NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP ĐẦY NHANH TIẾN ĐỘ GIẢI NGÂN VỐN NƯỚC NGOÀI ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ DỰ ÁN CUNG CẤP NƯỚC SẠCH NÔNG THÔN
Trang 1CHU THU LINH
C huyên ngành: Kinh tế tài nguyên thiên nhiên và Môi trường M số: 60 31 16
LU N V N TH C S
Ng i h ng d n khoa h c:
PGS.TS Nguy n Xuõn Phỳ
HÀ N I – 2011
Trang 2L I C M N
Sau m t th i gian thu th p tài li u, nghiên c u phân tích và th c
hi n, đ n nay lu n v n th c s “Nghiên c u bi n pháp đ y nhanh ti n đ
gi i ngân v n n c ngoài đ nâng cao hi u qu d án cung c p n c
s ch nông thôn” đã hoàn thành đúng th i h n và đ m b o yêu c u đ t ra
trong b n đ c ng đã đ c phê duy t
Tr c h t tác gi bày t lòng bi t n chân thành t i Tr ng đ i h c
th y l i đã đào t o và quan tâm giúp đ , t o đi u ki n thu n l i cho tác gi
trong quá trình h c t p và hoàn thành lu n v n này
Tác gi xin trân tr ng c m n th y PGS TS Nguy n Xuân Phú đã
tr c ti p h ng d n, giúp đ hoàn thành t t nhi m v c a lu n v n đ t ra
Tác gi c ng xin trân tr ng c m n các th y, cô giáo trong và ngoài
tr ng đã gi ng d y và h ng d n t o đi u ki n cho tác gi trong su t quá trình làm lu n v n này
Trong quá trình nghiên c u đ hoàn thành lu n v n, ch c ch n không tránh kh i sai sót Tác gi r t mong đ c s góp ý, ch b o c a các
th y, cô và cán b đ ng nghi p đ i v i bài lu n v n này
Trang 3CH NG 1: T NG QUAN V NGU N V N N C NGOÀI VÀ TI N
GI I NGÂN V N TRONG D ÁN CUNG C P N C S CH4T 5
4T
2.1.Khái ni m v d án n c s ch4T 21
4T
2.1.1.Khái ni m v d án n c s ch4T 21
Trang 53.1.3.Các gi i pháp v th c hi n d án4T 72
3.2 Các gi i pháp đ xu t 76
3.2.1 ng b khung pháp lý cho vi c th c hi n d án 76
3.2.2 V chính sách thu 77
3.2.3 Rút ng n th i gian phê duy t và th m đ nh d án 78
3.2.4 C i ti n công tác đ u th u, xét th u 78
3.2.5 Chính sách và công tác gi i phóng m t b ng 79
3.2.6 Chu n b t t v n đ i ng 81
3.2.7 Th t c gi i ngân cho các d án 82
3.2.8 Phát tri n ngu n nhân l c 82
3.3 Các ph ng án gi i ngân c th 83
3.3.1 Ph ng án 1 83
3.3.2 Ph ng án 2 89
3.3.3 Ph ng án 3 92
4T CH NG 4:4T ÁP D NG D ÁN C P N C S CH VÀ V SINH NÔNG THÔN VÙNG NG B NG SÔNG H NG 92
4T 4.1 Gi i thi u d án C p n c s ch và v sinh nông thôn vùng đ ng b ng sông H ng4T 93
4T 4.2 Gi i thi u chung v d án4T 93
4T 4.3 Tình hình gi i ngân v n giai đo n 1 c a d án (2005 - 2010)4T 96
4T K TLU N 109
Trang 6Ngân hàng Phát tri n châu Á
Qu nhi đ ng liên h p qu c
Qu Ti n t qu c t
Ch ng trình phát tri n Liên h p qu c
T ch c h p tác qu c t Nh t B n Ngu n v n đ u t tr c ti p
Ngân hàng phát tri n Ban qu n lý d án Ban qu n lý Trung ng Ban qu n lý d án t nh Doanh nghi p nhà n c
V sinh môi tr ng nông thôn Nông nghi p và phát tri n nông thôn
u t n c ngoài
Th t c hành chính Ngân sách nhà n c
Trang 8M U
1 S c n thi t c a đ tài
Hi n nay, v n đ n c s ch đang là v n đ nóng thu hút s quan tâm c a
t t c các c ng đ ng ng i trên th gi i, đ c bi t là các n c đang phát tri n và
kém phát tri n H u h t các ngu n n c ng t trên th gi i nói chung và Vi t Nam nói riêng đ u b ô nhi m các m c đ n ng nh khác nhau
M t báo cáo k t qu nghiên c u n m 2006 c a U ban Hành đ ng Qu c t
v Dân s (PAI) c a M cho bi t đ n n m 2025, c ba ng i thì có m t ng i các n c s s ng c c k khó kh n do c ng th ng ho c r t khan hi m v n c
N m 2004, k t qu nghiên c u v :”Ngu n n c b n v ng: Dân s và
T ng lai c a ngu n c p n c tái t o.” cho th y có h n 350 tri u ng i s ng các n c b c ng th ng ho c khan hi m v n c (m i n m/ m i ng i đ c d i
1700 m3 n c)
S ng i lâm vào hoàn c nh này t ng lên g p 8 l n vào n m 2025 t c kho ng t 2,8 t đ n 3,3 t ng i t ng đ ng kho ng g n m t n a dân s th
gi i
Ngu n n c sinh ho t b ô nhi m là ngu n g c ch y u gây ra các b nh
t t, nh h ng đ n s c kho và lao đ ng c a ng i dân, gây ra tình tr ng suy dinh d ng tr em, nh h ng lâu dài đ n các th h mai sau Nhà n c ta đã
ban hành Lu t b o v s c kho nhân dân, Lu t b o v môi tr ng và nhi u v n
b n pháp quy v vi c cung c p n c s ch cho nông thôn, mi n núi, th tr n, th xã; vi c b o v các ngu n n c, các h th ng c p n c, thoát n c, các công trình v sinh và th c hi n các quy đ nh v v sinh công c ng nhi u đ a ph ng
Trang 9sinh ho t Ngu n n c m t trong kênh, r ch, ao, h nhi u n i b ô nhi m n ng
n Ngu n n c ng m t i không ít gi ng khoan c ng b m n hoá, phèn hoá, tr
l ng n c b c n ki t do b khai thác quá m c
Vì v y, trong nhi u n m qua Chính ph đã r t quan tâm gi i quy t ngu n
n c s ch cho nhân dân vùng nông thôn
Trong m t th i gian dài, Ch ng trình n c sinh ho t nông thôn v i s tài
tr c a UNICEF đã khoan cho nông dân hàng nghìn gi ng khoan l p b m tay Tuy nhiên r t nhi u trong s đó đã không còn ho t đ ng n a do k thu t M t khác, nghiên c u c a các nhà khoa h c c ng ch ra r ng lo i hình gi ng khoan tay này là m t tác nhân gây phá hu môi tr ng r t m nh, vì do đa s chúng không đ c x lý k thu t t t – chúng là con đ ng d n n c ch t l ng x u bên trên xâm nh p xu ng t ng n c chính bên d i, gây phá hu ch t l ng
n c các t ng sâu
Chính vì tình tr ng y mà trong nh ng n m g n đây, mô hình c p n c cho h gia đình b ng các gi ng khoan tay không đ c khuy n khích Vi c c p
n c sinh ho t cho ng i dân vùng nông thôn đ c th c hi n b ng mô hình “h
th ng c p n c t p trung”, còn đ c g i là nhà máy n c mini
Tuy nhiên, so v i s dân h n 70% t ng dân s c n c đang s ng t i các vùng nông thôn c n c thì l ng n c đó v n còn thi u nhi u Chính vì l đó
mà v n đ c p n c s ch vùng nông thôn luôn đ c quan tâm
Cùng v i đ u t tr c ti p n c ngoài, h tr phát tri n chính th c (ODA)
hi n nay là ngu n tài chính r t quan tr ng đ i v i Vi t Nam trong s nghi p phát tri n kinh t , đ y m nh công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n c V i kho n ODA
tr giá 17,5 t USD mà các nhà tài tr cam k t dành cho Vi t Nam và 41% trong
s đó đã đ c gi i ngân trong 8 n m qua, ODA đã kh ng đ nh vai trò c a nó đ i
Trang 10v i n n kinh t Vi t Nam Ngu n ngo i t này đóng góp m t ph n quan tr ng đ
kh c ph c tình tr ng thi u v n và c s h t ng, khoa h c k thu t th p kém
n c ta
Trong quá trình thu hút và s d ng ngu n v n ODA trong v n đ gi i quy t ngu n n c s ch nông thôn th i gian qua, m c gi i ngân th p luôn luôn là
ch đ th o lu n v i nhi u nhà tài tr song ph ng và đa ph ng nh m tìm ra
nh ng nguyên nhân và gi i pháp đ kh c ph c Tuy nhiên, cho đ n nay v n ch a
có s ti n b đáng k mà còn xu t hi n xu h ng t c đ gi i ngân ch m l i trong
th i gian g n đây Gi i ngân th p th hi n s không hi u qu trong vi c s d ng ngu n v n ODA gi i quy t v n đ n c s ch nông thôn Vi t Nam
Vì nh ng lý do trên, tôi đã ch n đ tài: " Nghiên c u bi n pháp đ y
nhanh ti n đ gi i ngân v n n c ngoài đ nâng cao hi u qu d án cung c p
n c s ch nông thôn” làm đ tài nghiên c u cho bài Lu n v n t t nghi p c a
mình
2 Tính khoa h c c a đ tài
Lu n v n đ c s d ng ph ng pháp bi n ch ng duy v t, g n li n vi c nghiên c u v i quan đi m l ch s làm cho đ tài có tính h th ng và có ý ngh a
th c ti n h n Ngoài ra, các ph ng pháp so sánh, ph ng pháp phân tích c ng
đ c s d ng đ nghiên c u và gi i quy t các v n đ c th
3 M c tiêu c a đ tài
Khái quát nh ng v n đ lý lu n v ODA, phân tích th c tr ng gi i ngân
thôn; tìm ra nh ng t n t i, nguyên nhân và đ xu t các gi i pháp nh m thúc đ y
t c đ gi i ngân ODA, nâng cao hi u qu s d ng ngu n v n ODA nh m h n
Trang 12CH NG 1 T NG QUAN V NGU N V N N C NGOÀI VÀ
TI N GI I NGÂN V N TRONG D ÁN CUNG C P N C S CH
1.1 Gi i thi u ngu n v n n c ngoài trong các d án cung c p
n c s ch
1.1.1 Các lo i ngu n v n n c ngoài
1.1.1.1 Phân chia theo các t ch c qu c t
* Các ngu n v n c a các chính ph các n c và các t ch c qu c t
Ngân hàng th gi i (World Bank - WB)
T p đoàn Ngân hàng th gi i là nh ng t ch c kinh doanh tài chính qu c t thu c Liên h p qu c M c tiêu chung c a WB là giúp các n c đang phát tri n trong s các n c h i viên nâng cao l c l ng s n xu t, thúc đ y n n kinh t c a
h phát tri n và ti n b xã h i, xóa đói gi m nghèo, c i thi n và nâng cao đ i s ng
nhân dân WB cung c p các kho n cho vay, các d ch v c v n chính sách, h tr
k thu t và chia s ki n th c cho các n c có thu nh p qu c dân trung bình và
d i m c trung bình WB thúc đ y t ng tr ng nh m t o vi c làm và giúp ng i
nghèo có đ c các c h i làm vi c c i thi n cu c s ng
Tính đ n nay, WB đã cho Vi t Nam vay t i 10 t USD tín d ng u đãi cho các d án phát tri n c s h t ng, đi n đ ng tr ng tr m, phát tri n nông thôn, đô th c ng nh tr c ti p h tr ngân sách cho vi c phát tri n các chính sách m i, t ng b c c i cách các m t c a n n kinh t
Ngân hàng phát tri n châu Á (Asian Development Bank - ADB)
ADB - Ngân hàng Phát tri n châu Á là m t ngân hàng phát tri n khu v c
đ c thành l p n m 1966 nh m thúc đ y s phát tri n v kinh t , xã h i - thúc
Trang 13đ y t ng tr ng kinh t và h p tác trong vùng thông qua các kho n tín d ng và
h tr k thu t
Ngu n tài tr chính cho các kho n cho vay c a ADB là t vi c phát hành trái phi u trên th tr ng châu Âu Trên lý thuy t, ADB là ng i cho vay c a các Chính ph và các t ch c c a Chính ph , song th c t ADB còn tham gia vào quá trình nâng cao tính thanh kho n và t i u hoá ho t đ ng trong các khu v c
t nhân các n c thành viên trong khu v c
Các n c thành viên vay v n đ c chia làm 4 nhóm, d a trên GDP bình quân đ u ng i và kh n ng hoàn tr n
Hi n nay Vi t Nam đ c x p vào nhóm B1 và đ c vay ADF và OCR ADB hi n tài tr cho các n c thành viên đang phát tri n theo m t vài
ph g th c khác nhau bao g m:
v n vay, d án đ u t và d án h tr k thu t s dung ngu n vi n tr không hoàn l i)
- H tr phát tri n các ngành (các ch ng trình phát tri n ngành)
sách)
Vi t Nam hi n t i là m t trong nh ng n c nh n đ c nhi u ngu n h tr
nh t t qu phát tri n châu Á (ADF), đ ng th i c ng là m t đ i tác quan tr ng trong vay v n thông th ng (OCR) Theo th ng kê c a ADB, t ng các kho n h
Trang 14tr k t khi ADB tái ho t đ ng t i Vi t Nam t n m 1993 bao g m 78 kho n vay chính ph tr giá 6,03 t USD, 225 d án h tr k thu t tr giá 176,69 tri u USD và 23 d án vi n tr không hoàn l i tr giá 135,6 tri u USD ADB c ng đã phê duy t 9 kho n vay phi chính ph , 2 kho n vay b o lãnh r i ro chính tr và
m t kho n vay lo i B v i t ng tr giá 305 tri u USD ADB còn tài tr cho m t s
d án h tr k thu t khu v c trong khuôn kh Ti u vùng Mê-kong m r ng
(GMS)
* Các ngu n v n c a các t ch c phi chính ph
Q y ti n t qu c t (International Monetary Fund - IMF)
Qu Ti n t qu c t là t ch c ti n t - tín d ng qu c t giám sát 4Th th ng tài chính toàn c u4Tb ng theo dõi 4Tt giá h i đoái4T và 4Tcán cân thanh toán4T, c ng nh
h tr k thu t và giúp đ tài chính khi có yêu c u, làm vi c nuôi d ng t p đoàn 4Tti n t 4T toàn c u, thi t l p 4Ttài chính4T an toàn, t o đi u ki n thu n l i cho
th ng m i qu c t , đ y m nh vi c làm và 4Tt ng tr ng kinh t 4Tcao, gi m b t đói
4T
nghèo4T T ng s v n c a IMF là 202 t đôla M (2008)
Các lo i tín d ng c a IMF hi n nay bao g m (1) Tín d ng thông th ng:
n c đ c vay ph i có ch ng trình đi u ch nh kinh t ng n h n; m c t i đa
Trang 15(5) Vay bù đ p th t thu xu t kh u: cho các n c đang phát tri n có đ t bi n thi u
h t cán cân th ng m i trong n m M c vay t i đa b ng 100% c ph n; th i h n
và lãi su t nh tín d ng thông th ng (6) Vay chuy n ti p n n kinh t : lo i tín
d ng m i xu t hi n đ h tr cho các n c chuy n đ i t n n kinh t t p trung sang kinh t th tr ng; th i h n vay 5 n m; ân h n 3,25 n m; lãi su t th tr ng Ngoài ra, còn m t s lo i tín d ng khác nh vay đ duy trì d tr đi u hoà, vay
đ đi u ch nh c c u, các h tr kh n c p đ i v i các tr ng h p g p th m ho thiên nhiên và xung đ t v trang M t vài tr ng h p có th đ c nh n các
kho n cho vay u đãi Th i h n hoàn tr t 3 n m 3 tháng đ n 5 n m
Hi n IMF có 184 thành viên, Vi t Nam là thành viên IMF t n m 1976, c
ph n lúc đó là 314 tri u đôla M , chi m 0,12% t ng s v n c a IMF
Ch ng trình phát tri n Liên h p qu c (United Nations Development
Programme - UNDP)
UNDP là t ch c vi n tr phát tri n l n nh t h th ng Liên h p qu c hi n nay: V n c a UNDP ch y u là ngu n đóng góp t nguy n c a các n c thành viên, các t ch c, cá nhân Trung bình hàng n m UNDP qu n lý kho ng 2,3 t USD
vi n tr thông qua các ngu n v n th ng xuyên, không th ng xuyên và các ngu n
đ ng tài tr khác; 90% vi n tr t ngu n v n th ng xuyên c a UNDP đ c dành cho các n c nghèo
Vi n tr c a UNDP là vi n tr không hoàn l i đ c th c hi n d i d ng
ch ng trình qu c gia có th i gian 5 n m bao g m h u h t các l nh v c và ngành kinh t c a các qu c gia Ch ng trình qu c gia là khuôn kh h p tác c a UNDP
v i n c nh n vi n tr Trên c s ch ng trình qu c gia, UNDP ph i h p v i chính ph xây d ng các ch ng trình d án c th Ph ng th c ti p c n đ th c
hi n các ch ng trình qu c gia c a UNDP t tr c n m 2000 là ti p c n b ng
Trang 16các d án c th , nh ng k t n m 2000, UNDP chuy n m nh sang ph ng th c
ti p c n b ng các ch ng trình Chi phí ho t đ ng c a UNDP đ c b o tr thông qua các kho n vi n tr không b t bu c t các cá nhân và các t ch c trên th
gi i
Vi t Nam ký Hi p đ nh h p tác v i UNDP ngày 21 tháng 3 n m 1978
V i vai trò là m t c quan tài tr c a Liên h p qu c, UNDP b t đ u th c hi n
ch ng trình h tr t i Vi t Nam t 1978 T đó đ n nay, UNDP đã th c hi n
cho Vi t Nam sáu ch ng trình vi n tr v i t ng s v n kho ng 430 tri u USD Nhìn chung các ch ng trình vi n tr c a UNDP cho Vi t Nam đ c đánh giá là
th c hi n t t, có hi u qu UNDP coi Vi t Nam là m t đi n hình trong quan h
h p tác gi a UNDP v i các n c Qua các ch ng trình d án c a mình, UNDP đóng góp đáng k vào quá trình xây d ng và th c hi n chính sách đ i m i, nh t
là trong các l nh v c kinh t , pháp lu t, hành chính Xây d ng k ho ch phát tri n t ng th cho nhi u ngành, đ a ph ng và tích c c h tr công cu c xoá đói
gi m nghèo Vi t Nam
Qu Nhi đ ng Liên h p qu c (The United Nations Children's Fund -
UNICEF)
K t n m 1982, Unicef đã đóng m t vai trò quan tr ng trong l nh v c c p
n c và v sinh nông thôn UNICEF b t đ u tri n khai ch ng trình h p tác trên
ph m vi toàn qu c v i Vi t Nam vào n m 1975
Ch ng trình h tr hi n nay c a UNICEF (2006-2010) đ i v i Vi t nam
t p trung vào nh ng v n đ v : Gi m nghèo, Y t và dinh d ng, Phòng tránh tai
n n th ng tích tr em, B o v tr em, Truy n thông, Giáo d c, N c s ch v sinh môi tr ng và K ho ch Hành đ ng vì Tr em
Trang 17T ch c h p tác qu c t Nh t B n (The Japan International
Cooperation Agency – JICA)
JICA là c quan đi u ph i v n 4TODA4T cho 4Tchính ph 4T 4TNh t B n4Tcó m c tiêu góp ph n phát tri n 4Tkinh t 4T 4Txã h i4T 4Tcác n c đang phát tri n4T, t ng c ng h p tác
qu c t c a Nh t B n thông qua vi c chia s 4Tki n th c4Tvà kinh nghi m c a Nh t
B n v i các n c đang phát tri n JICA thành l p ngày 1 tháng 10 n m 4T20034T trên
c s ti n thân là m t t ch c bán 4Tchính ph 4T thu c 4TB Ngo i giao Nh t B n4T
T ng s v n c a JICA vào kho ng 83,3 t 4Tyen4T (2007) và 4Tngân sách4T đ t 155.6 t
yen (2007)
Tr c đây, JICA t p trung h tr Vi t Nam 5 m c tiêu: xây d ng c ch
và phát tri n n ng l c; đi n, giao thông và các lo i hình 4Tc s h t ng4T khác; phát
tri n 4Tnông nghi p4T và nông thôn; 4Tgiáo d c4Tvà y t ; 4Tmôi tr ng4T Tuy nhiên, t n m
2003, s h tr t p trung vào 3 l nh v c là xúc ti n t ng tr ng, c i thi n đi u
ki n s ng và xã h i, xây d ng c ch
* Phân theo tính ch t c a ngu n v n
Ngu n v n đ u t tr c ti p (Foreign Direct Investment - FDI)
Theo Lu t u t n c ngoài t i Vi t Nam ( i u 1), FDI là vi c nhà đ u
t n c ngoài đ u t vào Vi t Nam v n b ng ti n hay b t k tài s n nào đ ti n hành ho t đ ng đ u t
Hai đ c đi m c b n c a FDI là: có s d ch chuy n t b n trong ph m vi
qu c t và ch đ u t (pháp nhân, th nhân) tr c ti p tham gia vào ho t đ ng s
d ng v n và qu n lí đ i t ng đ u t
Ngu n v n gián ti p (Official Development Assistance - ODA)
ODA là ngu n v n h tr chính th c t bên ngoài bao g m các kho n vi n
tr và cho vay v i đi u ki n u đãi ODA bao g m các kho n vi n tr không
Trang 18hoàn l i, vi n tr có hoàn l i ho c tín d ng u đãi c a các chính ph , các t ch c liên chính ph , các t ch c phi chính ph , các t ch c thu c h th ng Liên H p
Qu c, các t ch c tài chính qu c t dành cho các n c đang và ch m phát tri n
i v i Vi t Nam tr c n m 1993 ngu n vi n tr ch y u t Liên Xô và các n c ông Âu nh ng k t khi n i l i quan h v i c ng đ ng các nhà tài tr
qu c t n m 1993 thì cho đ n nay t i Vi t Nam có trên 45 t ch c tài tr chính
th c đang ho t đ ng v i kho ng 1500 d án ODA và trên 350 t ch c phi chính
ph đang có tài tr cho Vi t Nam
1.1.2 Lãi su t c a ngu n v n n c ngoài
Lãi su t hi u theo m t ngh a chung nh t là giá c c a 4Ttín d ng4T, mà ng i
s d ng ph i tr cho ng i cho vay; là t l c a t ng s ti n ph i tr so v i t ng
s ti n vay trong m t kho ng th i gian nh t đ nh Lãi su t là kho n ti n mà
ng i vay ph i tr đ đ c s d ng ti n không thu c s h u c a h và là l i t c
ng i cho vay có đ c đ i v i vi c trì hoãn chi tiêu
1.1.2.1 Lãi su t c a các ngu n v n chính ph
- i v i vay th ng m i n c ngoài c a Chính ph : lãi su t cho vay l i tính theo m c lãi su t th tr ng, t i thi u ph i b ng m c lãi su t vay c a n c ngoài, c ng các kho n phí vay n c ngoài và phí d ch v cho vay l i trong n c;
theo ngành kinh t k thu t, c n c đ ng ti n vay, th i h n vay và kh n ng hoàn
v n c a ch ng trình, d án, đ m b o m c đ u đãi công b ng gi a các ch ng trình, d án có tính ch t t ng t trong cùng m t ngành M c lãi su t này bao
g m c phí cho vay l i trong n c và không v t quá m c lãi su t tín d ng u đãi c a Nhà n c quy đ nh trong t ng th i k ;
Trang 19Tr ng h p ng i vay l i đ ngh vay l i b ng ngo i t : lãi su t cho vay
l i b ng n i t quy đ nh cho ngành kinh t k thu t t ng ng tr đi t l r i ro
v t giá h i đoái theo t ng đ ng ti n, nh ng trong m i tr ng h p không th p
h n m c lãi su t vay n c ngoài
B Tài chính xây d ng và trình Th t ng Chính ph phê duy t khung lãi
su t cho vay l i b ng n i t áp d ng th ng nh t cho các ngành kinh t k thu t Hàng n m, trên c s khung lãi su t đã đ c duy t, tùy theo bi n đ ng c a th
tr ng tài chính và ti n t , B Tài chính đi u ch nh và công b l i m c lãi su t cho vay l i
1.1.2.1 Lãi su t c a các ngu n v n khác
V n ODA là ngu n v n có tính u đãi c a các n c phát tri n, các t ch c
qu c t đ i v i các n c đang và ch m phát tri n V i m c tiêu tr giúp các
n c đang và ch m phát tri n, v n ODA mang tính u đãi h n b t c ngu n tài
tr nào khác Các kho n vay ODA th ng có lãi su t th p, th m chí không có lãi
su t Lãi su t giao đ ng t 0,5% đ n 5% /n m (trong khi lãi su t vay trên th
tr ng tài chính qu c t là trên 7% /n m và hàng n m ph i tho thu n l i lãi su t
gi a hai bên) Ví d lãi su t c a ADB là 1%/n m và lãi su t 1,5% trong giai
đo n tr n g c và kh i l ng thanh toán n nh nhau qua các l n; c a WB là 0,75% /n m; Nh t thì tu theo t ng d án c th trong n m tài khoá Ví d t
n m 1997-2000 thì lãi su t là 1,8%/n m
1.1.3 Ph ng th c tr n ngu n v n n c ngoài
N n c ngoài c a qu c gia là t ng các kho n n n c ngoài c a Chính
ph , n đ c Chính ph b o lãnh, n c a doanh nghi p và t ch c khác vay theo
ph ng th c t vay, t tr ; là s d c a m i ngh a v n hi n hành (không bao
Trang 20g m ngh a v n d phòng) v tr g c và lãi t i m t th i đi m c a các kho n vay n c ngoài c a Vi t Nam
Các ph ng th c tr n các ngu n v n n c ngoài bao g m:
Tùy theo t ng d án c ng nh t ng th i k phát tri n kinh t mà ngu n
v n vay đ c s d ng v i các m c đích khác nhau, tuy nhiên có th tóm l i trong các nhóm m c đích sau:
4T
Qu n tr qu c gia theo nguyên t c dân ch 4T: H tr nghiên c u chính sách,
ti n trình đ i m i v c i cách th ch và qu n tr H tr vi c t ng c ng các c quan dân c c p trung ng và đ a ph ng; Xây d ng khuôn kh lu t pháp;
C i cách hành chính; Phân c p qu n lý; qu n lý tài chính công; và chu n b cho
Vi t Nam tham gia vào các h th ng và thi t ch th ng m i toàn c u
4TXóa đói gi m nghèo4T: phát tri n n ng l c nh m theo dõi và phân tích tình hình nghèo đói và g i ý các gi i pháp xóa đói gi m nghèo; H tr các d án xóa đói gi m nghèo c p c s , trao quy n cho các c ng đ ng đ a ph ng và chia s bài h c kinh nghi m trong và ngoài n c đ nhân r ng t i Vi t Nam
4T
Ng n ch n kh ng ho ng và khôi ph c sau kh ng ho ng4T: Phòng ng a, chu n b s ng sàng đ đ i phó và qu n lý r i ro thiên tai; Xây d ng chi n l c phòng ch ng thiên tai và các ch ng trình t p hu n c ng nh t ng c ng n ng
Trang 21l c qu c gia nh m đi u ph i c u tr thiên tai; Xây d ng các ph ng pháp ti p
c n chung đ gi m nh r i ro thiên tai t i Vi t Nam
4T
N ng l ng và môi tr ng4T: Qu n lý t t các ngu n n ng l ng và tài nguyên thiên nhiên; Phát tri n n ng l c qu c gia trong vi c qu n lý môi tr ng
và tuyên truy n, Xây d ng k ho ch ki m sóat ô nhi m; h tr vi c xây d ng h
th ng v n qu c gia và b o t n đa d ng sinh h c; góp ph n xúc ti n n ng l ng
s ch và h tr vi c phát tri n m ng l i qu c gia v n ng l ng s ch Th c hi n các cam k t toàn c u v bi n đ i khí h u, đa d ng sinh h c và các ch t gây ô nhi m h u c
c a ph n trong lãnh đ o và qu n lý doanh nghi p
1.3 Qui trình gi i ngân ngu n v n n c ngoài
Quy trình này đ c áp d ng đ i v i các d án th c hi n gi i ngân theo
hình th c tài kho n đ c bi t do NHPT/S giao d ch/Chi nhánh NHPT làm ch tài kho n theo u quy n c a B Tài chính ho c nhà tài tr
Trang 22+ L p v n b n đ ngh gi i ngân cho nhà th u c a d án thành ph n
+ L p l nh thanh toán qua m ng thanh toán n i b c a NHPT g i S giao
d ch/Chi nhánh NHPT ch tài kho n đ c bi t
+ G i Ch ng t chuy n ti n do Ch đ u t l p và v n b n đ ngh gi i ngân cho nhà th u c a d án thành ph n v S giao d ch/Chi nhánh NHPT ch tài kho n đ c bi t đ th c hi n gi i ngân cho nhà th u
+ T p h p, g i h s , ch ng t chuy n ti n
4 n v ch tài kho n đ c bi t chuy n ti n
5 n v ch tài kho n đ c bi t l u gi ch ng t đ ph c v quá trình rút
v n b sung tài kho n đ c bi t
1.4 Các ràng bu c khi nh n ngu n v n n c ngoài
V i nh ng ngu n v n có ràng bu c, thì vi c s d ng ngu n v n bu c ph i tuân theo m t s th a thu n c a bên cung c p v n, bao g m ngu n v n ràng
bu c ho c ngu n v n ràng bu c m t ph n
Ngu n v n ràng bu c đ c hi u c th g m (1) Ràng bu c b i ngu n s
d ng: Ngu n v n đ c cung c p dành đ mua s m hàng hóa, trang thi t b hay
d ch v ch gi i h n cho m t s công ty do n c tài tr s h u ho c ki m soát (đ i v i vi n tr song ph ng) ho c công ty c a các n c thành viên (đ i v i
vi n tr đa ph ng) (2) Ràng bu c b i m c đích s d ng: N c nh n vi n tr
ch đ c cung c p ngu n v n ODA v i đi u ki n là ph i s d ng ngu n v n này cho nh ng l nh v c nh t đ nh hay d án c th
Ngu n v n ràng bu c m t ph n có ngh a là n c vi n tr ph i dành m t
ph n v n chi n c s t i, ph n còn l i có th chi b t c đâu
Tu theo kh i l ng v n và lo i hình cung c p v n mà có th kèm theo
Trang 23m t kh i l ng l n v n ODA ch a đ c đ a vào th c hi n, đây là s lãng phí
l n trong khi n n kinh t Vi t Nam đang r t c n v n cho s nghi p CNH _ H H
đ t n c M t t l gi i ngân th p s làm cho tính hi u qu trong vi c s d ng ngu n v n vay này b h n ch và gi m lòng tin c a các nhà tài tr đ i v i ta
Trong nh ng n m g n đây, tình hình gi i ngân có nhi u ti n b , n m 2007
t ng s v n ODA gi i ngân đ t 2.200 tri u USD, b ng 110% k ho ch, trong đó
v n vay đ t 1.900 tri u USD, v n vi n tr đ t 300 tri u USD
v n vay kho ng 1.163 tri u USD, v n vi n tr không hoàn l i kho ng 107 tri u
USD
Theo s li u báo cáo c a m t s B , ngành và đ a ph ng, trong 6 tháng
đ u n m 2010 m c gi i ngân (v n ODA và v n đ i ng) c a các d án đi n
t ng đ i cao còn các d án giao thông, nông nghi p và phát tri n nông thôn
m c trung bình Nhìn chung các đ a ph ng có m c gi i ngân không đ ng đ u
a ph ng đ t m c gi i ngân cao nh t là thành ph H Chí Minh: KHGN 2010 121,829 tri u USD, gi i ngân 6 tháng đ u n m 2010 là 143,771 tri u USD, đ t t
Trang 24m c gi i ngân đã đ c c i thi n t cu i Quý I đ n nay do kh i l ng ODA cam
k t t ng nên t l gi i ngân c a các nhà tài tr Nhóm 6 Ngân hàng phát tri n v n
th p h n t l gi i ngân trung bình c a khu v c
N m 2010, t ng giá tr v n ODA gi i ngân tính đ n 20/11 đ t 1,99 t USD, v t kho ng 5% so v i k ho ch d ki n c n m 2010
1.6 u, nh c đi m c a các lo i ngu n v n n c ngoài:
1.6 1 u đi m
i v i n c ti p nh n đ u t : FDI là ngu n v n b sung quan tr ng ph c
v cho chi n l c thúc đ y t ng tr ng kinh t cao, đ c bi t là v i các n c đang phát tri n FDI giúp gi i quy t t t v n đ vi c làm và thu nh p c a dân c FDI
có tác đ ng làm n ng đ ng hoá n n kinh t , t o s c s ng m i cho các doanh nghi p thông qua trao đ i công ngh V i các n c đang phát tri n thì FDI giúp
thúc đ y chuy n d ch c c u s n xu t, phá v c c u s n xu t khép kín theo ki u
t c p t túc FDI cho phép các n c đang phát tri n h c h i kinh nghi m, k
n ng qu n lý dây chuy n s n xu t hi n đ i, nâng cao trình đ chuyên môn c ng
Trang 25đ l i gánh n cho chính ph n c ti p nh n đ u t v chính tr , kinh t nh h
tr phát tri n chính th c (ODA) ho c các hình th c đ u t n c ngoài khác nh vay th ng m i, phát hành trái phi u ra n c ngoài Do v y, FDI là hình th c thu hút và s d ng v n đ u t n c ngoài t ng đ i ít r i ro cho n c ti p nh n
đ u t
Có th t n d ng ODA đ phát tri n c s h t ng, qua đó t o môi tr ng thu n l i thu hút các ngu n v n đ u t n c ngoài khác nh FDI hay các ngu n
v n tài tr khác c a các công ty, t ch c kinh t qu c t khác ODA giúp xóa đói
gi m nghèo phát tri n xã h i M t khác, ODA giúp t ng c ng b o v môi
tr ng và phát tri n b n v ng Thông qua các ch ng trình, d án h tr công
cu c c i cách pháp lu t, c i cách hành chính và xây d ng chính sách qu n lý kinh t theo l ch trình phù h p v i ch tr ng chính sách c a ng và Nhà n c
v i các doanh nghi p trong n c, có th d n đ n suy gi m s n xu t c a các doanh nghi p trong n c; Gây ra tình tr ng ch y máu ch t xám, phân hoá đ i
ng cán b , tham nh ng Khi đ u t tr c ti p, ch đ u t không nh ng góp v n
Trang 26mà còn đ ng ra qu n lí d án đó Tuy nhiên vi c qu n lí này đôi khi không hi u
qu do s khác bi t gi a các qu c gia C hai bên ti p nh n và c p v n đ u t
đ u g p ph i nh ng r c r i khó kh n trong qu n lý nh m t nhi u th i gian đ
th ng th o,bàn lu n, khác bi t v v n hoá nhìn nh n trong đ u t nên d xu t
hi n mâu thu n trong qu n lý
V kinh t , n c ti p nh n ODA ph i ch p nh n d b d n hàng rào thu quan b o h các ngành công nghi p non tr và b ng thu xu t nh p kh u hàng hoá c a n c tài tr N c ti p nh n ODA c ng đ c yêu c u t ng b c m c a
th tr ng b o h cho nh ng danh m c hàng hoá m i c a n c tài tr ; yêu c u
có nh ng u đãi đ i v i các nhà đ u t tr c ti p n c ngoài nh cho phép h
đ u t vào nh ng l nh v c h n ch , có kh n ng sinh l i cao Ngu n v n ODA t các n c giàu cung c p cho các n c nghèo c ng th ng g n v i vi c mua các
s n ph m t các n c này mà không hoàn toàn phù h p, th m chí là không c n thi t đ i v i các n c nghèo Ngu n v n vi n tr ODA còn đ c g n v i các
đi u kho n m u d ch đ c bi t nh p kh u t i đa các s n ph m c a h
1.7 Nh ng khó kh n và thách th c
Các khó kh n và thách th c đ i v i vi c gi i ngân các ngu n v n vay có
th th y là thi u đ nh h ng t ng th v thu hút và s d ng ODA; phân b ngu n
v n ch a đ u gi a các vùng trong c n c; ch a có đ i ng chuyên môn qu n lý ngu n v n ODA; n ng l c qu n lý v n, t o s liên k t gi a vi c l p k ho ch, ngân sách… c a cán b đ a ph ng các c p còn y u kém
C th : M t s d án thi t k quá ph c t p v i s tham gia c a nhi u B , ngành, đ a ph ng trong khi n ng l c đi u ph i, qu n lý và th c hi n c a các c
Trang 27t và phát tri n đã tác đ ng đ n ti n đ c a d án Ngoài ra, vi c thay đ i quy
V n đ n a là s khác bi t v quy trình, th t c gi a Vi t Nam và nhà tài
tr , đ c bi t là trong l nh v c đ u th u, chính sách v an sinh xã h i…đ c bi t là trong b i c nh chính sách, th ch thay đ i nhanh c ng là m t trong nh ng
nguyên nhân làm ch m ti n đ thi công
Có th nh n th y, ngu n v n n c ngoài nói chung c ng nh v n dành cho phát tri n các d án n c s ch nông thôn Vi t Nam là khá d i dào, v i thu n l i hi m có nh v y, chúng ta có đ ti m l c trong phát tri n ngu n v n
đ phát tri n c c u h t ng c i thi n đ i s ng nhân dân mà các d án v
n c s ch là m t ph n trong m c tiêu đó Tuy v y, ti n đ gi i ngân các ngu n v n này còn ch m, t l gi i ngân ch a cao, hi u qu ngu n v n vay do
đó còn nhi u h n ch v n đang là m t t n t i l n đ i v i các d án n c s ch nông thôn t i Vi t Nam hi n nay
Trang 28C H NG II TÌNH HÌNH U T D ÁN CUNG C P N C
S CH TRONG NH NG N M G N ÂY 2.1 Khái ni m v d án n c s ch
D án là s th c hi n các ho t đ ng liên quan đ n nhau trên c s m t ngu n tài chính, nhân l c và tài nguyên v t ch t có gi i h n trong m t th i gian cho phép đ có các l i ích v s n ph m hay d ch v theo các m c tiêu c th
“N c s ch” là n c đ c khai thác t ngu n n c m t ho c n c ng m
đã đ c x lý và kh trùng qua dây chuy n công ngh khép kín, đáp ng tiêu chu n ch t l ng, v sinh cho n c u ng và sinh ho t do Nhà n c quy đ nh
Ho t đ ng c p n c là các ho t đ ng có liên quan trong l nh v c s n xu t,
cung c p và tiêu th n c s ch, bao g m: quy ho ch, t v n thi t k , đ u t xây
d ng, qu n lý v n hành, bán buôn n c s ch, bán l n c s ch và s d ng n c
Trên c s đó, D án n c s ch có th đ c hi u là các d án liên quan
đ n n c s ch mang l i các l i ích thi t th c cho ng i nông dân b ng các
ph ng cách c th và đ c th hi n b ng k ho ch nh xây d ng công trình, giáo d c hu n luy n, cung c p ph ng ti n, s d ng tài chính…, v i các m c tiêu c th v n c s ch v sinh môi tr ng, phát tri n c ng đ ng và s n xu t, có
th đánh giá và đ nh l ng đ c
2.1.2 Phân lo i d án n c s ch
M i m t d án b t k nào c ng theo m t ti n trình t ng quát sau:
Trang 29Có nhi u cách đ phân lo i d án, s phân lo i d i đây ch mang tính
Phân lo i d a vào ngu n tài chính bao g m D án công và d án t
Phân lo i d a vào c p đ và quy mô có d án qu c t và d án qu c gia
D án vùng hay đ a ph ng:
Ngoài ra, các d án n c s ch còn đ c phân lo i nh sau: D án nghiên
c u ho c thí nghi m; D án thí đi m hay d án trình di n
2.2 Nh ng d án n c s ch đ c s d ng ngu n v n n c ngoài trong 10 n m g n đây
D án phát tri n n c ng m cung c p n c s ch nông thôn m t s
t nh Tây Nguyên
ây là d án do C quan H p tác qu c t Nh t B n (JICA) h tr D án
d a trên c s Qui ho ch t ng th và Nghiên c u kh thi v Phát tri n ngu n
Trang 30n c ng m m t s t nh nông thôn phía b c Vi t Nam D án nh m m c đích cung c p n c s ch cho nh ng khu v c nông thôn thi u n c Ngu n n c s
d ng là n c ng m D án s h tr t ng c êng phát tri n h th ng c p n c t p trung đáp ng đ c m c tiêu c a ch ng trình qu c gia
Th i gian th c hi n: 2006 - 2010
a bàn tri n khai:
T ng kinh phí th c hi n: 20,4 tri u USD (t ng đ ng 324,4 t VN ) Trong đó : V n t phía Nh t B n: 18,14 tri u USD (t ng đ ng 288,6
t VN ) V n t phía Vi t Nam: 2,26 tri u USD (t ng đ ng 35,8 t VN )
M c tiêu c a d án là Xây d ng 5 công trình khai thác n c ng m đ
cung c p n c n u ng và sinh ho t cho nhân dân t i 5 xã thu c 3 t nh k L k, Gia Lai, Kon Tum Nâng cao nh n th c v n c s ch và v sinh môi tr ng cho nhân dân Chuy n giao công ngh khai thác s d ng n c ng m cung c p n c
nông thôn cho phía Vi t Nam
Các ho t đ ng chính c a d án:Cung c p thi t b giàn khoan máy và các
ph ki n ph tr và xây d ng các công trình c p n c cho ng i dân t i 5 xã
thu c 3 t nh Kon Tum, Gia Lai, k L k
Công vi c xây d ng và mua s m thi t b cho d án đ c chia làm 3 giai
đo n
Trang 31- Giai đo n 1: T ngày H p đ ng ký k t v i Nhà th u có hi u l c (9/11/2007) đ n ngày 31 tháng 3 n m 2008
- Giai đo n 2: T ngày 1 tháng 4 n m 2008 đ n ngày 31 tháng 3n m 2009
- Giai đo n 3: T ngày 1 tháng 4 n m 2009 đ n ngày 15 tháng 3n m 2010
Trang 32 D án ngành cung c p n c s ch và v sinh nông thôn vùng mi n
Trung
D án đ c th c hi n t i 14 t nh Mi n trung bao g m: Thanh Hoá, Ngh
An, Hà T nh, Qu ng Bình, Qu ng Tr , TT.Hu , à N ng, Qu ng Nam, Qu ng Ngãi, Bình nh, Phú Yên, Khánh Hoà, Ninh Thu n và Bình Thu n
7T
M c tiêu dài h n c a d án là n7Tâng cao s c kho , đi u ki n s ng cho
ng i dân nông thôn thông qua c i thi n các d ch v c p n c s ch, v sinh; Nâng cao nh n th c và thay đ i hành vi c a c ng đ ng v b o v môi tr ng, v sinh và v sinh cá nhân Gi m tác đ ng x u do đi u ki n c p n c và v sinh kém gây ra đ i v i s c kho c a dân c nông thôn và gi m thi u tình tr ng ô nhi m môi tr ng trong c ng đ ng
M c tiêu ng n h n là nâng cao n ng l c c a các c p nh t là c p c ng
đ ng trong vi c th c hi n t l p k ho ch đ n th c hi n và qu n lý d án; C i thi n các chính sách và k ho ch đ u t nh m t ng c êng hi n qu đ u t c a chính ph và nhà tài tr Cung c p n c s ch và v sinh cho kho ng 325 xã c a
13 t nh (kho ng 2 tri u dân nông thôn) góp ph n th c hi n đ c m c tiêu qu c gia đ n 2010 đ m b o r ng:
• áp ng theo nhu c u và có s tham gia c a ng i s d ng;
trình;
7TD án C i thi n C p n c và V sinh nông thôn
D án đ c th c hi n t i 06 t nh mi n ông Nam B bao g m: V nh Long, Trà Vinh, C n Th , Sóc Tr ng, Kiên Giang và B c Liêu
Trang 33D án đã ti n hành h tr xây d ng các h th ng c p n c qui mô nh
ph c v cho kho ng 50-150 h gia đình, và các h th ng c p n c nh l cho các vùng dân c s ng r i rác nh h th ng thu n c m a, b m tay, h th ng l c
n c qui mô nh H tr các chi n d ch nâng cao nh n th c v n c s ch và v sinh và các ch ng trình giáo d c v sinh có s tham gia nh m c i thi n hành vi
v sinh Cung c p v n thi t l p qu quay vòng xây d ng các công trình v sinh
h gia đình
th c thi các ho t đ ng c p n c, d án đã thí đi m m t s ý t ng trong Chi n l c Qu c gia bao g m:
• Xây d ng k ho ch d a trên nhu c u
• L p k ho ch và qu n lý có s tham gia c a c ng đ ng
• Hoàn tr v n
C ng đ ng là ng i chu n b các k ho ch c i thi n đi u ki n c p n c,
đ a ra các qui đ nh đ i v i các lo i hình c p n c mà h có nhu c u và s n sàng chi tr Ng i s d ng đ c cung c p các thông tin v k thu t, tài chính, chi phí giúp h có đ c các l a ch n phù h p cho công trình c a mình
D án c p n c và môi tr ng nông thôn
D án cung c p n c sinh ho t nông thôn là m t ph n c a Ch ng trình
h p tác gi a Vi t Nam và Unicef v i m c tiêu cùng v i Chính ph Vi t Nam
gi i quy t v nhu c u n c sinh ho t và ph ng ti n v sinh cho các vùng nông thôn Vi t Nam Trong giai đo n đ u t n m 1982 đ n 1990: D án th c hi n có tính th nghi m mô hình t i 3 t nh: Minh H i, Kiên Giang, Long An nh m gi i quy t c p n c kh n c p cho dân t i m t s vùng Kinh t m i N m 1984, d án
đ c m r ng 3 t nh phía B c là Thanh Hoá, Ngh T nh và Hà Nam Ninh N m
1987 có 14 t nh và đ n n m 1990 có 27 t nh tham gia d án Giai đo n 1991-
Trang 342000, D án đ c m r ng cho t t c 53 t nh thành (Nay là 64 t nh, Thành ph )
nh m: (1) Cung c p n c sinh ho t nông thôn và nh ng d ch v v sinh đ c xem nh là m t d ch v mang tính xã h i, đáp ng nh ng nhu c u c b n c a nhân dân (2) u tiên c a chính sách xã h i Vi t Nam, quan tâm t i vùng sâu, vùng xa, vùng dân t c ít ng i và nh ng h nghèo có thu nh p th p (3) a d ng hoá các lo i hình c p n c, m r ng và phát tri n m i các h c p n c t p trung (4) y m nh công tác truy n thông qua các ph ng ti n thông tin đ i chúng và
xu t b n b n tin chuyên ngành nh m tuyên truy n m r ng h p tác v i nhi u ngành, nhi u c p, nhi u chuyên gia t TW đ n c s Giai đo n 2001- 2005, D
án t p trung vào các t nh mi n núi phía B c, Tây nguyên, m t s t nh duyên h i
mi n Trung, vùng có nguy c ô nhi m Arsen cao UNICEF th c hi n vi c chuy n ngu n tài tr cho các t nh ho c các c quan ch c n ng v c p n c nông thôn t nh đ ti n hành nh ng ho t đ ng d án theo nguyên t c và quy đ nh c a Chi n l c qu c gia S tham gia c a Unicef t p trung vào h tr k thu t và chuy n trách nhi m xu ng t nh, đã góp ph n t o n ng l c và môi tr ng có tính thuy t ph c đ thu hút nh ng nhà tài tr khác đ u t vào l nh v c c p n c nông
thôn thông qua m t c ch chung Giai đo n 2006 – 2010, D án đã góp ph n
nâng cao hi u bi t và đ y m nh tri n khai Chi n l c Qu c gia v N c s ch và
v sinh môi tr ng nông thôn h ng t i vi c xây d ng m t môi tr ng thu n l i cho ng i ho ch đinh k ho ch đ a ph ng và các nhà tài tr qu c t Là m t
ph n không th thi u đ c trong các chi n l c v s s ng còn c a tr em D
án s giúp t ng c ng ti p c n và v sinh các vùng nghèo và dân t c thi u s ,
đ c bi t chú tr ng vào v sinh môi tr ng
Trang 35Các n l c trong 5 n m t i s ti p t c góp ph n vào vi c th c hi n m c tiêu phát tri n thiên niên k và m c tiêu c a Ch ng trình QG N c s ch và VSMTNT giai đo n 2006 - 2010
Trang 36Qua b ng 2.2, d dàng nh n th y dù ch trong giai đo n đ u, d án c ng
đã đ t đ c nh ng k t qu đáng ghi nh n Trong h n 20 n m, s ng i h ng
l i t d án đã đ t trên 12 tri u ng i; 247.962 công trình đã đ c xây d ng trong đó nhi u nh t là gi ng khoan (148.558 cái chi m 59,91%)
Các mô hình đ c xây d ng trong 2 n m (2006 - 2007) bao g m: V c p
n c cho c ng đ ng: Có t ng c ng 178 công trình c p n c t p trung và 2.699 công trình c p n c nh l t i 11 t nh đã đ c xây d ng V n c - v sinh trong
tr ng h c: đã có 108 công trình t i 11 t nh áp d ng theo thi t k m u c a Unicef; V N c - v sinh cho tr m y t xã: t ng c ng có 4 công trình; Ngoài ra còn xây d ng mô hình K ho ch c p n c an toàn th c hi n thí đi m t i t nh TT.Hu áp d ng theo tiêu chu n c p n c an toàn c a WHO; Xây d ng tài li u đánh giá mô hình s tham gia c a ph n trong l nh v c c p n c và v sinh môi
tr ng nông thôn th c hi n thí đi m t i Lào Cai
Các công ngh cung c p n c đ c c i ti n bao g m:
Trang 37• V ho t đ ng h tr nâng cao n ng l c: ã ti n hành xây d ng
đ i ng cán b th c hi n d án; Xây d ng n ng l c cung ng thi t b v t t và
s n xu t hàng trong n c; Xây d ng n ng l c v n đ ng xã h i và tham gia d án
c a c ng đ ng; Xây d ng n ng l c nghiên c u ki m soát ch t l ng n c; và xây d ng n ng l c giám sát và đánh giá, m r ng s h p tác trong và ngoài n c
t o ngu n l c tài tr cho d án
D án c p n c s ch và v sinh nông thôn vùng đ ng b ng sông
H ng
M c tiêu c a d án là nh m đáp ng nhu c u dùng n c s ch c a c ng
đ ng m t cách đ y đ , b n v ng và h tr c ng đ ng c i thi n các công trình v
sinh h gia đình; Nâng cao hi u bi t và nh n th c cho ng i dân v s d ng
n c s ch, các công trình v sinh, thay đ i các thói quen x u và th c hành và các
hành vi v sinh đ nâng cao s c kh e gia đình và c ng đ ng; Nâng cao n ng l c
c ng đ ng trong xây d ng k ho ch và qu n lý các công trình h t ng c s
Giai đo n 1 đ c th c hi n t i các t nh Nam nh, Thái Bình, H i D ng,
Ninh Bình Giai đo n 2: Qu ng Ninh, Phú Th , V nh Phúc, Hà Tây, B c Ninh,
H ng Yên, Hà Nam, Thanh Hóa
L nh v c ho t đ ng bao g m:
Trang 38• C i thi n h t ng c s c p n c, v sinh nông thôn: T p trung ch y u
đ u t cho các công trình c p n c t p trung, c p n c h gia đình, v sinh công
c ng và v sinh h gia đình;
• Giáo d c truy n thông nh m thay đ i hành vi v sinh, nâng cao s c kho
c ng đ ng: Khuy n cáo v sinh và thay đ i hành vi v sinh đ c l ng ghép và
ph i h p 2 ph ng pháp; Khuy n khích thay đ i hành vi, nâng cao nh n th c v
s c kho và v sinh b ng s d ng các ph ng pháp, các kênh truy n thông phù
h p nh thông qua tr ng h c, các c quan đ a ph ng và t ch c chính tr , xã
h i khác; Ti p c n theo đ nh h ng th tr ng thông qua các nhà cung c p d ch
v t nhân quy mô nh , h ng t i mô hình s ng an toàn, lành m nh
• Nâng cao n ng l c c ng đ ng và các t ch c th c hi n d án: Nâng cao
n ng l c c a ngành n c khu v c nông thôn, trong qu n lý và h tr th c hi n các d án c p n c và v sinh
• H tr qu n lý, giám sát và đánh giá d án: Qu n lý và giám sát D án:
Qu n lý d án c p n c và v sinh nông thôn đ ng b ng sông H ng c b n đ c
th c thi t i c p t nh v i s h tr c a t v n Qu c t và trong n c; Ban qu n lý Trung ng (CPO) có trách nhi m đi u ph i, theo dõi, giám sát các ho t đ ng
c a d án, Ban qu n lý d án t nh (PPMU)
2.3 Tính ch t c a nh ng d án và nh ng u đãi c a ngu n v n
a s các D án C p n c s ch và V sinh nông thôn là d án có ngu n
v n ODA, là các kho n vi n tr không hoàn l i, vi n tr có hoàn l i ho c tín
d ng u đãi, v i m c đích gi i quy t nhu c u v c p n c và v sinh môi tr ng
c a c ng đ ng dân c nông thôn Vi t Nam
Trang 39V n ODA có th i gian cho vay (hoàn tr v n dài), có th i gian ân h n dài
Ch ng h n, v n ODA c a WB, ADB, JBIC có th i gian hoàn tr là 40 n m và
th i gian ân h n là 10 n m
Thông th ng, trong ODA có thành t vi n tr không hoàn l i (cho không), đây c ng chính là đi m phân bi t gi a vi n tr và cho vay th ng m i Thành t cho không đ c xác đ nh d a vào th i gian cho vay, th i gian ân h n
và so sánh lãi su t vi n tr v i m c lãi su t tín d ng th ng m i S u đãi đây
là so sánh v i t p quán th ng m i qu c t
V th c ch t, ODA là s chuy n giao có hoàn l i ho c không hoàn l i trong nh ng đi u ki n nh t đ nh m t ph n t ng s n ph m qu c dân t các n c phát tri n sang các n c đang phát tri n Do v y, ODA r t nh y c m v m t xã
h i và ch u s đi u ch nh c a d lu n xã h i t phía n c cung c p c ng nh t phía n c ti p nh n ODA ODA có th ràng bu c (ho c ràng bu c m t ph n
ho c không ràng bu c) n c nh n v đ a đi m chi tiêu Ngoài ra m i n c cung
c p vi n tr c ng đ u có nh ng ràng bu c khác và nhi u khi các ràng bu c này
r t ch t ch đ i v i n c nh n Ngoài ra v n ODA mang các y u t chính tr
khác và là ngu n v n có kh n ng gây n
V n đ i ng là ph n v n trong n c tham gia trong t ng ch ng trình, d
án ODA đ c cam k t gi a phía Vi t Nam và phía n c ngoài trên c s hi p
đ nh, v n ki n d án, quy t đ nh đ u t c a c p có th m quy n V n đ i ng
không áp d ng đ i v i các kho n vay n và vi n tr không hoàn l i mà trong
hi p đ nh ký k t không quy đ nh c th phía Vi t Nam đóng góp Trong các
tr ng h p này, s s d ng t i đa ngu n v n ngoài n c đ th c hi n d án M t
s d án c n có v n đ u t trong n c đã ghi trong quy t đ nh đ u t s đ c
Trang 40cân đ i theo kh n ng ngu n v n trong k k ho ch hàng n m c a Nhà n c giao các B và a ph ng
G n đây nh t, D án c p n c s ch và v sinh nông thôn vùng đ ng b ng sông H ng đ c th c thi theo ch ng trình vay v n có đi u ch nh g i t t là APL
Lo i tín d ng này h tr các ch ng trình theo giai đo n, và cung c p các kho n vay n i ti p nhau, kho n sau d a trên k t qu và rút kinh nghi m c a kho n
tr c trong m i ch ng trình V n vay cho ch ng trình đ c chia thành các kho n vay nh có đi u ch nh, k ti p nhau, nh m h tr phát tri n dài h n cho
ch ng trình c p n c nông thôn Vi c th c hi n s tuân th theo các nguyên t c
c a Ngân hàng Th gi i và các quy đ nh c a Chính ph Vi t Nam