tiểu luận cao học TỰ DO báo CHÍ NHÌN tự THỰC TIẾN

MỞ ĐẦUTự do là một khái niệm dùng trong triết học chính trị mô tả tình trạng khi một cá nhân có thể có khả năng hành động theo đúng với ý chí nguyện vọng của chính mình. Triết học chính trị đứng trên quan điểm cá nhân chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa quan niệm khác nhau về tự do. Quan điểm các nhà theo cá nhân chủ nghĩa và quan điểm tự do về khái niệm quyền tự do nói đến sự tự do của cá nhân trước những ép buộc từ bên ngoài. Còn theo quan điểm xã hội thì ngược lại, quyền tự do được xem tương đương với việc phân bổ quyền lực theo cách công bình với lý lẽ nếu tự do mà không có bình đẳng sẽ dẫn tới sự chiếm ưu thế của những kẻ mạnh nhất. Tự do báo chí được xem là quyền được thông tin, truyền tải những vấn đề thời sự, xã hội mà không gặp bất cứ trở ngại nào của một thế lực nào. Trong xã hội thông tin hiện nay, tự do báo chí được xem là xu thế tất yếu của thời đại. Bởi không có tự do báo chí thì quyền được biết thông tin của công chúng về tất cả những vấn đề của xã hội sẽ bị bóp méo bởi một thế giới của quyền lực. Tuy nhiên, tự do báo chí không phải là thích cái gì cũng được thông tin, bởi thế, tự do báo chí không bao giờ là tuyệt đối. Trong lịch sử vận động của xã hội loài người, khi có báo chí ra đời, việc thông tin trên báo chí ở tất cả các thời đại nào của lịch sử đều nằm trong sự thống trị của giai cấp cầm quyền. Vì nếu không có sự kiểm soát của giai cấp cầm quyền thì thế lực của giai cấp sẽ bị diệt vong. Xã hội tư bản thường hay rêu rao với những vấn đề như dân chủ, nhân quyền, tự do báo chí mà theo họ ở những nước xã hội chủ nghĩa đang bị bóp méo hay không có dân chủ, tự do báo chí hay nhân quyền. Tuy nhiên thể chế chính trị nào cũng có mặt ưu và khuyết. Tư bản chủ nghĩa thì báo chí là tư nhân, nghĩa là báo chí nằm trong tay các ông chủ của các tập đoàn truyền thông. Vì thế, việc hiểu về tự do báo chí được họ hiểu như thế nào và họ có phục vụ cho mục đích của nhà cầm quyền hay không? Cũng như ở nước ta, tự do báo chí được hiểu ra sao và việc thực hiện quyền tự do báo chí được bó hẹp trong khuôn khổ nào? Những vấn đề cơ bản của thực tiễn tự do báo chí hiện nay cũng có nhiều quan điểm khác nhau và có những cách nhìn khác nhau. Trong khuôn khổ bài tiểu luận nhỏ này với một số quan điểm cá nhân về “thực tiễn tự do báo chí hiện nay”, kính mong các thầy cô xem là một ý tham khảo để em được tiếp cận vấn đề tự do báo chí được sâu sắc hơn.

MỞ ĐẦU

Tự do là một khái niệm dùng trong triết học chính trị mô tả tình trạng khimột cá nhân có thể có khả năng hành động theo đúng với ý chí nguyện vọng củachính mình Triết học chính trị đứng trên quan điểm cá nhân chủ nghĩa và xã hộichủ nghĩa quan niệm khác nhau về tự do Quan điểm các nhà theo cá nhân chủnghĩa và quan điểm tự do về khái niệm quyền tự do nói đến sự tự do của cá nhântrước những ép buộc từ bên ngoài Còn theo quan điểm xã hội thì ngược lại,quyền tự do được xem tương đương với việc phân bổ quyền lực theo cách côngbình với lý lẽ nếu tự do mà không có bình đẳng sẽ dẫn tới sự chiếm ưu thế củanhững kẻ mạnh nhất

Tự do báo chí được xem là quyền được thông tin, truyền tải những vấn đềthời sự, xã hội mà không gặp bất cứ trở ngại nào của một thế lực nào Trong xãhội thông tin hiện nay, tự do báo chí được xem là xu thế tất yếu của thời đại Bởikhông có tự do báo chí thì quyền được biết thông tin của công chúng về tất cảnhững vấn đề của xã hội sẽ bị bóp méo bởi một thế giới của quyền lực Tuynhiên, tự do báo chí không phải là thích cái gì cũng được thông tin, bởi thế, tự

do báo chí không bao giờ là tuyệt đối Trong lịch sử vận động của xã hội loàingười, khi có báo chí ra đời, việc thông tin trên báo chí ở tất cả các thời đại nàocủa lịch sử đều nằm trong sự thống trị của giai cấp cầm quyền Vì nếu không có

sự kiểm soát của giai cấp cầm quyền thì thế lực của giai cấp sẽ bị diệt vong

Xã hội tư bản thường hay rêu rao với những vấn đề như dân chủ, nhânquyền, tự do báo chí mà theo họ ở những nước xã hội chủ nghĩa đang bị bópméo hay không có dân chủ, tự do báo chí hay nhân quyền Tuy nhiên thể chếchính trị nào cũng có mặt ưu và khuyết Tư bản chủ nghĩa thì báo chí là tư nhân,nghĩa là báo chí nằm trong tay các ông chủ của các tập đoàn truyền thông Vìthế, việc hiểu về tự do báo chí được họ hiểu như thế nào và họ có phục vụ chomục đích của nhà cầm quyền hay không? Cũng như ở nước ta, tự do báo chíđược hiểu ra sao và việc thực hiện quyền tự do báo chí được bó hẹp trong khuôn

khổ nào? Những vấn đề cơ bản của thực tiễn tự do báo chí hiện nay cũng cónhiều quan điểm khác nhau và có những cách nhìn khác nhau Trong khuôn khổ

bài tiểu luận nhỏ này với một số quan điểm cá nhân về “thực tiễn tự do báo chí hiện nay”, kính mong các thầy cô xem là một ý tham khảo để em được tiếp cận

vấn đề tự do báo chí được sâu sắc hơn

NỘI DUNG

I QUAN ĐIỂM VỀ TỰ DO BÁO CHÍ

I.1 C.Mác bàn về tự do báo chí

Bàn về tự do báo chí, C.Mác thời trẻ đã có những quan điểm mà được xem

là có nhiều sự đồng tình Tự do báo chí cũng vốn có cái vẻ đẹp của nó… và cầnphải yêu nó để có thể bênh vực nó Nếu tôi yêu một thứ gì đó thật sự thì tôi cảmthấy không thể thiếu sự tồn tại của nó được, không có nó thì sự tồn tại của tôikhông thể trọn vẹn, thỏa mãn, hoàn thiện…Tự do báo chí, cũng giống như ngườithầy thuốc, không hứa hẹn sự hoàn thiện cho mỗi dân tộc cũng như cho toàn thểnhân loại… Dĩ nhiên, nếu tự do báo chí là tất cả thì nó sẽ làm cho mọi chứcnăng khác của dân tộc, thậm chí cả bản thân dân tộc nữa, trở nên thừa…Nếu sựchưa trưởng thành của loài người là lý do thần bí chống lại tự do báo chí, thìkiểm duyệt là phương tiện hữu hiệu nhất để chống lại sự trưởng thành của loàingười…Sự giáo dục thật sự không phải là bắt con người suốt đời nằm trong tãlót… Nếu tất cả chúng ta nằm trong tã lót thì ai sẽ quấn tã lót cho chúng ta, nếutất cả chúng ta nằm trong nôi thì ai sẽ đưa nôi cho chúng ta, nếu tất cả chúng tanằm trong tù thì ai sẽ là người coi tù?…

Cách suy nghĩ thấp hèn, những chuyện cãi vã riêng tư, những việc làm đêtiện đều có thể xuất hiện trong báo chí bị kiểm duyệt cũng lẫn trong báo chí tựdo… Vấn đề là cái bản chất làm cho báo chí tự do khác báo chí bị kiểm duyệt.Báo chí tự do mà xấu thì không phù hợp với bản chất của nó Còn báo chí bịkiểm duyệt, với sự giả dối của nó, với cái ngôn ngữ của gã hoạn quan của nó,với cái đuôi chó ve vẩy của nó thì chỉ bộc lộ cái bản chất của nó mà thôi… Gãthái giám không còn là đàn ông mặc cho hắn ta có giọng nói tốt đến đâu đichăng nữa Còn báo chí tự do vẫn tốt ngay cả khi nó mang lại những kết quảxấu, bởi vì những kết quả xấu ấy chỉ là những cái đi chệch bản chất của báo chí

tự do Thiên nhiên vẫn tốt ngay cả khi nó sinh ra những quái vật Bản chất củabáo chí tự do là bản chất đạo đức, cá tính, có lý tính của sự tự do Bản chất của

báo chí bị kiểm duyệt là con quái vật không có cá tính của sự thiếu tự do, là conquái vật được văn minh hóa, là cái quái thai được tắm nước hoa…

Sự kiểm duyệt chân chính, bắt nguồn từ bản chất của báo chí tự do, là sựphê bình Sự kiểm duyệt của nhà nước là sự phê bình độc quyền của chínhphủ…Khi sự phê bình không đứng trên các đảng phái mà bản thân lại trở thànhmột đảng phái, khi sự phê bình không phải là lưỡi dao sắc bén của lý tính mà làlưỡi kéo cùn của sự tùy tiện, khi sự phê bình chỉ muốn lên tiếng phê bình màkhông muốn chịu sự phê bình,… coi việc dùng sức mạnh thô bạo là luận cứmạnh mẽ, – khi đó lẽ nào sự phê bình không đánh mất sự hợp lý tính của mình?

…Ở một nước có sự kiểm duyệt thì bất cứ tập sách nào không qua kiểm duyệt

mà được xuất bản thì đều là một sự biến Tập sách ấy được coi là kẻ tử vì đạo,

mà kẻ tử vì đạo thì không thể thiếu vầng hào quang và những tín đồ bao quanhnó…

Không thể lợi dụng được những ưu điểm của báo chí tự do nếu không đối

xử độ lượng với những bất tiện của nó Hồng nào mà chẳng có gai! Nhưng quý

vị hãy thử nghĩ xem quý vị mất gì cho báo chí tự do!?…

Báo chí tự do là con mắt sáng suốt của tinh thần nhân dân, là hiện thân của

sự tin cậy của nhân dân đối với bản thân mình, là sợi dây liên hệ biết nói, nốiliền các cá nhân với nhà nước và với toàn thế giới…Báo chí tự do là tấm gươngtinh thần mà trong đó nhân dân nhìn thấy bản thân mình, là tinh thần nhà nước

mà mỗi túp lều tranh đều có thể có được với chi phí thấp hơn chi phí dành chophương tiện thắp sáng…Báo chí tự do là thế giới ý tưởng không ngừng trào ra từhiện thực rồi lại chảy về hiện thực như một dòng thác đầy sinh khí, dưới hìnhthức của cải tinh thần ngày càng dồi dào…Chỉ có báo chí bị kiểm duyệt mới cótác dụng làm suy đồi đạo đức Đạo đức giả, đó là tệ lớn nhất của nó… Chínhphủ chỉ nghe thấy tiếng nói của chính mình,… Còn nhân dân thì một phần rơivào mê tín chính trị, một phần rơi vào ngờ vực chính trị, và một phần thì hoàntoàn quay lưng lại đời sống dân tộc và chỉ sống với cuộc sống riêng tư…Cũng vìnhân dân buộc phải coi những tác phẩm tự do của tư tưởng là những tác phẩm

phạm pháp, cho nên họ quen coi cái phạm pháp là tự do, coi cái tự do là phạmpháp, coi cái hợp pháp là không tự do Chế độ kiểm duyệt bóp chết tinh thần nhànước như thế đấy!…

Ở thời trẻ C.Mác đã có những suy nghĩ về một nền báo chí tự do là một nềnbáo chí không bị lệ thuộc và không bị kiểm duyệt bởi một thế lực nào và báo chíkhông phải là của một cá nhân nào mà là tiếng nói của quần chúng nhân dân,phản ánh khách quan những điều đang diễn ra trong xã hội Tự do báo chí đượcxem như là văn minh của nhân loại và sự tiến bộ của xã hội loài người

I.2 Quan điểm tự do báo chí của Phan Đăng Lưu

Trên báo Dân tiến năm 1938, tức là cách đây 73, nhà cách mạng Phan ĐăngLưu đã có những quan điểm rất mới về tự do báo chí Nó thể hiện tầm nhìn, sựhiểu biết của nhà hoạt động cách mạng Ông cho rằng tự do báo chí không baogiờ có hại cho nhà cầm quyền bởi nhiều lẽ:

Thứ nhất: Khi các báo được tự do xuất bản thì chỉ những tờ báo có dân

chúng ủng hộ thì mới có thể sống, còn không thì chết hoặc sống ngắc ngoải,chẳng có ảnh hưởng gì đáng sợ

Thứ hai: Một tờ báo đã sống, đương nhiên nó đại diện cho một tầng lớp dân

chúng, nó diễn đạt tất cả những hoài vọng và chí hướng của đám dân ấy Nhàcầm quyền muốn cai trị được hoàn thiện không thể bỏ qua những hoài vọnghoặc chí hướng của đám dân này Tất nhiên cũng cần đọc hết tờ báo ấy

Thứ ba: Một tờ báo nói vượt qua trình độ dân chúng, kêu gào dân chúng

làm những việc tày trời không bao giờ dẫn đạo được dân chúng, sẽ bị dân chúnggạt qua bên mặt trận nghịch thù

Thứ tư: Một tờ báo sống một cách mạnh mẽ, có ảnh hưởng trong dân

chúng, đưa ra những vấn đề trái ngược với quyền lợi của nhà cầm quyền, cũngchẳng hại cho cuộc trị an Nó chỉ là một tiếng còi báo trước cho chánh phủ hãythay đổi chánh sách cai trị đi để chuộc lòng dân

Căn cứ những lẽ đó mà Phan Đăng Lưu đã cho ra quan điểm rằng việc tự

do báo chí chẳng có hại gì đến nhà cầm quyền mà có chăng nhà cầm quyền hẹp

hòi đi ngược lại với sự tiến hóa của dân chúng thì sự phản ứng từ phía dânchúng là một điều dễ hiểu Phan Đăng Lưu thể hiện quan điểm tự do báo chí là

tự do của người dân và là tự do phục vụ cho người dân Vì thế, việc nhà cầmquyền đi ngược lại quyền lợi của dân về thông tin sẽ bị xem là nghịch thù

I.3 Lãnh tụ Hồ Chí Minh về tự do báo chí

Cũng như nhiều vị lãnh tụ của giai cấp vô sản, Hồ Chí Minh bắt đầu cuộcđời hoạt động cách mạng của mình bằng tiếng nói đấu tranh của báo chí Cùngvới việc thành lập tờ Người cùng khổ để đoàn kết và tổ chức phong trào cácnước thuộc địa chống chủ nghĩa thực dân Pháp, năm 1920, tại Đại hội Tua,Người đã tố cáo: “Chúng tôi không có quyền tự do báo chí và tự do ngôn luận,ngay cả quyền tự do hội họp và tự do lập hội cũng không có…” Tiếng nói ấycàng mạnh mẽ hơn qua nhiều bài viết của Bác về chế độ báo chí Luận điểmquan trọng nhất về báo chí mà Người khẳng định suốt thời kỳ lịch sử dài dướichế độ thực dân phong kiến là đấu tranh cho quyền tự do báo chí

Như vậy, vấn đề tự do báo chí được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quantâm Đồng quan điểm với Mác - Ăngghen và Lênin về báo chí và tự do báo chí,Người cho rằng tự do báo chí là quyền lợi tinh thần to lớn của một dân tộc, mộtđất nước Bởi vì báo chí là hoạt động tinh thần quan trọng của một xã hội Đóchính là diễn đàn để nhân dân thể hiện ý chí và nguyện vọng của mình, là thước

đo tinh thần dân chủ có được của một xã hội, là gương mặt rõ nét về một trình

độ văn hóa và khoa học Người đã nêu lên nghịch lý: “Giữa thế kỷ XX này ởmột nước có đến 20 triệu dân mà không có lấy một tờ báo Các bạn có thể tưởngtượng được như thế không? Không có lấy một tờ báo bằng tiếng mẹ đẻ củachúng tôi” Báo chí lúc này là do chính quyền Pháp ở Đông Dương độc quyền,còn báo tiếng Việt phải do Toàn quyền Pháp cho phép và bản thảo phải trìnhduyệt lên Toàn quyền trước khi in và cấm ngặt không cho đăng tải những bài cóliên quan đến chính trị Chủ tịch Hồ Chí Minh đã “phê phán tình trạng mất tự docủa báo chí dưới chế độ thực dân Pháp nhưng đồng thời cũng nêu lên những ýtưởng quan trọng về chức năng của báo chí Báo chí dưới chế độ cũ phải thực

hiện đúng chức năng phê phán, phê phán chế độ chính trị tàn bạo và khuynhhướng nô dịch hóa của bọn thực dân, phê phán trên bình diện rộng lớn nhiều vấn

đề kinh tế và từ đấy vạch trần những hành vi chính trị của giai cấp thống trị, bọnquan lại da trắng và những kẻ đồng mưu”

Quan điểm của Hồ Chí Minh về báo chí và tự do báo chí còn là phục vụnhân dân, phục vụ cách mạng Khi nói về đối tượng phục vụ báo chí ở các nướcthuộc địa, Người nói: “Vì chính sách ngu dân như các bạn đã biết, nên độc giảchỉ có một dúm người rất hạn chế Mỗi số phát hành không bao giờ có quá mộthay hai nghìn bản, ấy thế mà bán không hết” Rõ ràng là báo chí xuất bản trong

xã hội tư bản không bao giờ nhằm hướng tới quần chúng lao động, cho nên nó

có tự do như thế nào thì cũng chỉ trong phạm vi hạn hẹp và đối với đa số thì lạikhông có tự do

Cũng giống như Lênin, Hồ Chí Minh khẳng định nhiệm vụ của cách mạng

vô sản là phải xây dựng hệ thống báo chí phục vụ đại đa số nhân dân lao động.Ngay từ những năm hai mươi của thế kỷ XX, Người đã đưa bản yêu sách đếnHội nghị Vécxây đòi chính phủ Pháp trả lại quyền tự do báo chí và tự do tưtưởng cho nhân dân Việt Nam Sau này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký nhiều sắclệnh về báo chí nhằm đảm bảo quyền tự do ngôn luận của nhân dân trên báo chí:tất cả báo chí đều được hưởng quyền tự do ngôn luận, không phải kiểm duyệttrước khi in Người nói: “Đối tượng của tờ báo là đại đa số dân chúng”, báo chí

là tiếng nói của Đảng, là diễn đàn của nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo củaĐảng Hồ Chí Minh còn nói: “Báo chí của ta thì cần phải phục vụ nhân dân laođộng, phục vụ chủ nghĩa xã hội, phục vụ cho đấu tranh thực hiện thống nhấtnước nhà, cho hoà bình thế giới” Với tư cách là đối tượng phục vụ của báo chícách mạng, nhân dân lao động không chỉ là người tiếp nhận các thông tin màbáo chí đem lại mà còn là người trực tiếp tham gia sáng tạo các tác phẩm báochí Sự đóng góp của quần chúng nhân dân trong hoạt động báo chí làm cho báochí thực sự trở thành diễn đàn để nhân dân bày tỏ nguyện vọng, tâm tư mình vớiĐảng, chế độ

Tự do báo chí theo Hồ Chí Minh không phải là tự do tuỳ tiện, tự do vô hạn

độ mà báo chí được quyền tự do trong khuôn khổ mà Hiến pháp và pháp luậtViệt Nam cho phép Sắc lệnh về chế độ báo chí của Người một mặt khẳng địnhđảm bảo quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận của Nhà nước Việt Nam Dân chủcộng hoà, mặt khác, quy định báo chí phải tuân thủ pháp luật để đảm bảo quyền

tự do ngôn luận được sử dụng một cách đúng đắn Nhà nước đã thừa nhận cácquyền tự do dân chủ cho mọi công dân trong Hiến pháp nhưng không cho phéplợi dụng các quyền đó để xâm phạm lợi ích của Nhà nước và nhân dân Hồ ChíMinh chỉ rõ mối quan hệ của tự do gắn với phạm vi pháp luật, với trách nhiệm

và nghĩa vụ của các công dân trong xã hội Người nói: “Tự do tư tưởng - Chế độ

ta là chế độ dân chủ, tư tưởng phải được tự do”

II Tự do báo chí ở các nước tư bản

II.1 CNTB, tự do báo chí phục vụ cho những ông chủ

Trong một xã hội phân định rõ ràng giai cấp thống trị và giai cấp bị trị, haynói cách khác đó là quan hệ ông chủ và người làm thuê thì tự do báo chí sẽkhông có chỗ đứng Việc các nước tư bản luôn rêu rao là ở họ tự do báo chíđược xem trọng và là tuyệt đối, còn những nước theo con đường xã hội chủnghĩa thì ở đó không có dân chủ, nhân quyền cũng như tự do báo chí

Đi ngược lại vấn đề về giai cấp, ở các nước tư bản chủ nghĩa họ cho rằng ở

họ có tự do báo chí Vậy đó là tự do như thế nào? Nhìn một cách ấu trĩ, phiếndiện bề ngoài thì ta cứ tưởng ở những nước như Mỹ, Anh, Pháp…có tự do báochí rất cao, mọi việc đều được thông tin trên các phương tiện truyền thông đạichúng như từ việc nhỏ nhặt của một người thợ cho đến việc của một vị Tổngthống Tuy nhiên, chúng ta không biết được rằng đó chỉ là một cách nhìn ấu trĩ,không hiểu biết Chúng ta biết rằng, khẩu hiệu “tự do báo chí” xuất hiện từ thờitrung cổ, do giai cấp tư sản nêu ra, nhằm tranh thủ sự ủng hộ của đông đảo cáctầng lớp trong xã hội chống lại giai cấp phong kiến và giới tăng lữ Khi đã giànhđược chính quyền và áp đặt bộ máy cai trị, khẩu hiệu đó dần bị những kẻ đềxướng làm hoen ố, thậm chí vứt bỏ Về điều này, V.I Lê-nin đã chỉ rõ: trong xã

hội tư sản, tự do báo chí là tự do "mua cơ quan báo chí", tự do "mua nhà báo", tự

do "mua và chế tạo ra các dư luận" làm lợi cho giai cấp tư sản Cần nhắc lạirằng, báo chí là lĩnh vực thuộc hình thái ý thức xã hội; do vậy, trong xã hội cònphân chia thành các giai cấp có quyền lợi khác nhau, thậm chí đối kháng nhau(về chính trị, kinh tế, văn hoá ), thì báo chí khó thoát ly tính giai cấp, khó có tự

do thuần túy hay tự do tuyệt đối Nói một cách cụ thể hơn, nếu có tự do báo chícho giai cấp này, thì tất yếu, phải hạn chế tự do báo chí đối với các giai cấpkhác Tự do báo chí là một phạm trù lịch sử, là mục tiêu phấn đấu của conngười, nhằm có được quyền thông tin, trao đổi, thể hiện quan điểm, ý chí, tìnhcảm của mình, của giai cấp mình trước các vấn đề, sự kiện diễn ra trong đờisống thường nhật qua phương tiện thông tin đại chúng Thời của C.Mác, cái nhànước từng tuyên bố “tự do báo chí”, đã nhiều lần gây khó dễ, thậm chí đóng cửacác tờ báo của Ông và Ph.Ăng-ghen như tờ Neue Rheinische Zeitung, tờSozialdemokrat Sau này, tại nước Nga, tờ Tia lửa của V.I.Lê-nin cũng rơi vàohoàn cảnh tương tự

Về cái gọi là “tự do tuyệt đối” mà giai cấp tư sản thường rêu rao, V.I nin đã nói rõ: đó "chỉ là một thứ giả dối"; bởi trong một xã hội xây dựng trênquyền lực của đồng tiền, quần chúng lao động phải ăn xin và một nhóm ít ngườigiàu có thì ăn bám, quyết không thể có “tự do” thực sự và chân chính Cách đâymấy năm, tổ chức Văn bút quốc tế và tổ chức Phóng viên không biên giới - hai

Lê-“chiếc loa rè” về cái gọi là “tự do báo chí” - đã bị tố cáo ăn tiền của CIA Khôngchỉ dùng tiền để mua cơ quan báo chí và nhà báo, chi các khoản tài chính đencho một số cơ quan báo chí và nhà báo “chém mướn, đâm thuê”, giai cấp tư sảncòn dùng nhiều luật lệ, thủ đoạn xảo quyệt, đê hèn để kiểm soát và đàn áp báochí Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhận xét về báo chí của thực dân Pháp tại cácnước thuộc địa: “Chính phủ Đông Dương tổ chức phá hoại tờ Le Paria; Chínhphủ Tây Phi thuộc Pháp cấm nhập các báo của người da đen châu Mỹ; Chínhphủ Tuynidi trục xuất chủ nhiệm tờ L’Avenir Social; ông Lyotây đuổi chủ nhiệm

tờ La Guêpe Marocaine ra khỏi Ma rốc (người ta chỉ cho nhà báo 1 giờ để thu

xếp hành lý)” Cũng từ quan điểm về “tự do báo chí”, tự do "mua nhà báo” nhưV.I Lê-nin đã nói, mà phóng viên người Mỹ Jayson Blair đã viết hàng chục bàibáo bịa đặt đăng trên các tờ Thời báo Niu Oóc, Macon Telegraph, ChicagoTribune Năm 2003, nhiều tờ báo, đài phát thanh, truyền hình ở Mỹ đã phátbăng hình, phóng sự, phỏng vấn về việc lính đặc nhiệm Mỹ giải cứu thành côngbinh nhì Jessica Lynch tại một bệnh viện dã chiến ở Bátđa trong vòng vây củanhững tay súng I-rắc Nhưng, liền sau đó, khi về tới Mỹ, “người hùng” JessicaLynch đã thật thà kể lại câu chuyện của mình làm hàng chục triệu người Mỹ bịsốc, bởi sự thật không như báo chí đã tuyên truyền Còn Peter Arnett, người màngay trong tháng 4 vừa qua, đã cho ra mắt độc giả Việt Nam cuốn sách “Từchiến trường khốc liệt” (bản tiếng Việt, NXB Thông tấn), là phóng viên “ruột”của hãng truyền hình CNN, đang nổi như cồn vì hàng loạt phóng sự, bình luậntrực tiếp về cuộc chiến của Mỹ tại I-rắc, bỗng dưng bị sa thải vì đưa thông tinkhông phù hợp với quan điểm của Nhà Trắng và Lầu Năm góc R.Mc Arthur -Tổng Biêp tập Tạp chí Harper chua chát nhận ra rằng: Các hãng tin Mỹ nhưFOX, CNN, ABC, CBS, NBC ít khi đưa được tin chính xác về diễn biến thực tếcác trận đánh, vì hầu hết các bài và hình ảnh đều được biên soạn tại các căn cứquân sự của Mỹ ở Ca-ta và Cô-oet Các phóng viên hầu hết đều ở phía sau chiếntuyến, viết bài, đưa tin dựa vào các tin và tài liệu do quân đội Mỹ cung cấp.Chính trong những ngày đó, xe tăng Mỹ đã nã đạn vào một khách sạn ở thủ đôBát-đa, nơi có trên 100 nhà báo đang trú ngụ, làm 11 người chết, hàng chụcngười khác bị thương

Tính giai cấp nó được thể hiện rõ trong việc các tập đoàn báo chí chỉ phục

vụ lợi ích cho một số cá nhân hay một nhóm người có lợi ích trực tiếp (cái mà tagọi là những ông chủ, hay giai cấp quyền lực của CNTB) Những tập đoàn báochí ở Mỹ là một ví dụ, họ có thể mua hàng loạt các tờ báo bằng chính đồng tiềncủa cá nhân và để đưa về tờ báo đó phục vụ cho mục đích kiếm tiền của họ Vậynhững tờ báo này có phục vụ cho lợi ích của bộ phận người dân lao độngkhông? Điều này hoàn toàn không và hoàn toàn chỉ vì lợi ích kinh tế Tập đoàn

báo chí News Corporation (tên rút gọn là News Corp.) là tập đoàn truyền thônglớn thứ ba trên thế giới (sau Công ty Walt Disney và Time Warner) vào năm

2008, và đồng thời là tập đoàn giải trí lớn thứ ba thế giới vào năm 2009.Chủ tịch

và Tổng Giám đốc Điều hành (CEO) hiện tại là Rupert Murdoch NewsCorporation là công ty đại chúng nằm trong danh sách của NASDAQ, đứng thứhai trong danh sách của Australian Securities Exchange Trước đây công ty đượcsáp nhập tại Nam Úc, nhưng sau này nó đã được sáp nhập lại dưới Bộ luật vềTập đoàn tại Delaware sau khi nhận được phần lớn những sự đồng ý từ các cổđông vào ngày 12 tháng 11 năm 2004 Tuy nhiên, Tập đoàn này đã có những vụ

bê bối thời gian gần đây về việc một số tờ báo lá cải của Tập đoàn đã có việcnghe lén Vậy để tiếp cận thông tin thì việc nghe lén là việc làm bất hợp pháp.Chính vì thế tờ báo lá cải của tập đoàn này phải đóng cửa vĩnh viễn và chínhthức ông Chủ tịch tập đoàn phải xin lỗi Bản chất vấn đề ở đây được hiểu nhưthế nào? Việc tự do báo chí ở tư bản là như thế hay sao? Các tờ báo tự do đếnmức nghe lén để có thông tin

Những việc làm đó thực chất không ngoài mục đích tiền bạc Khi đã cónhững thông tin có được không bằng những đường hướng chính thống mà chỉdùng những trò “bẩn thỉu” để xâm hại đến lợi ích cá nhân người khác thì đó làviệc làm phi pháp nhằm kiếm tiền Tự do báo chí của các nước tư bản xét ở khíacạnh này đã bộc lộ rõ bản chất là chỉ có tiền bạc, bất chấp mọi thứ, nó chỉ phục

vụ cho lợi ích của ông chủ chứ không phục vụ lợi ích cho cộng đồng

II.2 Không có tự do báo chí một cách tuyệt đối

Ngày 15 tháng 2 năm 2011, trong bài thuyết giảng tại trường đại học GeorgeWashington, đề cập vấn đề “tự do báo chí”, Bộ trưởng Ngoại giao Hoa kỳH.Clinton đã lên tiếng chỉ trích một số quốc gia “vi phạm tự do Internet”, trong đó

có Việt Nam Điều này không có gì mới, cũng không có gì khác biệt, nếu so vớiluận điệu của một số cá nhân và tổ chức thiếu thiện chí với Việt Nam vẫn đưa ratrong những năm hiện nay Phản ứng trước các luận điệu này, chúng ta cần làm rõcác vấn đề “tự do báo chí” trên cơ sở của lý luận báo chí cách mạng