Tiểu luận cao học lênin bàn về nội dung và phương thức lãnh đạo của đảng cộng sản

A. PHẦN MỞ ĐẦU Đảng Cộng sản Việt Nam đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, là một đội ngũ thống nhất về chính trị, tư tưởng trên cơ sở chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, một đội ngũ có tổ chức chặt chẽ, khoa học. Tính tổ chức của Đảng thể hiện trước tiên ở chỗ: Đảng là một hệ thống các cấp tổ chức từ Trung ương đến cơ sở được xây dựng theo nguyên tắc tập trung dân chủ. Kể từ khi ra đời Đảng đã lãnh đạo nhân dân ta giành được những thắng lợi to lớn có ý nghĩa lịch sử, kinh tế tăng trưởng khá, đời sống nhân dân được nâng cao, an ninh quốc phòng được giữ vững, hệ thống chính trị được hoàn thiện và đổi mới, vị thế nước ta trên trường quốc tế được nâng cao…bên cạnh những thành tựu đó thì có không ít vấn đề hạn chế và khó khăn đang đặt ra, trong công tác xây dựng Đảng cũng còn nhiều bất cập. Trong bối cảnh mới tiến hành công cuộc đổi mới tiến hành công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế, để Đảng ta có thể hoàn thành nhiệm vụ vai trò sứ mệnh của mình thì điều vô cùng quan trọng là phải đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng cho phù hợpvới tình hình mới. Để đổi mới nội dung và phương thức cầm quyền của Đảng thì chúng ta càng cần phải nghiên cứu và thấm nhuần sâu sắc những quan điểm của chủ nghĩa MácLênin về nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng . Chính vì vậy Học viên đã chon đề tài : “ Lênin bàn về nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản” làm tiểu luận.

A PHẦN MỞ ĐẦU

Đảng Cộng sản Việt Nam - đội tiên phong của giai cấp công nhânViệt Nam, là một đội ngũ thống nhất về chính trị, tư tưởng trên cơ sở chủnghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, một đội ngũ có tổ chức chặtchẽ, khoa học Tính tổ chức của Đảng thể hiện trước tiên ở chỗ: Đảng là một

hệ thống các cấp tổ chức từ Trung ương đến cơ sở được xây dựng theonguyên tắc tập trung dân chủ Kể từ khi ra đời Đảng đã lãnh đạo nhân dân tagiành được những thắng lợi to lớn có ý nghĩa lịch sử, kinh tế tăng trưởng khá,đời sống nhân dân được nâng cao, an ninh quốc phòng được giữ vững, hệthống chính trị được hoàn thiện và đổi mới, vị thế nước ta trên trường quốc tếđược nâng cao…bên cạnh những thành tựu đó thì có không ít vấn đề hạn chế

và khó khăn đang đặt ra, trong công tác xây dựng Đảng cũng còn nhiều bấtcập Trong bối cảnh mới tiến hành công cuộc đổi mới tiến hành công cuộc đổimới, hội nhập quốc tế, để Đảng ta có thể hoàn thành nhiệm vụ vai trò sứ mệnhcủa mình thì điều vô cùng quan trọng là phải đổi mới nội dung và phươngthức lãnh đạo của Đảng cho phù hợpvới tình hình mới Để đổi mới nội dung

và phương thức cầm quyền của Đảng thì chúng ta càng cần phải nghiên cứu

và thấm nhuần sâu sắc những quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về nộidung và phương thức lãnh đạo của Đảng Chính vì vậy Học viên đã chon đề

tài : “ Lênin bàn về nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản” làm tiểu luận.

C.Mác-xã hội, luận chứng một cách khoa học về sự diệt vong không thể tránh khỏicủa chủ nghĩa tư bản và sự quá độ tất yếu của loài người tiến tới một hình tháikinh tế-xã hội cao hơn, tức là chủ nghĩa cộng sản Mác và Ăngghen cũng đãchỉ ra một lực lượng xã hội có khả năng thực hiện sự quá độ từ chủ nghĩa tưbản lên chủ nghĩa xã hội, đó là giai cấp công nhân

Vai trò lịch sử của giai cấp vô sản được quy định bởi các yếu tố kháchquan, trước hết là vị trí của nó trong nền sản xuất xã hội Để tồn tại, giai cấp

vô sản buộc phải đi làm thuê cho bọn tư sản Vì vậy, giai cấp vô sản sẽ khôngthoát khỏi ách của tư bản, nếu không tiêu diệt chính cái cơ sở của xã hội tưbản chủ nghĩa Sự giải phóng của giai cấp công nhân, cũng có nghĩa là sự thủtiêu chủ nghĩa tư bản, chỉ có thể thực hiện được bằng chính giai cấp côngnhân, chứ không phải bằng giai cấp nào khác

Mâu thuẫn đối kháng giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản, giữa tưbản và lao động, đó là cơ sở khách quan của cuộc cách mạng xã hội, của sựquá độ của loài người từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội

Quá trình mang tính quy luật của sự tích tụ hoá sản xuất tư bản chủnghĩa và lao động trong các xí nghiệp lớn tạo điều kiện khách quan để tập hợp

và thống nhất giai cấp vô sản, tạo cho họ ý thức giác ngộ giai cấp, thói quen

tổ chức và tình đoàn kết giai cấp trong cuộc đấu tranh chống tư bản

Do địa vị khách quan của mình, giai cấp vô sản thể hiện như một giaicấp có tính tổ chức nhất định và tinh thần cách mạng triệt để nhất Mác vàĂngghen đã chỉ ra rằng, để cho phong trào đó kết thúc thắng lợi, cần phảithực hiện cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa và thiết lập nền chuyên chính vôsản Không có những điều đó thì không thể tiêu diệt được chủ nghĩa tư bản vàkhông thể thành công chủ nghĩa xã hội

Vai trò lịch sử của giai cấp công nhân, địa vị lãnh đạo của nó trongcuộc đấu tranh cách mạng của tất cả những người bị bóc lột chống bọn bóclột, quyết định sự cần thiết phải xây dựng một chính đảng của giai cấp vô sản,quyết định bản chất giai cấp của đảng và đường lối xây dựng Đảng

Mác và Ăngghen dạy rằng: giai cấp vô sản chỉ có thể hành động nhưmột giai cấp, khi nó được tổ chức thành một đảng chính trị đặc biệt, chínhđảng đó phải đối lập với tất cả các đảng của giai cấp hữu sản Khi xác định sứmệnh lịch sử của Đảng, của giai cấp công nhân, Ăngghen viết: “Muốn chogiai cấp vô sản có đủ sức và có thể chiến thắng vào lúc quyết định thì điều cầnthiết là-Mác và tôi đã bảo vệ quan điểm này từ năm 1847- phải tổ chức đượcmột đảng riêng biệt, tách ra khỏi tất cả các đảng khác và đối lập với các đảng

đó, nhận thức rõ mình là Đảng của giai cấp”

Mác và Ăngghen đã luận chứng về mục đích chủ yếu của cuộc đấutranh của giai cấp công nhân và chính đảng của nó Mục đích đó là lật đổ chủnghĩa tư bản và xây dựng chủ nghĩa cộng sản

Chỉ có một Đảng được vũ trang bằng lý luận tiên tiến và liên hệ mậtthiết với quần chúng mới có khả năng làm cho cuộc đấu tranh của giai cấp vôsản Đảng giúp cho giai cấp công nhân hiểu được sứ mệnh lịch sử của mình,giúp nó đoàn kết và tổ chức thành một đội ngũ, vũ trang cho giai cấp công

nhân một cương lĩnh hành động có căn cứ khoa học Đảng là hạt nhân lãnhđạo của giai cấp công nhân trong cuộc đấu tranh nhằm lật đổ ách thống trị củagiai cấp tư sản và giành chính quyền, xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩacộng sản

1.2 Những nguyên tắc cơ bản về tổ chức và hoạt động của Đảng.

Mác và Ăngghen đã đề ra những nguyên tắc cơ bản về tổ chức và hoạtđộng của đảng vô sản “Đồng minh những người cộng sản” (năm 1847-1852)cũng như Hội liên hiệp công nhân quốc tế được thành lập và hoạt động dưới

sự lãnh đạo trực tiếp của Mác và Ăngghen là sự thể hiện những nguyên tắc đótrong thực tiễn Theo cách diễn đạt của V.I.Lênin thì “Đồng minh của nhữngngười cộng sản”, “tuy không đông lắm nhưng thật sự là vô sản” Được sự uỷnhiệm của “Đồng minh của những người cộng sản”, Mác và Ăngghen đã viết

“Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”, một văn kiện có tính chất cương lĩnh đầutiên của phong trào cộng sản

- “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” đã chỉ rõ, khác với các đảng côngnhân khác trong cuộc đấu tranh của những người vô sản thuộc các dân tộckhác nhau, những người cộng sản luôn luôn đặt lên hàng đầu và bảo vệ nhữnglợi ích không phụ thuộc vào dân tộc và chung cho toàn thể giai cấp vô sản.Nhưng điều đó không có nghĩa là những người cộng sản không chú ý hoặcthậm chí coi thường lợi ích dân tộc của giai cấp công nhân, của nhân dânnước khác

- Mác và Ăngghen cũng nhấn mạnh rằng “Trong các giai đoạn khácnhau mà cuộc đấu tranh giữa giai cấp vô sản và tư sản trải qua, họ luôn luônđại biểu cho lợi ích của toàn bộ phong trào Như vậy, về thực tiễn, nhữngngười cộng sản là bộ phận kiên quyết nhất trong các đảng công nhân ở tất cảcác nước, là bộ phận kích thích tất cả những bộ phận khác, về lý luận họ có

ưu thế hơn bộ phận còn lại của giai cấp vô sản ở chổ họ có một nhận thứcsáng suốt về điều kiện, bước tiến và kết quả chung của phong trào vô sản!”

Lý luận của chủ nghĩa cộng sản khoa học, vũ khí mạnh mẽ nhất để nhận thức

và cải tạo thế giới, đã tạo cho họ cái ưu thế đó

- Những nhà sáng lập ra chủ nghĩa cộng sản khoa học đã nêu lên luậnđiểm cho rằng cuộc đấu tranh để giành mục đích cuối cùng của phong tràocông nhân-xây dựng chủ nghĩa cộng sản-cần phải được kết hợp với cuộc đấutranh nhằm thực hiện những nhiệm vụ trước mắt Coi thường những lợi íchtrước mắt, cấp bách của giai cấp công nhân và toàn thể nhân dân lao động,nhất định sẽ dẫn đến chổ tách rời Đảng với quần chúng, biến Đảng thành mộtnhóm biệt phái Ngược lại, nếu chỉ hạn chế hoạt động của Đảng bằng cuộcđấu tranh nhằm thực hiện những nhiệm vụ trước mắt thì sẽ đến làm tiêu tantiền đồ cách mạng

- Đánh giá vị trí lịch sử của “Đồng minh những người cộng sản” nhưmột đảng vô sản cách mạng đầu tiên, Ăngghen nhận xét rằng “Đồng minh” đã

có “thế giới khoa học làm cơ sở lý luận” Học thuyết mác xít cách mạng là cơ

sở thống nhất tư tưởng của những người cộng sản cho phép họ xác định cácmục tiêu và nhiệm vụ ấy phù hợp những quy luật phát triển của xã hội và cácđiều kiện lịch sử cụ thể

- Xuất phát từ chỗ cho rằng Đảng Cộng sản là đội tiền phong có tổchức của giai cấp công nhân, toàn bộ đời sống và hoạt động của Đảng đượcxây dựng trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa cộng sản khoa học, Mác vàĂngghen đã chứng minh luận điểm cho rằng đảng cách mạng của giai cấpcông nhân phải có tổ chức chặt chẽ về tư tưởng và tổ chức của đảng

- Điều lệ của “Đồng minh những người cộng sản” đã xác định rõ mụcđích và nhiệm vụ cơ bản của giai cấp công nhân là: lật đổ giai cấp tư sản vàthiết lập chính quyền của giai cấp vô sản, thủ tiêu chế độ tư bản và xây dựng

xã hội mới, xã hội không có giai cấp và không có tư hữu Điều lệ đã nêu lênnhững yêu cầu cao đối với các thành viên của Đồng minh là thực hiện mộtnếp sống và hoạt động phù hợp với mục đích của “Đồng minh”, thừa nhận tư

tưởng của chủ nghĩa cộng sản và tiến hành tuyên truyền cách mạng, khôngtham gia vào các nhóm chống cộng sản, phục tùng các quy định của “Đồngminh”

Quốc tế thứ nhất (1864-1872), tổ chức quốc tế đầu tiên của giai cấpcông nhân đã đóng vai trò to lớn trong việc xây dựng các đảng vô sản C.Mác

đã soạn thảo những văn kiện có tính cương lĩnh của Quốc tế thứ nhất và

“Điều lệ tạm thời” Các văn kiện đó đã nhấn mạnh việc giành chính quyền đãtrở thành nhiệm vụ vĩ đại của giai cấp công nhân, việc giải phóng giai cấpcông nhân phải do chính giai cấp công nhân thực hiện Theo đánh giá củaLênin, Quốc tế thứ nhất do Mác và Ăngghen lãnh đạo đã đặt “nền tảng chocuộc đấu tranh vô sản, có tính chất quốc tế, để thực hiện chủ nghĩa xã hội”

- Các văn kiện của “Đồng minh những người cộng sản”, của Quốc tếthứ nhất và hoạt động thực tiễn của các tổ chức đó nói lên rằng, cơ sở để xâydựng tổ chức là nguyên tắc tập trung dân chủ, mặc dù trong lúc đó chưa cóthuật ngữ này Sinh hoạt nội bộ của các tổ chức được xây dựng trên cơ sở dânchủ Tất cả các thành viên của “Đồng minh” đều tham gia bầu cử và bầu lại

cơ quan lãnh đạo, tham gia việc dự thảo thông qua Cương lĩnh, Điều lệ Chế

độ tập trung được thực hiện chặt chẽ, các cơ quan cấp dưới phải phục tùng cơquan cấp trên, thiểu số phải phục tùng đa số Việc phát huy dân chủ được thểhiện gắn liền với việc tôn trọng kỷ luật của Đảng, là kỷ luật bắt buộc đối vớimọi đảng viên, không trừ một đảng viên nào và gắn liền với việc thực hiệncác yêu cầu của Cương lĩnh và Điều lệ Đảng

Mác và Ăngghen đã không ngừng đấu tranh để củng cố sự thống nhất

về tư tưởng và tổ chức đội ngũ của các tổ chức vô sản, kiên quyết chống lạicác phần tử cơ hội chủ nghĩa và xét lại, chống lại tất cả những người vi phạm

kỷ luật của Đảng

- Những nhà sáng lập ra chủ nghĩa cộng sản khoa học đã đặt vấn đề về

Mác và Ăngghen viết: “Nếu các đại biểu của các giai cấp khác tham gia vàphong trào vô sản thì trước hết phải đòi hỏi họ không được mang theo cácquan điểm của giai cấp tư sản, tiểu tư sản và các thành kiến tương tự, mà phảitiếp thu vô điều kiện thế giới quan của giai cấp vô sản” Những kẻ mang theocác quan điểm tư sản và tiểu tư sản là những phần tử xa lạ trong đảng côngnhân, nếu những kẻ đó chiếm được vị trí lãnh đạo trong Đảng là điều hết sứcnguy hiểm sự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu, những lời chỉ giáo đó vẫn giữnguyên giá trị.

- Mác và Ăngghen đã khẳng định củng cố hàng ngũ Đảng, loại trừkhỏi Đảng các phần tử thù địch và cơ hội chủ nghĩa là điều kiện cần thiết đểphát triển Đảng, củng cố sức chiến đấu của Đảng Ăngghen viết: “Phong trào

vô sản nhất thiết phải trải qua các bước phát triển khác nhau, trong mỗi bướcphát triển đó đều có một số người dừng lại, họ không đi xa hơn nữa”

Một trong những nhiệm vụ hàng đầu của Đảng vô sản là phải loại trừnhững con người đó và bổ sung vào đội ngũ của mình trước hết là nhữngcông nhân tiên tiến

Mác và Ăngghen đã đấu tranh kiên quyết chống các quan điểm chốngchủ nghĩa xã hội của bọn Ba-cu-nin và những phần tử cơ hội chủ nghĩa khácchui vào Quốc tế thứ nhất và đã thực hiện việc khai trừ chúng ra khỏi Đảng

- Chủ nghĩa quốc tế vô sản là một trong những nguyên tắc cơ bản củacông tác xây dựng Đảng Ngay trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” Mác

và Ăngghen đã nêu ra khẩu hiệu chiến đấu “Vô sản tất cả các nước đoàn kếtlại!” Khẩu hiệu đó đã trở thành phương châm của phong trào cộng sản vàcông nhân quốc tế Các nhà sáng lập ra chủ nghĩa cộng sản khoa học xuấtphát từ chỗ cho rằng phong trào công nhân cách mạng do bản chất tự nhiêncủa nó và do các quy luật lịch sử khách quan, nó là một phong trào quốc tế

- Mác và Ăngghen đã không khoan nhượng đối với mọi biểu hiện củachủ nghĩa dân tộc tư sản trong các tổ chức vô sản Hai ông chỉ ra rằng những

tư tưởng của chủ nghĩa quốc tế vô sản được biểu hiện một cách đúng đắnkhông hề mâu thuẫn với các lợi ích dân tộc Ngược lại bỏ qua hoặc đánh giáthấp những tư tưởng đó sẽ đem lại những tổn thất to lớn chẳng những chophong trào công nhân quốc tế mà còn gây thiệt hại cho quyền lợi dân tộc củagiai cấp công nhân ở mỗi nước Mặt khác, lợi ích dân tộc được hiểu đúng sẽkhông mâu thuẫn mà còn phù hợp với lợi ích quốc tế của giai cấp công nhân

Những luận điểm về nguyên tắc tổ chức của Đảng vô sản do Mác vàĂngghen đề ra, những truyền thống cách mạng của “Đồng minh những ngườicộng sản” và của Quốc tế thứ nhất đã có ảnh hưởng sâu sắc đến toàn bộ sựphát triển sau này của phong trào công nhân quốc tế, đã chuẩn bị cơ sở đểthành lập các đảng vô sản ở các nước

II LÊNIN BÀN VỀ NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN.

2.1 Về nội dung cầm quyền

Sự lãnh đạo của đảng cầm quyền đối với nhà nước được thể hiện trướchết ở nội dung lãnh đạo Sau cách mạng tháng mười Nga thành công, Đảngcộng sản Nga đã lãnh đạo tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyềnXôviết Những nội dung lãnh đạo của Đảng đã có những điểm mới so vớitrước đó tức là chuyển trọng tâm từ việc lãnh đạo giành chính quyền sangtrọng tâm thực hiện khôi phục phát triển kinh tế- xã hôi, xây dựng cơ sở vậtchất cho chủ nghĩa xã hội Điều đó cho thấy nội dung cầm quyền của Đảngkhi đã nắm chính quyền có những điểm khác so với khi chưa nắm chínhquyền Chỉ khi nào Đảng nắm được chính quyền, những nội dung lãnh đạomới được hiểu và biểu hiện là những nội dung cầm quyền

Nội dung cầm quyền, lãnh đạo của Đảng cầm quyền đối với nhà nướcchủ yếu thể hiện ở việc Đảng xác định các mục tiêu mang tính định hướngtrong các chủ trương đường lối cương lĩnh nghị quyết của mình Mục tiêun lýtưởng của Đảng cũng là mục tiêu xác định cho nhà nước hướng tới, vì lợi íchcủa giai cấp công nhân và toàn thể nhân dân lao động Mục tiêu được phân ratheo các góc độ khác nhau như: mục tiêu dài hạn, mục tiêu ngắn hạn, mục tiêutổng quát và mục tiêu riêng biệt đối với từng lĩnh vực nào đó.

Mục tiêu lâu dài bao gồm những tiêu chí mà sự lãnh đạo của Đảng cầnphải đạt sau một thời gian dài Điều đó cũng có nghĩa là cương lĩnh của Đảngđồi hỏi phải có tầm nhìn xa trông rộng Các mục tiêu hay những định hướngđường lối chủ trương của Đảng cần phải được xây dựng một cách khoa học,tức là phải tuân theo những quy luật khách quan và xuất phát từ thực tiễn đểđảm bảo sự đúng đắn của chúng

Trong các chủ trương đường lối nghị quyết của mình đảng còn phải xácđịnh nhiệm vụ cho đảng và nhà nước Có nhiệm vụ lâu dài, nhiệm vụ trướcmắt trong các lĩnh vực của đời sống xã hội Trong tác phẩm Những nhiệm vụtrước mắt của chính quyền Xôviết năm 1918, Lênin cho rằng, sau khi đảng đãnắm quyền thì nhiệm vụ tổ chức quản lý nước Nga- hiện đang đề ra trướcmắt chúng ta, đó là những nhiệm vụ chủ yếu và trung tâm Chúng ta đã giànhđược nước Nga…bây giờ chúng ta phải quản lý nước Nga Và toàn bộ đặcđiểm của tình hình hiện thời, tất cả sự khó khănlà ở chỗ phải hiểu rõ nhữngđặc điểm của bước chuyển từ nhiệm vụ chủ yếu là thuyết phục nhân dân vàdung lực lượng quân sự trấn áp bọn bóc lột sang nhiệm vụ chủ yếu là quản lý

Việc xác định các nhiệm vụ của Đảng và nhà nước trong cương lĩnh,nghị quyết của Đảng cần có sự định hướng vào các nhiệm vụ cấp thiết và mấuchốt Tức là cần xác định các nhiệm vụ trọng yếu và phải tập chung vào giảiquyết chúng Theo lênin : “ Chuyên chính vô sản là sự lãnh đạo chính trị củagiai cấp vô sản Giai cấp vô sản với tư cách là giai cấp lãnh đạo thống trị phảibiết hướng chính sách vào việc giải quyết trước tiên những vấn đề cấp thiết

nhất, mấu chốt nhất” Trong các cương lĩnh nghị quyết của mình, đảng cầnxác định các nhiệm vụ trọng yếu và đề ra các biện pháp chỉ đạo trong thựctiễn Các nhiệm vụ chủ yếu bao gồm: công tác tư tưởng, xây dựng bộ máy nhànước và các tổ chức quần chúng, công tác xây dựng Đảng trong đó đặc biệtquan trọng là công tác tổ chức và kiểm tra của đảng., nhiệm vụ trong các lĩnhvực phát triển kinh tế vănhoá xã hội quốc phòng an ninh, đối ngoại.

Theo quan điểm của Lênin, trong nội dung lãnh đạo của đảng đoíi vớinhà nước Đảng không nên đề ra các nhiệm vụ quá chi tiết, nội dung giải quyếtquá cụ thể Đảng chỉ cần định ra các phương hướng nhiệm vụ chung về cácmặt và nguyên tắc chung về tổ chức hoạt động của bộ máy nhà nước

2.2 Về phương thức cầm quyền

Sự cầm quyền lãnh đạo của Đảng không chỉ bao hàm mặt nội dung, mà

để lãnh đạo hiệu quả điều vô cùng quan trọng là phương thức cầm quyền củađảng Phương thức cầm quyền của đảng đối với nhf nước và xã hội đượcLênin đề cập một cách khá rõ nét qua các phương thức chủ yếu sau đây

Thứ nhất, Đảng cầm quyền đảng lãnh đạo nhà nước bằng việc đề ra các chủ trương đường lối cương lĩnh chỉ thị nghị quyết của đảng.

Ở vị trí cầm quyền đảng có trọng trách là lãnh đạo nhà nước và toàn xãhội nhưng nội dung lãnh đạo được xác định trong các cương lĩnh chỉ thị nghịquyết của đảng là vấn đề mục tiêu phương hướng nhiệm vụ trong các lĩnh vựccủa đời sống xã hội mà nhà nước có nhiệm vụ giải quyết chúng Đảng khônglãnh đạo nhà nước với cách thức ra mệnh lệnh từ trên xuống mà lãnh đạobằng việc đề ra chủ trương đường lối chỉ thị nghị quyết

Thứ hai,Đảng cầm quyền lãnh đạo nhà nước thong qua tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ đảng viên trong bộ máy nhà nước

Đây là phương thức lãnh đạo mang tính phổ biến đối với mọi đảng cầmquyền Theo Lênin đây là một phương thức lãnh đạo cơ bản thể hiện như mộttrọng trách của đảng cầm quyền Theo Lênin chỉ có thong qua đội ngũ cán bộ

đảng viên của đảng cầm quyền trong bộ máy nhà nước, mọi hoạt động củanhà nước mới đảm bảo đúng theo mục tiêu đã đề ra.

Như đã nêu ở trên, đảng lãnh đạo nhà nước trước hết ở việc đề ra chủtrương, cương lĩnh chiến lược nghị quyết của đảng Tuy nhiên việc đó là khókhăn và đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ của đảng Chỉ có thong qua đội ngũ cán

bộ đảng viên thì chỉ thị nghị quyết của đảng mới được thực thi trên thực tế

Thứ ba, đảng cầm quyền, đảng lãnh đạo nhà nước bằng công tác kiểm tra.

Đây là phương thức lãnh đạo của đảng cầm quyền đã được Lênin đềcập ở nhiều tác phẩm Kiểm tra được coi là mấu chốt trong lãnh đạo của đảngđối với nhà nước Theo quan điểm cuae Lênin, các cơ quan và cá nhân ngườilãnh đạo phải hết sức coi trọng công tác kiểm tra, tổ chức tốt việc kiểm traphải được coi là chức năng quan trọng của người lãnh đạo

Đảng cầm quyền đảng lãnh đạo nhà nước thong qua công tác kiểm tracác cán bộ đảng viên của đảng phải đảm nhiệm công tác kiểm tra, song đểkiểm tra có hiệu quả đảng cần phải biết cách kiểm tra, phải lôpi quần chúngnhân dân vào công việc kiểm tra

Quần chúng nhân dân là những người ngoài đảng, đảng lôi cuốn họ vàokiểm soát hoạt động của các cơ quan nhà nước tức là đảng đồng thới sử dụng

họ kiểm soát ngay chính những đảng viên của đảng đang nắm giữ các vị tríquan trọng trong bộ máy nhà nước

Thứ tư, đảng cầm quyền, lãnh đạo nhà nước thông qua công tác vận động quần chúng nhân dân tham gia quản lý nhà nước.

Theo Lênin, quàn chúng nhân dân có vai trò cực kỳ quan trọng trongviệc giành giữ và thực thi quyền lực chính trị Sự thắng lợi của cách mạng xãhội chủ nghĩa đam rbảo cho một nhà nước vững mạnh đáp ứng yêu cầu lãnhđạo của đảng phụ thuộc rất lớn vào niềm tin và khả năng vận động tập hợpthuyết phục quần chúng đi theo đảng

Để vânh động lôi cuốn được quần chúng tham gia quản lý nhà nước,Lênin còn cho rằng phải thuyết phục quần chúng Đảng lãnh đạo nhà nước và

xã hội phải bằng phương thức thuyết phục và nêu gương chứ không mệnhlệnh cưỡng ép

III HỒ CHÍ MINH VÀ ĐẢNG TA VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM CỦA LÊNIN VỀ NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG THỰC TIỄN CÁCH MẠNG

3.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về phương thức lãnh đạo của Đảng

Sinh thời, Hồ Chí Minh từng nhiều lần khẳng định, Đảng ta là đảngcầm quyền Trong bản di chúc, Người khẳng định một lần nữa: “Đảng ta làđảng cầm quyền, mỗi cán bộ đảng viên phải thực sự thầm nhuần đạo đức cáchmạng, thất sự cần kiệm liêm chính chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thực

sự trong sạch vững mạnh, phải xứng đáng là người lãnh đạo, người đầy tớtrung thành của nhân dân”

- Đảng lãnh đạo nhà nước và các tổ chức chính trị xã hội

Với tư cách là Đảng cầm quyền vấn đề Đảng lãnh đạo chính quyềnđược Hồ Chí Minh coi là một nguyên tắc để đảm bảo nhà nước là pháp quyềncủa dân do dân vì dân Những quan điểm chủ yếu sau đây của Người thể hiệnnguyên tắc đó :

Mục tiêu sự lãnh đạo của đảng là đảm bảo cho nhà nước giữ vững

và tăng cường bản chất giai cấp công nhân.

Trong xây dựng nhà nước Hồ Chí Minh coi tính chất giai cấp của nhànước là vấn đề cơ bản của hiến pháp Ngay trong lời nói đầu của hiến phápnăm 1959 ghi rõ: Nhà nước ta là nhà nước dân chủ nhân dân, dựa trên nềntảng lien minh công nông, do giai cấp công nhân lãnh đạo Theo quan điểmcủa Hồ Chí Minh, nhân dân lao động là lực lượng làm chủ nhà nước do giaicấp công nhân, mà đội tiên phong là Đảng cộng sản lãnh đạo

Trong quá trình lãnh đạo nhà nước, Đảng cần phải chú ý đảm bảo cho bộ máy chính quyền cũng như cán bộ công chức trong sạch vững mạnh:

Hồ Chí Minh chú trọng việc đảng cầm quyền phải xây dựng chínhquyền thật sự trong sạch vững mạnh Người nhấn mạnh những yêu cầu về cầnkiệm liêm chính chí công vô tư Trong thư gửi uỷ ban nhân dân các kỳ tỉnhhuyện và làng, tháng 10 năm 1945, Người viết :” Chún ta phải hiểu rằng các

cơ quan từ chính phủ toàn quốc cho đến các làng, đều là công bộc của dân,nghĩa là để gánh vác việc chung cho dân chứ không phải để đè đầu dân nhưthời kỳ thống trị của Pháp, Nhật Việc gì có lợi cho dân thì phải hết sức làm,việc gì có hại cho dân thì phải hết sức tránh

Người đặc biệt nhắc nhở các cấp chính quyền khắc phục những cănbệnh nhất là tham nhũng, lãng phí, tham ô và những tiêu cực khác mà Ngườigọi đó là giặc nội xâm

Chuyển từ giai đoạn hoạt động bí mật sang hoạt động công khai, rồi với

tư cách là Đảng cầm quyền, cách thức lãnh đạo của Đảng cũng có sự thay đổi.Trong giai đoạn Đảng cầm quyền, Đảng đã cử nhiều đảng viên sang hoạtđộng tại các cơ quan nhà nước trong đó nhiều người giữ chức vụ quan trọng.Người phê bình một số cán bộ đảng viên cậy quyêng cậy thế phớt lờ kỷ luậttrong cơ quan Người cho răng đảng viên không những phải chấp hành nghịquyết của Đảng mà còn phải phục tùng hiến pháp và pháp luật của nhà nước

Đảng lãnh đạo nhà nước bằng phương thức thích hợp.

Theo Hồ Chí Minh, yêu cầu đầu tiên trong sự lãnh đạo đối với Đảngcầm quyền là phải đề ra được đường lối chủ trương đúng đắn, đường lối đóphải được thể chế hoá thành luật, chính sách của nhà nước

Khi đề cập vấn đề nhà nước thì điều mà Người quan tâm đó là quyềnlực thuộc về ai Nhà nước kiểu mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh, phải là bộmáy nmhà nước thể hiện quyền lực của nhân dân lao động Nhà nước pháthuy dân chủ để động viên nhân dân tham gia vào sự nghiệp cách mạng Đảng

lanhc đạo thong qua tổ chức đảng trong bộ máy nhà nước bằng đội ngũ đảngviên ở các tổ chức đó Về mặt chức năng nhiệm vụ của Đảng và nhà nước cókhác nhau Do đó cần phải phân biệt vai trò lãnh đạo của Đảng và vai trò quản

lý của nhà nước Trong điều kiện chiến tranh vai trò quản lý của nhà nướckhông được thể hiện rõ nét Vì vậy, có thể nói trong tư tưởng Hồ Chí Minhchưa có một sự phân định rành mạch về phạm vi và quyền hạn giữa Đảng vớinhà nước

Trong điều kiện Đảng cầm quyền, theo quan điểm của Hồ Chí Minh thìvới tư cách là tổ chức chính trị cầm quyền, Đảng Cộng sản Việt nam nêu rachủ trương đường lối và vận dụng thuyết phục các tổ chức đoàn thể chính trị

xã hội tham gia các phong trào cách mạng, biến chủ trương đường lối thànhhiện thực

- Mối quan hệ giữa Đảng với dân trong điều kiện Đảng cầm quyền

Trong quan niệm của Hồ Chí Minh quyền lực của Đảng không tự nhiên

mà có Quyền lực ấy là của nhân dân, nhândân uỷ thác cho Đảng đứng ra lãnhđạo sự nghiệp cách mạng Cơ sở xã hội đối với quyền lực của Đảng không chỉ

là từ giai cấp công nhân mà còn là toàn thể nhân dân lao động Khi cầmquyền, các tổ chức Đảng đóng vai trò lãnh đạo một cách toàn diện; cán bộđảng viên thường giữ chức vụ trong Đảng hoặc trong các tổ chức khác của hệthống chính trị Hồ Chí Minh thường nhắc nhở các tổ chức Đảng, cán bộ đảngviên chớ xa dân

Điều đáng lưu ý là trong quan hệ với dân, theo Hồ chí Minh, Đảng phảichú ý các vấn đề

Thứ nhất, Đảng phait luôn lắng nghe ý kiến của nhân dân, phat huy

quyền làm chủ của dân để xây dựng chế độ mới Một Đảng cầm quyền chânchính đại diện cho lợi ích của nhân dân lao động thì mặc nhiên đảng đó phảithường xuyên lấy sức mạnh từ chin nhân dân

Thứ hai, Đảng phải vận động nhân dân tham gia xây dựng Đảng Đây

lưu ý nhân dân tham gia xây dựng Đảng dưới nhiều hình thức khác nhau, baogồm đóng góp ý kiến, nhất là trong việc xây dựng đường lối chủ trương củaĐảng, tích cực thực hiện chủ trương đó trong cuộc sống, kiểm tra cán bộ đảngviên, giới thiệu người ưu tú vào Đảng.

Thứ ba, Đảng phải tìm cách nâng cao dân trí cho nhân dân Theo Hồ

Chí Minh, một dân tộc dốt là một dân tộc yếu Vì vậy việc nâng cao dân trí làtrách nhiệm của Đảng

Thứ tư, Đảng không được theo đuôi quần chúng, mà phải tuyên truyền

giác ngộ quần chúng, làm cho nhân dân giác ngộ cách mạng, sẵn sang đemsức mình thực hiện đường lối chủ trương của Đảng

Thứ năm, Đảng phải xác định rõ trách nhiệm của mình ; vừa là người

lãnh đạo vừa là đầy tớ trung thành của nhân dân

Sự vận dụng của Hồ Chí Minh

Đảng cầm quyền trong Tư tưởng Hồ Chí Minh có những nhiệm vụ sau:

Đảng định ra đường lối, chiến lược, sách lược đúng.

Đây chính là điều kiện quyết định để đưa cách mạng đến thành công vàtrở thành Đảng cầm quyền Để có đường lối, chiến lược, sách lược đúng đòihỏi:

- Biết xác định đâu là nhiệm vụ cơ bản lâu dài, đâu là nhiệm vụ và mụctiêu trước mắt

- Biết cách giải quyết đúng đắn, kịp thời mọi vấn đề thực tiễn cáchmạng đề ra trong quá trình vận động và phát triển của nó

- Biết định ra hình thức tổ chức thích hợp và cách thức vận động để thuhút đông đảo quần chúng nhân dân làm nhằm hiện thực hóa các quyết sáchchính trị Dựa vào quần chúng để tổ chức, kiểm soát việc thực hiện các quyếtsách đó trong thực tế

Theo chủ tịch Hồ Chí Minh, trong bất cứ một lĩnh vực nào, tất cả đều vìlợi ích của nhân dân Cái gì có lợi cho dân thì phải hết sức làm, cái gì có hạicho dân thì phải hết sức tránh Do đó, mọi lĩnh vực hoạt động đều ở trong