XÂY DỰNG HỆ THỐNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG THEO TIÊU CHUẨN ISO 14001:2004 TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN HẢI SẢN S.G

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BOD: Nhu cầu oxy sinh hóa Biochemical Oxygen Demand COD: Nhu cầu oxy hóa học Chemical Oxygen Demand SS: Chất rắn lơ lửng Suspendid Solids CTR: Chất thải rắn ISO

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

XÂY DỰNG HỆ THỐNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG

THEO TIÊU CHUẨN ISO 14001:2004 TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN HẢI SẢN S.G

Họ và tên sinh viên: QUÁCH KIM NGUYỆT Ngành: QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG

Niên khóa: 2005 – 2009

Tháng 07/2009

PHIẾU GIAO NHIỆM VỤ KLTN

HỌ VÀ TÊN SV: QUÁCH KIM NGUYỆT MSSV: 05149011

Nghiên cứu các nội dung và yêu cầu của bộ tiêu chuẩn ISO 14000 và ISO

14001:2004 trong việc xây dựng hệ thống quản lý môi trường đối với Công Ty

Cổ Phần Hải Sản S.G

Dựa trên nội dung và yêu cầu của bộ tiêu chuẩn ISO 14000, xây dựng mô hình

cụ thể về hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 đối với Công Ty Cổ Phần Hải Sản S.G

3 Thời gian thực hiện: Bắt đầu: tháng 03/2009 Kết thúc: tháng 06/2009

4 Họ tên GVHD 1: KS Nguyễn Huy Vũ

5 Họ tên GVHD 2:

Nội dung và yêu cầu của KLTN đã được thông qua Khoa và Bộ môn

Ngày tháng năm Ngày tháng năm

KS Nguyễn Huy Vũ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TPHCM

KHOA MÔI TRƯỜNG VÀ TÀI NGUYÊN

**************

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

===oOo===

XÂY DỰNG HỆ THỐNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG

THEO TIÊU CHUẨN ISO 14001:2004 TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN HẢI SẢN S.G

Tác giả

QUÁCH KIM NGUYỆT

Khóa luận được đệ trình để đáp ứng yêu cầu cấp bằng Kỹ sư ngành

Quản lý môi trường

GVHD: KS Nguyễn Huy Vũ

Tháng 07 năm 2009

TÓM TẮT

Đề tài: “Xây dựng hệ thống quản lí môi trường theo ISO 14001:2004 tại Công

ty Cổ Phần Hải Sản S.G” được tiến hành tại Công Ty S.G thời gian từ 1/3/2009 đến

30/6/2009

Khoá luận gồm 5 chương:

Chương 1: Mở đầu: Giới thiệu mục đích và phạm vi nghiên cứu, nội dung và phương

pháp nghiên cứu, giới hạn của đề tài

Chương 2 :Tổng quan về ISO 14001:2004 : Giới thiệu sơ lược về tiêu chuẩn 14000

và 14001: sự ra đời, nội dung, cấu trúc và mục đích của tiêu chuẩn Lợi ích thu được

khi áp dụng tiêu chuẩn Tình hình áp dụng tiêu chuẩn ISO 14001 trên Thế Giới và tại

Việt Nam, những thuận lợi và khó khăn khi áp dụng tiêu chuẩn ISO 14001:2004

Chương 3 : Giới thiệu chung về Công ty Cổ Phần Hải Sản S.G: Giới thiệu những

thông tin cơ bản về công ty, lịch sử hình thành của và phát triển của công ty, quy trình

sản xuất, những vấn đề môi trường phát sinh và các biện pháp kiểm soát đang áp dụng

tại Công Ty Cổ Phần Hải Sản S.G

Chương 4: Xây dựng hướng dẫn vận hành hệ thống quản lí môi trường theo ISO

14001:2004 tại Công ty Cổ Phần Hải Sản S.G: Hướng dẫn các bước xây dựng

HTQLMT theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 tại Công ty Cổ Phần Hải Sản S.G

Chương 5: Đánh giá khả năng áp dụng ISO 14001:2004 Công ty Cổ Phần Hải

Sản S.G: Những thuận lợi và khó khăn khi áp dụng ISO 14001:2004 vào công ty,

đánh giá sơ bộ khả năng áp dụng ISO 14001:2004 vào công ty

Chương 6: Kết luận và kiến nghị: đưa ra các kết luận và kiến nghị về việc thực hiện

việc bảo vệ môi trường tại Công Ty Cổ Phần Hải Sản S.G

LỜI CÁM ƠN

Trong suốt quá trình thực hiện báo cáo thực tập tại công ty em đã nhận được

rất nhiều sự quan tâm và giúp đỡ từ phía công ty, thầy cô, gia đình và bạn bè Em xin

gửi lời cám ơn chân thành đến:

Tất cả các thầy cô khoa công nghệ môi trường trường Đại học Nông Lâm đã

truyền đạt cho em những kiến thức quan trọng trong suốt quá trình học tập tại trường

Giáo viên hướng dẫn thầy Nguyễn Huy Vũ đã tận tình hướng dẫn cho em hoàn

thành tổt bài báo cáo thực tập tốt nghiệp

Ban Giám đốc Công Ty Cổ Phần Hải Sản S.G đã cho phép em đến thực tập và

tạo mọi điều kiện hoàn thành bài báo cáo

Gia đình tạo mọi điều kiện thuận lợi về vật chất lẫn tinh thần để em có thể yên

tâm học tập và hoàn thành tốt mọi việc

Các bạn khóa học 31 ngành Quản lý môi trường đã giúp đỡ em rất nhiều trong

thời gian qua

MỤC LỤC

TRANG TỰA……… i

TÓM TẮT ii

LỜI CÁM ƠN iii

MỤC LỤC iv

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU vii

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ vii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT viii

Chương 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ: 1

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU: 1

1.3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU: 1

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: 2

1.5 PHẠM VI NGHIÊN CỨU: 2

1.6 GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI: 2

Chương 2 TỔNG QUAN VỀ ISO 14001:2004 3

2.1 GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ BỘ TIÊU CHUẨN QUỐC TẾ ISO 14000 VÀ ISO 14001: 3

2.1.1 Hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14000: 3

2.1.2 Hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001 4

2.2 TÌNH HÌNH ÁP DỤNG ISO 14001: 5

2.2.1 Trên thế giới: 5

2.2.2 Tại Việt Nam: 5

2.3 THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN KHI ÁP DỤNG ISO 14001: 6

2.3.1 Thuận lợi: 6

2.3.2 Khó khăn: 7

Chương 3 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY CỔ PHẦN HẢI SẢN S.G 9

3.1 TỔNG QUAN: 9

3.1.1 Những thông tin cơ bản: 9

3.1.2 Lĩnh vực sản xuất kinh doanh: 11

3.1.3 Tình hình sản xuất của công ty trong những năm qua: 12

3.1.4 Quy trình sản xuất tại công ty: 12

3.1.5 Cơ sở hạ tầng thiết bị máy móc sử dụng trong công ty: 13

3.2 HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC BIỆN PHÁP KIỂM SOÁT TẠI CÔNG TY: 13

3.2.1 Sử dụng nguyên vật liệu: 13

3.2.2 Nước thải: 14

3.2.3 Khí thải: 15

3.2.3 Chất thải rắn: 17

Chương 4 XÂY DỰNG CÁC NỘI DUNG HƯỚNG DẪN HỆ THỐNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG THEO ISO 14001 19

4.1 XÁC ĐỊNH PHẠM VI CỦA HTQLMT VÀ THÀNH LẬP BAN ISO CÁC YÊU CẦU CHUNG: 19

4.1.1 Phạm vi của HTQLMT 19

4.1.2 Thành lập Ban ISO 14000: 19

4.2 XÂY DỰNG CHÍNH SÁCH MÔI TRƯỜNG: 20

4.2.1 Xem xét các vấn đề: 20

4.2.2 Thiết lập các chính sách môi trường tại công ty: 20

4.2.3 Phổ biến chính sách môi trường: 21

4.2.4 Kiểm tra lại chính sách: 21

4.3 XÁC ĐỊNH CÁC KHÍA CẠNH MÔI TRƯỜNG VÀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG: 22

4.4 YÊU CẦU PHÁP LUẬT VÀ CÁC YÊU CẦU KHÁC: 26

4.5 MỤC TIÊU CHỈ TIÊU VÀ CHƯƠNG TRÌNH MÔI TRƯỜNG: 27

4.5.1 Thiết lập các mục tiêu và chỉ tiêu môi trường 27

4.5.2 Phương pháp thiết lập: 28

4.5.3 Triển khai thực hiện: 29

4.5.4 Trách nhiệm thực hiện: 29

4.5.5 Quản lý, duy trì mục tiêu, chỉ tiêu và chương trình quản lý môi trường: 30

4.6 NGUỒN LỰC, VAI TRÒ, TRÁCH NHIỆM VÀ QUYỀN HẠN: 30

4.7 NĂNG LỰC ĐÀO TẠO VÀ NHẬN THỨC: 30

4.7.1 Xác định nhu cầu đào tạo: 31

4.7.2 Xây dựng chương trình đào tạo: 31

4.7.3 Triển khai thực hiện 31

4.7.4 Đánh giá kết quả đào tạo: 32

4.8 TRAO ĐỔI THÔNG TIN: 32

4.8.1 Nhận dạng các đối tượng cần thông tin liên lạc: 32

4.8.2 Xác định các nôi dung thông tin cần phổ biến: 33

4.9 TÀI LIỆU: 34

4.9.1 Phân cấp tài liệu của HTQLMT: 34

4.9.2 Tích hợp hệ thống tài liệu môi trường với các tài liệu của hệ thống khác đang hiện hành tại công ty: 34

4.9.3 Lưu tài liệu – hồ sơ: 35

4.10 KIỂM SOÁT TÀI LIỆU – HỒ SƠ 35

4.11 KIỂM SOÁT ĐIỀU HÀNH: 37

4.11.1 Nhận dạng các yêu cầu và đối tượng cần kiểm soát: 37

4.11.2 Xây dựng các thủ tục kiểm soát điều hành: 37

4.11.3 Triển khai thực hiện và đánh giá kết quả đạt được: 38

4.12 SỰ CHUẨN BỊ SẴN SÀNG VÀ ĐÁP ỨNG VỚI TÌNH TRẠNG KHẨN CẤP .38

4.13 GIÁM SÁT VÀ ĐO LƯỜNG: 39

4.13 ĐÁNH GIÁ SỰ TUÂN THỦ: 40

4.14 SỰ KHÔNG PHÙ HỢP, HÀNH ĐỘNG KHẮC PHỤC VÀ PHÒNG NGỪA 40 4.14.1 Nhận dạng các nguyên nhân của sự KPH: 40

4.14.2 Truy tìm nguyên nhân của sự KPH: 40

4.14.3 Đề xuất HĐKPPN 41

4.15 ĐÁNH GIÁ NỘI BỘ: 41

4.16 XEM XÉT CỦA LÃNH ĐẠO: 44

Chương 5 ĐÁNH GIÁ SƠ BỘ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CỦA ISO 14001 TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN HẢI SẢN S.G 46

5.1 THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN KHI ÁP DỤNG ISO: 46

5.1.1 Thuận lợi: 46

5.1.2 Khó khăn: 46

5.2 ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG ISO QUA CÁC ĐIỀU KHOẢN CỦA ISO 14001: 47

5.3 ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG THÔNG QUA HIỆN TRẠNG CÔNG

TY: 52

5.3.1 Biện pháp kiểm soát nước thải tại công ty: 52

5.3.2 Biện pháp kiểm soát môi trường không khí tại công ty: 54

5.2.3 Biện pháp kiểm soát chất thải rắn tại công ty: 54

5.2.4 An toàn lao động và phòng chống cháy nổ: 55

Chương 6 KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 57

6.1 KẾT LUẬN: 57

6.2 KIẾN NGHỊ: 57

TÀI LIỆU THAM KHẢO 59

PHỤ LỤC 60

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1: Bảng doanh thu của công ty SG qua các năm 12

Bảng 3.2: Nhiên liệu tiêu thụ năm 2008 14

Bảng 3.3: Lượng điện nước tiêu thụ của công ty 14

Bảng 3.4: Kết quả phân tích tính chất nước thải công ty Cổ phần Hải sản SG 15

Bảng 3.5: Kết quả phân tích khí thải lò hơi 16

Bảng 4.1: Bảng tổng hợp các khía cạnh môi trường đáng kể tại công ty 24

Bảng 4.2: Bảng phân cấp hệ thống tài liệu môi trường 34

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ 3.1: Sơ đồ tổ chức công ty SG 10

Sơ đồ 5.1: Quy trình xử lý nước thải công ty S.G 53

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BOD: Nhu cầu oxy sinh hóa (Biochemical Oxygen Demand)

COD: Nhu cầu oxy hóa học (Chemical Oxygen Demand)

SS: Chất rắn lơ lửng (Suspendid Solids)

CTR: Chất thải rắn

ISO: Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế

KCN: Khu công nghiệp

TCVN: Tiêu chuẩn Việt Nam

WTO: Tổ chức thương mại quốc tế

HTQLMT: Hệ thống quản lý môi trường

HTXLNT: Hệ thống xử lý nước thải

CBCNV: Cán bộ công nhân viên

KCMT: Khía cạnh môi trường

Chương 1

MỞ ĐẦU

1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ:

Xã hội càng phát triển, dân số ngày càng tăng nhanh Để đáp ứng nhu cầu ngày

cao của con người, tốc độ phát triển của khoa học và công nghệ đòi hỏi phải ngày càng

được nâng cao Bên cạnh những lợi ích thiết thực do những hoạt động trên mang lại,

vấn đề cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường và hiệu quả cuối cùng là làm suy thoái

chất lượng cuộc sống đang tồn tại song hành Do đó bảo vệ môi trường là một vấn đề

hết sức quan trọng, một trong những mục tiêu chính nằm trong chính sách chiến lược

của quốc gia và quốc tế

Chính vì vậy có thể nói ISO 14000 là nhu cầu của các doanh nghiệp hiện nay và

là một trong những cách tối ưu để giải quyết mâu thuẫn giữa kinh tế và môi trường

Việc “xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 cho

công ty Cổ phần hải sản S.G” với mục đích tìm hiểu việc thiết lập HTQLMT theo

ISO 14001:2004 tại doanh nghiệp cụ thể đồng thời tạo ra nền tảng cơ bản cho việc xây

dựng HTQLMT tại công ty Cổ phần hải sản S.G Để đạt được mục tiêu chung trong

công tác bảo vệ môi trường tôi mong muốn các kết quả nghiên cứu và kiến nghị trong

khóa luận sẽ được phổ biến và áp dụng tại công ty

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU:

9 Đánh giá tình hình quản lý môi trường tại công ty

9 Giúp công ty hiểu rõ hơn về tiêu chuẩn ISO 14001:2004 và cách thức triển khai

xây dựng HTQLMT theo tiêu chuẩn này

9 Nghiên cứu các giải pháp quản lý môi trường một cách có hệ thống theo tiêu

chuẩn ISO 14001, hỗ trợ công ty trong việc quản lý, kiểm soát và ngăn ngừa ô

nhiễm

1.3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:

9 Nghiên cứu các yêu cầu của bộ tiêu chuẩn ISO 14001:2004 và khả năng áp

dụng để quản lý môi trường trong các doanh nghiệp Việt Nam

9 Tổng quan hoạt động sản xuất và thực trạng quản lý môi trường tại Công Ty Cổ

Phần Hải Sản S.G

9 Nhận dạng các khía cạnh môi trường và xác định các khía cạnh môi trường

đáng kể tại công ty

9 Xây dựng hệ thống các văn bản hướng dẫn vận hành hệ thống quản lý môi

trường theo ISO 14001:2004 tại công ty

9 Đánh giá khả năng áp dụng ISO 14001:2004 tại công ty

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

9 Khảo sát thực địa để thực hiện và thu thập các số liệu môi trường tại công ty

9 Điều tra các công nhân tại công ty

9 Thống kê phân tích các dữ liệu thu thập được

9 Thu thập các thông tin được lựa chọn từ các tài liệu tham khảo đã được phát

hành trong và ngoài nước

9 Tổng hợp các tài liệu liên quan đến đề tài nghiên cứu

1.6 GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI:

Đề tài đưa ra các hướng dẫn ban đầu khi xây dựng và hướng dẫn vận hành

HTQLMT theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 với các thủ tục quan trọng chứ không xây

dựng toàn bộ hệ thống tài liệu cho cả công ty

Do chưa có thời gian áp dụng nên chưa tính toán chi phí thực hiện và cũng chưa

đánh giá được hiệu quả của các kế hoạch được nêu trong đề tài

Chương 2

TỔNG QUAN VỀ ISO 14001:20042.1 GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ BỘ TIÊU CHUẨN QUỐC TẾ ISO 14000 VÀ

ISO 14001:

2.1.1 Hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14000:

2.1.1.1 Khái niệm ISO 14000:

ISO 14000 là một bộ các tiêu chuẩn quốc tế về quản lý môi trường, trong đó

ISO 14001:2004 là các tiêu chuẩn về hệ thống quản lý môi trường ISO 14001:2004 là

các yêu cầu đối với hệ thống (mà theo đó việc đánh giá chứng nhận các HTQLMT sẽ

được tiến hành), trong khi ISO 14004 là các văn bản hướng dẫn xây dựng hệ thống

theo các yêu cầu đó

ISO 14000 có cấu trúc tương tự như Tiêu chuẩn về quản lý chất lượng ISO

9000 có thể được áp dụng trong mọi loại hình tổ chức, bất kể với qui mô nào

2.1.1.2 Sự ra đời của bộ tiêu chuẩn ISO 14000:

Năm 1991, tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế ISO đã thiết lập một nhóm tư vấn

chiến lược về môi trường (SAGE) với sự tham gia của 25 nước

Năm 1992 tại hội nghị liên hiệp quốc tế về môi trường và phát triển diễn ra tại

Rio de Janeiro:

9 ISO đã cam kết thiết lập tiêu chuẩn quản lý môi trường quốc tế và các công cụ

cần thiết để thực hiện hệ thống này

9 ISO thành lập Ủy ban kỹ thuật 207 (TC 207) là cơ quan sẽ chịu trách nhiệm xây

dựng HTQLMT quốc tế và các công cụ cần thiết để thực hiện hệ thống này

Phạm vi cụ thể của TC 207 là xây dựng một hệ thống quản lý môi trường đồng

nhất và đưa ra các công cụ để thực hiện hệ thống này

Trong khoảng 5 năm biên soạn một loạt tiêu chuẩn đã hợp thành tài liệu liên

quan với HTQLMT và những tài liệu liên quan đến các công cụ quản lý môi trường

Bộ tiêu chuẩn chính thức được ban hành vào tháng 9/1996 và được điều chỉnh cập

nhật tháng 11/2004

2.1.1.3 Nội dung của bộ tiêu chuẩn ISO 14000:

ISO 14000 có một số nội dung chính sau:

9 Cung cấp cho các tổ chức những yếu tố của hệ thống quản lý chất lượng môi

trường

9 Thực hiện, duy trì và cải tiến HTQLMT cho các khu công nghiệp, khu chế xuất

9 Chứng nhận về sự quản lý của HTQLMT

2.1.1.4 Mục đích của bộ tiêu chuẩn:

Hỗ trợ trong việc bảo vệ môi trường và kiểm soát ô nhiễm đáp ứng với yêu cầu

phát triển kinh tế xã hội Trong đó chủ yếu là hỗ trợ các tổ chức trong việc phòng tránh

các ảnh hưởng môi trường phát sinh từ các hoạt động, sản phẩm hoặc dịch vụ của tổ

chức Hơn nữa, tổ chức thực hiện ISO 14000 có thể đảm bảo rằng các hoạt động môi

trường của mình đáp ứng và sẽ tiếp tục đáp ứng với các yêu cầu luật pháp ISO 14000

cố gắng đạt được mục đích này bằng cách cung cấp cho tổ chức "các yếu tố của một

HTQLMT có hiệu quả" ISO 14000 không thiết lập hay bắt buộc theo các yêu cầu về

hoạt động môi trường một cách cụ thể Các chức năng này thuộc tổ chức và các đơn vị

phụ trách về pháp luật trong phạm vi hoạt động của tổ chức

2.1.1.5 Cấu trúc của bộ tiêu chuẩn ISO 14000:

Bộ tiêu chuẩn ISO 14000 thiết lập một HTQLMT và cung cấp các công cụ hỗ

trợ cho các doanh nghiệp, giúp các cơ sở này nhận thức và quản lý được tác động của

mình đối với môi trường ngăn ngừa ô nhiễm và liên tục có hành động cải thiện môi

trường Đây cũng là cơ sở để bên thứ ba đánh giá hệ thống quản lý môi trường của các

cơ sở sản xuất, kinh doanh và dịch vụ

Bộ tiêu chuẩn ISO 14000 đề cập đến 6 lĩnh vực sau:

9 Hệ thống quản lý môi trường (Environmental Management Systems - EMS)

9 Kiểm tra môi trường (Environmental Auditing - EA)

9 Đánh giá kết quả hoạt động môi trường (Environmental Performance - EPE)

9 Ghi nhãn môi trường (Environmental Labeling - EL)

9 Đánh giá chu trình sống của sản phẩm (Life Cycle Assessment - LCA)

9 Các khía cạnh môi trường trong tiêu chuẩn của sản phẩm (Environmental

aspects in Product Standards)

2.1.2 Hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001:

2.1.2.1 Nội dung của tiêu chuẩn ISO 14001:

ISO 14001 là một tiêu chuẩn quản lý chung, không nêu ra các yêu cầu thực

hiện, phương thức giải quyết cụ thể mà chỉ tập trung giải quyết các vấn đề trong quản

lý môi trường

2.1.2.2 Các lợi ích thu được từ việc áp dụng ISO 14001:

™ Về mặt thị trường:

9 Nâng cao uy tín và hình ảnh doanh nghiệp

9 Nâng cao năng lực cạnh tranh nhờ nâng cao hiệu quả kinh tế trong hoạt

động môi trường

9 Phát triển bền vững nhờ đáp ứng các yêu cầu của cơ quan quản lý môi

trường và cộng đồng xung quanh

™ Về mặt kinh tế:

9 Giảm thiểu mức sử dụng tài nguyên và nguyên liệu đầu vào

9 Giảm thiểu mức sử dụng năng lượng

9 Nâng cao hiệu suất các quá trình sản xuất và cung cấp dịch vụ

9 Giảm thiểu lượng rác thải tạo và giảm chi phí xử lý

9 Tái sử dụng các nguồn lực và tài nguyên

9 Tránh các khoản tiền phạt về vi phạm pháp luật các yêu cầu môi trường

9 Giảm thiểu các chi phí đóng thuế môi trường

9 Hiệu quả sử dụng nhân lực cao hơn nhờ csức khỏe được đảm bảo trong

môi trường làm việc an toàn

9 Giảm thiểu các chi phí về phúc lợi nhân viên liên quan đến các bệnh

nghề nghiệp

9 Giảm thiểu các tổn thất kinh tế khi có rủi ro hoặc khi xảy ra tai nạn

9 Cơ hội cho quảng bá quảng cáo

™ Về mặt quản lý rủi ro:

9 Thực hiện tốt việc đề phòng các rủi ro và hạn chế các thiệt hại do rủi ro

gây ra

9 Điều kiện để giảm chi phí bảo hiểm

9 Dễ dàng hơn trong làm việc với bảo hiểm về tổn thất và bồi thường

9 Tạo cơ sở cho hoạt động công chứng chứng nhận

9 Được sự bảo đảm của bên thứ ba

9 Vượt qua rào cản của kỹ thuật trong thương mại

2.2 TÌNH HÌNH ÁP DỤNG ISO 14001:

2.2.1 Trên thế giới:

Cũng giống như ISO 9001, ISO 14001 tiếp tục khẳng định vai trò toàn cầu đối

với các doanh nghiệp và tổ chức mong muốn hoạt động với việc đảm bảo sự bền vững

của môi trường Đến cuối năm 2005, đã có 111.162 chứng chỉ ISO 14001

(www.chatthainguyhai.net, 10/05/2008) được cấp tại 138 quốc gia và vùng lãnh thổ

Nhật Bản hiện đang dẫn đầu thế giới về áp dụng và chứng nhận ISO 14000 Chỉ

sau hơn một năm khi tiêu chuẩn ISO được ban hành năm 1996, Nhật Bản đã có hơn

một ngàn doanh nghiệp được chứng nhận và cho đến nay họ vẫn đang dẫn đầu thế giới

về áp dụng ISO 14000 với khoảng 15.000 doanh nghiệp được chứng nhận gấp gần 3

lần nước đứng thứ hai là UK

2.2.2 Tại Việt Nam:

Chứng chỉ ISO 14001 đã được cấp lần đầu tiên tại Việt Nam vào năm 1998, sau

2 năm tiêu chuẩn ISO 14001 ra đời Thời gian đầu, các công ty tại Việt Nam áp dụng

ISO 14001 hầu hết là công ty nước ngoài hoặc liên doanh, đặc biệt là với Nhật Bản, vì

quốc gia này luôn đi đầu trong bảo vệ môi trường và áp dụng ISO 14001

Sau 10 năm triển khai áp dụng ISO 14001 tại Việt Nam, tính đến hết 2007, mới

chỉ có 230 chứng chỉ được cấp (http://vneconomy.vn, 12/11/2008) Các chuyên gia về

xây dựng hệ thống quản lý môi trường đều có chung nhận xét, doanh nghiệp Việt Nam

chưa “mặn mà” với vấn đề môi trường

Tại Việt Nam, chứng chỉ ISO 14001 cũng đã được cấp cho khá nhiều các loại

hình sản xuất kinh doanh và dịch vụ như chế biến thực phẩm (mía đường, thủy sản,

rượu bia giải khát…), điện tử, hóa chất (dầu khí, sơn, bảo vệ thực vật), vật liệu xây

dựng, du lịch-khách sạn Hầu hết các doanh nghiệp thành viên của Tổng công ty Xi

măng Việt Nam như Xi măng Hoàng Thạch, Bỉm Sơn, Hoàng Mai… cũng đều đã,

đang và trong quá trình xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO

14001, gần đây là một loạt khách sạn thành viên thuộc Tập đoàn Saigon Tourist

2.3 THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN KHI ÁP DỤNG ISO 14001:

2.3.1 Thuận lợi:

™ Luật pháp về môi trường chặt chẽ hơn:

Chúng ta đều biết, tiêu chuẩn ISO 14001 không đưa ra những quy định hay tiêu

chí cụ thể về môi trường mà chỉ đề ra các nguyên tắc trong công tác quản lý, và một

trong những nguyên tắc quan trọng là doanh nghiệp/tổ chức phải “phù hợp với các yêu

cầu pháp quy sở tại” Bởi vậy tính đầy đủ, dễ hiểu và khả thi của hệ thống văn bản

pháp quy về môi trường là rất cần thiết để nguyên tắc này có thể được thực hiện

Trong thời gian vừa qua, mặc dù bảo vệ môi trường là một vấn đề còn mới nhưng các

văn bản có liên quan đến bảo vệ môi trường cho thấy vấn đề bảo vệ môi trường đã

từng bước được hoàn chỉnh và khẳng định là một vấn đề hệ trọng và ngày càng được

quan tâm, được thể chế hoá vào hầu hết các ngành luật Tuy còn dừng ở mức độ này

hay mức độ khác nhưng các văn bản quy phạm pháp luật đó đã có tác dụng to lớn

trong công tác bảo vệ môi trường, góp phần đáng kể trong việc cải thiện môi trường và

nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, trong quản lý nhà nước về môi trường

Hệ thống pháp luật quy định về bảo vệ môi trường ở nước ta từ năm 1993 đến

nay đã phát triển cả nội dung lẫn hình thức, điều chỉnh tương đối đầy đủ các yếu tố tạo

thành môi trường Tỷ lệ thuận với tốc độ xuống cấp của môi trường, các văn bản quy

phạm pháp luật về bảo vệ môi trường đã tăng nhanh chóng Các văn bản quy phạm

pháp luật về bảo vệ môi trường đã quy định từ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ

quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, quyền và nghĩa vụ cơ bản của mỗi tổ

chức, cá nhân trong khai thác, sử dụng và bảo vệ môi trường Hệ thống tiêu chuẩn về

môi trường cũng đã được ban hành, làm cơ sở pháp lý cho việc xác định trách nhiệm,

nghĩa vụ của chủ thể trong việc bảo vệ môi trường Các quy định pháp luật đã chú

trọng tới khía cạnh toàn cầu của vấn đề môi trường

™ Sức ép từ các công ty đa quốc gia

Cùng với xu thế toàn cầu hóa, hiện có nhiều công ty đa quốc gia đã có mặt tại

Việt Nam và Việt Nam được coi là nơi đầu tư hấp dẫn trong khu vực dưới con mắt của

các nhà đầu tư nước ngoài Mặc dù năm 2008 được coi là năm rất khó khăn đối với

kinh tế Việt Nam nhưng trong 8 tháng đầu năm 2008, lượng vốn FDI đổ vào Việt Nam

vẫn đứng ở mức kỷ lục là 48 tỷ USD Việc gia tăng số lượng các doanh nghiệp nước

ngoài làm ăn tại Việt Nam kéo theo đó là các yêu cầu ngày càng gia tăng về tay nghề

công nhân, trình độ chuyên môn hóa, yêu cầu về chất lượng, môi trường và trách

nhiệm xã hội Đó là thách thức nhưng cũng là cơ hội để các tổ chức/doanh nghiệp

trong nước cần tự hoàn thiện mình để có thể hòa nhập được vào sân chơi chung

Hiện có những tập đoàn đa quốc gia yêu cầu các nhà cung cấp/nhà thầu của

mình phải đảm bảo vấn đề môi trường trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh,

trong các công ty của Nhật Bản đã áp dụng hệ thống QLMT theo tiêu chuẩn ISO

14001, tiếp sau đó là một loạt các nhà cung cấp phụ kiện như Goshi Thăng Long,

Nissin Brake, Tsukuba, Stanley… cũng áp dụng ISO 14001 Những hoạt động như vậy

đã tạo ra một trào lưu giúp nhân rộng mô hình Trào lưu này bắt đầu xuất hiện phần

lớn từ các công ty nước ngoài, liên doanh, sau đó mở rộng ra các đối tượng là tổ

chức/doanh nghiệp Việt Nam

™ Sự quan tâm của cộng đồng

Sự quan tâm của Nhà Nước, cơ quan quản lý và cộng đồng đối với việc áp dụng

ISO 14001 cũng ngày càng gia tăng Trong Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia

đến năm 2010 và định hướng năm 2020 cũng chỉ rõ “mục tiêu đến năm 2010: 50% các

cơ sở sản xuất kinh doanh được cấp giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn môi trường hoặc

chứng chỉ ISO 14001”, định hướng tới năm 2020 “80% các cơ sở sản xuất kinh doanh

được cấp giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn môi trường hoặc chứng chỉ ISO 14001”

Điều này đã thể hiện sự quan tâm của Chính phủ trong công tác bảo vệ môi trường nói

chung và ISO 14001 nói riêng Định hướng này cũng sẽ tạo tiền đề cho các Cấp, các

Ngành, các Địa phương xây dựng chiến lược bảo vệ môi trường cho mình để từ đó

thúc đẩy việc áp dụng ISO 14001 trên phạm vi toàn quốc

Thời gian vừa qua, một loạt hoạt động gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng

của các tổ chức, doanh nghiệp cũng đã bị người dân, báo chí và các cơ quan chức năng

phát hiện, thậm chí có doanh nghiệp đã phải tạm thời đóng cửa Điều này cũng đã thể

hiện một mức độ quan tâm đặc biệt lớn từ phía cộng đồng

2.3.2 Khó khăn:

™ Thiếu chính sách hỗ trợ từ nhà nước

Mặc dù có sự quan tâm trong công tác bảo vệ môi trường nhưng cho tới nay,

Nhà nước, cơ quan quản lý chưa có chính sách gì cụ thể để hỗ trợ các tổ chức/doanh

nghiệp trong việc áp dụng hệ thống QLMT theo tiêu chuẩn ISO 14001 Việc áp dụng

ISO 14001 cho tới nay vẫn chịu áp lực chính là từ phía khách hàng và các tổ

chức/doanh nghiệp áp dụng ISO 14001 vẫn chưa được hưởng ưu đãi hay chính sách

khuyến khích nào Tính hiệu quả trong công tác thực thi yêu cầu pháp luật trong bảo

vệ môi trường còn chưa cao dẫn tới nản lòng và thiệt thòi cho những tổ chức quan tâm

và đầu tư cho công tác bảo vệ môi trường Như vậy xuất hiện tình trạng nếu không thật

sự cần thiết (không có yêu cầu của khách hàng, để ký kết hợp đồng, thâm nhập thị

trường nước ngoài, không…) thì sẽ có những tổ chức sẽ không áp dụng ISO 14001

Việc áp dụng ISO 14001 mặc dù đem lại những lợi ích như đã trình bày ở trên nhưng

kéo theo nó là những khoản đầu tư nhất định Nếu đem bài toán phân tích chi phí lợi

ích ra áp dụng ở đây và trong khi những khoản đầu tư đó không đem lại những hiệu

quả rõ nét hơn nữa bên cạnh những lợi ích về tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi trường,

thì rõ ràng những lợi ích đó chưa đủ để thuyết phục các tổ chức/doanh nghiệp áp dụng

ISO 14001

™ Đưa chính sách môi trường trong chính sách phát triển chung của doanh

nghiệp

Một trong các yêu cầu đầu tiên của tiêu chuẩn ISO 14001 khi tổ chức xây dựng

hệ thống QLMT là thiết lập, xác định và chỉ ra định hướng trong công tác bảo vệ môi

trường trong quá trình cung cấp dịch vụ và sản xuất kinh doanh (thuật ngữ tiêu chuẩn

là xác định Chính sách môi trường) Tuy nhiên hiện nay các doanh nghiệp Việt Nam

vẫn còn yếu kém trong việc hoạch định đường hướng phát triển và tầm nhìn dài hạn

Điều này ảnh hưởng tới khả năng và động lực phát triển của doanh nghiệp Trong khi

định hướng phát triển còn chưa rõ ràng thì chính sách về môi trường của tổ chức còn

mờ nhạt hơn nữa Việc thiết lập chính sách bảo vệ môi trường còn mang tính hình

thức, thậm chí nhiều cán bộ trong tổ chức cũng chưa biết, chưa hiểu chính sách môi

trường của tổ chức mình Điều đó đã gây hạn chế trong việc phát huy sự tham gia của

mọi người trong tổ chức trong công tác bảo vệ môi trường

™ Kết hợp mục tiêu môi trường trong mục tiêu phát triển chung

Việc thiết lập mục tiêu môi trường và đề ra các biện pháp để đạt được mục tiêu

đó là yêu cầu rất quan trọng trong tiêu chuẩn ISO 14001 Bằng việc đưa ra các mục

tiêu môi trường liên quan tới yếu tố môi trường chủ chốt, tổ chức sẽ dần hoàn thiện

các hoạt động của mình, giảm thiểu tác động tới môi trường và điều này thể hiện sự

liên tục cải tiến về công tác môi trường của tổ chức Tuy nhiên việc xác định mục tiêu

một cách phù hợp và hiệu quả lại là vấn đề nhiều tổ chức còn vướng Một số vấn đề

trong việc thiết lập mục tiêu môi trường thường gặp phải như sau:

• Mục tiêu môi trường đề ra không thực sự liên quan tới các vấn đề môi trường

nghiêm trọng mà tổ chức đang gặp phải

• Mục tiêu không rõ ràng, chung chung và từ đó khó xác định mức độ cải tiến

cũng như các công việc cần triển khai

• Chưa kết hợp mục tiêu môi trường với các mục tiêu phát triển chung của tổ

chức, bởi vậy việc hoạch định nguồn lực và triển khai thực hiện mục tiêu môi

trường đôi khi còn tách rời với các hoạt động chung khác Thực tế hoạt động

của một tổ chức luôn hướng tới lợi nhuận cao nhất và tổ chức thường đưa ra các

mục tiêu liên quan tới tăng doanh thu, giảm sai lỗi, nâng cao hiệu quả, tiết kiệm

chi phí… Bởi vậy mục tiêu môi trường nên được tích hợp chung với các mục

tiêu đó để tận dụng tối đa nguồn lực cho việc triển khai thực hiện

Một số tổ chức sau một thời gian triển khai áp dụng ISO 14001 đã đạt được mục

tiêu môi trường của mình đề ra, sau đó lại lúng túng không biết đưa ra mục tiêu gì sau

khi đã đạt được mục tiêu cũ Họ cảm thấy gặp phải “giới hạn” trong việc thiết lập mục

tiêu Ví dụ có những DN đã cắt giảm tối đa việc sử dụng giấy văn phòng và nhận thấy

rất khó để có thể giảm được nữa nhưng họ vẫn bám lấy mục tiêu đó và cố gắng thực

hiện nó một cách chật vật Trong khi đó vẫn còn rất nhiều khía cạnh có thể cải tiến như

tiết kiệm điện, tiết kiệm nước, giảm chất thải… thì lại bị bỏ qua

™ Hiệu quả công tác đánh giá nội bộ chưa cao

Đánh giá nội bộ là một hoạt động bắt buộc và cần được triển khai định kỳ nhằm

xác định hiệu quả cũng như tìm ra các cơ hội để cải tiến nâng cao hiệu quả của hệ

thống QLMT Như vậy chất lượng cuộc đánh giá là rất quan trọng Tuy nhiên việc

triển khai đánh giá nội bộ cũng là một trong các điểm yếu đối với nhiều tổ chức Họ

thường gặp khó khăn trong việc lựa chọn đánh giá viên đủ năng lực, trình độ Quá

trình đánh giá nhiều khi vẫn mang tính hình thức, bởi vậy các phát hiện đánh giá đôi

khi chưa mang lại giá trị thực sự cho việc cải tiến môi trường cho tổ chức Điều này

cũng một phần do sự quan tâm của lãnh đạo chưa thực sự đầy đủ và sâu sát

Chương 3

TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY CỔ PHẦN HẢI SẢN S.G

3.1 TỔNG QUAN:

3.1.1 Những thông tin cơ bản:

Tên công ty: Công ty Cổ phần Hải sản S.G

Địa chỉ: Lô C24-24b/II, đường 2F, khu công nghiệp Vĩnh Lộc, quận Bình Chánh,

TP.Hồ Chí Minh, Việt Nam

Số điện thoại: 84 (8) 76520614

Fax: 84 (8) 4252407

Email: sgfisco@hcm.vnn.vn; hoa-fisco@hcm.vnn.vn

Website: www.sgfisco.com.vn; www.1084.com.vn/web/sgfisco

3.1.1.1 Lược sử hình thành và phát triển:

Công Ty Cổ Phần Hải Sản S.G được thành lập 18/7/2003 có nhà máy đặt tại

KCN Vĩnh Lộc, Bình Chánh TPHCM với công suất sản xuất 20 tấn thành phẩm mỗi

ngày cùng với kho lạnh trên 500 tấn là một trong những công ty chuyên sản xuất và

chế biến các mặt hàng thủy hải sản và thực phẩm chế biến Bắt đầu từ quý II/2007

phân xưởng hai của công ty đi vào hoạt động với công suất tương đương phân xưởng

một

Ngoài việc đầu tư cơ sở hạ tầng và xưởng sản xuất được trang bị máy móc thiết

bị hiện đại, công ty còn có một đội ngũ cán bộ trẻ năng động sáng tạo và công nhân

lành nghề cùng với một Ban Giám Đốc công ty dày dạn kinh nghiệm trên 25 năm gắn

bó với ngành nghề thủy sản bên cạnh đó là sự cam kết cao từ Ban Lãnh Đạo đến các

bộ phận trong quá trình hoạt động của công ty Thương hiệu “S.G FISCO” đã và đang

ngày càng khẳng định trên thị trường quốc tế trong và ngoài nước

3.1.1.2 Cơ cấu tổ chức tại công ty:

Công ty có nguồn nhân lực trên 731 công nhân và nhân viên

Hiện tại cơ cấu tổ chức tại công ty theo sơ đồ 3.1:

Sơ đồ 3.1: Sơ đồ tổ chức công ty S.G

Cơ cấu tổ chức công ty được thành lập gồm 1 giám đốc, 3 phó giám đốc và 6

phòng ban Bộ máy tổ chức của công ty được tổ chức theo cơ cấu chức năng trực

tuyến, mỗi bộ phận hạch toán chức năng độc lập

Giám Đốc do Hội đồng quản trị bổ nhiệm có nhiệm vụ điều hành mọi hoạt động

của công ty

9 Phó Giám Đốc nội chính quản lý Phòng Hành Chánh và Phòng Cơ Điện

9 Phó Giám Đốc sản xuất quản lý Phòng Kỹ Thuật HACCP và Phòng Quản Lý

Sản Xuất

9 Phó Giám Đốc kinh doanh quản lý Phòng Nghiệp Vụ Kinh Doanh và Phòng Kế

Toán tài chính

Các phòng ban chức năng có nhiệm vụ tham mưu cho Giám Đốc về kế hoạch,

kỹ thuật, kế toán và thi hành các quyết định theo lệnh của giám đốc

9 Phòng Hành Chánh: Thực hiện chức năng tổ chức, quản lý lao động hành

chánh văn thư

9 Phòng Cơ Điện: Tổ chức và quản lý việc vận hành, sửa chữa, bảo trì toàn bộ hệ

thống máy móc thiết bị, điện và cơ sở hạ tầng của công ty

9 Phòng Kỹ Thuật HACCP: Tổ chức và quản lý các hoạt động giám sát chất

lượng sản phẩm và phòng ngừa các mối nguy

Phó giám đốc sản xuất

Phòng quản lý sản xuất

Phó giám đốc kinh doanh

Phòng nghiệp

vụ kinh doanh

Phòng

kế toán tài chính

9 Phòng Kế Toán Tài Chính: Quản lý nghiệp vụ kế toán , quản lý tài sản quản trị

tài chính

9 Phòng Nghiệp Vụ Kinh Doanh: Lập kế hoạch kinh doanh, xúc tiến các hoạt

động tiếp thị, bán hàng, cung ứng nguyên vật liệu, vật tư, bao bì và tổ chức

Công ty chuyên thu mua, gia công và chế biến hải sản đông lạnh với công suất

5.400 tấn sản phẩm/năm Trong đó thị trường xuất khẩu chiếm 80%, thị trường nội địa

chiếm 20%

3.1.2.2 Thị trường tiêu thụ của công ty:

Với hệ thống quản lý chất lượng tuân thủ nghiêm ngặt theo các tiêu chuẩn chất

lượng quốc tế ISO 9001:2001, tiêu chuẩn HACCP, các sản phẩm của “S.G FISCO”

sản xuất theo quy trình khép kín để sản xuất ra những sản phẩm có giá trị cao về dinh

dưỡng, đảm bảo an toàn thực phẩm và hấp dẫn về hình thức nhằm đáp ứng nhu cầu

Sản phẩm nội địa của S.G FISCO rất đa dạng và phong phú được chế biến trên

dây chuyền công nghệ cao với các nguồn nguyên liệu chính là thủy hải sản trong nước

như tôm sú, tôm thẻ, mưc nang, cá basa và nguyên liệu nhập như cá Hồi, cá Trứng, cá

Saba được ướp tẩm vị theo phong cách ẩm thực truyền thống của người Việt Nam

Thương hiệu S.G FISCO được người tiêu dùng biết đến và ưa chuộng bởi các sản

phẩm đặc trưng như:

- Lẩu thái, lẩu mắm, lẩu riêu cua, lẩu đầu cá hồi…

- Nem nướng cá hồi, Spaghetti cá hồi, cá hồi cuộn, chà bông cá hồi…

Những sản phẩm đã được nhiều giải thưởng trong các hội chợ thực phẩm và

chuyên ngành như Hội chợ Vietfood, Hội chợ Vietfish… Tất cả các sản phẩm của S.G

đều được phân phối trên toàn hệ thống siêu thị cả nước

Với phương châm “sự thỏa mãn của khách hàng luôn là mục tiêu của chúng tôi”

S.G FISCO luôn phấn đấu đem đến cho khách hàng những sản phẩm chất lượng ổn

định, an toàn, tiện lợi và giá cả phù hợp

3.1.3 Tình hình sản xuất của công ty trong những năm qua:

Trong những năm qua doanh thu sản phẩm của công ty thể hiện ở bảng sau:

Bảng 3.1: Bảng doanh thu của công ty SG qua các năm

( Nguồn: Công ty Cổ phần Hải sản SG -2008)

Trong đó: Doanh thu xuất khẩu chiếm 75%, doanh thu nội địa chiếm 25%

Mục tiêu hướng đến năm 2010:

9 Các sản phẩm có mặt tại thị trường: Nhật, Mỹ, EU và các nước Châu Á khác

9 Hơn 80% sản phẩm xuất khẩu là sản phẩm giá trị gia tăng

9 Doanh thu xuất khâu đạt trên 20 triệu USD

9 Doanh thu nội địa đạt trên 120 tỷ đồng

9 Top trong ba nhà sản xuất và cung cấp thực phẩm thủy sản chế biến trong nước

9 Có 4 dòng thực phẩm thủy sản chế biến dẫn đầu thị trường trong nước

3.1.4 Quy trình sản xuất tại công ty:

3.1.4.1 Nguyên liệu đầu vào:

Nguyên liệu chính phục vụ cho sản xuất là tôm đỏ và cá tuyết được được thu mua

từ nước ngoài và vận chuyển bằng xe bảo ôn về công ty

Nguyên liệu sau khi được chở về sẽ tập trung tại công ty và đi qua các công đoạn

chế biến để tạo ra các sản phẩm có chất lượng tốt

3.1.4.2 Quy trình sản xuất:

Hoạt động sản xuất của công ty bao gồm các công đoạn chính sau đây:

9 Thu mua nguyên vật liệu

9 Tiếp nhận nguyên vật liệu

9 Sơ chế

9 Chế biến (xuất khẩu và nội địa)

9 Cấp đông

9 Bao gói và thành phẩm

Phụ lục 2 – Quy trình sản xuất tôm đỏ

Phụ lục 3 – Quy trình sản xuất cá tuyết phi lê

3.1.4.3 Các yếu tố đầu vào đầu ra của quy trình sản xuất :

Phụ lục 4 – Các yếu tố đầu vào ra của quy trình sản xuất tôm đỏ

Năm 2004 2005 2006 2007

Doanh thu

3.1.5 Cơ sở hạ tầng thiết bị máy móc sử dụng trong công ty:

3.1.5.1 Diện tích :

Tổng diện tích công ty: 10.000m2 bao gồm:

- Phân xưởng sản xuất 1: 7 phòng chế biến có tổng diện tích 2500m2

- Phân xưởng sản xuất 2: 4 phòng chế biến có tổng diện tích 2500m2

- Nhà cơ khí và nồi hơi, khu vực hành chánh và văn phòng, kho nguyên liệu, kho

thành phẩm, kho hóa chất, kho muối, kho phế phẩm, kho phế liệu, khu vực xử lý nước

thải, nhà để xe, nhà bảo vệ, nhà ăn, nhà vệ sinh

3.1.5.2 Giao thông vận tải :

Giao thông công cộng: Công Ty Cổ Phần Hải Sản S.G cách Quốc lộ 1A khoảng

2 km nên rất thuận lợi cho việc vận chuyển sản phẩm

Giao thông nội bộ: Giao thông nội bộ được thiết kế hợp lý, mặt đường trong

công ty được tráng nhựa thuận tiện cho xe ra vào vận chuyển nguyên liệu

3.1.5.3 Hệ thống cấp nước :

Nguồn nước phục vụ cho sản xuất của công ty chủ yếu lấy từ nguồn nước của

KCN Vĩnh Lộc Ngoài ra công ty còn sử dụng nước ngầm tự khai thác (2 giếng với độ

sâu 82m) Nước này được xử lý hóa học bằng phương pháp bể lắng, lọc để khử sắt và

xử lý vi sinh bằng clorine trước khi đưa vào sử dụng

3.1.5.4 Hệ thống thoát nước :

Hệ thống thoát nước trong Công Ty Cổ Phần Hải Sản S.G gồm các thiết bị thu

gom, hệ thống cống và bể chứa nước thải Hệ thống cống gồm đường ống kín và

mương hở Sau khi thu gom, vận chuyển và xử lý trong HTXLNT của nhà máy, nước

thải được thải vào hệ thống cống chung của KCN Vĩnh Lộc

3.1.5.5 Hệ thống điện :

Hệ thống điện của công ty sử dụng từ điện lực Bình Chánh Ngoài ra khi cúp

điện công ty sử dụng điện từ hai máy phát điện dự phòng của công ty

3.1.5.6 Máy móc thiết bị sử dụng trong công ty :

Phụ lục 6 – Danh mục máy móc thiết bị sử dụng trong công ty

3.2 HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC BIỆN PHÁP KIỂM SOÁT TẠI

CÔNG TY:

3.2.1 Sử dụng nguyên vật liệu:

Công ty sản xuất, chế biến xuất khẩu nhiều mặt hàng thủy hải sản tươi sống vì vậy

công ty cần một lượng nguyên nhiên liệu rất lớn Nguyên liệu sản xuất tôm đỏ và cá

tuyết fillet chủ yếu nhập từ nước ngoài dưới dạng đông lạnh IQF

Trong công đoạn chế biến, bảo quản nguyên liệu thủy sản, công ty đã sử dụng một

lượng muối khá lớn

Ngoài ra công ty còn sử dụng một lượng lớn dầu, xăng, nhớt phục vụ cho hoạt

động sản xuất như chạy máy phát điện, phương tiện vận tải, chạy lò hơi dùng để đun

hấp sản phẩm…

Bảng 3.2: Nhiên liệu tiêu thụ năm 2008

(Nguồn: Công ty Cổ phần Hải sản SG)

Trong hoạt động sản xuất của công ty điện và nước chiếm vai trò quan trọng

Điện được sử dụng cho toàn bộ máy móc phục vụ sản xuất, chiếu sáng nhà xưởng

trong quá trình sản xuất, văn phòng và phục vụ công nhân

Nước sử dụng chủ yếu cho nhu cầu chế biến thủy sản, vệ sinh nhà xưởng ngoài

ra còn phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt của toàn thể cán bộ, công nhân viên trong công

ty

Lượng điện nước tiêu thụ mỗi tháng được thể hiện trong bảng sau:

Bảng 3.3: Lượng điện nước tiêu thụ của công ty

(Nguồn: Công ty Cổ phần Hải sản SG)

Ngoài ra trong hoạt động sản xuất tại công ty hóa chất được sử dụng chủ yếu ở

các khâu tẩy rửa, khử trùng, tiệt trùng sản phẩm cũng như khâu vệ sinh nhà xưởng và

ở các máy nén khí, các tác nhân làm lạnh

3.2.2 Nước thải:

3.2.2.1 Nguồn phát sinh:

Nước thải tại công ty 450 m3/ngày chủ yếu phát sinh từ các nguồn sau đây:

Nước mưa: Nước mưa và nước chảy tràn được thu gom qua hệ thống mương hở

thoát ra hệ thống thoát nước chung

Nước thải sinh hoạt: Nước thải sinh hoạt chủ yếu do vệ sinh cá nhân của cán

bộ, công nhân viên Nước thải sinh hoạt chứa các chất cặn lơ lửng, các hợp chất hữu

cơ (BOD/COD), các chất dinh dưỡng (N,P) và vi trùng

Nước thải sản xuất: do sự đa dạng và phong phú về nguyên nhiên vật liệu và

sản phẩm nên thành phần và tính chất nước thải thủy sản cũng hết sức đa dạng và phức

tạp Trong công nghệ chế biến tại công ty S.G nước thải chủ yếu phát sinh từ các công

đoạn sau:

• Quá trình rửa nguyên liệu hải sản chứa nhiều clorine và muối

• Quá trình sơ chế, chế biến: ở khâu này có chứa nhiều vụn chất thải như vảy,

xương, da, vụn thịt trôi theo dòng nước Nước thải ở công đoạn này chứa nhiều

Thiết bị tiêu thụ nhiên liệu Lượng dầu DO sử dụng

Máy phát điện 1.200 lít dầu DO/tháng

protein, hydratcacbon và chất tẩy trùng clorine dẫn đến tải lượng về BOD, COD, chất

rắn lơ lửng cao trong nước thải

• Quá trình vệ sinh thiết bị nhà xưởng chứa nhiều hóa chất tẩy rửa, nhiều muối và

vụn thải

3.2.2.2 Tác động:

Nhìn chung nước thải của công ty bị ô nhiễm hưu cơ cao do trong nước thải

chứa các bộ phận của nguyên liệu qua sơ chế như vụn thịt, vảy, nội tạng… Bên cạnh

đó hàm lượng nitơ, photpho cao dễ gây nên hiện tượng phú dưỡng hóa nguồn tiếp

nhận Đặc tính nước thải công ty được thể hiện trong bảng sau:

Bảng 3.4: Kết quả phân tích tính chất nước thải công ty Cổ phần Hải sản SG

STT Chỉ tiêu Kết quả Tiêu chuẩn loại B

323,5

376 46,4

50

80 100

mg/l mg/l mg/l

(Nguồn: Trung tâm dịch vụ phân tích thí nghiệm – Sở KHCN TPHCM)

Nhận xét: So sánh với TCVN 5945:2005 – Tiêu chuẩn nước thải công nghiệp, ta

thấy nồng độ BOD, COD của nước thải vượt ngưỡng cho phép nhiều lần

3.2.3 Khí thải:

3.2.3.1 Nguồn phát sinh:

™ Khí thải:

Đối với nhà máy chế biến thủy sản nguồn gây ô nhiễm không khí đầu tiên là khí

thải từ các lò đốt dầu DO của lò hơi, máy phát điện, nồng độ các chất ô nhiễm không

khí chủ yếu phát sinh từ lò đốt như NO2, SO2, CO2, hơi nước, bụi dao động theo thời

gian và mức độ hiện hành

Nguồn gây ô nhiễm đặc trưng của ngành thủy sản là nồng độ Chlor và nồng độ

H2S quá cao Một đặc trưng nữa là nồng độ NH3 khá cao chủ yếu từ hai nguồn phát

sinh: bản thân khí thải do bốc mùi từ nguyên liệu thủy sản và do lượng Amoniac thất

thoát từ các máy nén khí tại các thiết bị đông lạnh Các khí này không phát tán đi xa

Ngoài các nguồn khí thải nêu trên, hoạt động chế biến tại cơ sở còn phát sinh

thêm nguồn ô nhiễm không khí từ các phương tiện vận chuyển nguyên vật liệu và sản

phẩm, phương tiện xếp dở và vận chuyển nội bộ trong nhà máy Các phương tiện vận

tải tiêu thụ chủ yếu là xăng và dầu diezel, khi hoạt động sẽ thải ra môi trường một

lượng khói thải chứa chất ô nhiễm môi trường Thành phần chủ yếu là bụi, NOx

Nguồn gây ô nhiễm này rải rác nên khó kiểm soát

Bảng 3.5: Kết quả phân tích khí thải lò hơi

(Nguồn: Công ty Cổ phần phát triển môi trường KCN và đô thị Việt Nam)

Nhận xét: Theo TCVN 5939-2005 tiêu chuẩn chất lượng không khí thì các khí

thải lò hơi đều nằm trong nồng độ cho phép

™ Mùi:

Nhìn chung trong quá trình chế biến thủy sản luôn gây ra mùi đặc trưng do

những nguyên nhân sau:

• Phế phẩm bị loại ra trong quá trình sơ chế (nội tạng, vảy, vỏ tôm…) chưa được

thu gom kịp thời, việc tập trung phế phẩm trước khi vận chuyển khỏi nhà máy

thường được bảo quản không tốt Mặt khác trong phế phẩm thường chứa các

enzime nên nhanh chóng bị ôi và gây mùi khó chịu

• Các hố ga dọc theo mương thoát nước hở thường phát sinh mùi hôi là do các

phế phẩm cuốn theo nước không được thu gom kịp thời

• Việc sử dụng clorine có nồng độ quá cao trong khu vực chế biến cũng gây mùi

đáng kể Một lượng lớn dung dịch clorine được sử dụng để khử trùng dụng cụ,

thiết bị sản xuất, rửa tay, rửa nguyên vật liệu, vệ sinh giày ủng trước khi vào

xưởng ảnh hưởng trực tiếp đến công nhân sản xuất

Ngoài ra mùi còn tạo ra từ hệ thống máy lạnh Hệ thống máy lạnh có tác nhân

làm lạnh là NH3 Trong quá trình vận hành và bảo trì hệ thống lạnh hoặc xảy ra rò rỉ

thì khí NH3 thất thoát ra ngoài gây mùi khó chịu

™ Tiếng ồn:

Trong công ty tiếng ồn chủ yếu phát sinh từ các phương tiện máy móc như máy

nén, máy phát điện, máy bơm…

Khí CO: gây đau đầu, giảm thị lực, mất khả năng nhận thức về không gian và

thời gian, suy yếu hoạt động cơ bắp, giảm lượng oxy trong máu và có thể tử vong

Khí NOx: làm mô phổi bị xơ hóa, bị chai cứng từ đó gây ra ung thư phổi, làm

giảm khả năng vận chuyển oxy trong máu, gây viêm và gây tác hại đến hô hấp

Khí SO2, SO3: gây kích thích mạnh làm giảm thị lực, góp phần gây ra những

bệnh đường hô hấp và có thể gây suy yếu tim

Bụi chì: có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh và quá trình tổng hợp hồng cầu

™ Mùi:

Các mùi hôi sinh ra do những hợp chất chứa lưu huỳnh phân giải do tác động

của vi khuẩn Khi xâm nhập vào cơ thể các hợp chất này nhanh chóng bị oxy hóa

thành sulfat , các hợp chất có độc tính thấp, không có hiện tượng tích lũy trong cơ thể,

hầu hết đều được thải ra qua đường hô hấp và đường nước tiểu

Khi hít một lượng lớn các khí gây mùi thì mới có thể gây độc cấp tính gây thiếu

oxy đột ngột dẫn đến tử vong Bệnh nhiễm độc có các dấu hiệu thường gặp là buồn

nôn, rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, mũi họng khô có mùi hôi, mắt có biểu hiện phù mi,

tiết dịch và giảm thị lực

™ Tiếng ồn:

Tiếng ồn lớn có thể gây ra trạng thái ù tai mệt mỏi, khó chịu, làm giảm khả năng

tập trung dễ gây ra tai nạn lao động

™ Nhiệt thải:

Điều kiện làm việc lạnh ẩm của trong công ty chế biến thủy sản dễ làm cho

người lao động mệt mỏi, giảm năng suất làm việc

Bên cạnh đó làm việc lâu dài trong môi trường lạnh ẩm ướt sẽ mắc các bệnh

nghề nghiệp như:

9 Bệnh khớp

9 Bệnh sưng bắp chân và cổ chân

9 Bệnh giảm tim mạch chân

9 Bệnh phổi

3.2.3 Chất thải rắn:

3.2.3.1 Nguồn phát sinh:

Rác thải sinh hoạt: Bao gồm toàn bộ rác thải sinh hoạt của toàn bộ công nhân

cùng công nhân viên chức: vỏ hộp, giấy vệ sinh, giấy văn phòng, thức ăn thừa và các

loại dụng cụ sinh hoạt khác

Rác thải sản xuất chủ yếu là đầu, vỏ, nội tạng, vảy…trong quá trình sản xuất

Chất thải nguy hại:

9 Hóa chất thải bỏ sau khi làm thí nghiệm

9 Bóng đèn huỳnh quang

9 Cặn dầu, mỡ, nhớt thải bỏ sau sửa chữa, bảo trì máy móc thiết bị

9 Giẻ lau dính dầu mỡ nhớt

9 Cặn dầu DO thải từ việc xả đáy bồn dầu, từ lò hơi, máy phát điện

3.2.3.2 Tác động:

Chất thải rắn từ khâu sản xuất là 400-500 kg/ngày chứa các thành phần hữu cơ

dễ lên men gây mùi hôi thối khó chịu, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống của

con người, ảnh hưởng đến môi trường đất, nước, không khí Đây cũng là nguồn lây lan

dịch bệnh cho con người và gia súc

Chất thải rắn nguy hại có nguy cơ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường

sống và sức khỏe con người, gây nhiều bệnh cấp tính cũng như mãn tính

Chương 4

XÂY DỰNG CÁC NỘI DUNG HƯỚNG DẪN HỆ THỐNG

QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG THEO ISO 140014.1 XÁC ĐỊNH PHẠM VI CỦA HTQLMT VÀ THÀNH LẬP BAN ISO CÁC

YÊU CẦU CHUNG:

4.1.1 Phạm vi của HTQLMT

Lúc mới triển khai HTQLMT, công ty nên giới hạn phạm vi hoạt động của

HTQLMT trong khu vực thuộc hệ thống quản lý của công ty Nếu công ty chưa có

điều kiện thực hiện ISO 14001 cho tất cả các quy trình từ nguyên liệu thô cho đến khi

thành phẩm thì có thể khoanh vùng và xây dựng ISO 14001 cho giai đoạn ảnh hưởng

lớn nhất đến môi trường

Đối với công ty mới bắt đầu triển khai xây dựng HTQLMT nên tập trung chủ

yếu vào các hoạt động nội bộ của công ty Sau một thời gian thì có thể mở rộng phạm

vi ra như nhà thầu phụ, vòng đời các sản phẩm do công ty sản xuất…

Công Ty Cổ Phần Hải Sản S.G ở Lô C24-24b/II, đường 2F, khu công nghiệp

Vĩnh Lộc, quận Bình Chánh, TP.Hồ Chí Minh, Việt Nam cam kết cải tiến các hoạt

động bảo vệ môi trường bằng cách xây dựng HTQLMT theo ISO 14001

Phạm vi hoạt động của công ty:

Tất cả các hoạt động sản xuất và hỗ trợ sản xuất trong vùng đất thuộc chủ quyền của

công ty (bao gồm các hoạt động chế biến, bảo trì thiết bị, hành chánh và các nhà thầu

làm việc tại công ty)

Các vấn đề nước thải, khí thải, rác thải sau khi đã ra khỏi công ty được yêu cầu kiểm

soát bởi quy định pháp luật về môi trường

Yêu cầu các bên hữu quan

4.1.2 Thành lập Ban ISO 14000:

Bất cứ một hệ thống quản lý nào cũng cần có một cơ cấu tổ chức để vận hành

Do đó, công ty cần xây dựng một Ban ISO để theo dõi, vận hành và duy trì HTQLMT

tại công ty

Giám đốc cần chọn ĐDLĐ về môi trường chịu trách nhiệm điều hành và theo

dõi HTQLMT của toàn công ty Bên cạnh đó, công ty cũng cần tuyển nhân viên có

chuyên môn về môi trường làm việc tại phân xưởng để hỗ trợ cho ĐDLĐ ĐDLĐ chịu

trách nhiệm xây dựng một cơ cấu quản lý môi trường cho toàn công ty trong đó xác

định:

• Vai trò, trách nhiệm, quyền hạn về quản lý môi trường của từng phòng ban và

bộ phận sản xuất trong phân xưởng Và vai trò, trách nhiệm, quyền hạn về quản

lý môi trường phải gắn liền với vai trò, trách nhiệm, quyền hạn vốn có của các

cá nhân, phòng ban trong phân xưởng

• Trình lên Giám Đốc phê duyệt và ban hành dưới dạng văn bản

Các thành viên trong Ban môi trường phải có kiến thức về vấn đề môi trường,

mỗi phòng ban và bộ phận phải có ít nhất một thành viên tham gia Các thành viên

trong Ban ISO phải tham gia đầy đủ các buổi họp, các khóa học cũng như cập nhật đầy

đủ các thông tin về môi trường của phân xưởng, từ đó phổ biến đến các thành viên còn

lại trong phòng ban và bộ phận của mình

Ban ISO gồm các thành viên:

9 ĐDLĐ có thể chọn từ 3 phó giám đốc

9 Trưởng/phó các phòng ban

9 Quản đốc phân xưởng

9 Nhân viên môi trường

4.2 XÂY DỰNG CHÍNH SÁCH MÔI TRƯỜNG:

4.2.1 Xem xét các vấn đề:

Các thông tin cần thiết cho việc thiết lập các CSMT là:

9 Bản chất quy mô và các tác động đến môi trường của các hoạt động sản xuất và

dịch vụ tại công ty

9 Các yêu cầu pháp luật và các yêu cầu khác mà tổ chức phải tuân thủ

9 Các chính sách khác của tổ chức (chính sách quản trị chất lượng, chính sách về

trách nhiệm xã hội, chính sách về thủy sản…)

9 Những cam kết bảo vệ môi trường của ban lãnh đạo công ty

9 Mức độ thỏa mãn khách hàng mà phân xưởng muốn hướng đến

9 Chính sách phải rõ ràng, ngắn gọn, súc tích và dễ hiểu CSMT là một phương

tiện thông tin về HTQLMT của phân xưởng trong nội bộ cũng như bên ngoài

cho nên chính sách không nên quá dài ( không quá một trang)

9 Chính sách phải được lãnh đạo cao nhất phê duyệt Sự phê duyệt của lãnh đạo

cao nhất sẽ đem lại hiệu lực cho CSMT, làm cho mọi người cùng tuân thủ và

thực hiện Ngoài ra, lãnh đạo cao nhất cần quy định thời điểm CSMT bắt đầu có

hiệu lực

Việc xem xét các vấn đề nêu trên là cơ sở đảm bảo cho tính hợp lý, phù hơp

chính sách môi trường do công ty lập ra

4.2.2 Thiết lập các chính sách môi trường tại công ty:

Ban lãnh đạo công ty họp để quyết định CSMT CSMT do Giám Đốc công ty

phê duyệt Nội dung chính sách gồm:

9 Các cam kết tuân thủ pháp luật và các yêu cầu, qui định khác có liên quan đến

lĩnh vực môi trường

9 Luôn quan tâm và cải thiện những vấn đề môi trường trong phạm vi của phân

xưởng

9 Cam kết cải tiến liên tục công tác quản lý môi trường bằng nỗ lực giảm tiêu hao

tài nguyên, xử lý triệt để các nguồn gây ô nhiễm và ngăn ngừa các sự cố môi

trường trong phạm vi kiểm soát của công ty

9 Đưa ra các khuôn khổ cho việc thực hiện các mục tiêu và chỉ tiêu môi trường

9 Thường xuyên đào tạo nâng cao nhận thức cho cán bộ – công nhân viên về bảo

vệ môi trường

Sau khi xây dựng được một CSMT hoàn chỉnh cần có văn bản cụ thể qui định

phạm vi áp dụng, thời gian áp dụng của chính sách

4.2.3 Phổ biến chính sách môi trường:

Đối với nhân viên làm việc tại công ty:

9 Phổ biến CSMT cho toàn thể công nhân viên trong toàn phân xưởng

9 Tổ chức các buổi họp công bố CSMT Lãnh đạo cao nhất truyền đạt, giải thích

CSMT cho đại diện của các phòng/ban và bộ phận Trưởng các đơn vị chịu

trách nhiệm truyền đạt và giải thích lại cho nhân viên trong bộ phận của mình

9 Tổ trưởng và nhân viên môi trường có trách nhiệm truyền đạt và giải thích

CSMT đến toàn bộ công nhân trong phân xưởng

9 Công bố CSMT trên mạng nội bộ, internet hoặc ghi đính kèm với thư điện tử

9 Lồng ghép với các buổi giáo dục vệ sinh an toàn thực phẩm, an toàn lao động,

PCCC tại công ty

9 Dán các bảng ghi nội dung của chính sách môi trường tại cửa ra vào của phân

xưởng, nhà kho, phòng họp và phòng tiếp khách của công ty

Đối với các bên liên quan:

9 CSMT cần được công bố rộng rãi bằng cách đưa CSMT vào báo cáo cho các

bên hữu quan, tài liệu quảng bá của phân xưởng, đưa lên trang web của phân

xưởng hay in lên business card …

9 Các bên phải cam kết thực hiện nghiêm túc các CSMT của công ty trước và sau

khi ký hợp đồng

4.2.4 Kiểm tra lại chính sách:

9 Ban lãnh đạo công ty phải thường xuyên kiểm tra lại CSMT, ít nhất 1năm/lần

và cùng lúc với các chính sách khác của công ty vào lúc các kỳ họp của Ban

lãnh đạo

9 Kiểm tra sự phù hợp của chính sách khi có sự thay đổi về sản xuất kinh doanh

9 Phải lưu hồ sơ sau khi kiểm tra Phải ghi rõ thời gian sửa đổi, các nội dung cần

bổ sung, hiệu lực của văn bản mới thông báo đến toàn công ty – cán bộ công

nhân viên công ty cũng như các bộ phận liên quan bên ngoài công ty

CSMT Công Ty Cổ Phần Hải Sản S.G được thể hiện ở phụ lục 7

4.3 XÁC ĐỊNH CÁC KHÍA CẠNH MÔI TRƯỜNG VÀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG

MÔI TRƯỜNG:

Toàn bộ việc triển khai HTQLMT phải tập trung vào mối quan hệ giữa các

KCMT của nó bao gồm các mặt tích cực và tiêu cực Đó là mối quan hệ nguyên nhân

và kết quả

Khía cạnh môi trường Tác động môi trường

Tiêu thụ nước Nước thải

Tiêu thụ nguyên nhiên liệu Chất thải rắn

Tràn đổ và phát thải hóa chất Suy giảm tầng ozone

Cạn kiệt tài nguyên Chất lượng môi trường suy giảm

QUY TRÌNH HƯÓNG DẪN XÁC ĐỊNH CÁC KCMT STT Bước thực hiện Hướng dẫn thực hiện

1 Xác định phạm vi thực hiện bằng

cách chia công ty thành những khu

vực nhỏ để thu thập thông tin về

KCMT

_ Việc xác định KCMT áp dụng cho tất cả các sản phẩm, dịch vụ trong phạm vi toàn công ty

_ Khi vừa triển khai thực hiện nên lập danh sách từng hoạt động/quá trình của từng khu vực riêng biệt trong công ty như: các phân xưởng sản xuất, kho hóa chất, khu vực giặt quần áo, bếp ăn, các phòng ban…

_ Từ đó triển khai xác định KCMT bằng sơ đồ dòng, sơ đồ xương cá, bản biểu…qua việc phân tích dòng vật chất vào ra

2 Nhận dạng các KCMT tương ứng _ Thông qua việc phân tích sơ đồ

dòng vật chất đầu vào – đầu ra cùng các biến đổi trên nguyên tắc bảo toàn dòng vật chất để xem xét các hoạt động này phải được xem xét trong ba trường hợp:

+ Bình thường: các hoạt động diễn

ra hằng ngày

+ Bất thường: trường hợp làm việc định kỳ không liên tục, đột xuất hay ngoài dự kiến nhưng không khẩn cấp

STT Bước thực hiện Hướng dẫn thực hiện

về môi trường như các hoạt động bảo trì, sự cố hư hỏng máy móc…

+ Khẩn cấp: trường hợp rủi ro, nguy hiểm ngoài dự kiến như cháy nổ, rò

rỉ, tràn đổ hóa chất gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và con người

3 Đánh giá các KCMT, xác định các

KCMT đáng kể

_ Xác định các tác động của các KCMT đã được nhận dạng như:

+ Cạn kiệt tài nguyên

+ Ô nhiễm môi trường + Ảnh hưởng sức khỏe _ Từ đó đưa ra các tiêu chí để đánh giá thích hợp

nhận dạng KCMT

_ Lập bảng tổng hợp các KCMT đáng kể

_ Thường xuyên cập nhật, sửa đổi,

bổ sung nhằm:

+ Phù hợp với sự thay đổi về cơ sở vật chất, qui trình sản xuất, nguyên nhiên liệu, máy móc thiết bị…của công ty

+ Phù hợp với những thay đổi (nếu có) của hệ thống văn bản pháp luật

Khi bổ sung, sửa đổi hoặc hủy bỏ cũng phải ghi nhận lại

Bảng 4.1: Bảng tổng hợp các khía cạnh môi trường đáng kể tại công ty

STT KCMT đáng kể Hoạt động liên quan Khu vực

liên quan

Cá nhân liên quan

Sơ chế, chế biến hải sản Tất cả các phân xưởng

trong công ty

Toàn bộ công nhân sản xuất trực tiếp dưới xưởng

Lau dọn vệ sinh thiết

bị

sinh Chế biến thức ăn và vệ

sinh nhà bếp Nhà ăn Nhân ăn viên nhà Giặt quần áo BHLĐ Phòng giặt Nhân viên

phòng giặt

1 Nước thải

Vệ sinh cá nhân Nhà vệ sinh Tất cả các

nhân viên trong công ty

Vận hành lò hơi, máy phát điện Lò hơi phòng luộc, nhà giặt

Máy phát điện

Nhân viên phòng cơ điện phụ trách bảo trì, sửa chữa máy móc thiết

bị này

2 Khí thải

Vận chuyển của các loại xe ra vào công ty

Nhà để xe Nhân viên phụ

trách đội xe

Khử trùng phân xưởng sản xuất bằng clorine Toàn bộ khu vực sản xuất Công nhân trong phân

xưởng

Mùi sinh ra từ phế phẩm Khu vực chứa phế phẩm Nhân viên phụ trách phế

phẩm và nhân viên thu mua sản phẩm

3 Mùi

Hoạt động của các thiết bị lạnh trong công

ty

Khu vực có lắp đặt thiết bị đông lạnh

Nhân viên cơ điện

4 Chất thải rắn

sinh hoạt Sinh hoạt của cán bộ công nhân viên trong

công ty

Văn phòng, nhà ăn Nhân viên văn phòng, nhà ăn

Sử dụng clorine để khử trùng Tất cả các phân xưởng

sản xuất

Nhân viên phụ trách pha chế hóa chất

Sử dụng bột giặt và clorine Nhà giặt Nhân giặt viên nhà

sử dụng máy

Nhân viên phòng cơ điện phụ trách việc bảo trì, sửa

STT KCMT đáng kể Hoạt động liên quan Khu vực

liên quan

Cá nhân liên quan

móc trong công ty chữa

Phân tích mẫu hóa chất sau khi sử dụng

Phòng kiểm nghiệm vi sinh

Nhân viên phòng kiểm nghiệm

Dầu thải chiên thức ăn thừa

ăn

In/sao chép tài liệu (hộp, bao chứa mực in)

Khu vực văn phòng Nhân viên văn phòng

nhân viên trong công ty

Sơ chế, chế biến hải sản Phân xưởng sản xuất Công nhân Lau dọn vệ sinh Tất cả phòng

ban, phân xưởng

Nhân viên vệ sinh

Chế biến thức ăn Nhà ăn Nhân viên nhà

móc trong công ty

7 Tiêu thụ điện

Thắp sáng của công ty

Tất cả các phòng ban phân xưởng sản xuất

Các cán bộ công nhân viên công ty

Vệ sinh nhà xưởng, dụng cụ

Phân xưởng sản xuất

Nhân viên nhà

vệ sinh Khử trùng quần áo

Nhân viên phòng cơ điện

Nhân viên trực tiếp vận hành thiết bị

Kho hóa chất

10 Nguy cơ rò rỉ,

tràn đổ hóa chất Lưu trữ, sử dụng, thải bỏ hóa chất Phân xưởng

Nhân viên sử dụng hóa chất

STT KCMT đáng kể Hoạt động liên quan Khu vực

liên quan

Cá nhân liên quan

sản xuất Phòng vi sinh Nhà giặt

11 Nguy cơ rò rỉ tác

nhân lạnh NH3

Sự cố hỏng dàn lạnh của các thiết bị điện lạnh

Phân xưởng sản xuất, kho lạnh, khu vực

sử dụng máy lạnh

Nhân viên phòng cơ điện

12 Nguy cơ rò rỉ gas Sự cố thiết bị chứa

gas, đường ống dẫn gas

Nhà bếp Nhân viên trực

tiếp vận hành thiết bị

13 Tai nạn lao động Do thiết bị máy móc

công ty có sự cố

Do công nhân không thao tác cẩn thận

Khu vực có thiết bị máy móc

Nhân viên vận hành thiết bị máy móc

4.4 YÊU CẦU PHÁP LUẬT VÀ CÁC YÊU CẦU KHÁC:

Tổ chức phải thiết lập, thực hiện và duy trì thủ tục xác định yêu cầu pháp luật

và yêu cầu khác mà tổ chức phải tuân thủ liên quan đến các KCMT của mình Các yêu

cầu pháp luật và yêu cầu khác này áp dụng cho các KCMT có liên quan đến các hoạt

động, sản phẩm của công ty

Từ việc tổng hợp các KCMT đáng kể ở công ty, Ban ISO phải xác định các yêu

cầu pháp luật và các yêu cầu khác có liên quan về bảo vệ môi trường tương ứng với

các khía cạnh đó

Sau khi xác định được các yêu cầu pháp luật và các yêu cầu khác công ty tiến

hành thu thập các yêu cầu pháp luật và các yêu cầu khác có liên quan đối với các

KCMT tại công ty Có nhiều cách thu thập các thông tin như:

• Đối với các yêu cầu pháp luật lấy nguồn thông tin từ:

9 Sở Tài Nguyên và Môi Trường TPHCM

9 Chi cục Môi Trường

9 Ban quản lý KCN Vĩnh Lộc

9 Các văn bản pháp luật trên internet như : thuvienphapluat.com

• Đối với các yêu cầu có liên quan lấy nguồn thông tin từ:

9 Thư yêu cầu của khách hàng

9 Ý kiến của cộng đồng xung quanh

9 ĐDLĐ cho người dân, KCN, Ban lãnh đạo

Sau khi tiếp cận với các yêu cầu pháp luật và các yêu cầu khác có liên quan, Ban

ISO có trách nhiệm xem xét các yêu cầu đó nhằm:

9 Xem xét các yêu cầu đó có phù hợp với sự phát triển của công ty và

CSMT không Nếu không thì cần loại bỏ các yêu cầu không cần thiết hoặc chỉ lưu lại với mục đích tham khảo

9 Xem xét các yêu cầu mới cập nhật và loại bỏ các yêu cầu lỗi thời KPH

với pháp luật hiện nay

Sau khi đánh giá các yêu cầu, công ty phải thiết lập danh mục các yêu cầu pháp

luật và các yêu cầu khác mà công ty áp dụng cho các phòng ban Trưởng các phòng

ban có nhiệm vụ phổ biến cho các nhân viên thực hiện đúng với các yêu cầu đã ban

hành tại công ty Đối với công nhân, tổ trưởng các phân xưởng chịu trách nhiệm quản

lý chính

Danh mục các yêu cầu pháp luật và các yêu cầu khác mà công ty cam kết thực

hiện phải được lưu giữ tại các phòng ban (Phụ lục 9)

4.5 MỤC TIÊU CHỈ TIÊU VÀ CHƯƠNG TRÌNH MÔI TRƯỜNG:

Việc xây dựng các mục tiêu và chỉ tiêu môi trường nhằm giúp cho công ty

chuyển các nguyên tắc ngăn ngừa ô nhiễm và cải tiến liên tục, các cam kết bảo vệ môi

trường thành hành động thiết thực để:

9 Kiểm soát các KCMT đáng kể tại công ty

9 Tiết kiệm nguyên nhiên vật liệu

9 Nâng cao năng suất lao động

9 Nâng cao hiệu quả trong công tác bảo vệ môi trường

9 Nâng cao uy tín doanh nghiệp trong thị trường cạnh tranh toàn cầu

9 Góp phần thỏa mãn các CSMT tại công ty

4.5.1 Thiết lập các mục tiêu và chỉ tiêu môi trường

Từ danh sách các KCMT đáng kể và CSMT, tổ chức sẽ thiết lập các mục tiêu

và chỉ tiêu môi trường thích hợp cho các KCMT ý nghĩa Để thực hiện mục tiêu và chỉ

tiêu đề ra, tổ chức sẽ tiến hành xây dựng một hoặc nhiều chương trình môi trường Để

một chương trình môi trường đạt hiệu quả cần xác định trách nhiệm thực hiện cho mỗi

phòng/ban hay cá nhân, xác định phương pháp thực hiện và thời gian hoàn thành

nhiệm vụ

4.5.1.1 Thiết lập mục tiêu:

Khi thiết lập mục tiêu và chỉ tiêu môi trường, công ty cần quan tâm đến các vấn

đề sau:

• Yêu cầu của CSMT

• Các KCMT đáng kể KCMT đáng kể cho biết vấn đề quan trọng về môi trường

mà phân xưởng phải xem xét đến khi thiết lập mục tiêu Không phải tất cả các

KCMT đáng kể đều phải lập mục tiêu mà chỉ lập đối với những KCMT cấp

thiết, còn những khía cạnh còn lại phải đề xuất các giải pháp theo dõi và kiểm

soát

• Các yêu cầu pháp luật và yêu cầu khác

• Kết quả đánh giá tác động môi trường

• Quan điểm của các bên hữu quan

• Các yêu cầu tài chính: mục tiêu phải phù hợp với yêu cầu tài chính của công ty

• Xem xét các kết quả từ cuộc họp xem xét lãnh đạo trước đó

• Nguồn lực cần thiết để đáp ứng mục tiêu đề ra

• Các yêu cầu về mặt kinh doanh Công ty có thể đưa mục tiêu môi trường vào kế

hoạch kinh doanh hàng năm nhằm đảm bảo các mục tiêu này đồng bộ với hệ

thống quản lý của công ty

• Phạm vi mà điều kiện kinh tế, kỹ thuật cho phép

4.5.1.2 Thiết lập các chỉ tiêu:

Khi thiết lập chỉ tiêu phải xuất phát từ các yêu cầu của mục tiêu, cần phải đề ra

và đáp ứng được những mục tiêu của phân xưởng Chỉ tiêu phải được cụ thể hoá thành

giá trị khi có thể để nâng cao một cách liên tục thành tích hoạt động môi trường

4.5.1.3 Các điểm cần lưu ý khi thiết lập mục tiêu và chỉ tiêu:

• Mục tiêu và chỉ tiêu phải có giới hạn hợp lý và có thể đo được

• Mục tiêu nào phù hợp với tài chính, nguồn lực, thời gian và nhân sự của công ty

thì thực hiện trước Không nên xây dựng tất cả mục tiêu ngay lần đầu tiên mà

cần từng bước thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế

• Các mục tiêu và chỉ tiêu phải được xem xét lại định kỳ và khi cần thiết để phù

hợp với các thay đổi

• Các mục tiêu phải được lập thành văn bản và đào tạo cho mọi người biết họ

phải làm gì để hỗ trợ hoàn thành mục tiêu Có nhiều cách thực hiện như: thông

báo bằng văn bản, triển khai đào tạo theo nhiều nhóm nhỏ trong mỗi phòng ban,

phân xưởng sản xuất

4.5.1.4 Xây dựng chương trình môi trường:

• Các bước hoạt động đều phải nêu rõ trách nhiệm thực hiện, việc cần phải làm,

thời gian hoàn thành và các nguồn lực cần có

• Trách nhiệm thực hiện bao gồm người chịu trách nhiệm chính, các thành viên

tham gia hỗ trợ, phòng ban hỗ trợ

• Chương trình cần ưu tiên thực hiện các mục tiêu quan trọng và phù hợp với tình

hình thực tế Các mục tiêu có thể ngắn hạn hoặc dài hạn, cần chia nhỏ mục tiêu

dài hạn thành các mục tiêu nhỏ, ngắn hạn để dễ thực hiện và theo dõi

• Các chương trình quản lý môi trường phải được xem xét lại hàng năm và khi

cần thiết để thích ứng kịp thời với mọi sự thay đổi Khi hoàn thành và kết thúc

mục tiêu, đồng thời thiết lập một mục tiêu mới thì chương trình quản lý môi

trường cũng phải thay đổi tương ứng

4.5.2 Phương pháp thiết lập:

Mục tiêu môi trường được thiết lập ở tất cả các bộ phận chức năng quan trọng

mà có ảnh hưởng đến môi trường và được phê duyệt bởi lãnh đạo các cấp Mục tiêu,

chỉ tiêu môi trường của công ty được thiết lập bởi Giám Đốc/ĐDLĐ và trưởng các bộ

phận

9 Mục tiêu, chỉ tiêu và chương trình quản lý môi trường phân xưởng được biên

soạn nhất quán với CSMT của phân xưởng

9 Chương trình quản lý môi trường sẽ do nhân viên phụ trách môi trường thiết

lập, sau khi đã có sự kiểm tra của ĐDLĐ môi trường Sau đó, chương trình

quản lý môi trường phải được sự phê chuẩn của Giám Đốc mới ban hành

4.5.3 Triển khai thực hiện:

9 Thông báo cho toàn thể nhân viên, giúp họ nhận thức được tính quan trọng của

việc thực hiện phù hợp với mục tiêu, chỉ tiêu đề ra

9 Chương trình quản lý môi trường là cách thông báo cho toàn nhân viên biết và

giúp họ nhận thức bản thân cần phải làm gì để đạt được các mục tiêu và chỉ tiêu

môi trường

9 Phương thức thông báo được thực hiện thông qua đào tạo, qua các phương tiện

như văn bản, bảng báo, khẩu hiệu

4.5.4 Trách nhiệm thực hiện:

Ban ISO phải xem xét và sắp xếp thực hiện các mục tiêu và chỉ tiêu theo thứ tự

ưu tiên do công ty thiếu nguồn kinh phí, nhân lực, kỹ thuật… Do đó công ty nên tiến

hành tổ chức cuộc họp ban gồm các thành viên phân công trách nhiệm như sau:

• Ban lãnh đạo công ty:

9 Giám Đốc chủ trì cuộc họp và quyết định tính ưu tiên trong quá trình thực hiện

các mục tiêu, chỉ tiêu và chương trình môi trường

9 ĐDLĐ tham mưu ý kiến cho Giám Đốc chọn ra các mục tiêu, chỉ tiêu và

chương trình môi trường khả thi về kinh tế, kỹ thuật có khả năng thực hiện ngay

tại công ty Các mục tiêu và chỉ tiêu còn lại được xem xét và thực hiện sau

• Các phòng ban chức năng:

9 Ban ISO có trách nhiệm triển khai các CSMT đã được phê duyệt đến các phòng

ban có liên quan Các phòng ban sẽ chỉ định trách nhiệm cho nhân viên thực

hiện

9 Phòng Tài Chính Kế Toán xem xét chi phí thực hiện

9 Phòng Cơ Điện xem xét các quy trình về kỹ thuật phụ trợ trong công ty

9 Phòng Haccap và Phòng Quản Lý Sản Xuất xem xét toàn bộ quy trình sản xuất

tại công ty

9 Phòng Nghiệp Vụ Kinh Doanh có nhiệm vụ thông báo với khách hàng về chiến

lược môi trường tại công ty

9 Phòng Hành Chánh tổ chức thông báo các hoạt động môi trường diễn ra tại các

Phòng/Ban trong công ty

9 Phòng Môi Trường sẽ xem xét các hoạt động kiểm soát điều hành liên quan đến

các KCMT đáng kể được thiết lập mục tiêu và chỉ tiêu đồng thời xem xét định

kỳ việc thực hiện các chương trình môi trường mỗi tháng ở các phòng ban được

giao để can kịp thời các sự cố xảy ra

4.5.5 Quản lý, duy trì mục tiêu, chỉ tiêu và chương trình quản lý môi trường:

• Các phòng liên quan dựa vào mục tiêu, chỉ tiêu của công ty để thiết lập chương

trình quản lý môi trường của từng phòng ban và báo cáo kết quả thực hiện

chương trình quản lý môi trường cho ĐDLĐ theo định kỳ 3 tháng/lần

• Các phòng phải lập hồ sơ ghi chép các quá trình thực hiện ISO 14001:2004 và

theo dõi tiến độ thực hiện các chương trình quản lý môi trường tại phòng mình

• ĐDLĐ định kỳ báo cáo cho Giám Đốc tình hình thực hiện mục tiêu và chỉ tiêu

môi trường

Phụ lục 10 - Các mục tiêu, chỉ tiêu và chương trình môi trường công ty S.G

4.6 NGUỒN LỰC, VAI TRÒ, TRÁCH NHIỆM VÀ QUYỀN HẠN:

Vai trò và trách nhiệm của từng cá nhân phải được xác định rõ ràng thì các mục

tiêu, chỉ tiêu môi trường và toàn bộ hoạt động của HTQLMT tại công ty mới được tiến

hành có hiệu quả

Ban ISO sau khi xây dựng cơ cấu quản lý môi trường tại công ty phải trình Ban

Giám Đốc phê duyệt Trong văn bản quy định rõ trách nhiệm, vai trò, quyền hạn về

quản lý môi trường của các thành viên trong HTQLMT và bổ nhiệm nguồn nhân lực

vào các vị trí này Vai trò, trách nhiệm và quyển hạn về môi trường phải gắn với vai

trò, trách nhiệm và quyền hạn vốn có của các phòng ban chức năng

Công bố cơ cấu quản lý môi trường bằng văn bản đến các phòng ban liên quan

để thực hiện đúng vai trò, trách nhiệm và quyền hạn được phân công về môi trường

của mình

Xem xét định kỳ hàng năm để phân bố lại nguồn lực khi có sự KPH của bất kỳ

cá nhân nào trong cơ cấu

Bảng phân công trách nhiệm, vai trò, quyền hạn của các cá nhân, phòng ban, bộ

phận sản xuất trong HTQLMT của công ty S.G được thể hiện ở Phụ lục 11

4.7 NĂNG LỰC ĐÀO TẠO VÀ NHẬN THỨC:

Việc đào tạo năng lực và nhận thức về môi trường cho các nhân viên trong công

ty rất quan trọng trong việc triển khai HTQLMT Các nhân viên nhận thức tốt về môi

trường cùng với năng lực hiện có sẽ giúp cho việc triển khai HTQLMT theo ISO

14001 tiến hành dễ dàng hơn do:

9 Hiểu và tuân thủ các yêu cầu về môi trường của pháp luật và các yêu cầu khác

có liên quan mà công ty cam kết thực hiện

9 Hạn chế các tác động tiêu cực hoặc tiềm tàng của các hoạt động diễn ra tại công

ty

9 Có khả năng nhận thức được sự KPH và đề xuất các cải tiến hoạt động bảo vệ

môi trường của công ty