SỬ DỤNG CÂU CHUYỆN VỀ GƯƠNG HI SINH CHIẾN ĐẤU CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ NHẰM GIÁO DỤC LÒNG YÊU NƯỚC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM (19541975), LỚP 12 THPT

SỬ DỤNG CÂU CHUYỆN VỀ GƯƠNG HI SINH CHIẾN ĐẤU CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ NHẰM GIÁO DỤC LÒNG YÊU NƯỚC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM (19541975), LỚP 12 THPT MỞ ĐẦU 1 1.Lí do chọn đề tài 1 2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6 3.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6 4.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 7 5.Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 7 6. Ý nghĩa của đề tài 8 7.Cấu trúc của đề tài 9 NỘI DUNG 10 CHƯƠNG 1 :CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THƯC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG NHỮNG CÂU CHUYỆN VỀ GƯƠNG HI SINH CHIẾN ĐẤU CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ VIỆT NAM NHẰM GIÁO DỤC LÒNG YÊU NƯỚC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG 10 1.1.Cơ sở lí luận 10 1.1.1.Quan niệm về tấm gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ trong lịch sử. 10 1.1.2.Quan niệm về giáo dục lòng yêu nước trong dạy học lịch sử 11 1.1.3.Vai trò,ý nghĩa của câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ trong giáo dục lòng yêu nước cho học sinh. 14 1.2.Cơ sở thực tiễn 17 Tiểu kết chương 1 22 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG CÂU CHUYỆN VỀ GƯƠNG HI SINH CHIẾN ĐẤU CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ NHẰM GIÁO DỤC LÒNG YÊU NƯỚC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM 19541975,LỚP 12 THPT.THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 23 2.1. Vị trí, mục tiêu, nội dung cơ bản của phần lịch sử Việt Nam từ 19541975 23 2.1.1.Vị trí 23 2.1.2.Mục tiêu 24 2.1.3.Nội dung cơ bản 26 2.2.Những nội dung cần chú ý khai thác nhằm giáo dục lòng yêu nước cho học sinh trong dạy học lịch sử Việt Nam 19541975 28 `2.3.Những nguyên tắc chung trong việc sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho học sinh trong dạy học lịch sử. 31 2.4.Phương pháp sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho học sinh trong dạy học lịch sử Việt Nam 19541975 ,lớp 12 THPT.Thực nghiệm sư phạm. 34 2.4.1.Sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ để tạo không khí lịch sử. 34 2.4.2.Sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ gắn với lời nói sinh động của giáo viên nhằm tác động đến tư tưởng ,tình cảm của học sinh 38 2.4.3.Sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ để cụ thể hóa sự kiện,biến cố lịch sử. 43 2.5.Thực nghiệm sư phạm 46 2.5.1.Mục đích của thực nghiệm sư phạm 46 2.5.2.Đối tượng thực nghiệm. 47 2.5.3.Nội dung và phương pháp thực nghiệm. 65 2.5.4.Tiến hành thực nghiệm sư phạm 66 2.5.5.Kết quả thực nghiệm 67 Tiểu kết chương 2 67 KẾT LUẬN....................................................................................................72 TÀI LIỆU THAM KHẢO 75 PHỤ LỤC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

KHOA LỊCH SỬ

NGUYỄN THU HÀ

SỬ DỤNG CÂU CHUYỆN VỀ GƯƠNG HI SINH CHIẾN ĐẤU CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ NHẰM GIÁO DỤC LÒNG YÊU NƯỚC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT

NAM (1954-1975), LỚP 12 THPT

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

CHUYÊN NGÀNH : LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY

HỌC LỊCH SỬ

Giảng viên hướng dẫn : PGS.TS Trịnh Đình Tùng

Sinh viên : Nguyễn Thu Hà

Lớp : K64.CLC

Hà Nội - 2018

LỜI CẢM ƠN

Khóa luận Tốt nghiệp là một trong những công trình quan trọng trênchặng đường của mỗi sinh viên.Để hoàn thành khóa luận này, trước hết, em

xin được bày tỏ và gửi lời cảm ơn trân trọng đến PGS.TS Trịnh Đình Tùng,

người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ em trong suốt quá trình thựckhóa luận tốt nghiệp này

Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Lịch sử, đặcbiệt các thầy cô trong Tổ bộ môn Lý luận và Phương pháp dạy học Lịch sử đãtạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ em trong quá trình học tập, nghiên cứuchuyên ngành tại Khoa và Trường

Em cũng xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các thầy cô giáo và các

em học sinh trường THPT Yên Dũng số 2-Bắc Giang, trường THPT QuangTrung Hà Đông– Hà Nội, các bạn trong tập thể K64.CLC và nhiều bạn bèđồng trang khác đã động viên và sẻ chia trong thời gian em học tập tại trường,cũng như trong thời gian khó khăn làm khóa luận tốt nghiệp

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 4 năm 2018

Sinh viên

Nguyễn Thu Hà

MỤC LỤC

5

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU 1.Lí do chọn đề tài

Yêu nước là truyền thống vô cùng quý báu của dân tộc Việt Nam đượchun đắp và hình thành từ hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước.Lòng yêu nước được hình thành sớm và xuyên suốt qua nhiều thế kỉ, được thểhiện qua quá trình lao động sản xuất và chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, là sợi chỉ

đỏ xuyên suốt chiều dài lịch sử dân tộc Việt, là nhân tố quan trọng làm nênmọi thắng lợi từ thời chiến cho đến thời bình Do đó, thông qua quá trình giáodục và các hoạt động tuyên truyền, đặc biệt với ưu thế là môn học xã hội, việckhai thác các khóa trình lịch sử ở trường phổ thông giúp chúng ta có thể giáodục cho học sinh nhiều truyền thống dân tộc, nổi bật là giáo dục truyền thốngyêu nước Đó là sở trường ưu thế của môn Lịch sử trong việc giáo dục thế hệtrẻ, bồi dưỡng tình cảm, tư tưởng

Lòng yêu nước của dân tộc Việt Nam được thể hiện qua mọi thờiđại.Khi đất nước có giặc ngoại xâm, cả dân tộc quật khởi đứng lên,ào ào khíthế,xông pha ra trận với mũi tên,ngọn giáo,với gậy tầm vông , Máu của nhândân làm đỏ thắm lá cờ Tổ quốc.Hòa bình lập lại,dân tộc Việt lại chung sức

chung lòng, đem mồ hôi và trí tuệ xây dựng và phát triển đất nước “mười lần

đẹp hơn” Chính lòng yêu nước ấy làm nên sức mạnh Việt Nam, làm nên vẻ

đẹp văn hiến Đại Việt, làm cho nền văn minh sông Hồng tỏa sáng

Giáo dục lòng yêu nước là một trong những nội dung quan trọng nhất củagiáo dục phổ thông ở tất cả các nhà trường trên thế giới, trong mọi thời điểm vàthời đại.Ở Việt Nam,một dân tộc trải qua biết bao thăng trầm lịch sử,lịch sử dựngnước và giữ nước gắn liền với cuộc đấu tranh chống ngoại xâm,kháng chiếnchống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ xâm lược giành độc lập dân tộc thì việc giáodục lòng yêu nước trong nhà trường và ngoài xã hội lại càng có ý nghĩa hơn baogiờ hết Giáo dục lòng yêu nước là nội dung giáo dục được tiến hành ở tất cả các

môn học trong nhà trường,nhưng đối với các môn học xã hội sẽ có ưu thế hơncác môn học tự nhiên, đặc biệt là với bộ môn Lịch sử.

Từ xa xưa giáo dục lịch sử luôn được xem là một nội dung quan trọngtrong giáo dục nhà trường tại bất cứ thời đại nào và ở bất cứ thời điểm

nào.“Lịch sử là thầy dạy của cuộc sống”, “Là bó đuốc soi đường tới tương

lai” Học lịch sử không những giúp dựng lại bức tranh sinh động về quá khứ

của ông cha mà hơn cả là học để hiểu về quá khứ, nắm bắt được hiện tại vàhướng tới tương lai Bộ môn Lịch sử ở trường phổ thông có khả năng giáodục HS truyền thống tốt đẹp về lòng yêu nước, yêu thương đồng bào,trọngnhân nghĩa, quý lao động,anh hùng dũng cảm…và có nhiều kinh nghiệp quýbáu về giáo dục cho thế hệ trẻ truyền thống dân tộc, tinh hoa của nhân loại

Những câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ trongkháng chiến chống Mĩ cứu nước luôn là nguồn cảm hứng mạnh mẽ khi giáodục về lòng yêu nước cho HS Hình ảnh những người phụ nữ sẵn sàng chiếnđấu anh dũng hi sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc góp phần không nhỏ vàoviệc giáo dục truyền thống yêu nước và tình cảm cho thế hệ trẻ

Phụ nữ Việt Nam luôn có vai trò vô cùng quan trọng trong suốt chiềudài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta Song, chưa có thời kỳ nàohình ảnh những nữ du kích hoạt động quân sự lại sôi nổi, mạnh mẽ như ởmiền Nam, trong kháng chiến chống Mỹ Lực lượng phụ nữ, những người cóthể làm tất cả mọi việc trong xã hội như nam giới Trong những năm khángchiến chống Mỹ phụ nữ chiếm vị trí quan trọng trong các lực lượng dân quân,

du kích ở các xã ấp, họ hăng hái làm nhiệm vụ, họ mạnh mẽ,bất khuất khi đốidiện với kẻ thủ và họ hi sinh cả tuổi trẻ để giành lại tự di cho Tổ quốc Ngoàinhững hoạt động về quân sự, phụ nữ còn sẵn sàng làm nhiệm vụ của lựclượng xung kích trong đấu tranh binh vận và chính trị Những người phụ nữ

ấy đã sáng tạo ra một đạo quân đặc biệt “Đội quân tóc dài ” với khẩu hiệu

“ Giặc đến nhà đàn bà cũng đánh” Trong hoàn cảnh ác liệt của chiến tranh,

nhiều cô gái trẻ đã dành trọn những tháng năm đẹp nhất của cuộc đời mình

chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc Vẻ đẹp của các nữ thanh niên xungphong đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều câu hát về họ: “Cô gái miềnquê ra đi cứu nước, mái tóc xanh xanh tuổi trăng tròn…”.Đó là vẻ đẹp củatuổi thanh xuân cống hiến hết mình vì Tổ quốc Những người phụ nữ trongkháng chiến chống Mĩ chính là những tấm gương anh dũng hi sinh cho nonsông đất Việt Là những câu chuyện xứng đáng là nguồn cảm hứng giáo dụclòng yêu nước cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.

Qua tìm hiểu và ứng dụng thực tiễn, câu chuyện về gương hi sinh chiếnđấu của người phụ nữ không phải là tư liệu dạy học mới, nhưng lại có tácdụng lớn trong giáo dục lòng yêu nước cho HS.Những câu chuyện về tấmgương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ phản ánh được phần nào nội dunglịch sử sâu sắc, góp phần tạo hứng thú học tập và giáo dục lòng yêu nước cho

HS trong quá trình học lịch sử

Trên cơ sở nhận thức những điều trên,chúng tôi xin lựa chọn vấn đề :

“Sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho học sinh trong dạy học lịch sử Việt Nam (1954- 1975), lớp 12 THPT” làm đề tài cho khóa luận tốt nghiệp của mình.

Hiện nay ở nước ta, việc nghiên cứu lí luận về giáo dục lòng yêu nước,truyền thống yêu nước đã bước đầu tiếp cận được một cách sâu sắc hơn so vớitrước đây Đã có nhiều tài liệu, cuốn sách viết về giáo dục lòng yêunước,truyền thống dân tộc :

- Những tài liệu mang tính chất lí luận về giáo dục lòng yêu nước,truyềnthống dân tộc Nhà xuất bản Sách giáo khoa Mác-Lenin nói về vấn đề này với

tiêu chí :“Truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam” Cuốn

“Nền giáo dục Việt Nam lí luận và thực hành ” của viện sĩ Nguyễn Khánh

Toàn ,NXB Giáo dục ,H,1991.Rồi hàng loạt những cuốn sách khác như : “Hồ

Chí Minh với sự nghiệp giáo dục”,NXB Giáo dục,H,1990 ; “Giáo dục truyền thống” của Lê Tám,…Những tác phẩm này được viết rất rộng,có tính chất

giáo dục lòng yêu nước,truyền thống cho tất cả mọi người công dân vớinhững nội dung nói về truyền thống dựng nước và giữ nước, truyền thống yêunước,truyền thống văn hóa của dân tộc Việt Nam

- Trước hết tìm hiểu bất cứ phương pháp dạy học lịch sử nào cũng cầnchú ý đến các công trình lý luận chung về việc sử dụng tài liệu thành vănđược trình bày ở các giáo trình phương pháp dạy học lịch sử như:

Cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử” tập I của tập thể các tác giả: Trần Văn Trị, Phan Ngọc Liên, NXB Giáo dục,H,1980 đã viết: “Giáo dục tinh

thần yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc và những truyền thống tốt đẹp của dân tộc,tức là làm cho học sinh thấy rõ quá khứ vẻ vang của dân tộc, những bước đường đấu tranh gian khổ,hi sinh nhưng vô cùng anh dũng …cảm thụ được cái hay, cái đáng tự hào trong truyền thống lịch sử của tổ tiên ,cha anh mình để lại …Thấy mình phải làm gì cho xứng đáng với quá khứ vẻ vang,làm

gì góp phần thúc đẩy sự nghiệp của Tổ quốc”.

Cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử ” tập I của tập thể các tác giả:

Phan Ngọc Liên(cb), Trịnh Đình Tùng, Nguyễn Thị Côi,NXB Đại học sưphạm Hà Nội,H,2012 dành cả một chương để nói về chức năng giáo dục của

bộ môn lịch sử, trong đó nói đến giáo dục về truyền thống dân tộc “Coi việc

bồi dưỡng tình cảm đối với gia đình, dân tộc, nhân loại, đối với quê hương,

Tổ quốc của chúng ta đòi hỏi phải chú ý giáo dục truyền thống, đặc biệt truyền thống dân tộc…Khai thác nội dung các khóa trình lịch sử ở trường

phổ thông ,chúng ta có thể giáo dục cho học sinh nhiều truyền thống dân tộc ,nổi bật là giáo dục truyền thống yêu nước”.

Bên cạnh đó có một vài cuốn sách cũng đề cập đến việc giáo dục lòng

yêu nước,truyền thống dân tộc như: cuốn “Giáo dục người công dân” của A.S-Ma-ka-ren-ko, NXB Giáo dục,H,1984; cuốn “Lịch sử và giáo dục lịch

sử” của GS.TS Phan Ngọc Liên, NXB Chính trị quốc gia,Hà Nội,2003; cuốn

“Mấy vấn đề về văn hóa giáo dục”của Phạm Văn Đồng ,NXB Sự thật ,Hà

Nội,1986,…

Giáo dục lòng yêu nước cho học sinh là một chủ đề đã được khai thácnhiều trong các luận văn, luận án, tạp chí, bài nghiên cứu khoa học trong giáo

dục lịch sử Có thể kể đến như bài báo “Giáo dục lòng yêu nước xã hội chủ

nghĩa và tinh thần quốc tế vô sản qua môn Lịch sử” của GS.TS Phan Ngọc

Liên đăng trên Tạp chí nghiên cứu Giáo dục số 6 năm 1982; “Giáo dục lòng

yêu nước, ý chí quyết thắng cho thế hệ trẻ qua dạy học “Cuộc kháng chiến chống Pháp 1945-1954”” của Bùi Thị Thu Hà, Đặng Văn Hồ trên Tạp chí

Giáo dục số 157 năm 2007; luận văn “Di sản văn hóa vùng đất Tổ với việc

giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ trẻ của Phú Thọ hiện nay” của Trần Thị

Thanh Hương, trường Đại học sư phạm Hà Nội; cuốn sách của Chủ tịch Hồ

Chí Minh với tựa đề “Kết hợp chặt chẽ lòng yêu nước với tinh thần quốc tế

vô sản” Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật năm 1976,…

Với riêng mảng giáo dục lòng yêu nước cho học sinh đã có nhiều côngtrình, nhưng thông qua sử dụng những câu chuyện về tấm gương hi sinh chiếnđấu trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông để giáo dục lòng yêu nước thìhầu như còn khá ít hoặc không đầy đủ chi tiết Vậy nên việc nghiên cứu vấn

đề này sẽ giúp hoàn thiện hơn về việc xây dựng các biện pháp giáo dục lòngyêu nước trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông,đồng thời góp phần chungvào sự phát triển của khoa học giáo dục cũng như khoa học giáo dục lịch sử.Nhìn chung, dù mục đích nghiên cứu khác nhau, ở những lĩnh vực khácnhau, nhưng hầu hết các tác phẩm, các công trình đều khẳng định sự cần thiết

phải giáo dục lòng yêu nước,truyền thống dân tộc cho HS, cho thế hệ trẻ, chomọi công dân Việt Nam, coi đây là nhiệm vụ quan trọng trong việc phát triểnđất nước phồn vinh và vững mạnh Tuy vậy chưa có một công trình nghiêncứu một cách chi tiết giáo dục lòng yêu nước cho HS thông qua sử dụng câuchuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ trong giảng dạy lịch sử

ở trường phổ thông Đó là nhiệm vụ cơ bản cần được gợi mở trong khóa luậnnày,

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu

Như tên đề tài đã chỉ ra, đối tượng nghiên cứu của khóa luận tốt nghiệp

là sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ trong dạyhọc lịch sử Việt Nam giai đoạn 1954-1975 nhằm giáo dục lòng yêu nước chohọc sinh lớp 12 THPT

- Phạm vi nghiên cứu

Căn cứ vào tình hình thực tiễn, chúng tôi chỉ nghiên cứu vấn đề nàytrong DHLS lớp 12 THPT, phần lịch sử Việt Nam giai đoạn 1954-1975 Cácphân tích đánh giá nhận xét chủ yếu dựa vào nội dung phần lịch sử Việt Nam(1954-1975) trong SGK Lịch sử 12 và các đối tượng học sinh đang theo họcnội dung này

4.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu

+ Tìm hiểu nội dung câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của ngườiphụ nữ và khả năng của những câu chuyện đó trong việc giáo dục lòng yêunước cho học sinh THPT trong dạy học phần lịch sử Việt Nam giai đoạn1954-1975, lớp 12 THPT

+ Khẳng định vai trò, ý nghĩa của những câu chuyện về gương hi sinhchiến đấu của người phụ nữ trong dạy học để giáo dục lòng yêu nước cho HS,trên cơ sở đó đề xuất hướng vận dụng chúng trong dạy học lịch sử Việt Nam

1954 - 1975, lớp 12 THPT

- Nhiệm vụ nghiên cứu

+ Hệ thống hóa một số vấn đề cơ bản về cơ sở lí luận của nhiệm vụgiáo dục lòng yêu nước trong lịch sử cũng như các câu chuyện về gương hisinh chiến đấu của người phụ nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho học sinhlớp 12 THPT

+ Khảo sát thực tiễn việc sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiếnđấu của người phụ nữ trong dạy học môn Lịch sử ở trường phổ thông Từ đó

hệ thống các câu chuyện có thể vận dụng trong nhiệm vụ giáo dục lòng yêunước cho HS trong học tậ[p lịch sử

+ Nghiên cứu chương trình và SGK Lịch sử 12 trong giái đoạn 1975) và xá định những nội dung có thể chú trọng nhằm giáo dục lịch sử nóichung và giáo dục lòng yêu nước nói riêng cho HS trong quá trình dạy học

(1954-+ Nghiên cứu và đưa ra đề xuất một số biện pháp nhằm giáo dục lòngyêu nước cho học sinh thông qua việc sử dụng câu chuyện về những tấmgương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ trong dạy học lịch sử Việt Namgiai đoạn (1954-1975)

5.Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Đề tài : Sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu cuả người phụ

nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho học sinh trong dạy học lịch sử Việt Nam 1954-1975 dựa trên quan điểm phương pháp luận sử học mácxít: phương

pháp này được xây dựng trên cơ sở chủ nghĩa duy vật lịch sử ,đó là điều thuộc

về nguyên tắc Trong nghiên cứu lịch sử, phương pháp luận sử học có vai tròlớn trong việc hướng dẫn nghiên cứu lịch sử (nội dung khoa học và phươngpháp nghiên cứu) cũng như phương pháp dạy học lịch sử Không nắm đượcphương pháp dạy học lịch sử, các nhà nghiên cứu lịch sử mất phương hướnghoạt động ,không có khả năng giải quyết vấn đề lịch sử đặt ra.Vì vậy có thểnói rằng,đối với người làm công tác sử học, những vấn đề phương pháp luận

là những vấn đề rất quan trọng Đề tài dựa trên quan điểm của phương phápluận sử học Mác xít đảm bảo tính hệ thống, tính logic, tính khoa học,…

Ngoài ra, đề tài còn nghiên cứu những vấn đề lí luận của các bộ mônnhư Tâm lí học, Tâm lí lứa tuổi và Tâm lí sư phạm, Giáo dục học, Phươngpháp DHLS… phục vụ cho những nội dung cần khai thác trong đề tài

Bên cạnh hai phương pháp chủ yếu là phương pháp lịch sử và phươngpháp logic, đề tài còn sử dụng một số phương pháp khác, trong đó xem trọnghai phương pháp đặc trưng của chuyên ngành là điều tra, khảo sát và thựcnghiệm sư phạm Cụ thể là :

- Phương pháp sưu tầm, xử lí tài liệu: sưu tầm, xử lí các công trình củacác sử gia, Tâm lí học có liên quan, sưu tầm các tài liệu về vấn đề giáo dụclòng yêu nước cho HS, trong đó có việc sử dụng những câu chuyện về gương

hi sinh chiến đấu của người phụ nữ

- Phương pháp điều tra,khảo sát thực tế : tiến hành khảo sát, điều tratình hình việc giáo dục lòng yêu nước cho HS bằng việc sử dụng câu chuyện

về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ trong dạy học lịch sử ở trườngphổ thông Việc điều tra, khảo sát được tiến hành thông qua phiếu điềutra,phỏng vấn,…

6 Ý nghĩa của đề tài

Với việc chọn đề tài “Sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấucủa người phụ nữ nằm giáo dục lòng yêu nước cho học sinh trong dạy họclịch sử Việt Nam (1954-1975), lớp 12 THPT” làm đề tài khóa luận tốtnghiệp,trước tiên có ý nghĩa trong việc tìm hiểu về =thực trạng giáo dục lòngyêu nước cho HS trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông hiện nay,cũng nhưtầm quan trọng của việc sử dụng những câu chuyện về gương hi sinh chiếnđấu của người phụ nữ trong việc giáo dục lòng yêu nước.Qua đó, đề tài cũnggóp phần làm phong phú thêm lí luận dạy học bộ môn và phương pháp dạyhọc lịch sử về sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ

nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho HS Đồng thời, trong quá trình nghiêncứu và đạt được kết quả từ thực tiễn, tác giả cũng rút ra được những kết luận,đánh giá, từ đó có thêm được những kinh nghiệm,những bài học ứng dụng

vào thực tiễn dạy học bộ môn Lịch sử trong khoảng thời gian thực tập ởtrường phổ thông cũng như sâu khi ra trường đứng trên bục giảng truyền dạynhững tri thức lịch sử dân tộc và nhân loại cho học sinh

7.Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dungkhóa luận tốt nghiệp được trình bày qua 2 chương:

- Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn việc sử dụng câu chuyện về gương hisinh chiến đấu của người phụ nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho học sinhtrong dạy học lịch sử ở trường phổ thông

- Chương 2: Phương pháp sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu củangười phụ nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước học sinh trong dạy học lịch sửViệt Nam (1954 – 1975), lớp 12 THPT Thực nghiệm sư phạm

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 :CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THƯC TIỄN CỦA VIỆC

SỬ DỤNG NHỮNG CÂU CHUYỆN VỀ GƯƠNG HI SINH

CHIẾN ĐẤU CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ VIỆT NAM NHẰM GIÁO DỤC LÒNG YÊU NƯỚC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ

Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG 1.1.Cơ sở lí luận

1.1.1.Quan niệm về tấm gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ trong lịch sử.

Qua khảo cứu các tài liệu,các nguồn từ điển, chúng tôi chưa thấy một

định nghĩa nào hoàn chỉnh về “tấm gương hi sinh chiến đấu”, nhưng khi cắt

nghĩa chúng một cách chi tiết thì sẽ bước đầu hiểu được ý nghĩa của chúng

Theo Từ điển Tiếng Việt của GS,Hoàng Phê chủ biên, nhà xuất bản Đà

Nẵng in lần thứ tám năm 2002, “gương” có nghĩa là để chỉ người gương mẫu, mẫu mực cho mọi người noi theo [16;413] “Hi sinh” :nhận về phần mình

một cách tự nguyện sự mất mát lớn lao nào đó, vì một điều gì đó cao đẹp như

hi sinh xương máu để giành độc lập,chết vì nghĩa vụ, lí tưởng cao đẹp [16;

435]; hay “chiến đấu” :đánh nhau bằng vũ khí giữa các lực lượng vũ trang

trong chiến tranh (chiến đấu ngoài mặt trận,tinh thần chiến đấu của quân đội)[16;409]

Như vậy qua cắt nghĩa các từ, có thể thấy “gương hi sinh chiến đấu” là

chỉ những con người gương mẫu,mẫu mực đã nhận về phần mình một cách tựnguyện sự mất mát lớn lao vì điều cao đẹp là hi sinh xương máu vì độc lậpdân tộc trong cuộc giao chiến với kẻ thù, đánh nhau bằng vũ khí giữa các lựclượng vũ trang

Có thể thấy, sẽ có nhiều gương hi sinh chiến đấu trong lịch sử dựngnước và giữ nước của dân tộc Việt Nam : có những tấm gương hi sinh chiếnđấu từ thời dựng nước của ông cha ta,hay đến thời kì kháng chiến chống thực

dân Pháp và đế quốc Mĩ xâm lược cũng có những tấm gương hi sinh chiếnđấu vì Tổ quốc Hơn nữa, trong những tấm gương hi sinh chiến đấu lại baogồm những tấm gương của những người phụ nữ, của những người đàn ông,của thanh thiếu niên, của thế hệ trẻ,…

Trong khuôn khổ của khóa luận tốt nghiệp, tác giả tập trung tìm hiểu vànghiên cứu về những tấm gương hi sinh chiến đấu của những người phụ nữtrong giai đoạn lịch sử Việt Nam thời kì kháng chiến chống Mĩ (1954-1975)

Để hiểu rõ hơn, cần cắt nghĩa thêm từ“phụ nữ” là thuật ngữ chung

dùng để chỉ những người thuộc nữ giới,mang những đặc điểm và chức năngkhác với nam giới.Trong khuôn khổ của khóa luận, phụ nữ là thuật ngữ dùngchung cho cả những người nữ giới đã trưởng thành hay những cô gái ở tuổithanh thiếu niên, là những người có trách nhiệm với đất nước, với Tổ quốc

Như vậy, có thể thấy các cách giải thích thuật ngữ “phụ nữ” nêu trên đều có liên quan đến nhau và ít nhiều liên quan đến khía cạnh “gương hi sinh

chiến đấu” mà tác giả đang thực hiện trong đề tài này.Dựa trên phân tích

thuật ngữ,có thể khái quát “gương hi sinh chiến đấu” (gương hi sinh chiến

đấu của người phụ nữ ) là chỉ sự gương mẫu ,mẫu mực của những con ngườikhông phân biệt già trẻ, gái trai, độ tuổi (trong đó có phụ nữ) Họ đã nhận vềphần mình một cách tự nguyện sự mất mát lớn lao vì điều cao đẹp là hi sinhxương máu vì độc lập dân tộc trong cuộc giao chiến với kẻ thù, đánh nhaubằng vũ khí giữa các lực lượng vũ trang trong lịch sử dựng nước và giữ nướccủa dân tộc Việt Nam

1.1.2 Quan niệm về giáo dục lòng yêu nước trong dạy học lịch sử

Nhìn lại chặng đường lịch sử đã đi qua, để có thể giành và giữ nền độclập, dân tộc Việt Nam đã phải trải qua biết bao nhiêu khó khăn, gian khổ từthời dựng nước và giữ nước với sự nô dịch thống trị của phong kiến phươngBắc trong suốt hơn 1000 năm, cho tới thời kì kháng chiến chống Pháp vàchống Mỹ Thế nhưng, trong khó khăn, lầm than đó, lòng yêu nước của dântộc Việt Nam lại mạnh mẽ hơn bao giờ hết, chính lòng yêu nước đã giúp nhân

dân Việt Nam tạo nên sức mạnh tổng hợp để chiến đấu và chiến thắng quânthù Đó là tình cảm thiêng liêng, tạo nên sức mạnh lớn nhất để xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc Do đó, việc giáo dục lòng yêu nước cho học sinh là rất quantrọng và thực sự cần thiết trong nhà trường thông qua các hoạt động giáodục,tuyên truyền,đặc biệt là trong dạy và học lịch sử.

“Lịch sử là thầy dạy của cuộc sống” không chỉ tái hiện quá khứ ,nhìn

nhận đúng đắn về hiện tại ,mà còn hướng tới tương lai.Bộ môn lịch sử trongnhà trường là một trong những môn xã hội nên có ưu thế vượt trội trong việcgiáo dục tư tưởng,đạo đức,trong đó có nội dung giáo dục lòng yêu nước chohọc sinh

Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến

việc “bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau” Đại hội lần thứ VIII của Đảng (1996) khẳng định “giáo dục là quốc sách hàng đầu”, hay Đại hội Đảng lần thứ X (2006) nhấn mạnh việc giáo dục cho học sinh,sinh viên “bản

lĩnh,phẩm chất,lối sống của thế hệ trẻ Việt Nam hiện đại” Trong đời sống xã

hội hiện hành, lịch sử có tác dụng quan trọng không chỉ về trí tuệ mà cả về tưtưởng, tình cảm,đạo đức và nhân cách Các môn học, bao gồm cả tự nhiên và

xã hội, ở những mức độ khác nhau đều góp phần giáo dục tư tưởng, tình cảm,nhưng các môn học xã hội có ưu thế hơn các môn học tự nhiên,đặc biệt mônlịch sử có nhiều ưu thế vượt trội trong giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức,thẩm mĩ,… Những nhân vật, những hiện tượng lịch sử và những việc thực củaquá khứ có sức thuyết phục, có sự rung cảm, thẩm thấu mạnh mẽ với tinhthần và tình cảm của thế hệ trẻ Người giáo viên trong những bài giảng cóthể lấy những tấm gương anh dũng tuyệt vời của các chiến sĩ đã đấu tranh, hisinh cho độc lập tự do của Tổ quốc để giáo dục tinh thần, khơi dậy lòng yêucho học sinh học tập, suy nghĩ về trách nhiệm và bổn phận của bản thân đốivới đất nước Bởi vì lịch sử chính là cuộc sống của nhân loại và dân tộc,là bứctranh quá khứ sinh động và chân thực

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định : “Dân ta phải biết sử

ta / Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”, điều đó có nghĩa muốn giữ gìn

và phát huy truyền thống của dân tộc thì trước tiên phải hiểu biết về lịch sửcội nguồn của dân tộc, và môn lịch sử chính là chiếc cầu nối giúp cho các thế

hệ học sinh, sinh viên hiểu về lịch sử nguồn gốc của dân tộc mình Môn lịch

sử có nhiệm vụ cung cấp những tri thức về lịch sử phát triển của xã hội loàingười từ khi loài người xuất hiện đến nay, đó là những kiến thức lịch sử thếgiới, lịch sử dân tộc về tất cả các mặt như kinh tế, chính trị, văn hoá,… nhằmdựng lại những bức tranh toàn cảnh về quá khứ một cách khách quan, sốngđộng, về truyền thống đấu tranh bất khuất trong dựng nước và giữ nước củadân tộc Việt Nam anh hùng, truyền thống nhân đạo sâu sắc và rất nhiều nhữngtruyền thống,và nhiều giá trị cao đẹp khác của dân tộc Việt Nam.Trên hết, bộmôn lịch sử có vai trò vô cùng quan trọng trong giáo dục truyền thống đạođức và giáo dục lòng yêu nước cho học sinh

Lòng yêu nước chính là một trong những nội dung giáo dục quan trọngcủa bộ môn lịch sử Lòng yêu nước là vốn quý của mọi dân tộc, mỗi dân tộcđều có những nét đặc sắc riêng Lòng yêu nước của nhân dân Việt Nam đượchình thành trong lao động sản xuất và chiến đấu bảo vệ đất nước, giải phóngdân tộc, phát triển trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ngày nay Nótrở thành đạo lí của người Việt Nam, là tiêu chí cao nhất để đánh giá mọingười trong nước từ trước đến nay Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam – một động

lực phát triển của dân tộc - có sức mạnh như “một làn sóng mạnh mẽ,to lớn

,nó lướt qua mọi sự nguy hiểm ,khó khăn,nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và

lũ cướp nước ”.

Những sự kiện cụ thể được khai thác trong các khóa trình lịch sử dântộc làm cho học sinh thấy rõ rằng cuộc đấu tranh lâu dài và liên tục của dântộc ta để dựng nước và giữ nước chứng minh ý thức làm chủ đất nước ,ý thứcdân tộc mạnh mẽ, ý thức đoàn kết chặt chẽ, ý thức về chủ quyền quốc giađược hình thành rất sớm, trong những điều kiện địa lí và lịch sử cụ thể.Các sự

kiện lịch sử xác nhận rằng: lòng yêu nước là tình cảm và tư tưởng lớn nhất

của người Việt Nam từ ngàn xưa, là biểu hiện cao nhất trách nhiệm của mỗi người dân đối với Tổ quốc Đây là một nét nổi bật của con người Việt Nam

truyền thống “Thà hi sinh tất cả chứ quyết không chịu làm nô lệ”.Chân lí

“Không có gì quý hơn độc lập tự do” mà Chủ tịch Hồ Chí Minh tổng kết,

khái quát, cần được chứng minh bằng những sự kiện cụ thể

Tóm lại, môn Lịch sử ở trường phổ thông có ưu thế và sở trường trongviệc giáo dục truyền thống dân tộc, lòng yêu nước được biểu hiện trên mọilĩnh vực đấu tranh (kinh tế,quân sự,văn hóa ), chống những biểu hiện của chủnghĩa dân tộc tư sản, chủ nghĩa sô vanh, chủ nghĩa chủng tộc, chủ nghĩa quânphiệt ,…Ngày nay, sau khi cả nước được hoàn toàn giải phóng, được thốngnhất, lòng yêu nước của nhân dân ta được thể hiện trong công cuộc xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc Các khóa trình lịch sử ở trường phổ thông giúp cho họcsinh hiểu rằng nhân dân ta đã trải qua nhiều cuộc đấu tranh anh hùng mới cóthắng lợi ngày nay và trách nhiệm của thế hệ trẻ là giữ gìn và phát huy thànhquả đã đạt được Đó là biểu hiện cao của lòng yêu nước chân chính-lòng yêunước kết hợp với lòng yêu chủ nghĩa xã hội, với tinh thần quốc tế

1.1.3 Vai trò,ý nghĩa của câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ trong giáo dục lòng yêu nước cho học sinh.

Trong kho tàng về ca dao,tục ngữ ,thành ngữ đã đúc kết một câu rằng :

“Giặc đến nhà đàn bà cũng đánh” Đây là câu nói thể hiện truyền thống yêu

nước bất khuất của người phụ nữ Việt Nam Đó là một tấm lòng yêu nướckhôn cùng , xót xa khi phải sống và chứng kiến cảnh nước mất nhà tan Chủ

tịch Hồ Chí Minh đã trao tặng phụ nữ Việt Nam 8 chữ vàng “Kiên cường,bất

khuất,trung hậu,đảm đang”. Từ bao đời nay, trải qua 2 cuộc kháng chiến ácliệt, bao thăng trầm của cuộc sống, người phụ nữ nói riêng và dân tộc ViệtNam nói chung luôn nêu cao tinh thần yêu nước nồng nàn Người phụ nữ luôn

giữ được những phẩm chất cao quý “giỏi việc nước đảm việc nhà” Trong

những năm tháng ác liệt của những ngày lịch sử, mồi khi đất nước bị xâm

Chính những người phụ nữ ấy đã chiến đấu anh dũng,hi sinh vì độc lập tự docủa dân tộc.

Hiếm có một dân tộc nào trên thế giới mà lịch sử dựng nước và giữnước gắn liền với những cuộc chiến tranh chống giặc ngoại xâm tàn khốc vàkhắc nghiệt đến thế, mà ở đó hình ảnh về một cuộc chiến tranh bi thươngnhưng cũng rất đỗi hào hùng và oanh liệt đã ăn sâu vào trong tiềm thức củamỗi người dân Việt Nam Những người đã đi qua những năm tháng của chiếntranh và cả những ai chưa được chứng kiến, chưa đi qua cũng cảm nhận được

sự tàn khốc và ác liệt của chiến tranh.Chính họ- những cô gái còn ở độ tuổiđôi mươi, những người phụ nữ gánh trên vai trách nhiệm gia đình đã đi qua,chiến đấu và hi sinh anh dũng kiên cường trong khói lửa chiến tranh ấy đã đểlại biết bao tình cảm, sự ngưỡng mộ cho thế hệ trẻ mai sau Những tấm gương

hi sinh chiến đấu của người phụ nữ trong kháng chiến luôn là nguồn cảmhứng và hình mẫu để giáo dục lòng yêu nước cho các thế hệ trẻ

Câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ có vai tròquan trọng đối với việc giáo dục lịch sử cho học sinh,trước hết nằm ở vai tròtích cực là nhằm giáo dục lòng yêu nước cho học sinh Dưới đây là một sốphương diện, ưu thế đặc biệt của câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu củangười phụ nữ trong việc giáo dục lòng yêu nước cho HS:

- Tính biểu tượng : việc tạo một biểu tượng lịch sử cho HS là một vấn

đề không dễ dàng vì yêu cầu cơ bản khi tạo biểu tượng lịch sử là phải tại tạođược những hình ảnh về các sự kiện, hiện tượng, nhân vật đúng như nó tồntại Việc tạo biểu tượng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ

nữ góp phần giúp HS có những hiểu biết cụ thể,rõ ràng, khách quan về tiểusử,công việc, sức chiến đấu của người phụ nữ Từ đó giúp HS hình dung đượccon người, cuộc đời chiến đấu của những người phụ nữ Việt Nam anh hùngtrong kháng chiến Tạo biểu tượng lịch sử về những câu chuyện tấm gương hisinh chiến đấu của người phụ nữ có ý nghĩa giáo dục lớn đối với HS, vì thôngqua những hình ảnh cụ thể, sinh động, có sức gợi cảm mới tác động mạnh mẽđến tư tưởng,tình cảm của các em

-Tính xúc cảm : V.I.Lenin đã khẳng định : “Không có xúc cảm của con

người thì không thể có sự tìm tòi nào về chân lí”,ở đây mướn nói đến khía

cạnh tầm quan trọng của cảm xúc,cảm xúc đôi khi quyết định hành động,cảmxúc thôi thúc việc tìm tòi ra cái mới Hình ảnh về những tấm gương hi sinhanh dũng của người phụ nữ trong kháng chiến là hình tượng tạo xúc cảmmạnh mẽ.Thông qua những hình tượng ấy góp phần tạo cảm xúc cho HStrong giáo dục, đó là một cảm xúc yêu thương,trân trọng đối với những ngườiphụ nữ đã quên mình ,chiến đấu anh dùng vì nền độc lập nước nhà,từ đó gópphần giáo dục lòng yêu nước cho HS

- Tính súc tích : nội dung câu chuyện về tấm gương hi sinh chiến đấucủa người phụ nữ phải được sử dụng một cách rõ ràng,rành mạch và sứctích,thể hiện được trọng tâm của câu chuyện là tinh thần chiến đấu anh dũng

hi sinh của người phụ nữ Việt Nam trong kháng chiến Khi miêu tả hay kểchuyện về tấm gương chiến đấu của người phụ nữ cần ngắn gọn,cụ thể ,đúngtrọng tâm sẽ có tác dụng rât lớn trong việc giáo dục cho HS, nhất là giáo dụclòng yêu nước

Chủ nghĩa yêu nước, xông pha vì mục tiêu độc lập, thống nhất là nguồnđộng lực tinh thần và nguồn sức mạnh vô biên của tất cả mọi người dân đấtViệt nói chung và tinh thần đấu tranh quật khởi của người phụ nữ Việt nóiriêng trong những năm chống nguồn cảm hứng vô tận nhằm giáo dục lòng

yêu nước cho thế hệ trẻ Không nằm ngoài dòng chảy của lòng yêu nước, của

khí thế “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, hình ảnh người phụ nữ Việt Nam

trong những năm 1954 – 1975 đã sống cùng những năm tháng bom đạn chiếntranh đã để lại bao cảm xúc Kế tục truyền thống tư tưởng yêu nước của trongcác chặng đường lịch sử trước đó, đặc biệt từ cuộc kháng chiến chống Phápvừa qua, đến thời kì kháng chiến chống Mĩ, những người phụ nữ ấy vẫn sống

và chiến đấu hết mình để “đánh cho Mĩ cút,đánh cho Ngụy nhào” giành lại

độc lập tự do của Tổ quốc

1.2.Cơ sở thực tiễn

Thực tế hiện nay,tại nhiều cơ sở giáo dục việc tổ chức cho HS lĩnh hội

kiến thức đang diễn ra rất thụ động – một chiều với lỗi mòn “thầy đọc – trò

chép”, thầy giảng trò nghe và lĩnh hội Song song với đó việc đổi mới dạy học

nói chung và dạy học lịch sử nói riêng đang được tiến hành đồng bộ trên tất

cả các mặt: mục tiêu, nội dung, phương pháp, chương trình SGK, kiểm tra,đánh giá, công tác ngoại khóa Toàn ngành giáo dục đang kêu gọi đổi mới cănbản và toàn diện giáo dục – đào tạo kêu gọi áp dụng những phương pháp dạyhọc mới, những tư liệu dạy học mới.Tất cả đều hướng tối một khả năng rấtlớn để giáo dục lòng yêu nước và tạo hứng thú trong học tập giúp các em cóthể phát triển những năng lực chung và năng lực chuyên biệt cần thiết trongtương lai và bồi dưỡng tư tưởng,tình cảm, đạo đức cho các em Trong hoạtđộng học tập bản thân tác giả nhận thấy tiếp nhận tri thức từ những điều giản

dị, gần gũi,cụ thể mà mới mẻ, không nhàm chán cũng giúp đạt mục đích giáodục nêu trên, mà sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của ngườiphụ nữ để kích thích hứng thú học tập và tạo xức cảm cho HS là một biệnpháp hay trong DHLS

Để hiểu cụ thể hơn thực tiễn việc sử dụng câu chuyện về gương hi sinhchiến đấu của người phụ nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho HS trong dạyhọc Lịch sử ở trường phổ thông hiện nay, tác giả đã tiến hành khảo sát thực tếmột số trường THPT ở Hà Nội và Bắc Giang Cụ thể là trường : THPT QuangTrung-Hà Đông (Hà Nội)và trường THPT Yên Dũng số 2 (Bắc Giang).Thôngqua khảo sát 7 giáo viên dạy bộ môn Lịch sử ,cùng với 95 em HS,tác giả đãthu được kết quả như sau :

Đầu tiên,nhằm tìm hiểu về khả năng nhận thức lịch sử cũng như mức

độ quan tâm của giáo viên và thực trạng sử dụng câu chuyện về gương hi sinhchiến đấu của người phụ nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho HS trong dạyhọc lịch sử,tác giả đã đưa ra một số câu hỏi Sau quá trình khảo sát, có thể rút

ra được một số nhận xét như sau:

Khi đặt ra câu hỏi : “Theo thầy/cô,trong dạy học lịch sử ,có thể sử

dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho HS không ?” Khi nhận được câu hỏi,các thầy cô đều

cho rằng có thể sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của ngườiphụ nữ để giáo dục lòng yêu nước cho HS và đây là điều cần thiết trong dạyhọc lịch sử Tuy nhiên,trên thực tế khảo sát,chỉ có 2/7 thầy, cô đôi khi sử dụngcâu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ nhằm giáo dục lòngyêu nước cho HS Nhưng đó lại là việc sử dụng không thường xuyên,trongkhi tất cả các thày cô nói chung và 2 thày cô nói riêng đều hiểu được sự cầnthiết của việc sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ

nữ nhằm tạo hứng thú rất lớn cho HS Tuy có sử dụng nhưng cả 2 giáo viênhầu như nêu ra một cách khái quát nhất cho các em mà chưa nhấn sâu được

cụ thể tấm gương những nữ anh hùng đó “Việc gợi mở cho học sinh biết

những tấm gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ sẽ phát huy được tính

tự giác cũng như tạo hứng thú học tập một cách tự nhiên nhất cho các em,tuy nhiên cách nagy vẫn còn tốn nhiều thời gian và chưa mấy hiệu quả vì các em cùng một lúc phải học rất nhiều môn và chi phối rất nhiều thời gian.” (cô

giáo Lý Thị Yến-THPT Quang Trung Hà Đông,Hà Nội )

Bên cạnh đó, ngoài việc cho rằng sử dụng câu chuyện về gương hi sinhchiến đấu của người phụ nữ để giáo dục lòng yêu nước cho HS, tất cả cácgiáo viên được khảo sát đều cho rằng, việc sử dụng như vậy còn mang lạinhiều tác dụng khác trong quá trình dạy và học lịch sử như: tạo hứng thú họctập cho HS, giúp các em dễ dàng tiếp thu và khắc sâu kiến thức,hiểu bản chấtlịch sử ; giáo viên còn có thêm những cơ hội để sáng tạo và đổi mới hơn nữatrong phương pháp dạy học của mình, từ đó hình thành nên những kinhnghiệm trong giảng dạy bộ môn Lịch sử

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, các thày cô cũng nêu lên một

số khó khăn khi sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của ngườiphụ nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho HS Tại trường THPT Quang Trung

Hà Đông (Hà Nội),trong quá trình khảo sát,cả 4 giáo viên đều cho rằng khókhăn và hạn chế lớn nhất khi sử dụng những câu chuyện về tấm gương ngườiphụ nữ trong chiến đấu là về vấn đề phân bổ thời gian tiết dạy vì một tiết họcchỉ có 45 phút mà kiến thức cơ bản trong SGK khá dài,nên khó có thể nói chocác em nghe một cách chi tiết ,nếu cứ tập trung vào những câu chuyện đó thìrất dễ làm loãng kiến thức của bài học hoặc không sâu sát được những kiếnthức khác trong bài Trong khi đó, khi được hỏi về những khó khăn, 3 thày côtrường THPT Yên Dũng số 2 (Bắc Giang) nêu lên rằng hạn chế lớn nhất khi

sử dụng tấm gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ nằm ở chỗ khai thácnguồn tài liệu bởi đây là ngôi trường ở tỉnh lẻ, nên việc khai thác nguồn tàiliệu gốc và tài liệu có độ xác thực cao là một vấn đề khó Đồng thời, các thày

cô cũng nói rằng thời gian tiết học cũng là một vấn đề trong việc sử dụng.Cụthể,cô giáo Ninh Thị Hà Chung đang giảng dạy tại trường THPT Yên Dũng số

2 (Bắc Giang) có chia sẻ : “Việc giáo viên cung cấp cho các em thêm những

kiến thức bên ngoài SGK là điều rất tốt đối với nhận thức của các em.Tuy nhiên,vì giới hạn thời gian môn học cũng như trường chúng ta là trường tỉnh,việc tìm tài liệu sẽ khó khăn hơn rất nhiều so với các trường thuộc khu vực Hà Nội.Mặc dù vậy,để tạo hứng thú học tập và hơn hết là giáo dục lòng yêu nước cho HS,cá nhân cô khuyến khích và coi trọng sử dụng những phương pháp dạy học mới,nhất là việc sử dụng những phương pháp dạy học nhằm giáo dục lòng yêu nước cho học sinh,trong đó có sử dụng những tấm gương chiến đấu của người phụ nữ ”.

Như vậy, qua khảo sát bằng phương pháp phát vấn,có thể thấy hầu hếtcác thầy cô đều thấy rõ được vai trò,tác dụng của việc sử dụng câu chuyện vềgương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho

HS trong dạy học lịch sử Đặc biệt hơn,các thầy cô đều đồng tình việc giáodục lòng yêu nước cho HS thông qua sử dụng câu chuyện về gương hi sinhchiến đấu của người phụ nữ trong giai đoạn 1954-1975 sẽ dễ dàng hơn so vớicác giai đoạn trước bởi lẽ đây là giai đoạn được xem là thời kì mà vai trò và

sức chiến đấu của người phụ nữ Việt Nam cao chưa từng thấy,và đây cũng làthời kì lịch sử gần với các em nên các em sẽ dễ dàng tiếp nhận hơn,dễ hìnhdung hơn.

Đối với nhận thức của học sinh, qua khảo sát việc sử dụng câu chuyện

về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ nhằm giáo dục lòng yêu nướccho các em trong DHLS: 100% các em HS đều trả lời rằng việc giáo dục lòngyêu nước là rất cần thiết và quan trọng trong việc học bộ môn Lịch sử.Tuynhiên ,thông qua phương pháp phát vấn và phiếu điều tra, có tới 60% việc giáodục lòng yêu nước thông qua bài dạy là rất hạn chế và không thường xuyên,các em chỉ được tiếp nhận những kiến thức bài học một cách khá hời hợt.Trong đó có 25% học sinh được hỏi trả lời rằng việc giáo viên giáo dục lòngyêu nước thông qua bài dạy là có nhưng không thường xuyên Chỉ có 15% họcsinh được hỏi cho biết các em được giáo viên giáo dục lòng yêu nước thườngxuyên thông qua các bài dạy trên lớp Khi khảo sát 95 em HS tại hai trườngTHPT, hầu hết các em đều cho rằng nếu sử dụng câu chuyện về gương hi sinhchiến đấu của người phụ nữ sẽ có tác dụng rất lớn trong giáo dục lòng yêunước Cụ thể,em Nguyễn Thị Quyên-học sinh lớp 12D2 trường THPT Yên

Dũng số 2 (Bắc Giang ) cho biết : “Lịch sử là một môn học không phải bạn

học sinh nào cũng có hứng thú khi học ,tuy nhiên hiện nay các thày cô cũng đã tạo hứng thú cho chúng em bằng việc dạy những kiến thức ngoài SGK,nhất là đưa vào bài giảng những câu chuyện về những anh hùng của dân tộc,đặc biệt

là những câu chuyện về người phụ nữ.Từ đó chúng em vừa dễ dàng tiếp nhận kiến thức,vừa khơi gợi được tinh thần yêu nước trong chúng em” Ngoài ra,em

Nguyễn Văn Báu-học sinh lớp 12A3 trường THPT Quang Trung Hà Đông (Hà

Nội) chia sẻ : “Bản thân em rất thích những câu chuyện về người phụ nữ chiến

đấu,họ thật mạnh mẽ và kiên cường.Thông qua những câu chuyện về những tấm gương chiến đấu anh dũng của người phụ nữ được cô giáo kể qua các tiết học giúp chúng em có thêm những kiến thức lịch sử mới,giúp chúng em biết trân trọng và yêu quý những nữ anh hùng dân tộc.”

Như vậy, qua điều tra khảo sát bằng nhiều hình thức khác nhau,nhìnchung hầu hết cả giáo viên và học sinh đều cho rằng giáo dục lòng yêu nước

là điều rất cần thiết trong dạy học ,đặc biệt việc sử dụng câu chuyện về gương

hi sinh chiến đấu của người phụ nữ có ý nghĩa và tác dụng rất lớn trong gióadục lòng yêu nước cho HS trong DHLS.Tuy nhiên,với thực trạng việc sửdụng chủ đề này hiện nay đặt ra một yêu cầu cần phải tìm hiểu chuđáo,thường xuyên hơn nữa trong việc sử dụng phương pháp này để đạt hiệuquả cao trong DHLS,để đưa môn Lịch sử là môn học có tính giáo dục cao nhưnhững gì mà lợi thế vốn có mà nó mạng lại

Tiểu kết chương 1

Như vậy, giáo dục lòng yêu nước cho HS luôn là nội dung giáo dụcquan trọng trong dạy học lịch sử và là những yêu cầu thiết yếu đặt ra đối vớingười giáo viên trong quá trình truyền đạt kiến thức cho các em Đối với mộtmôn học có rất nhiều lợi thế trong việc giáo dục lòng yêu nước như môn Lịch

sử đặt ra yêu cầu làm thế nào để có thể khai thác được tối đa những sựkiện,những câu chuyện,mà từ đó nhấn mạnh được lòng yêu nước cho HStrong các khóa trình lịch sử Việc tiếp cận và sử dụng những phương pháp dạyhọc mới là điều cần thiết trong dạy học lịch sử hiện nay

Thông qua quá trình khảo sát và thực tiễn,bản thân tác giả nhận thấycâu chuyện về gương hi sinh chiến đấu có tác dụng rất lớn trong việc giáo dụclòng yêu nước cho HS.Việc sử dụng những câu chuyện về gương hi sinhchiến đấu của người phụ nữ vừa cũng cấp và làm giàu thêm kiến thức cơ bảntrong SKG, vừa tạo hứng thú học tập và tiếp nhận kiến thức cho các em,vàhơn hết góp phần vào quá trình giáo dục lòng yêu nước cho HS

CHƯƠNG 2:

PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG CÂU CHUYỆN VỀ GƯƠNG HI SINH CHIẾN ĐẤU CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ NHẰM GIÁO DỤC LÒNG YÊU NƯỚC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM

1954-1975,LỚP 12 THPT.THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

2.1 Vị trí, mục tiêu, nội dung cơ bản của phần lịch sử Việt Nam từ 1954-1975

2.1.1.Vị trí

Phần lịch sử Việt Nam giai đoạn 1954-1975 đã cung cấp hệ thống kiến

thức về tình hình đất nước Việt Nam sau chiến thắng Điện Biên Phủ “lững

lẫy năm châu,chấn động địa cầu”,từ đó đi đến kí kết hiệp định Giơ-ne-vơ

ngày 21/7/1954 chấm dứt ách thống trị thực dân của Pháp trong gần một thế

kỉ đến sự kiện giải phóng hoàn toàn miền Nam,đánh tan cuộc xâm lược của đếquốc Mĩ, thống nhất đất nước năm 1975 Đây là một trong những giai đoạnquan trọng trong tiến trình lịch sử Việt Nam thời kì hiện đại.Đồng thời đây làgiai đoạn đất nước có nhiều biến động,mở đầu với sự kiện việc kí kết hiệpđịnh Giơ-ne-vơ ngày 21/7/1954 Pháp phải rút hết quân về nước,chấm dứtchiến tranh xâm lược và ách thống trị thực dân kéo dài gần một thế kỉ; nhưngđây cũng là sự kiện được xem là mốc đánh dấu việc đất nước bị chia cắt làmhai miền với hai chế độ chính trị khác nhau :miền Bắc hoàn toàn giải phóng đilên chủ nghĩa xã hội,trở thành căn cứ địa cách mạng của cả nước và là hậuphương của cuộc kháng chiến chống Mĩ cho miền Nam.Miền Nam tiếp tụccuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân,tiến lên giải phóng đất nước.Trongsuốt giai đoạn 1954-1975,đế quốc Mĩ đã thay chân Pháp xâm lược ViệtNam,luôn thực hiện âm mưu chống phá và phá hoại thành quả của miềnBắc,gây chiến tranh ở miền Nam nhằm biến miền Nam Việt Nam trở thànhthuộc địa kiểu mới của Mĩ.Với sự lãnh đạo duy nhất và sáng suốt của ĐảngLao động Việt Nam,cuộc đấu tranh của nhân dân diễn ra vô cùng sôinổi,quyết liệt vì độc lập tự do của Tổ quốc

Xét thấy đây là giai đoạn cuộc đấu tranh nhân dân diễn ra rất mạnhmẽ,quyết liệt nhằm chống lại những mưu đồ chính trị và âm mưu của đế quốcMĩ.Một giai đoạn nhiều đau thương ,mất mát rất lớn nhưng cũng thật hàohùng vẻ vang của những người anh hùng đất Việt,họ đã sống,chiến đấu hếtmình trong khói lửa chiến tranh,họ đã viết tiếp trang sử hào hùng của dântộc.Đây cũng là giai đoạn có ý nghĩa rất lớn trong việc giáo dục HS,nhất làgiáo dục lòng yêu nước cho các em.

và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc cũng như quá trình đấutranh chống lại âm mưu và hành động của đế quốc Mĩ và chính quyền SàiGòn của nhân dân miền Nam qua các giai đoạn khác nhau

-Nắm được các chiến lược chiến tranh cũng như âm mưu, thủ đoạn vàhành động để thực hiện các chiến lược đó của đế quốc Mĩ trong cuộc chiếntranh Việt Nam như: chiến tranh đơn phương, chiến lược chiến tranh đặc biệt,chiến lược chiến tranh cục bộ, hay chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh vàĐông Dương hóa chiến tranh Cũng như hiểu được đường lối lãnh đạo tàitình,sáng suốt của Đảng Lao động Việt Nam ,đứng đầu là Chủ tịch Hồ ChíMinh,và những thắng lợi của nhân dân cả hai miền Nam-Bắc trong cuộc chiếntranh chống đế quốc Mĩ xâm lược và chính quyền Sài Gòn

- Phân tích được mục tiêu,nhiệm vụ và vị trí của cách mạng hai miềntrong giai đoạn 1954-1975 với mục tiêu chung của cách mạng cả nước là đấutranh chống đế quốc Mĩ và chính quyền Sài Gòn, giải phóng miền Nam,bảo

vệ miền Bắc Mỗi chiến lược cách mạng nhằm giải quyết những yêu cầu cụthể riêng của từng miền,những có mỗi quan hệ chặt chẽ,khăng khít,tạo điềukiện cho nhau cùng phát triển: miền Bắc khôi phục kinh tế, hàn gắn vếtthương chiến tranh,tiến lên chủ nghĩa xã hội và là hậu phương cho tiền tuyếnmiền Nam; miền nam tiếp tục cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, thựchiện hòa bình thống nhất nước nhà.

- So sánh được các chiến lược chiến tranh của đế quốc Mĩ trong chiếntranh Việt Nam.Từ đó nếu và phân tích được các phong trào và ý nghĩa củacác phong trào đấu tranh của nhân nhân hai miền Nam-Bắc thời kì 1954-

1975 Phân tích được nguyên nhân thắng lợi,ý nghĩa lịch sử và bài học kinhnghiệm của cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước (1954-1975)

- Vận dụng: thông qua việc học lịch sử Việt Nam giai đoạn 1954-1975,

HS rút ra được những bài học kinh nghiệm về kiên trì theo định hướng củachủ nghĩa Mác- Lenin, theo sự lãnh đạo và dẫn đường của Đảng Cộng sảnduy nhất.Từ đó rút ra được bài học về lòng yêu nước,tinh thần yêu nước,nhất

tề đứng lên cứu nước nhà của nhân dân Việt Nam trong những thời khắc cam

go nhất của lịch sử.Đồng thời,giúp HS hiểu sâu sắc hơn về lịch sử và nhữngbài học từ quá khứ,từ đó rút ra được những bài học có thể vận dụng linh hoạttrong hoàn cảnh đất nước hôm nay

 Về thái độ,tư tưởng : dạy học lịch sử Việt Nam giai đoạn (1954-1975 ) góp

phần bồi dưỡng,giáo dục lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, niềm tự hào vềtruyền thống đấu tranh kiên cương bất khuất của ông cha ta cho HS Từ đóhình thành cho các em ý thức, trách nhiệm của một công dân đối với Tổ quốc;cũng như có thái độ căm ghét với chiến tranh,với những thế lực đã làm chođất nước Việt Nam,nhân dân Việt Nam phải sống trong cảnh lầm than cơcực;biết yêu hòa bình,trân quý và tự hào về những anh hùng dân tộc Đồngthời có ý thức tham gia phần nhỏ của mình trong công cuộc xây dựng đấtnước Việt Nam văn minh và giàu mạnh hơn

 Về kĩ năng : Rèn luyện cho HS kĩ năng xác định kiến thức cơ bản, so sánh ,

phân tích các sự kiện lịch sử Đồng thời rèn luyện cho các em kĩ năng khaithác các câu chuyện lịch sử,kĩ năng làm việc nhóm và kĩ năng tự học nhằmphục vụ cho quá trình học tập bộ môn Lịch sử

 Định hướng phát triển năng lực cho HS :

- Năng lực chung : năng lực tự học,giải quyết vấn đề, năng lực tư duysáng tạo, năng lực làm việc nhóm, năng lực giải quyết tình huống ,…

- Năng lực chuyên biệt : Tái hiện sự kiện, nhân vật lịch sử, xác địnhmối liên hệ giữa các sự kiện hiện tượng lịch sử

2.1.3.Nội dung cơ bản

Giai đoạn 1954-1975,lịch sử Việt Nam bao gồm những nội dung sau :

- Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954 về Đông Dương được kí kết đã chấmdứt cuộc chiến tranh xâm lược của ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia củathực dân Pháp Sau hiệp định, do âm mưu của đế quốc Mĩ, nước ta tạm thời bịchia cắt làm hai miền với hai chế độ chính trị - xã hội khác nhau Xuất phát từđặc điểm tình hình đất nước bị chia cắt làm hai miền, Đảng và Chính phủ ViệtNam đề ra cho cách mạng mỗi miền những nhiệm vụ chiến lược thíchhợp,đồng thời thực hiện hai cuộc cách mạng : cách mạng xã hội chủ nghĩa ởmiền Bắc và cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam Nhiệmvụ,mục tiêu của cách mạng mỗi miền là khác nhau nhưng đều vì mục tiêuchung của cách mạng cả nước là đấu tranh chống đế quốc Mĩ và chính quyềnSài Gòn, giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc,hoàn thành cuộc cách mạngdân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước, thực hiện một nước Việt Nam hòabình,thống nhất ,độc lập,dân chủ và giàu mạnh Đây chính là đặc điểm lớn nổibật nhất của lịch sử Việt Nam trong giai đoạn 1954-1975

- Đối với miền Bắc, nhân dân miền Bắc thực hiện những nhiệm vụnhằm đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội, khôi phục kinh tế với kế hoạch Nhànước 5 năm (1961-1965) đạt được nhiều kết quả trên các lĩnh vực kinh tế Khi

Mĩ chính thức gây ra cuộc chiến tranh phá bằng không quân và hải quân pháhoại miền Bắc ,miền Bắc phải chuyển hướng xây dựng và phát triển kinh tếcho phù hợp với điều kiện chiến tranh.Vừa đấu tranh chống lại chiến tranh

phá hoại của Mĩ, nhân dân miền Bắc vẫn thực hiện đầy đủ nghĩa vụ hậuphương cho tiền tuyến miền Nam, đồng thời thực hiện nghĩa vụ quốc tế vớihai nước Lào và Campuchia Nhân dân miền Bắc đã hai lần phá tan âm mưu

và hành động phá hoại bằng không quân và hải quân của đế quốc Mĩ 1973) Có thể thấy, trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước ,miền Bắc

(1965-đã hoàn thành được trách nhiệm của một hậu phương vững chắc luôn chi việnkịp thời và đầy đủ cho tiền tuyến miền Nam, đóng vai trò rất lớn đối với sựnghiệp giải phóng dân tộc của đất nước

- Đối với miền Nam,ngay sau khi hiệp định Giơ-ne-vơ được kí kết cũng

là thời điểm Mĩ chính thức thay chân Pháp xâm lược Việt Nam với âm mưubiến miền Nam Việt Nam trở thành thuộc địa kiểu mới và căn cứ quân sự củaMĩ,nhân dân miền Nam lại một lần nữa đứng lên đánh đổ đế quốc Mĩ xâmlược,tiến hành các cuộc đấu tranh trên các mặt trận: quân sự ,chính trị,ngoại

giao.Mở đầu là phong trào “Đồng khởi” (1959-1960) đánh dấu bước phát

triển của cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiếncông.Nhân dân miền Nam với những thắng lợi vang rội trên các mặt trận,nhất

là mặt trận quân sự đã lần lượt đánh bại âm mưu, thủ đoạn và hành động trong

từng chiến lược chiến tranh của đế quốc Mĩ : “Chiến tranh đơn phương”,

“Chiến lược chiến tranh đặc biệt”,“Chiến lược chiến tranh cục bộ”, “Việt Nam hóa chiến tranh” Đặc biệt,ngày 27/1/1973, hiệp định Pari được kí kết,

Mĩ công nhận các quyền dân tộc cơ bản của nhân dân Việt Nam,rút hết quân

về nước.Đó là thắng lợi lịch sử quan trọng, tạo ra thời cơ thuận lợi để nhândân ta tiến lên giải phóng hoàn toàn miền Nam Dưới ngọn cờ dẫn đường củaĐảng Lao động Việt Nam, mùa xuân năm 1975, nhân dân ta tiến hành cuộcTổng tiến công và nội dậy,giải phóng hoàn toàn miền Nam,giành toàn vẹnlãnh thổ Tổ quốc,mở ra thời kì hòa bình, phát triển kinh tế, đưa đất nước giàumạnh, văn minh hơn

2.2 Những nội dung cần chú ý khai thác nhằm giáo dục lòng yêu nước cho học sinh trong dạy học lịch sử Việt Nam (1954-1975)

Trong giới hạn giai đoạn (1954-1975) của phần lịch sử Việt Nam,chương trình lớp 12 THPT,chúng tôi xin đề xuất một số nội dung có thể vậndụng các phương pháp nhằm giáo dục lòng yêu nước cho HS :

Bảng 1 :Những nội dung quan trọng cần khai thác để giáo dục lòng yêu nước trong lịch sử Việt Nam từ 1954-1975

STT Bài học nội khóa Mục Nội dung giáo dục lòng yêu nước

Từ việc cho học sinh nhậnthấy được sự tàn bạo từnhững hành động của chínhquyền Ngô Đình Diệm khắcsâu trong lòng các em sựcăm ghét cường quyền,chiến tranh, có lòng đồngcảm với các chiến sĩ Cộngsản trung kiên

III.2.Phong trào Đồng Khởi (1959 – 1960)

Từ những tấm gương quậtkhởi của những người conmiền Nam trong phong trào

“Đồng khởi” giúp tăngthêm niềm tự hào và ý chídũng cảm trong các em với

tư cách là công dân củanước Việt Nam anh hùng

IV Miền Bắc xây dựng bước đầu cơ

sở vật chất-kĩ thuật của chủ nghĩa xã hôi (1961 – 1965)

Từ không khí cả nước phấnkhởi xây dựng chủ nghĩa xãhội ở miền Bắc giúp họcsinh tăng thêm niềm tin vào

lí tưởng xã hội chủ nghĩa,thêm yêu đất nước và conngười trong những nămtháng chiến tranh, thấyđược tinh thần đồng lòngđồng tâm của cả dân tộctrong những ngàà̀y gian khó

V Miền Nam chiến đấu chống chiến lược chiến tranh đặc biệt của

đế quốc Mĩ(1961 – 1965)

Từ các phong trào đấu tranhphá ấp chiến lược ,cuộc đấutranh của đội quân tóc dài,học sinh,sinh viên,phật tửSài Gòn,…giúp HS thấyđược lòng yêu nước vô bờ

và ý nguyện thống nhất củanhân dân miền Nam anhhùng

2 Bài 22: Nhân dân

đế quốc Mĩ ở miền Nam (1965- 1968)

Từ khí thế của các cao trago

“Tìm Mĩ mà đánh,lùng Ngụy mà diệt”,phong trào

thi đua trở thành “Dũng sĩ

diệt Mĩ” giáo dục cho học

sinh thấy được ý chí quyếttâm chiến thắng giặc Mĩxâm lược của nhân dân tatrong giai đoạn này

III Chiến đấu chống chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh và Đông Dương hóa chiến tranh

Từ những thắng lợi tronggiai đoạn này, đặc biệt là sự

hi sinh quả cảm và ý chí sắt

đá của chiến sĩ trong mùa

hè đỏ lửa năm 1972, giáoviên giáo dục tinh thần và lítưởng cuộc đời của một thế

hệ cha anh đã qua cho cácchủ nhân tương lai của đấtnước sau này, đó là lítưởng: xã hội chủ nghĩa, đấtnước thống nhất,độc lập và

Từ khí thế và thắng lợi củacuộc Tổng tiến công và nổidậy mùa xuân năm 1975cho HS thấy được sức mạnhđoàn kết toàn Đảng, toàndân và toàn quân ta

Từ nguyên nhân thắng lợi

và ý nghĩa lịch sử giáo dục

cho HS thấy được thắng lợicủa cuộc kháng chiến chống

Mĩ cứu nước là thắng lợicủa cả tiền tuyến lẫn hậuphương,của nhân dân haimiềnNam-Bắc, của tínhchính nghĩa trước phinghĩa…

Trên đây chỉ là một số đề xuất về nội dung có thể khai thác vào hoạtđộng giáo dục lòng yêu nước cho HS Trên thực tế, việc xây dựng và sử dụngcác biện pháp thế nào nhằm giáo dục lòng yêu nước cho HS có hiệu quả caocòn tùy thuộc vào mục tiêu bài học, mục đích của giáo viên và đối tượng họcsinh

`2.3 Những nguyên tắc chung trong việc sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho học sinh trong dạy học lịch sử.

Khi sử dụng những câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ

nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho HS cần tuân theo những nguyên tắc sau :

-Đảm bảo mục tiêu giáo dục : giống như mọi phương pháp dạy họckhác,việc giáo dục lòng yêu nước cho HS thông qua sử dụng câu chuyện vềgương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ trước hết cũng cần phải đảm bảođược kiến thức bài học,hình thành kĩ năng và giáo dục tư tưởng đạođức.Không nên quá chú ý tới nhiệm vụ giáo dục lòng yêu nước mà dẫn tới

tình trạng “cháy giáo án”,không cung cấp đủ kiến thức cơ bản cho HS.

- Đảm bảo nội dung các câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu củangười phụ nữ trong quá trình sử dụng :việc giáo dục lòng yêu nước cho HS làmột nội dung bắt buộc và rất cần thiết và phải được tiến hành một cáchnguyên tắc Trước hết, trong hoạt động này,người giáo viên cần phải tìm hiểu

kĩ và xác định được đó là những nội dung chính thống.Nên tìm hiểu nội dungnhững tấm gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ thông qua các tác phẩm

có xuất bản uy tín quốc gia,tránh sử dụng hay trích dẫn từ những nguồn chưađược kiểm duyệt.

- Đảm bảo chú trọng về nội dung giáo dục lịch sử: trong giảngdạy,người GV cần phải đặc biệt chú ý đến việc giáo dục tri thức lịch sử, việc

sử dụng những câu chuyện,những kiến thức bên ngoài SGK đặt ra yêu cầucho người GV cần phải chú trọng đến việc sử dụng một cách có chọn lọc,đưanhững câu chuyện về những tấm gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữphải phù hợp với nội dung của bài dạy Tránh việc đưa quá nhiều, sa đà quánhiều vào việc giới thiệu về tấm gương chiến đấu của người phụ nữ mà làmloãng nội dung kiến thức cơ bản của bài học

- Đảm bảo tính khả thi và quá trình thực hiện :

+ Khả thi về mặt thời gian: trong quá trình dạy học, người GV luônphải căn chỉnh thời gian sao cho vừa đảm bảo việc cung cấp đầy đủ kiến thức

cơ bản, vừa đưa những kiến thức bên ngoài cho các em.Chính vì vậy,khi ứngdụng phương pháp này, GV cần có sự đầu tư,chuẩn bị chu đáo ,phân bố thờigian một cách hợp lí nhất để cân đối và điều chỉnh phù hợp trong quá trìnhdạy học lịch sử đạt hiệu quả tốt nhất

+ Khả thi về phương tiện hỗ trợ dạy học: để chuẩn bị cho một giờ dạy

có sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ, GV cần

có sự hỗ trợ của những phương tiện dạy học như :máy tính,máy chiếu,haytranh ảnh,…Với sự hỗ trợ của những phương tiện dạy học này sẽ giúp GV dễdàng hơn trong việc giới thiệu kiến thức, kể chuyện, giới thiệu về hình ảnhtấm gương những nữ anh hùng đó

+ Khả thi và vừa sức với học sinh: trong những năm gần đây,để đápứng các vấn đề về giáo dục tri thức lịch sử, ngành giáo dục đã xác định thay

vì lấy người giáo viên làm trung tâm đã chuyển sang lấy học sinh làm trungtâm.Vì vậy sẽ phát huy tối đa được khả năng nhận thức cũng như tính tự giáccủa các em GV sẽ căn cứ vào từng đối tượng HS, từng lớp khác nhau mà việc

sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ trong việc

giáo dục lòng yêu nước cho HS cũng có sự khác nhau.Việc thực hiện tốtnguyên tắc dựa vào trình độ và năng lực của HS mà sử dụng với những mức

độ khác nhau là điều quan trọng trong dạy học Nếu hiểu và thực hiện tốtnguyên tắc này sẽ đem lại hiệu quả cao cho bài học đó Ngược lại, nếu khôngtuân thủ theo nguyên tắc đó,nhiệm vụ giáo dục lòng yêu nước sẽ trở nên quá

dễ với những HS có khả năng tiếp thu và tích cực;cũng trở nên quá khó vớinhững HS thiếu sự hăng hái,thiếu sự tập trung,thiếu hứng thú Điều này sẽdẫn đến việc sử dụng phương pháp mới trong DHLS sẽ không đem lại hiệuquả như mong muốn

- Trong dạy học nói chung và dạy học lịch sử nói riêng, sẽ không cómột phương pháp nào là vạn năng,không có phương pháp nào là có ưu thếtuyệt đối.Vì vậy, cần phải kết hợp các phương pháp một cách khoa học để đạtđược hiệu quả cao nhất trong DHLS Chúng ta đều biết, nội dung lịch sử là rấtphong phú,nhiều dạng kiến thức,mỗi bài học lịch sử đều cần ứng dụng nhữngphương pháp khác nhau Những câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu củangười phụ nữ sẽ là một nguồn hỗ trợ cung cấp kiến thức bên cạnh những kiếnthức cơ bản trong SGK.Vì thế, sưu tầm và sử dụng những câu chuyện về tấmgương anh dũng hi sinh trong chiến đấu của người phụ nữ cũng là một biệnpháp dạy học cho GV Do đó cần có sự kết hợp nhuần nhuyễn, khoa học trongviệc sử dụng những câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữvới các phương pháp dạy học khác

+ Đảm bảo sự thống nhất giữa vai trò tự giác, tích cực độc lập nhậnthức của học sinh và vai trò chủ đạo của giáo viên trong quá trình dạy học lịch

sử Tính tự giác của HS sẽ là cơ sở,nền tảng hình thành nên tính chủ động tíchcực,dần dần sẽ tạo nên tính độc lập Các phẩm chất này của HS sẽ được hìnhthành và phát huy dưới vai trò chủ đạo của người GV

- Bên cạnh đó,khi sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu củangười phụ nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho HS trong quá trình DHLS,cần chú ý một số vấn đề như :

+ GV cần lập kế hoạch cụ thể cho việc tìm hiểu các câu chuyện vềgương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ.

+ Trả lời được những câu hỏi cần đưa những tấm gương đó vào lúc nào?+ Thời gian sử dụng chúng chiếm bao nhiêu thời gian bài dạy ?

2.4.Phương pháp sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ nữ nhằm giáo dục lòng yêu nước cho học sinh trong dạy học lịch sử Việt Nam (1954-1975) ,lớp 12 THPT.Thực nghiệm sư phạm.

2.4.1.Sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ

nữ để tạo không khí lịch sử.

Trong sự nghiệp giáo dục, bộ môn Lịch sử ở trường phổ thông góp phầnkhông nhỏ vào việc giáo dục tinh thần yêu nước,tinh thần đoàn kết, lòng tựhào dân tộc và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với đất nước.Trong sự nghiệpgiáo dục đó, không thể phủ nhận rằng đã có rất nhiều thày cô giáo tâm huyếtvới nghề,luôn thực hiện những phương pháp mới trong quá trình dạy học, gópphần nâng cao tính hấp dẫn của môn học và tính tích cực của HS.Trong các kìthi học sinh giỏi quốc gia môn lịch sử,có nhiều HS đạt kết quả cao và đượctuyển thẳng vào các trường đại học,cao đẳng,…Nhưng trên thực tế vẫn tồn tạirằng phần lớn học sinh không có đam mê, không có hứng thú với môn lịchsử,các em coi đó là môn phụ và trong đầu các em chỉ biết đến môn lịch sử vớihàng loạt các sự kiện khô khan và nhàm chán

Giáo viên mặc dù đã được đào tạo cơ bản, có ý thức trau dồi nâng cao

nghiệp vụ, song vẫn sử dụng những phương pháp dạy học truyền thống thầy

đọc-trò chép là chủ yếu Và đặc biệt giáo viên chưa biết cách tạo không khí

học tập cho HS để kích thích sự húng thú ở các em Lịch sử là những gì đãqua,thuộc về quá khứ, không còn lại và không thể tái hiện lại một cách y như

nó đã từng xảy ra, nhưng điều đó không có nghĩa người giáo viên không thểgiúp các em cảm nhận được lịch sử diễn ra như thế nào Những cái đã qua sẽthu hút con người bằng chính hiện thực và hơi thở của thời đại nó Dovậy,trong dạy học lịch sử - môn học đặc thù dạy về bức tranh của nhân loại và

của dân tộc,giáo viên cần phải biết đặt HS vào thời đại ấy,nơi có những conngười ấy,sự kiện ấy,không khí ấy Học sinh lĩnh hội các kiến thức lịch sử dưới

sự dẫn đường của giáo viên cần thiết phải cảm nhận được những điều ấy,các

em cần phải biết và hiểu được cả một bầu không khí sục sôi đầy nhiệt huyếtcủa cả một thế hệ thanh niên thời kháng chiến chống Mĩ cứu nước,các emcũng phải thấy và căm hờn trước những tội ác mà kẻ thù đã gây ra trên đấtnước này ,phải thấy được tinh thần đấu tranh quật khởi của cả dân tộc Việt

Nam trước những năm “bom rơi đạn lạc,súng kề thái dương”,…Có như vậy

các em mới có thế tiếp nhận tri thức lịch sử một cách dễ dàng và chủđộng,chiếm lĩnh kiến thức một cách tự nhiên nhất.Từ đó các em sẽ thêm yêuquê hương,đất nước mình hơn

Trong dạy học lịch sử, việc tạo không khí là một điều vô cũng quantrọng cũng giống như tạo hứng thú học tập cho HS vậy.Tuy nhiên, việc tạokhông khí lịch sử phức tạp hơn ở chỗ không khí lịch sử nó không cụ thể vàkhông ấn định được cho mọi mục,mọi bài;mà đối với mỗi mục, mỗi bài,nộidung khác nhau lại có những không khí cần thiết phải tạo được khácnhau.Chúng tôi xin đề xuất một số loại không khí lịch sử như : không khíhào hùng chiến thắng,không khí đau thương mất mát, không khí bình dị củacuộc sống hằng ngày ,không khí phấn khởi vui tươi,không khí hăng háiquyết tâm,…

Vậy cần phải vận dụng phương án sử dụng câu chuyện về gương hi sinhchiến đấu của người phụ như thế nào để giáo dục lòng yêu nước và tạo khôngkhí ?Chúng tôi sẽ phân tích cụ thể qua ví dụ sau :

Ví dụ : Mục 2,II.Bài 22: Miền Bắc vừa chiến đấu chống chiến tranh phá hoại,vừa sản xuất và làm nghĩa vụ hậu phương.

Trong mục này giáo viên cần tạo không khí hăng hái quyết tâm chiếnđấu thực hiện nghĩa vụ hậu phương lớn của miền Bắc chi viện cho tiền tuyếnmiền Nam trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ xâm lược.Qua đó thấyđược tinh thần đấu tranh của thế hệ cha anh đi trước và từ đó các em biết trânquý cuộc sống hòa bình ngày hôm nay

- Chuẩn bị của giáo viên : để tạo được không khí quyết tâm, hăng saylàm nhiệm vụ hậu phương để chi viện cho tiền tuyến miền Nam của quân vàdân miền Bắc, giáo viên cần tìm hiểu về những tấm gương hi sinh chiến đấucủa người phụ nữ để thể hiện tinh thần quyết tâm, hăng hái và dũng cảm đó.

- Tiến hành trên lớp :

+ Giáo viên có thể gợi mở vấn đề cho HS : “Sau hiệp định Giơ-ne-vơ

được kí kết,nước ta bị chia đắt làm hai miền với hai nhiệm vụ khác nhau.Trong đó miền Bắc thực hiện nghĩa vụ hậu phương lớn chi viện viện cho tiền tuyến miền Nam Miền Bắc đã vì miền Nam ruột thịt,thực hiện nghĩa vụ hậu phương trong không khí sôi nổi,hăng hái và vô cùng quyết tâm.Không khí quyết tâm,sự hăng hái đó sẽ được cụ thể thông qua câu chuyện về tinh thần chiến đấu,làm nhiệm vụ của Mười cô gái ở ngã ba Đồng Lộc.”

+ Giáo viên giới thiệu câu chuyện : “Ngã ba Đồng Lộc nằm trên đường

Trường Sơn, thuộc địa phận Đồng Lộc, Can Lộc, Hà Tĩnh Ngã ba Đồng Lộc nằm gọn trong một thung lũng hình tam giác, hai bên đồi núi trọc, giữa là con đường độc đạo, mặt đường giống như một lòng máng, bom địch thả xuống bên nào đất đá cũng lǎn xuống đường làm cản trở giao thông Tất cả mọi con đường từ Bắc vào Nam đều phải đi qua ngã ba Đồng Lộc Đây được xem như cổ họng, vượt qua được sẽ phân tán toả ra nhiều tuyến đường khác nhau đi vào Nam.Tiểu đội 4 thuộc Đại đội 552, Tổng đội TNXP 55 Hà Tĩnh gồm 10 cô gái còn rất trẻ tuổi từ 17 đến 24 do chị Võ Thị Tần làm Tiểu đội trưởng là đơn vị làm việc thường trực tại Ngã ba Đồng Lộc, chịu trách nhiệm san lấp hố bom ở đoạn đường này để không đứt mạch giao thông nối hậu phương với tiền tuyến Bình thường, tiểu đội hoạt động về đêm để lấp hố bom

mà máy bay đã bắn phá vào ban ngày.Với khẩu hiệu “máu có thể chảy, tim có thể ngừng nhưng mạch máu giao thông không bao giờ tắt”, mưa bom, bão đạn không làm khuất phục ý chí anh hùng của lực lượng thanh niên xung phong.Tinh thần ấy được thể hiện rất rõ trong bức thư gửi mẹ đầy xúc động của chị Võ Thị Tần: “Mẹ ơi, ở đây vui lắm mẹ ạ, ban đêm chúng nó thắp đèn

để chúng con làm đường, còn ban ngày chúng mang bom giết cá để chúng con cải thiện Bom đạn của chúng có thể làm rung chuyển cả núi rừng nhưng không thể làm rung chuyển những trái tim của chúng con Mẹ ơi, thời gian này mặc dù địch đánh phá ác liệt nhưng bọn con vẫn tập được nhiều bài hát mới Cuốn sổ tay mẹ mới gửi cho con dạo nọ đã gần hết giấy rồi, mẹ gửi thêm cho con ít giấy Mới về thăm mẹ mà sao con thấy nhớ mẹ quá, mẹ nhớ giữ gìn sức khỏe và đừng lo cho con nhiều”.Trưa ngày 24/7/1968, Tiểu đội 4 được lệnh san lấp hố bom sau khi máy bay Mỹ liên tục ném bom phá nát tuyến đường vận tải để nhanh chóng thông đường cho xe qua.Nhận nhiệm vụ xong, các cô đến hiện trường gấp rút triển khai công việc Họ làm việc không ngơi tay, vừa cười, vừa nói và đã 3 lần các cô bị vùi lấp nhưng đều rũ đất đá đứng dậy tiếp tục làm việc.”

+ Giáo viên chú ý nhấn mạnh các câu trong câu chuyện thể hiện tinhthần lạc quan,đầy khí thế cũng như không khí sôi nổi ,quyết tâm của các cô

gái mở đường : “Nhận nhiệm vụ ,các cô gấp rút triển khai công việc,họ làm

việc không ngơi tay,vừa cười,vừa nói,…”

+ Giáo viên chốt ý : Những cô gái mở đường Xẻ dọc Trường Sơn đi cứunước đã sống và chiến đấu với tinh thần lạc quan,đầy nhiệt huyết của sứctrẻ.Những cô gái của lứa tuổi mười tám,đôi mươi đã góp phần làm chokhoongkhí lịch sử trở nên quyết tâm và hăng hái hơn bao giờ hết,họ là sự phản ánhthiết thực nhất về bức tranh của hậu phương miền Bắc vì tiền tuyến miềnNam kháng chiến chống Mĩ cứu nước

Như vậy,qua sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của ngườiphụ nữ ,cụ thể là câu chuyện về mười cô gái ở ngã ba Đồng Lộc ,giáo viên đãcho học sinh cảm nhận được sự nhiệt huyết,tinh thần lạc quan cùng với khôngkhí chiến đấu sôi nổi,hăng hái của quân dân miền Bắc một cách tự nhiênnhất.Qua đây.học sinh có thể tự cảm nhận được mình như một nhân vật củalịch sử thời 1954-1975.Cùng với đó các em được củng cố kiến thức cơ bản vàrèn luyện các kĩ năng liên tưởng,tưởng tượng,đánh giá,…

2.4.2.Sử dụng câu chuyện về gương hi sinh chiến đấu của người phụ

nữ gắn với lời nói sinh động của giáo viên nhằm tác động đến tư tưởng ,tình cảm của học sinh

Nhân dân Việt Nam không chỉ có lịch sử lâu đời, chỉ kể từ thời kì dựngnước đến nay cũng trải qua mấy nghìn năm,mà còn có nhiều kinh nghiệmtrong việc giáo dục truyền thống, lịch sử cho thế hệ trẻ Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã từng nói : “Dân ta phải biết sử ta/Cho tường gốc tích nước nhà Việt

Nam”.Điều này có ý nghĩa rằng muốn giữ gìn và phát huy được những truyền

thống quý báu của dân tộc,nhất là truyền thống yêu nước thì trước tiên phảihiểu được lịch sử của dân tộc.Với ưu thế hơn so với các môn khác,bộ mônLịch sử có vai trò quan trọng trong vấn đề này

Giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, truyền thống đạo đức và lốisống cho học sinh hiện nay không chỉ dừng lại ở các chương, điều trong sách

vở mà quan trọng là phải giáo dục bằng chiều sâu lịch sử, những truyền thốngđấu tranh cách mạng của Đảng và dân tộc, bằng những tấm gương yêu nướctiêu biểu, những anh hùng, liệt sĩ hy sinh vì sự nghiệp cách mạng của Đảng,của nhân dân ta

Trong quá trình dạy học, giáo viên của tất cả các bộ môn nói chung vàgiáo viên bộ môn Lịch sử nói riêng là người trực tiếp truyền đạt kiến thức và

kĩ năng nhận thức cho các em HS Giáo viên không chỉ dừng lại ở việc truyềnđạt cũng như cung cấp kiến thức bài dạy cho các em,mà chính giáo viên lànhững tấm gương phản chiếu một cách chân thực nhất đối cho HS trong việcrung cảm trước những chiến công lừng lẫy cũng như những câuchuyện,những tấm gương anh dũng chiến đấu của những anh hùng dântộc.Thông qua lời giảng của giáo viên sẽ quyết định nhiều đến việc tiếp nhậnkiến thức cho các em,giọng nói,ngữ điệu truyền cảm của giáo viên phù hợpvới từng nội dung của bài học sẽ có tác dụng rất lớn trong việc khắc sâu kiếnthức cho HS Khi giảng về những chiến thắng,giọng vui vẻ,hào hứng, hay khi