thể của thế giới xung quanh

- Xu thế, nguyện vọng, nhu cầu của cá nhân khi mong muốn hiểu được mộtlĩnh vực cụ thể, một hành động xác định mang lại sự thoải mái cho cá nhân

- Nguồn kích thích mạnh mẽ tới tính tích cực cá nhân, do ảnh hưởng củanguồn kích thích này mà tất cả các quá trình tâm lý diễn ra khẩn trương, còn hoạtđộng thì trở nên say mê và đem lại hiệu quả

- Thái độ lựa chọn đặc biệt (khi đó con người không thờ ơ, bàng quan màtràn đầy những ý định tích cực, một cảm xúc trong sáng, ý chí tập trung) đối vớicác đối tượng, các hiện tượng xung quanh

Hứng thú của HS trong học tập lịch sử, mối quan hệ giữa hứng thú với việchọc tập lịch sử

* Hứng thú của HS trong học tập lịch sử

Cũng như các môn khoa học khác ở trường THPT, môn LS góp phần khôngnhỏ vào việc giáo dục thế hệ trẻ, giúp thế hệ trẻ có cái nhìn chính xác về quá khứ,

từ đó đánh giá đúng hiện tại và có định hướng cho tương lai Môn LS nhằm giúp

HS có những kiến thức cơ bản, cần thiết về LS dân tộc và LSTG, góp phần hìnhthành thế giới quan khoa học, tình yêu quê hương, đất nước, truyền thống dân tộc,bồi dưỡng các năng lực tư duy, hành động để có thái độ ứng xử đúng đắn trong đờisống xã hội

Trong quá trình lĩnh hội kiến thức LS, biểu tượng cụ thể về sự kiện, khôngchỉ là cơ sở để hình thành khái niệm, hiểu bản chất của sự kiện mà còn tạo ra hứngthú, lôi cuốn HS khám phá LS Từ đó, các em ham mê tìm hiểu tại sao sự kiện ấylại xảy ra trong thời gian này chứ không phải là trong thời gian khác, bản chất củasự kiện ấy là gì Để hiểu được bản chất của một sự kiện, HS sẽ tích cực thamkhảo ý kiến của thầy cô, của các bạn cùng lớp, qua tài liệu tham khảo, qua sáchbáo Như vậy, các em đã tích cực, chủ động lĩnh hội kiến thức, vai trò chủ động

đã chuyển sang HS, GV lúc này đóng vai trò tổ chức, hướng dẫn HS hoạt độngnhận thức

Để học tốt bất cứ một môn khoa học nào kể cả môn LS, HS cần có tình cảmvới môn học, có nhu cầu học tập cụ thể Để thoả mãn nhu cầu của bản thân, HS sẽtích cực học tập để lĩnh hội kiến thức Khi đã đạt được những thành công trong học

tập, các em sẽ cảm thấy thoải mái, dễ chịu, thoả mãn được nhu cầu hiểu biết củabản thân, tức là các em đã đạt được hứng thú trong học tập

Bên cạnh yếu tố quan trọng từ phía GV, để hình thành hứng thú học tập cònphụ thuộc rất nhiều vào chính bản thân HS Trình độ phát triển trí tuệ của HS làmột cơ sở cần thiết để phát triển hứng thú, đồng thời cũng là điều kiện quan trọng

để bồi dưỡng hứng thú Thái độ đúng đắn của HS đối với bộ môn LS cũng là điềukiện quan trọng để hình thành hứng thú học tập LS Nghĩa là HS phải nhận thứcđược tầm quan trọng của LS mới có thể hình thành và phát triển hứng thú học tập.Ngoài ra, HS cũng cần phải có nhu cầu, tính ham hiểu biết, sự nỗ lực học tập mới

có thể hình thành và duy trì được hứng thú một cách bền vững

Từ những nghiên cứu của các nhà giáo dục LS, định nghĩa sau được coi là

phổ biến nhất: “Hứng thú học tập lịch sử là một thái độ say mê tự giác tích cực đặc biệt của cá nhân đối với nội dung lịch sử cụ thể” [30; 16].

Hiện nay học sinh THPT hầu như không có hứng thú học tập bộ môn LS,một số các em tỏ ra yêu thích bộ môn nhưng niềm yêu thích ấy chưa bền vững, cóthể mới chỉ là sự thích thú bên ngoài, không phải hứng thú thực sự, hứng thú bêntrong Như vậy, tạo hứng thú học tập LS cho HS là làm cho HS có thái độ say mê,tích cực với nội dung LS cụ thể và duy trì niềm say mê, tích cực ấy

* Mối quan hệ giữa hứng thú với việc học tập lịch sử

Với quan niệm về hứng thú nói chung, hứng thú học tập LS nói riêng có thểthấy hứng thú có vai trò quan trọng trong quá trình hoạt động của con người Vìvậy, tạo hứng thú học tập cho HS có vai trò, ý nghĩa rất lớn trong DH

Hứng thú sẽ khiến con người “cảm thấy khoái cảm khi lao động vì thấy nó

là trò chơi về thể lực và trí tuệ” [2; 230] Trong học tập cũng vậy, hứng thú giúp

HS học một cách say mê, khi thu được kết quả học tập cao sẽ trở thành động lực đểtiếp tục duy trì hứng thú Hứng thú đóng vai trò là động lực mạnh nhất thúc đẩy

hoạt động học của HS “Hứng thú làm nảy sinh khát vọng hành động, hứng thú sâu sắc tạo ra nhu cầu gay gắt của cá nhân, cá nhân thấy cần phải hành động để

thoả mãn hứng thú” [28; 21] Hứng thú học tập tạo ra động cơ thúc đẩy việc học

tập của HS, giúp HS tiến hành việc học đạt hiệu quả cao, bởi lẽ hứng thú là động

cơ cực kỳ quan trọng trong sự phát triển của các kĩ xảo, tri thức và trí tuệ TrongDHLS, hứng thú làm nảy sinh khát vọng học tập, là mong muốn được tìm hiểu và

lý giải về các sự kiện, hiện tượng LS Có hứng thú HS sẽ say mê học hỏi, khámphá những chân trời kiến thức mới để thoả mãn nhu cầu của bản thân Hứng thúđược thoả mãn, HS sẽ cảm thấy dễ chịu, vuimừng và mong muốn duy trì cảm giác

ấy một cách bền lâu Như vậy, hứng thú chính là động lực mạnh nhất để thúc đẩyhoạt động học của HS

Xuất phát từ đặc trưng của khoa học LS, việc học tập LS của HS chủ yếuthông qua tri giác các nguồn tài liệu, do đó, có hứng thú học tập HS sẽ có sự tậptrung, tìm tòi nghiên cứu, ghi nhớ các sự kiện, từ đó hiểu được bản chất của sựkiện, hiện tượng LS Đồng thời, HS cần có tư duy sáng tạo, có trí tưởng tượng để

có thể tái tạo lại bức tranh quá khứ như nó đã từng tồn tại Nhờ vậy, việc lĩnh hộitri thức LS của HS sẽ đạt hiệu quả hơn Bên cạnh đó, hứng thú học tập còn có thểhình thành ở HS những tình cảm tích cực với bộ môn, góp phần hình thành những

tư tưởng tốt đẹp, tình yêu với quê hương đất nước

Trong học tập, hứng thú không chỉ giúp HS học một cách say mê, khi thuđược kết quả học tập cao sẽ trở thành động lực để tiếp tục duy trì hứng thú Hứngthú đóng vai trò là nhân tố thúc đẩy hoạt động học tập nói chung và học tập LS nóiriêng Hình thành hứng thú cho HS là mục đích cần đạt được của GV, hay cũng cóthể nói rằng, HS có hứng thú học tập thì đã là thành công lớn của GV trong giáodục Muốn HS học tập tốt, GV LS hay GV bất cứ bộ môn nào khác đều cần tạohứng thú học tập cho HS để đạt được mục đích giáo dục, giáo dưỡng và phát triểncủa nhà trường, gia đình và xã hội Cần chú ý hơn nữa đến việc phát huy sở trường

và năng khiếu cá nhân và cần coi trọng việc bồi dưỡng hứng thú cho HS

Trong học tập LS, hứng thú là động lực thúc đẩy mạnh nhất đối với quátrình nhận thức LS Là một môn học trong trường phổ thông, LS cung cấp cho HS

những kiến thức cơ bản về LS loài người Do nhận thức LS có nét đặc thù là nhậnthức những gì đã xảy ra trong quá khứ nên để hiểu và vận dụng kiến thức LS vàothực tiễn là không dễ đối với HS Tuy nhiên, có hứng thú học tập, HS sẽ tìm tòithêm kiến thức từ những tài liệu tham khảo khác ngoài SGK để lý giải những kiếnthức khó mà các em chưa hiểu hết Khi đã lý giải được những vấn đề khó, HS sẽhiểu LS, từ đó không còn cảm thấy LS quá dài hay khó nhớ

Nhạc cách mạng

 Khái niệm

“Nhạc cách mạng” thường được gọi nhạc đỏ, là một dòng của tân nhạc Việt

Nam gồm những bài hát sáng tác trong thời kỳ Chiến tranh Đông Dương, ở miềnBắc Việt Nam và vùng giải phóng ở miền Nam Việt Nam trong thời kỳ Chiếntranh Việt Nam và sau năm 1975 khi Việt Nam thống nhất Khái niệm "nhạc đỏ"chỉ hay dùng trong nhân dân (để phân biệt với "nhạc xanh", "nhạc vàng" ) và chỉ

có từ khoảng đầu thập niên 1990 trở đi, còn các văn bản nhà nước gọi đây là nhạccách mạng, nhạc truyền thống hay nhạc chính thống Tuy nhiên biểu tượng củacách mạng trong quang phổ chính trị là màu đỏ, nên gọi nhạc đỏ cũng như nhạccách mạng vậy

Các ca khúc nhạc đỏ thường để cổ vũ tinh thần chiến đấu của chiến sĩ, phục

vụ kháng chiến, truyền đạt những chính sách của nhà nước, khuyến khích tình yêu

lý tưởng cộng sản, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, và những bài hát trữ tình cách mạng,thể hiện tình yêu quê hương đất nước hoặc cổ vũ lao động, xây dựng, tinh thần lạcquan, yêu đời, cống hiến và có tính cộng đồng Các ca khúc nhạc đỏ thường ít tínhhiện thực hóa mà mang tính lý tưởng hóa hay lãng mạn hóa cao, nhưng khác vớicác ca khúc thời tiền chiến có tính lãng mạn tách rời đời sống, thường không cókhông gian hoặc thời gian cụ thể, nhạc đỏ đặt tính lãng mạn, lý tưởng hóa gắn vớicuộc sống xã hội, có không gian và thời gian cụ thể, và thực tế hóa

Các bài hát nhạc đỏ phần lớn thuộc dòng thính phòng, được hát bởi cácgiọng tenor và soprano, dàn hợp xướng, và âm hưởng dân ca, giai điệu phức tạp

nhưng lời nhiều bài bình dị đi vào quần chúng số đông Không kể các bài hànhkhúc, tổ khúc, hợp xướng thường hát tốp ca hay hợp xướng, phần lớn các bài nhạc

đỏ hát bằng giọng trưởng quãng âm cao và rộng, sáng, đôi khi kèm hợp xướng.Nhạc đỏ thường theo điệu March (hành khúc), Valse, Slow Waltz hay Boston,Slow Ballad, Slow Surf, Blues, đến Chachacha, Disco, một số là các trường ca giaiđiệu phức tạp Tính cách mạng còn thể hiện trong nhiều tác phẩm khí nhạc haynhạc viết cho trẻ em

Nhạc đỏ cùng với nhạc dân ca, truyền thống, opera nhạc kịch và nhạc giaohưởng là những thể loại âm nhạc duy nhất được phát trên đài phát thanh Việt Nam

từ năm 1954 đến năm 1975 ở miền Bắc (nhạc giao hưởng chủ yếu là các tác giảLiên Xô như Sergei Taneyev,Shostakovich, Prokofiev, Myaskovsky, RodionShchedrin, ảnh hưởng rất lớn đến âm nhạc miền bắc lúc đó, kể cả thanh, khí nhạc,nhạc phim, sân khấu, ngoài ra còn có Tchaikovsky, Mikhail Glinka, Chopin,Mozart, ) Tuy không có chủ trương kiểm duyệt công khai, nhưng âm nhạc thời

kỳ trước 1975 tại miền Bắc và nhạc đỏ có sự định hướng, chỉ đạo và kiểm soát củalãnh đạo và nhà nước Với mong muốn tiến nhanh tiến mạnh lên XHCN thời trướcĐổi mới, nên các bài nhạc đỏ thường có tính cách mạng, tính chiến đấu cao về mặt

tư tưởng, thoát ly khỏi tư tưởng chủ nghĩa cá nhân Các bài nhạc đỏ thường thểhiện tính cộng đồng rất cao, và theo hướng lành mạnh hóa văn hóa tư tưởng Khácvới các dòng nhạc khác thường khai thác tình yêu cá nhân là chủ đạo, mà xã hộihay thiên nhiên chỉ làm nền hay mang tính minh họa, nhạc đỏ không có tình yêu cánhân tách rời xã hội Tình yêu cá nhân phải gắn bó với tình yêu quê hương, đấtnước, cộng đồng, thậm chí mở lòng ra cả nhân loại, gắn với chiến đấu, lao động,học tập, công tác, và chỉ có tình yêu chung thủy, đợi chờ, tình cảm không bị chiphối bởi vật chất được nhắc tới nhiều, không có thất tình, cô đơn, yếu đuối Các ca

khúc nhạc đỏ thường rất chặt chẽ về tư tưởng, ít mô tả cái “Tôi” cá nhân, cho dù

nó thể hiện tư tưởng rất cao thượng và rộng lớn Âm nhạc không chịu sự chi phốicủa thị trường, tiền bạc, không theo cung cầu, do đó hạn chế các ca khúc thị trường

sáng tác theo thị hiếu (nở rộ miền nam trước 1975 và sau Đổi mới) Nhưng mặtkhác kiểm soát chặt cũng hạn chế sáng tạo của các nhạc sĩ, và các tư tưởng lớnthường nhân dân không nắm bắt kịp, ít chạm được tới quần chúng bình dân, và sauthời Đổi mới, tâm lý xã hội có nhiều chuyển biến, các ca khúc nhạc đỏ xét về tưtưởng càng thể hiện tính lý tưởng hóa Sau Đổi mới, xuất hiện nhiều bài hát xã hội,

kể cả phê phán thói hư tật xấu của xã hội, các tệ nạn nhưng chưa nhiều và chưa cónhững tác phẩm lớn có giá trị cao

Một số nhạc sĩ nhạc đỏ tiêu biểu như Lưu Hữu Phước, Đỗ Nhuận, NguyễnXuân Khoát, Phạm Duy, Văn Cao, Tô Hải, Nguyễn Văn Tý, Phạm Tuyên, Huy Du,Hoàng Việt, Hoàng Vân, Phan Huỳnh Điểu, Diệp Minh Tuyền, Chu Minh, HoàngHiệp, Hoàng Hà, Trần Kiết Tường, Lư Nhất Vũ, Trần Long Ẩn, Phạm Minh Tuấn,Văn Chung, Xuân Hồng, Thuận Yến, Trần Hoàn, Nguyễn Đức Toàn, Nguyễn VănThương,

Những ca sĩ nổi tiếng của nhạc đỏ (cũng thường là các ca sĩ dòng thínhphòng) có thể kể đến như: Quốc Hương, Trần Khánh, Trần Thụ, Trần Chất, TrungKiên, Quý Dương, Trần Hiếu, Tiến Thành, Hữu Nội, Kiều Hưng, Thanh Huyền,Thương Huyền, Bích Liên, Tường Vi, Tân Nhân, Kim Nhớ, Kim Ngọc, DiệuThúy, Mỹ Bình, Vũ Dậu, Lê Dung, Tiến Thành, Quang Thọ, Doãn Tần, Thúy Hà,Thanh Hoa, Thu Hiền, Trung Đức, Tuấn Phong, Quang Lý, Bích Việt, Trọng Tấn,Đăng Dương, Việt Hoàn, Tạ Minh Tâm, Quang Hưng, Thanh Thúy, Cao Minh,Anh Thơ, Phạm Phương Thảo, Lan Anh, Tân Nhàn Do nhạc đỏ nhiều bài rấtnhiều người hát kể cả các ca sĩ không chuyên dòng nhạc này, nên trừ số rất ít, mỗi

ca sĩ nổi bật ở một vài bài

Trước 1945 cũng có những ca khúc vẫn được xếp vào dòng nhạc đỏ như bài

“Cùng nhau đi Hồng binh” của Đinh Nhu, một số bài hát của Đỗ Nhuận, Lưu HữuPhước Nhưng phải đến khi xảy ra cuộc Chiến tranh Việt - Pháp, nhiều nhạc sĩlãng mạn đi theo kháng chiến sáng tác những ca khúc mới thì nhạc đỏ mới thực sựhình thành

Những ca khúc cách mạng là những ca khúc được gắn liền với thời kỳ chiếntranh và xây dựng đất nước Đặc biệt, những ca khúc được ra đời trong hai cuộckháng chiến chống Pháp và chống Mỹ đã trở thành những bài ca đi cùng nămtháng, là những dấu ấn lịch sử không phai trong tâm thức mỗi người con đất Việt.

 Các giai đoạn của nhạc cách mạng

- Giai đoạn 1945-1954

Đây là giai đoạn khởi đầu của dòng tân nhạc cách mạng, tuy vậy những tácphẩm ưu tú nhất cũng đã xuất hiện trong thời kì này Hai nhóm sáng tác có ảnhhưởng mạnh mẽ đầu tiên phải kể đến là Nhóm Tổng Hội Sinh Viên do Lưu HữuPhước sáng lập và nhóm Đồng Vọng do Hoàng Quý sáng lập Hai nhóm này quy

tụ nhiều nhạc sĩ nổi danh đương thời như Văn Cao, Đỗ Nhuận, Canh Thân

Tiếp đó là những nhạc sĩ tuy không gia nhập nhóm nào, nhưng đã theokháng chiến và sáng tác nhạc phục vụ kháng chiến như Phạm Duy, Đoàn Chuẩn,Phạm Đình Chương, Tô Vũ, Tô Hải, Lê Trực (Hoàng Việt), Ngọc Bích Và âmnhạc của giai đoạn này cũng đã chuyển biến theo hướng mới, ca khúc thường cónội dung sáng sủa, hùng mạnh hoặc bi tráng, gần gũi với hiện thực

Nhạc sĩ sáng tác dồi dào và cũng gặt hái nhiều thành công nhất trong giaiđoạn này là Phạm Duy với những ca khúc nhạc hùng, nhạc kêu gọi, chiêu hồi, hoặc

là mang đậm chất dân ca và nói lên suy nghĩ của tầng lớp thanh niên đi khángchiến, cũng như đi thẳng vào đời sống người dân trước cuộc chiến Theo HoàngCầm, Phạm Duy là "số một" tại Việt Bắc lúc bấy giờ Tuy vậy cũng chính PhạmDuy là người bị phê bình vì những ca khúc buồn, và cuối cùng là bị cách mạngcấm phổ biến sau khi ông rời bỏ chiến khu về thành

Một số ca khúc tiêu biểu của thời kì này: Nhạc tuổi xanh, Đường về quê,Đường Lạng Sơn, Bên ni bên tê, Bà mẹ Gio Linh, Bao giờ anh lấy được đồn Tây,

Về miền trung, Chiến sĩ vô danh, Nương chiều, Bông Lau rừng xanh pha máu, ViệtBắc, Xuất quân, Thanh niên ca (Phạm Duy), Tiến quân ca, Bắc Sơn, Gò đống đa,trường ca Sông Lô, Làng tôi, Chiến sĩ Việt Nam, Không quân Việt Nam (Văn

Cao), Du kích sông Thao (Đỗ Nhuận), Đoàn vệ quốc quân, Mùa đông binh sĩ(Phan Huỳnh Điểu), Lời người ra đi (Trần Hoàn),

Nhạc cách mạng vào giai đoạn này tuy đang đi vào lề lối cách mạng, nhưngvẫn còn mang những tình cảm lãng mạn của thời tiền chiến Các nhạc sĩ thườngsáng tác dựa trên tình yêu nước thương nòi, lấy chất liệu từ hiện thực, hơn là từ lýtưởng cách mạng Cho đến khi các cuộc hội nghị quan trọng về văn nghệ vào năm

1949 và sau đó là hội nghị Việt Bắc 1950, đưa ra chủ trương, khuôn khổ cho cácnhạc sĩ sáng tác theo đường lối tư tưởng của Đảng, thì dòng nhạc cách mạng cũngchuẩn bị bước thay đổi rõ rệt Nhiều nhạc sĩ nổi bật của phong trào do không chấpnhận thay đổi, đã rời bỏ kháng chiến như Phạm Duy, Ngọc Bích, Phạm ĐìnhChương Đồng thời có những nhạc sĩ ở lại tiếp tục sáng tác như Hoàng Việt, ĐỗNhuận, Tô Hải, Nguyễn Văn Tý sẽ trở thành những tác giả chủ lực của nền tânnhạc cách mạng ở giai đoạn tiếp theo, giai đoạn sau khi hiệp định Geneve chia cắtđất nước ra làm hai miền

- Giai đoạn 1954-1975

Trong giai đoạn này, nhạc đỏ cùng với nhạc dân ca, truyền thống là nhữngthể loại âm nhạc duy nhất phát thanh trên đài phát thanh Việt Nam ở miền bắc.Những bài dân ca cũng được cải biến hoặc viết thêm lời để truyền đạt các chínhsách của nhà nước Nhiều bài nhạc đỏ trong thời kỳ này còn tính đấu tranh rất cao

với ca từ mạnh như “Cô gái Sài Gòn đi tải đạn”, “Giải phóng miền Nam”, “Chào

em cô gái Lam Hồng”, “Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây”, “Bác vẫn cùng chúng cháu hành quân”,…

- Giai đoạn sau 1975

Sau 1975, một số nhạc sĩ trong phong trào Hát cho đồng bào tôi nghe nhưTôn Thất Lập sau khi ra Bắc học ở Nhạc viện Hà Nội, cũng sáng tác một số bài hát

có nội dung cổ vũ lao động, xây dựng, và cũng được xem là nhạc đỏ

Đến thời kỳ Đổi mới, những dòng nhạc khác được phép lưu hành song song,nhưng nhạc đỏ vẫn được ưu tiên nâng đỡ và lưu truyền tại các đoàn thể thanh niên,

sinh viên, học sinh và tại các nhà hát, tụ điểm ca nhạc thuộc các đoàn thể trên hoặccủa nhà nước Những bài nhạc đỏ được phổ biến trong thời kỳ này ôn hòa hơn,không thể hiện tính chiến đấu và diệt địch nữa, mà thay vào đó là ca ngời tinh thầnlao động, xây dựng đất nước (Đề án “Âm nhạc Việt Nam qua từng thời kỳ”)

 Chủ đề sáng tác

“Nhạc đỏ” gồm các chủ đề chính:

- Cổ vũ tinh thần chiến đấu của nhân dân và chiến sĩ vì khát vọng độc lập, hòabình và thống nhất

- Ca ngợi đảng Cộng sản Việt Nam, ca ngợi chủ tịch Hồ Chí Minh, các lãnh

tụ, anh hùng, ca ngợi lý tưởng cộng sản

- Thể hiện tính đấu tranh giai cấp theo lý tưởng cộng sản [cần dẫn nguồn]

- Ca ngợi quê hương, đất nước, tình cảm gia đình, tình yêu đôi lứa trong sáng,liên kết tình cảm cá nhân và gia đình với tình yêu đất nước và nhiệm vụ bảo vệ,xây dựng đất nước, lý tưởng cộng sản

- Ca ngợi tuổi trẻ, tinh thần lao động xây dựng đất nước trong thời chiến vàtrong thời kỳ đổi mới sau này

- Ca ngợi tinh thần hòa đồng, nếp sống hướng về cộng đồng, lành mạnh, lạcquan, thay cho "Cái Tôi" mang tính ích kỷ cá nhân

- Cổ vũ và truyền đạt những chính sách của Nhà nước Việt Nam

- Ca ngợi phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở các thuộc địa hay phongtrào cánh tả trên thế giới

- Địa phương ca và ngành ca (các bài hát về các địa phương hay các ngànhnghề cụ thể)

Tuy nhiên các chủ đề này không bao giờ tách bạch mà thường luôn gắn bó,liên quan đến nhau

 Đặc điểm

Một số đặc điểm có thể nêu ra để giúp phân biệt với những dòng nhạc khác:

- Nhạc đỏ thường liên kết tình yêu đôi lứa, gia đình trong tình yêu đất nước,yêu lý tưởng cộng sản và nhiệm vụ bảo vệ, xây dựng đất nước.

- Thể hiện tính đấu tranh giai cấp hoặc phân biệt địch-ta và thể hiện tinh thần

"ta thắng địch thua" rất rõ ràng

- Luôn luôn thể hiện tinh thần lạc quan, ngay cả trong chiến tranh Không cótinh thần chủ bại hoặc yếm thế Có những bài nói về hòa bình, đau thương, phảnđối chiến tranh như nhạc phản chiến hoặc thương đau, thất bại, chết chóc nhưnhững bài do phong trào "Du Ca Việt Nam" sáng tác hoặc nhạc vàng, có nói về tổnthất chiến tranh

- Tại miền Bắc trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ và trong cả nước kể từsau 1975, nhạc đỏ cũng như các dòng nhạc khác chịu sự kiểm duyệt của cán bộlãnh đạo do Đảng và Nhà nước chỉ định Tuy nhiên đa số ca khúc đều được sángtác từ cảm hứng cá nhân của các tác giả Ngược lại, nhạc đỏ lại bị cấm bởi chínhquyền thực dân Pháp và Quốc gia Việt Nam trong thời kỳ trước 1954, và ở miềnNam dưới chế độ Việt Nam Cộng hòa trong thời kỳ 1954-1975

- Những bài tân nhạc Việt Nam được lưu hành ở miền Bắc trong thời kỳ1954-1975, hầu hết là nhạc đỏ (nhạc tiền chiến bị cấm sau phong trào Nhân văngiai phẩm)

Trong kháng chiến chống Pháp và kháng chiến chống Mỹ, nhạc đỏ được phổbiến rộng rãi ở miền Bắc, những bài hát cũng được lưu truyền rộng trong quân độiđóng ở miền Nam Từ năm 1975, với chiến thắng của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

và việc hai miền Nam - Bắc thống nhất, nhạc đỏ càng được phổ biến rộng rãi hơntrên phạm vi cả nước Sau thời kỳ đổi mới, nhạc đỏ bị cạnh tranh bởi các dòngnhạc khác như nhạc tiền chiến, nhạc vàng, nhạc hải ngoại, nhạc nước ngoài, nhạctrẻ

1.1.2 Các ca khúc cách mạng gắn liền với lịch sử

Ca khúc cách mạng hình thành và phát triển từ khi có phong trào yêu nước

do Đảng lãnh đạo Trên văn bản “khai sinh” ca khúc cách mạng được hình thành từ

những năm 30 của thế kỷ XX, với bài “Cùng nhau đi hồng binh” của tác giả Đinh

Nhu Từng bước đi của ca khúc cách mạng là sự phản ánh trung thực những thànhtựu của lịch sử cách mạng Việt Nam Ngay từ những ngày đầu của cách mạng,

tiếng hát đầy hào khí đã vang lên khắp nơi Từ “Diệt phát xít” (Nguyễn Đình Thi),

“Tiếng gọi sinh viên” (Lưu Hữu Phước), “Du kích ca” (Đỗ Nhuận), “Ba Đình nắng” (Bùi Công Kỳ)… đến một loạt bài của Văn Cao như: Bắc Sơn, Chiến sĩ

Việt Nam và nhất là Tiến quân ca đã trở thành Quốc ca hùng tráng

Dưới cờ cách mạng, biết bao nhạc sĩ trẻ đầy tài năng của thời kỳ đó cũng đãlao vào cơn lốc của cách mạng và lên đường kháng chiến Đó là một thời đẹp củanhững tâm hồn chiến sĩ và nghệ sĩ Những bài hát, những giọng ca dần dà đã quenthuộc với đồng bào, đồng chí như các nhạc sĩ ở phía Bắc Nguyễn Xuân Khoát,Nguyễn Đức Toàn, Lê Yên, Nguyễn Đình Phúc, Xuân Oanh, Tô Hải, VănChung… Nếu ở miền Trung, những tên tuổi khá quen thuộc như Nguyễn VănThương, Trần Hoàn, Nguyễn Văn Túy… thì ở miền Nam, ai cũng biết đến cácnhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu, Ngô Huỳnh, Dương Minh Ninh, Vân Đông, Trần KiếtTường…

Các nhạc sĩ xung trận với ba lô trên vai, một cuốn vở, một cây sáo và câyđàn cùng với tấm lòng và tâm hồn nghệ sĩ Biết bao gian nan của buổi đầu đi theo

cách mạng, một loạt những bài hát vẫn ra đời làm lay động bao con tim: “Trường

ca sông Lô” (Văn Cao), “Người Hà Nội” (Nguyễn Đình Thi), “Du kích sông Thao” (Đỗ Nhuận) là những minh chứng cho thời kỳ đó Nó mang dáng dấp của ba

con sông lớn, một không gian nơi Bác Hồ và Bộ Chính trị chỉ huy toàn Đảng, toànquân, toàn dân kháng chiến - sông Lô, sông Thao và sông Hồng

Những tác phẩm “Tiểu đoàn 307” (Nguyễn Hữu Trí và Nguyễn Bính),

“Bình Trị Thiên khói lửa” (Nguyễn Văn Thương), “Đoàn vệ quốc quân” (Phan Huỳnh Điểu), “Trường Chinh ca” (Lương Ngọc Trác), “Đường lên Tây Bắc” (Văn An), “Hò kéo pháo” (Hoàng Vân), “Sẽ về Thủ đô” (Huy Du)… góp phần

trong “Chín năm làm một Điện Biên” thì niềm vui như được nhân đôi, khi bước chân của quân và dân ta “Tiến về Hà Nội” (Văn Cao) mừng Thủ đô giải phóng.

Sau năm 1954, trong hòa bình và xây dựng, các nhạc sĩ hai miền hội tụ về

Hà Nội góp phần xây dựng chủ nghĩa xã hội, nhưng họ vẫn không quên một nửađất nước còn bị chia cắt Thời gian này đã nở rộ rất nhiều làn điệu dân ca từ miềnngược đến miền xuôi Dấu ấn của các nhạc sĩ đi sưu tầm dân ca như “ùa” vào trongnhững giai điệu vui mà đậm đà dân tộc Hàng loạt nhạc sĩ mới xuất hiện - một thế

hệ nhạc sĩ may mắn thuận lợi hơn thế hệ trước bởi được học tập một cách chínhquy và đầy đủ Hàng loạt tác phẩm mới của lớp già cũng như lớp trẻ được nhanh

chóng ra đời như “Bài ca người thợ rừng” (Phạm Tuyên), “Ánh đèn sáng trên cầu Việt Trì” (Hoàng Hà), “Cô thợ hàn” (Thịnh Trường), “Câu hò bên bến Hiền Lương” (Hoàng Hiệp và Đằng Giao), “Tình trong lá thiếp” (Phan Huỳnh Điểu),

“Bài ca hy vọng” (Văn Ký), “Tình ca” (Hoàng Việt)…

Ở những căn cứ miền Nam, dần dà cũng đã vang lên những giai điệu hào

hùng kêu gọi như “Giải phóng miền Nam” (Huỳnh Minh Siêng - tức Lưu Hữu Phước), “Trên đường Thiên Lý” (Phan Thế), “Xuân chiến khu” (Xuân Hồng)…

Trong không khí sôi sục “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước,” những bài ca hào hùng

như “Anh vẫn hành quân” (Huy Du) đã cùng đồng bào và chiến sỹ cả nước ra

trận, có mặt tận trong các chiến hào, trong các ngục tù quân xâm lược, trong cáccuộc xuống đường của tuổi trẻ đô thị miền Nam, trong sự nghiệp đấu tranh giành

độc lập, thống nhất đất nước Không có ai có thể quên những bài ca: “Hồ Chí Minh đẹp nhất tên người” (Trần Kiết Tường), “Giải phóng miền Nam” (Huỳnh

Minh Siêng) thể hiện tình cảm sắc son của các nhạc sỹ, ca ngợi quê hương, đấtnước, ca ngợi Đảng, ca ngợi Bác Hồ

Ngay giữa các thành thị miền Nam, bằng tài năng của mình, các nhạc sĩ TônThấp Lập, Trần Long Ẩn, Trương Quốc Khánh… và cả Trịnh Công Sơn với chùmtình khúc phản chiến gây một chấn động lớn và một phản xạ tích cực trong mọitầng lớp nhân dân, được xã hội ghi nhận.Trong cuộc kháng chiến oanh liệt này,

nhiều nhạc sỹ-chiến sỹ đã gắn bó và cống hiến cả đời mình cho sự nghiệp cáchmạng vĩ đại, cho lịch sử âm nhạc Việt Nam, tên tuổi của các nhạc sỹ vẫn còn đó,mãi mãi trong lòng đồng bào, dân tộc Việt Nam.

Sau chiến thắng mùa Xuân năm 1975, âm nhạc lại âm vang khúc ca khảihoàn cùng dân tộc, tiếp tục sự nghiệp xây dựng con người mới, xã hội mới Âmnhạc không chỉ có những đóng góp to lớn trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp

và chống Mỹ mà trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước thời kỳ mới - xãhội chủ nghĩa; âm nhạc cũng có vai trò quan trọng trong việc bồi dưỡng tư tưởngtình cảm, thị hiếu thẩm mỹ và lối sống của công chúng Âm nhạc lại tiếp tục cuộcxung kích trên mặt trận văn hóa, xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa Đồnghành với bước trưởng thành của cách mạng, từ ngày đất nước thống nhất, đội ngũnhạc sĩ ngày càng đông đảo hơn Nhiều tác phẩm hay từ ca khúc nghệ thuật, hợpxướng và nhạc không lời đã nở rộ Tuy nhiên, giữa những tháng năm này, gặp gỡmột số nhạc sĩ thế hệ trước và kể cả những quần chúng hâm mộ ca hát đã có tuổi,

họ đều nhớ và kể được rành rẽ tên ca khúc, còn hát được những bài ca quen thuộc

trong những năm kháng chiến chống Mỹ Từ “Chiếc gậy Trường Sơn” (Phạm Tuyên); “Quảng Bình quê ta” (Hoàng Vân); “Hà Tây quê lụa” (Nhật Lai); “Bài

ca Hà Nội” (Vũ Thanh) đến “Đất nước trọn niềm vui” (Hoàng Hà), “Bài ca thống nhất” (Võ Văn Di), “Hát mừng non nước hôm nay” (Trần Chung), “Việt Nam ơi,

ta bước tiếp” (Huy Du)… Rồi những bài hát viết về Đảng, về Bác Hồ kính yêu, họ

cũng không quên nhắc đến để mà ngưỡng mộ, để mà chiêm nghiệm và cả để nhớ

về một thời sôi nổi vượt mọi thời gian

Bởi lẽ khi “Người về đem tới niềm vui, mùa thu nắng tỏa Ba Đình” (Văn Cao) thì mỗi chúng ta cùng hát lên “Đảng là cuộc sống của tôi, mãi mãi ơn Người” (Nguyễn Đức Toàn) và hòa nhịp đi lên cùng “Âm thanh mới ngân vang trong dòng tên Tổ Quốc” (Nguyễn An) của kỷ nguyên mới vẻ vang và hội nhập.

Những ca khúc về cách mạng mấy chục năm qua đã đầy ắp phẩm chất củanền âm nhạc tiến bộ Nó có đầy đủ tính hiện thực, tính thẩm mỹ và tính nhân văn

Những bước đi khổng lồ của cách mạng đã giúp cho chúng ta có một kho tàng lớntrong âm nhạc vừa dân tộc vừa hiện đại Điểm gặp gỡ đầy ý nghĩa của những cakhúc này là cùng ánh lên tình cảm, niềm tin yêu sâu nặng của toàn dân, toàn quânnói chung và của giới nhạc sĩ nói riêng với Đảng và Bác Hồ muôn vàn kính yêu.

Để rồi, với tư duy mới, với hàm lượng chất xám được nâng cao và sáng tạo củamỗi nhạc sĩ, sẽ còn có nhiều giai điệu đẹp, với lời ca hay, quyến rũ được mọi lứatuổi

1.1.3 Mối quan hệ giữa các ca khúc cách mạng với kiến thức lịch sử

Các ca khúc cách mạng và kiến thức lịch sử có mối liên hệ chặt chẽ với nhau

và được thể hiện trên nhiều khía cạnh:

- Các ca khúc phản ánh hiện thực lịch sử sống động, hấp dẫn

Các ca khúc cách mạng, bằng phương thức phản ánh độc đáo của mình, đãtái hiện lại lịch sử dân tộc, thể hiện cảm xúc của người nghệ sĩ và của nhân dân đốivới quê hương, đất nước, thời đại Nhìn từ phương diện này, không ít các nhànghiên cứu âm nhạc cho rằng, ca khúc cách mạng là một pho sử bằng âm thanhphản ánh những diễn biến trong đấu tranh cách mạng và hai cuộc kháng chiếnchống Pháp, chống Mỹ của dân tộc ta ở thế kỷ XX Bản chất xã hội của các cakhúc cách mạng không phải ở chỗ phương thức phản ánh xã hội của dòng ca khúcnày là như thế nào, mà được thể hiện ở chỗ phương thức phản ánh đó nói lên đượccái gì của đời sống hiện thực giai đoạn 1930 - 1975 Xét về thực chất, ca khúc cáchmạng không phản ánh hiện tượng, mà phản ánh bản chất của thẩm mỹ, dùng cảmxúc như công cụ cơ bản để biểu hiện lý tưởng, đó là những giá trị văn hóa ẩn chứatrong các ca khúc cách mạng Việt Nam

- Các ca khúc cách mạng ca ngợi vẻ đẹp quê hương, đất nước, con ngườiViệt Nam trong cách mạng

Chủ đề về đất nước được xuất hiện trong âm nhạc với sự ra đời của nhiều cakhúc cách mạng giai đoạn 1945-1975, đã trở thành những trang đẹp nhất vớinhững hình tượng cụ thể sống động gắn với lịch sử, với lao động sản xuất và chiến

đấu của mỗi địa phương Các tác phẩm: Quê em (Nguyễn Đức Toàn), Con kênhxanh xanh (Ngô Huỳnh), Làng tôi (Văn Cao), Làng tôi (Hồ Bắc), Ba Vì mờ xa(Huy Du), Nhớ vào quê em (Tân Huyền), Bộ đội về làng (Lê Yên - Hoàng TrungThông), Anh thương binh về làng (Hoàng Nguyễn), Tình quê hương và đoàn quân

đi (Việt Lang), Lên ngàn (Hoàng Việt), Vàm Cỏ Đông (Hoài Vũ) v.v rõ ràng đãvượt lên khỏi cái hạn hẹp trong nhận thức thẩm mỹ về quê hương trước đó Nhạc sĩTrần Kiết Tường đã viết trong hồi ký của mình: “Ra Hà Nội được hơn một năm,tôi viết bài hát Cánh tay miền Nam trên đất Bắc (1956) nói lên người miền Namtập kết ra Bắc để xây dựng chủ nghĩa xã hội Bài hát có đoạn viết: Hỡi những dángyêu đang bồng con thơ nhớ mong bên bờ kinh dài Hỡi những trái tim âm thầm hysinh mến thương trong ngày đen tối Nào ai giờ bên sông đợi chờ Đó là hình ảnhcủa những người vợ miền Nam chung thủy trong hoàn cảnh đất nước bị chia cắt.Tôi lại viết Bánh xe lăn (1957), Đàn bò của tôi (1958), Tiếng hát bay xa (1965),Xóm làng theo bước chân anh (1966), Trên đường Hà Nội (1967), nhưng tâm hồntôi lúc nào cũng ở miền Nam nơi mà cha mẹ, anh em, đồng bào tôi đang sống dướibầu trời đau thương ” Như vậy trên thực tế, các ca khúc cách mạng không chỉgiáo dục học sinh bằng các phương thức truyền thụ tri thức, đạo đức… mà thôngqua khả năng gợi mở, cuốn hút về mặt thẩm mỹ, làm cho HS khi thưởng thức thứctiếp thu được những giá trị nghệ thuật như một đơn vị cuộc sống trọn vẹn với tinhthần tự nguyện, hiệu quả đó chỉ có được ở tri thức nghệ thuật

- Các ca khúc cách mạng phản góp phần giáo dục tư tưởng, tình cảm choHS: niềm tin, sự lạc quan, yêu đời trong gian khổ, kính yêu lãnh tụ…

Thưởng thức các ca khúc cách mạng, học sinh sẽ có những cảm nhận về tìnhyêu quê hương, gia đình; sẽ cảm nhận được sự sẻ chia niềm vui, có cả những mấtmát của tình đồng đội Thông qua các ca khúc cách mạng, các em sẽ thấy tự hào vềsức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng để không ngại hysinh gian khổ và thấy cần sống sao cho có ý nghĩa Bằng con đường riêng của nghệthuật, các ca khúc cách mạng đã tác động đến tư tưởng, tình cảm mỗi người dân

Việt Nam Với một lượng tri thức nghệ thuật phong phú chứa đựng trong các cakhúc cách mạng, người nghệ sĩ có thể đi sâu mở rộng nhận thức về thế giới tinhthần phong phú của chính họ, cũng như các mối quan hệ hiện thực giữa người nghệ

sĩ với thế giới

Trong “Nắng Ba Đình” của Bùi Công Kỳ và Vũ Hoàng Địch, đã có sự gắn

bó giữa hình ảnh ngày hội của đất nước với hình ảnh lãnh tụ Vài năm sau, tác

phẩm “Ca ngợi Hồ Chủ tịch” của Đỗ Nhuận ra đời mang một phong thái trang nghiêm, giản dị và thắm thiết Nét độc đáo trong bài “Ca ngợi Hồ Chủ tịch” của

Văn Cao là chất thơ nhuần nhị và cũng bởi vậy nên bài hát này gần với thể loại trữtình Ở đây, cái vui của cuộc đời từ khi có Bác không ồn ào mà bình dị như ánh

sáng, nhẹ nhàng như cỏ cây Ngay khi ca từ với hình ảnh táo bạo “Cụ Hồ Chí Minh, ánh dương vào trong ngục tù " thì giai điệu không bị chuyển đột ngột mà

vẫn mượt mà, uyển chuyển và với cái “hơi” của lối hát ca khúc này hoàn toàn hợpvới “hơi” của lối ngâm vịnh thơ Hình ảnh Bác Hồ trong ca khúc này không chỉ làlãnh tụ kính yêu của dân tộc mà còn là một chiến sĩ lỗi lạc của phong trào cáchmạng thế giới Đó cũng là những hình ảnh đẹp đẽ xây nên cốt cách, tâm hồn, ýchí quyết tâm của người lính

- Các ca khúc cách mạng thể hiện tâm tư tình cảm người nghệ sĩ, từ đó tácđộng tích cực đến việc cổ vũ động viên tinh thần nhân dân, các chiến sĩ trongkháng chiến

Ví dụ, chỉ nói tới những ca khúc đề tài ca ngợi Hồ Chủ tịch, đòi hỏi ngườinghệ sĩ không những phải hiểu biết và rung cảm một cách sâu sắc trước sự nghiệpđấu tranh đầy gian khổ nhưng rất vẻ vang của dân tộc ta, Đảng ta, mà còn đòi hỏingười nghệ sĩ phải hiểu biết và rung cảm sâu sắc tới sự nghiệp của Người, nhữngtình cảm lớn lao của Người với nhân dân, dân tộc và tấm gương đạo đức củaNgười v.v Bởi vậy, ngay sau Cách mạng Tháng Tám, chúng ta thấy có bài hát

“Hồ Chí Minh muôn năm” của Minh Tâm và Phạm Văn Xung viết theo thể hànhkhúc ngợi ca Bài hát ra đời kịp thời phần nào nói lên được tình cảm, lòng biết ơn

vô hạn của quần chúng nhân dân với Người Sau đó, với sự hiểu biết dù còn ít ỏi vềnhà cách mạng lỗi lạc Nguyễn Ái Quốc, ngay sau ngày Bác Hồ đọc "Tuyên ngônĐộc lập", nhạc sĩ Lưu Bách Thụ đã viết ca khúc “Biết ơn Cụ Hồ” theo dạng sử thi,gợi lên hình ảnh của những khu rừng già, ở đó có một vị “tướng quân” đang ngàyđêm cùng các “nghĩa binh” luyện tập để chuẩn bị khởi nghĩa: “Trong rừng sâu lậpthành chiến lũy Đêm ngày ra công cùng chiến sĩ ” Chất trầm hùng của bài hát làbắt nguồn từ hào khí dân tộc những ngày quật khởi Chính vì vậy, trong khángchiến, những ca khúc cách mạng luôn luôn là ngọn lửa tiếp sức cho các chiến sỹtrên mọi mặt trận.

Nhà tư tưởng lớn của nước Nga thế kỷ XIX là Bi-ê-lin-xki đã từng nói đếnvai trò của nghệ thuật đối với việc hình thành những phẩm chất tinh thần cao đẹp

cho những con người chân chính: “Cảm xúc về cái đẹp là một điều kiện làm nên phẩm giá con người Phải có nó con người mới có được trí tuệ… Phải có nó người

ta mới có thể không quỵ ngã dưới sức đè nặng trĩu của cuộc đời và làm nên những chiến công… Thiếu nó, thiếu đi cái cảm xúc ấy thì không có thiên tài, không có tài năng, không có trí thông minh mà chỉ còn lại cái thứ đầu óc tỉnh táo một cách ti tiện cần thiết cho sinh hoạt thường ngày trong nhà, cho những tính toán nhỏ nhen ích kỷ” Thanh lọc tình cảm con người, cơ chế tác động của nghệ thuật vào tình

cảm thông qua các ca khúc cách mạng theo lẽ tự nhiên vươn tới khoái cảm thẩm

mỹ và nó là một trong những nhân tố góp phần cho sự phát triển thế giới tình cảmcủa HS Điều đó góp phần quan trọng giác ngộ lý tưởng cách mạng cho mỗi HS,đồng thời thôi thúc các em nêu cao tinh thần trách nhiệm, nghĩa vụ cũng như danhdự của công dân Việt Nam, sẵn sàng hy sinh, chiến đấu suốt đời vì độc lập dân tộc

người, vì thế mà nơi nào, lúc nào âm nhạc cũng có mặt Ngày nay học ngoại ngữcũng bằng cách nghe nhạc, khi các bà mẹ mang thai các chuyên gia cũng khuyêncho em bé nghe nhạc cổ điển…Vậy tại sao chúng ta lại không đưa âm nhạc- nhữngbài hát cách mạng lồng vào quá trình dạy học môn lịch sử?

Với quan niệm về các phương pháp dạy học nói chung, sử dụng ca khúccách mạng để tạo hứng thú học tập nói riêng có thể thấy các công cụ dạy học cóvai trò quan trọng trong quá trình dạy học ở trường phổ thông Hơn nữa, quá trìnhdạy học lịch sử (DHLS) là một quá trình sư phạm phức tạp, vì vậy, việc sử dụngcác ca khúc cách mạng để tạo hứng thú học tập cho HS có ý nghĩa rất quan trọngtrong việc nâng cao hiệu quả DHLS ở trường THPT

Sử dụng ca khúc cách mạng nhằm tạo hứng thú học tập giúp GV có thể thựchiện tốt nhiệm vụ bồi dưỡng tri thức LS cho HS Học tập với những ca khúc cáchmạng sẽ giúp HS lĩnh hội sâu sắc và nhớ lâu những sự kiện, hiện tượng quá trình

LS Các em không chỉ “biết” sử mà quan trọng hơn là thông qua một quá trình họctập tích cực với sự hoạt hóa các quá trình tâm lí, HS sẽ “hiểu” sâu sắc nội dung bảnchất của các tri thức LS bằng việc lĩnh hội các khái niệm, quy luật, bài học LS, vànhờ vậy có thể vận dụng những tri thức LS để giải thích các sự kiện LS đương đại,những vấn đề của cuộc sống

Bên cạnh đó, sử dụng ca khúc cách mạng trong dạy học còn giúp GV có thểthực hiện tốt nhiệm vụ bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, đạo đức, thẩm mĩ cho HS.Hứng thú là nhu cầu nhận thức mang màu sắc xúc cảm, để tạo HTHT cho HS, GVcần phải sử dụng những biện pháp sư phạm tác động đến xúc cảm, đến tình cảmnhận thức của các em và các ca khúc cách mạng là phương tiện hiệu quả, quenthuộc và dễ dàng chạm đến trái tim người nghe nhất

Chẳng hạn, trong dạy học bài 23: “Khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội ở miền Bắc, giải phóng hoàn toàn miền Nam (1973 – 1975)”, khi GV sử dụng ca khúc “ Tiến về Sài Gòn” (sáng tác Lưu Hữu Phước) kết hợp những hình ảnh LS,

đoạn phim tư liệu, sơ đồ,tài liệu tham khảo, các câu chuyện LS và câu hỏi nhận

thức để tổ chức cho HS tìm hiểu nội dung bài học nhằm kích thích HTHT của các

em Nhờ vậy, HS có thể hiểu một cách sâu sắc không khí hào hùng, sục sôi đấutranh chống thực dân Mỹ cứu nước đã sắp thành công, đồng thời hiểu được ôngcha mình đã từng chiến đấu và chiến thắng như thế nào mới có được cuộc sống ấm

no, hạnh phúc trong hòa bình như hôm nay Không ai không cảm thấy rạo rực, hốithúc mỗi khi nghe những lời ca rất đỗi hào hùng:

Nơi thành đô trong ánh điện quang tiếng nấc nghẹn câu cười Khu nhà tranh năm cánh ngoại ô rên xiết đêm ngày.

Quê nhà ta đau đớn lầm than sao bóp nghẹt tim người Sài Gòn ơi! Ta đã về đây, ta đã về đây

Lướt qua nắng mưa súng bom nhịp chân đi Quê hương kêu gọi tiến lên diệt quân Mỹ!

Tiến về Sài Gòn ta quét sạch giặc thù Hướng về đồng bằng ta tiến về thành đô!

Tóm lại, trong DHLS ở trường THPT, việc sử dụng các ca khúc cách mạng

có vai trò, ý nghĩa to lớn trong việc tạo hứng thú học tập cho học sinh, đồng thờithực hiện nhiệm vụ giáo dục toàn diện, góp phần nâng cao hiệu quả bài học LS nóiriêng, chất lượng dạy học bộ môn nói chung

1.1.5 Những nguyên tắc, yêu cầu khi sử dụng ca khúc cách mạng trong dạy học lịch sử

Trong quá trình sử dụng ca khúc cách mạng để dạy học lịch sử, để đạt hiệuquả học tập cao, GV cần tuân theo những nguyên tắc và yêu cầu sau:

- Nhạc cách mạng phải có tính chính xác Nhạc cách mạng là những ca khúcđược sáng tác trong giai đoạn từ 1930 -1975, thời gian đã qua đi Chính vì vâỵ, yếu

tố chính xác về nhạc, lời ca, tác giả và hoàn cảnh sáng tác… cần phải được đảmbảo Trong thực tế có nhiều tác phẩm hiện nay chưa được xác minh rõ các yếu tốtrên, như lời ca có nhiều phiên bản khác nhau, hoàn cảnh sáng tác là những câu

chuyện chưa được chứng minh…Vì vậy, GV khi sử dụng ca khúc cách mạng phảixác định những bản nhạc từ những nguồn tài liệu, webside… có tính tin cậy cao.

- Nhạc cách mạng phải đảm bảo tính giáo dục Những ca khúc cách mạngđược sử dụng trong quá trình dạy học phải thực hiện được mục tiêu giáo dục tưtưởng, tình cảm, đạo đức cho học sinh, giúp các em yêu quê hương, đất nước, conngười Cũng như các phương pháp dạy học khác, việc tạo hứng thú học tập cho HSthông qua việc sử dụng ca khúc cách mạng, trước hết cũng cần đảm bảo các mụctiêu về cung cấp kiến thức, rèn luyện kĩ năng và giáo dục tư tưởng đạo đức Không

vì quá chú trọng vào nnhiệm vụ tạo xúc cảm hay sử dụng nhạc cách mạng mà dẫn

đến tình trạng tốn thời gian, “cháy giáo án”, không cung cấp đủ những kiến thức

cơ bản cho học sinh

- Chú ý tới nội dung của các tác phẩm sử dụng, các ca khúc cách mạng cầntuân theo hệ thống tư tưởng đúng đắn Việc tạo hứng thú học tập lịch sử cho HS làmột nhiệm vụ quan trọng và cần phải thực hiện một cách có bài bản Trước hếttrong hoạt động này, giáo viên cần tìm hiểu và xác định được những nguồn tài liệuchính thống có nội dung chính thống ca ngợi Đảng, Nhà nước, nhân dân Nên tìmhiểu các tác phẩm từ các nhà xuất bản có uy tín của quốc gia, tránh việc sử dụnghay dẫn lại những tác phẩm từ những nguồn chưa được kiểm duyệt

- Đảm bảo chú trọng nội dung giáo dục lịch sử: Đây là biện pháp trong dạyhọc lịch sử có sự kết hợp thành tựu của những lĩnh vực khác vì vậy người GV cầnphải chú ý tới việc giáo dục tri thức lịch sử Việc sử dụng thành tựu của các lĩnhvực khác phải ở mức độ vừa phải, đủ để hoàn thành mục tiêu và nhiệm vụ của quátrình dạy – học GV phải biết chọn lọc, phân loại chúng, đưa tác phẩm có nội dungliên quan đến nội dung cơ bản của bài học Tránh việc dẫn quá nhiều ca khúc làm

“loãng” nội dung kiến thức cơ bản, phân tán sự chú ý của HS làm bài học thêm

nặng nề hơn

- Đảm bảo tính khả thi trong quá trình thực hiện:

+ Khả thi về mặt thời gian: Như đã nói ở trên, trong mọi hoạt động đạy –học việc cung cấp đủ lượng kiến thức cơ bản (cần đạt) cho HS luôn luôn phải đượcđặt lên hàng đầu Cũng như vậy, trong việc ứng dụng phương pháp này, GV cầnchuẩn bị kỹ lưỡng, có những giả thuyết về mặt thời gian để cân đối, điều chỉnh phùhợp trong quá trình dạy học nhằm đạt hiệu quả giáo dục cao nhất

+ Khả thi về điều kiện vật chất, phương tiện hỗ trợ dạy học: Để chuẩn bị chomột bài học có sử dụng nhạc cách mạng, GV cần có sự hỗ trợ của phương tiện dạyhọc hiện đại gồm: máy vi tính kết nối máy chiếu, loa âm thanh Bên cạnh đó, GVcần chuẩn bị chu đáo về các file âm thanh chứa các bài hát sẽ sử dụng Việc chuẩn

bị sẽ giúp giáo viên thực hiện các bước trong quá trình dạy học một cách thuận lợi

+ Khả thi và vừa sức đối với HS: Đối tượng HS là đối tượng chính trong mọi

hoạt động, đặc biệt trong bối cảnh “lấy học sinh làm trung tâm” như mục tiêu trong

hoạt động dạy – học mà ngành giáo dục xác định trong những năm gần đây Vìvậy, để HS tham gia tích cực và có kết quả cao trong hoạt động này, GV cần dựatrên tinh thần tự nguyện và vừa với khả năng của các em Đối với từng đối tượng

HS, lớp học mức độ của việc sử dụng nhac cách mạng để tạo hứng thú học tập lịch

sử có thể khác nhau Việc thực hiện tốt nguyên tắc phù hợp với trình độ HS khitiến hành mọi phương pháp dạy học là vô cùng quan trọng , nếu thực hiện tốt sẽmang lại hiệu quả cao Ngược lại, nếu không tuân thủ nguyên tắc này, nhiệm vụcủa việc tạo hứng thứ học tập sẽ trở nên quá dễ hoặc quá khó đối với HS điều nàydẫn đến sự nhàm chán, không phát huy được năng lực của HS

Trong dạy học nói chung, DHLS nói riêng không có bất kì một phương phápnào là vạn năng Bởi vậy, khi DHLS cần phải biết kết hợp nhiều phương pháp,nhiều biện pháp khác nhau để đạt hiệu quả cao nhất Nội dung lịch sử rất phongphú, nhiều loại kiến thức, mỗi loại kiến thức cần có một phương pháp dạy học phù

hợp để đạt kết quả tốt nhất Các tác phẩm nhạc cách mạng là một nguồn cung cấp

và nguồn hỗ trợ để cung cấp kiến thức quan trọng bên cạnh nguồn kiến thức từSGK Vì vậy, khai thác và sử dụng các nhạc phẩm cách mạng cũng là một biệnpháp dạy học của GV Do đó, cần có sự kết hợp nhuần nhuyễn việc sử dụng cakhúc cách mạng với các phương pháp dạy học khác

1.2 Cơ sở thực tiễn

Với sự đổi mới của chương trình, SGK lịch sử, yêu cầu đặt ra là cần đổi mớiPPDH Thực tế cho thấy, nhiều GV tâm huyết với nghề đã có những tìm tòi, sángtạo để có những giờ học tốt, bên cạnh đó cũng có một số GV vẫn dạy theo lốitruyền thống: thầy đọc – trò ghi, hoặc có kết hợp với hỏi đáp, đồ dùng DH nhưngchỉ qua loa, ước lệ Vì vậy, việc đổi mới PPDH chưa đạt được hiệu quả cao vàchưa được tiến hành đồng bộ, đổi mới hầu như mới được tiến hành ở những trườngTHPT ở thành phố, thị xã, những nơi có điều kiện học tập tốt, còn ở vùng sâu,vùng xa thì việc đổi mới còn gặp nhiều khó khăn do điều kiện còn thiếu thốn

Đổi mới PPDH nói chung, DHLS nói riêng đã và đang là vấn đề được Đảng

và Nhà nước quan tâm Vấn đề này được nêu rõ trong các tài liệu, các văn kiện củaĐảng, Chính phủ trong những năm gần đây Đổi mới PPDH lịch sử gắn liền vớiđổi mới giáo dục nói chung, việc đổi mới cần thực hiện đồng bộ ở cả nội dung giáodục và PPDH

Để hiểu rõ thực tiễn việc sử dụng các ca khúc cách mạng nhằm tạo hứng thúhọc tập cho HS trong dạy học Lịch sử ở trường phổ thông hiện nay, tác giả đã tiếnhành điều tra thực tế tại một số trường THPT ở Hà Nội và Hải Phòng Cụ thể làtrường: THPT Quang Trung – Hà Đông và THPT Thái Phiên – Hải Phòng, cả haitrường THPT đều hướng đến các lớp đại trà với đối tượng học sinh có nhận thứcthuộc mức độ khá, đa số các em không học chuyên ban có liên quan đến môn Lịch

sử Thông qua điều tra, phỏng vấn 9 giáo viên dạy học bộ môn Lịch sử, 105 emhọc sinh, chúng tôi đã thu được kết quả như sau:

Trước hết, chúng tôi đưa ra một số câu hỏi nhằm tìm hiểu về nhận thức cũngnhư sự quan tâm của giáo viên và thực trạng sử dụng các ca khúc cách mạng nhằmtạo hứng thú học tập cho HS trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông Sau khiđiều tra, chúng ta rút được vài nhận xét như sau:

Khi được hỏi “Theo thầy/cô, giáo viên có thể sử dụng ca khúc cách mạng để tạo hứng thú học tập cho học sinh không?”, thầy/ cô đều trả lời là có thể và cho

rằng điều đó là cần thiết Tuy nhiên chỉ có 2/9 giáo viên cho biết mình đôi khi sửdụng ca khúc cách mạng để tạo hứng thú học tập cho học sinh Sự vận dụng đó lạikhông thường xuyên, mặc dù cả 2 giáo viên trên đều thấy các em thích thú với việc

sử dụng các ca khúc cách mạng trong dạy học Tuy có sử dụng, nhưng 2 giáo viêntrên hầu như chỉ lồng ghép trong các tiết học ngoại khóa hoặc chuyến đi thăm quangiáo dục vì nếu sử dụng trên lớp sẽ không đảm bảo về mặt thời gian để truyền đạtkiến thức cho học sinh

Bên cạnh cho rằng việc sử dụng các ca khúc cách mạng để tạo hứng thú họctập cho học sinh các giáo viên được hỏi cũng cho rằng, việc sử dụng như vậy cònmang lại nhiều tác dụng như bên cạnh giúp học sinh có hứng thú, dễ dàng tiếpnhận và khắc sâu kiến thức, giáo viên còn được sáng tạo và học đổi mới trong dạyhọc,… Tuy vậy, các thầy/ cô cùng nêu lên những khó khăn trong việc sử dụng kếthợp các tác phẩm nhạc cách mạng Tại trường THPT Quang Trung – Hà Đông, 3

cô giáo được hỏi đều cho rằng việc hạn chế trong phương tiện dạy học (không phảitất cả lớp học đều có loa và máy chiếu cũng như các thiết bị thu phát khác) nên khó

có thể cho các em nghe các ca khúc cách mạng Hơn nữa, việc sử dụng biện phápnêu trên nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và nhạy bén sẽ khó chọn được nhữngtác phẩm sâu sát với nội dung bài học, lại có thể làm loãng kiến thức, giờ học đivào thất bại Trong khi đó 3 thầy cô trường THPT Thái Phiên – Hải Phòng, ngôitrường được trang bị các phương tiện dạy học đầy đủ tại các lớp học thì đều chorằng việc sử dụng các ca khúc cách mạng để tạo hứng thú học tập cho học sinh làkhông khó, nhưng có hạn chế về mặt thời gian