TÀI LIỆU THAM KHẢO hồ CHÍ MINH, tấm GƯƠNG NGỜI SÁNG đạo đức

.Con người, người cách mạng, người cộng sảnở Việt Nam, cũng như ở nhiều nước trên thế giới, người ta viết nhiều về con người Hồ Chí Minh, về phẩm chất và đạo đức của Người. Vậy con người đó bởi đâu mà có những phẩm chất đạo đức đẹp đẽ cao quý như vậy?Trước hết phải thấy một điều cơ bản: Chủ tịch Hồ Chí Minh là một chiến sĩ cách mạng, một người cộng sản, suốt đời hy sinh phấn đấu vì sự nghiệp cách mạng ở nước mình cũng như vì sự nghiệp cách mạng của các nước khác của toàn thế giới. Đó là nguồn gốc của những phẩm chất và đạo đức đẹp đẽ và cao thượng của con người Hồ Chí Minh. Hiểu điều này, hiểu thấu hiểu điều này thì sẽ hiểu tất cả cuộc đời hoạt động cũng như đời sống hàng ngày của Người. Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng con người, bởi mỗi con người đều có thể trở thành một người yêu nước, một chiến sĩ cách mạng.

Trang 1

HỒ CHÍ MINH – TẤM GƯƠNG NGỜI SÁNG ĐẠO ĐỨC I.Con người, người cách mạng, người cộng sản

ở Việt Nam, cũng như ở nhiều nước trên thế giới, người ta viết nhiều về conngười Hồ Chí Minh, về phẩm chất và đạo đức của Người Vậy con người đó bởiđâu mà có những phẩm chất đạo đức đẹp đẽ cao quý như vậy?

Trước hết phải thấy một điều cơ bản: Chủ tịch Hồ Chí Minh là một chiến sĩcách mạng, một người cộng sản, suốt đời hy sinh phấn đấu vì sự nghiệp cáchmạng ở nước mình cũng như vì sự nghiệp cách mạng của các nước khác củatoàn thế giới Đó là nguồn gốc của những phẩm chất và đạo đức đẹp đẽ và caothượng của con người Hồ Chí Minh Hiểu điều này, hiểu thấu hiểu điều này thì

sẽ hiểu tất cả cuộc đời hoạt động cũng như đời sống hàng ngày của Người Chủtịch Hồ Chí Minh rất coi trọng con người, bởi mỗi con người đều có thể trởthành một người yêu nước, một chiến sĩ cách mạng Đây là lòng tin vĩ đại, mộtmặt tin ở sức thuyết phục, sức cảm hóa của cách mạng, mặt khác tin ở khảnăng, ở sức vươn lên của con người, của nhân dân lao động và các dân tộc bị ápbức đứng lên làm cách mạng, đánh đổ cái cũ, xây dựng cái mới với tất cả sứcmạnh và tài năng của mình Các tầng lớp nhân dân Việt Nam đều biết rõ tấmlòng bao la, những tình cảm tuyệt đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với nhândân lao động, các lực lượng vũ trang thiếu niên, nhi đồng, thanh niên, phụ nữđồng bào miền Nam, các dân tộc ít người, đồng bào các tôn giáo… có thể nóiBác Hồ sống cuộc sống của mọi người, cuộc sống của nhân dân, cuộc sống củadân tộc, cuộc sống biết bao gian khổ và biết bao oanh liệt Theo ý nghĩ đó, Bác

Hồ không có đời sống riêng, thậm chí lúc ở tù, lúc làm thơ, Bác cũng sống cuộcđấu cách mạng của dân tộc Tấm lòng bao la và những tình cảm cao đẹp đó.Người không dành riêng cho nhân dân Việt Nam, mà cũng dành cho nhân dânthế giới Trong 30 năm hoạt động ở nước ngoài Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếpxúc với không biết bao dân tộc rất khác nhau về màu da, ngôn ngữ, phong tụctập quán, về chính trị và tôn giáo… và chính trong chỗ rất giống nhau, rất cơbản và quan trọng: nhân dân các nước đều muốn cách mạng và sẵn sàng phấnđấu cho sự nghiệp cách mạng ở nước mình cũng như sự nghiệp cách mạng ởnước khác và Chủ tịch Hồ Chí Minh có lòng tin rất sâu sắc vào thắng lợi tất yếucủa cách mạng thế giới Một người như vậy phải là một người có cuộc sốnggiản dị trong đời sống vật chất từ lúc ở chiến khu cũng như lúc làm Chủ tịch,giản dị trong quan hệ với người khác, người trong nước cũng như người nướcngoài, giản dị trong cách nói và cách viết, như vậy để gần gũi quần chúng, sốngđời sống quần chúng từ đó mà động viên, tổ chức và giáo dục quần chúng làmcách mạng Đi đôi với tính giản dị cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh là mộtcuộc đời thanh thản ung dung trong mọi tình huống, nhất là trong những lúcgian nan, nguy hiểm, thắng không kiêu, bại không nản, bởi không chỉ vì thắngbại là thường tình trong đấu tranh cách mạng, mà chính vì trong thời đại ngàynay cách mạng ở vào thế chủ động và tiến công, thế của người chiến thắng, dùcái gì có thể xẩy ra, thắng lợi cuối cùng nhất định thuộc về nhân dân

Trang 2

Con người Hồ Chí Minh và đời sống của Người trong sáng như pha lê, phảnánh những đạo đức cao đẹp nhất của dân tộc Việt Nam, những tư tưởng và tìnhcảm lớn của thời đại Chủ tịch Hồ Chí Minh là hiện thân của cách mạng ViệtNam, bộ phận khăng khít của cuộc đấu tranh cách mạng của nhân dân thế giới

vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội1

Phạm văn đồng

II Đạo đức cách mạng vấn đề Hồ Chí Minh quan tâm hàng đầu

Vấn đề mà Hồ Chí Minh quan tâm hàng đầu, nhất quán là đạo đức Ngườibắt đầu sự nghiệp cách mạng là bắt đầu việc giáo dục lý tưởng cách mạng vàđạo đức cách mạng cho những người yêu nước, cho thanh niên, cho quần chúngnhân dân, chủ yếu là cho đảng viên và cán bộ Suốt đời Bác luôn luôn quan tâmlàm việc đó Hồ Chí Minh không chỉ là người giáo dục đạo đức cách mạng màcòn là hiện thân của đạo đức cách mạng, nêu tấm gương cho toàn Đảng, toàndân ta

Vì sao Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng đạo đức như vậy? Bởi con người cầnđạo đức, cách mạng cần đạo đức, rất cần đạo đức Hồ Chí Minh rất coi trọngchiến lược con người Đối với Hồ Chí Minh, con người là mục tiêu đồng thời lànhân tố quyết định thành công của cách mạng Vì thế Hồ Chí Minh nhấn mạnh

sự cần thiết vũ trang cho giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc tanhững giá trị đạo đức mới để làm nên cuộc đổi đời lịch sử, đưa đất nước tiếnlên trình độ hiện đại, văn minh của loài người

Hồ Chí Minh thường xuyên nhắc nhở phải có đạo đức coi đạo đức là cái gốccủa người cách mạng, của người phải cần, kiệm, liêm, chính Người chỉ rõ: Mộtdân tộc biết cần, kiệm, biết liêm sỉ là một dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinhthần, là một dân tộc văn minh tiến bộ

Cốt lõi cua đạo đức cách mạng là chí công vô tư Có chí có công vô tư thìlòng dạ mới trong trẻo, đầu óc mới sáng suốt để chăm làm những việc ích nước,lợi dân Chí công vô tư là nêu cao chủ nghĩa tập thể, trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân

Hồ Chí Minh khẳng định: Đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân không phải là

"giầy xéo lên lợi ích cá nhân" không chế độ nào tôn trọng con người, chú ý xemxét những lợi ích cá nhân đúng đắn và bảo đảm cho nó được thỏa mãn bằng chế

độ xã hội chủ nghĩa Song Hồ Chí Minh nghiêm khắc lên án chủ nghĩa cá nhân.Người nói: Chủ nghĩa cá nhân đẻ ra trăm thứ bệnh nguy hiểm: quan liêu, mệnhlệnh, bè phái, chủ quan, tham ô, lãng phí… chủ nghĩa cá nhân là một kẻ địchhung ác của chủ nghĩa xã hội Người cách mạng phải tiêu diệt nó

Trong tình hính hiện nay của nước ta, những câu nói trên của Hồ Chí Minhcàng mang ý nghĩa thời sự nóng, bức xúc biết bao

Bác đặc biệt chú trọng như suốt đời vì đó là nguồn gốc của phẩm chất chínhtrị, đạo đức cách mạng, phong cách của con người, nhân cách của con ngườicách mạng, phong cách của con người, nhân cách của con người cách mạng,đây là con người cách mạng, con người xã hội chủ nghĩa, con người lãnh đạocách mạng Đó là những tư tưởng và tình cảm của một con người nguyện suốt

1 Trích diễn văn đọc tại Hội nghị quốc tế "Việt Nam và thế giới" kỷ niệm lần thứ 90, ngày sinh của Chủ

tịch Hồ Chí Minh.

Trang 3

đời phấn đấu cho một lý tưởng cao đẹp vì sự nghiệp cách mạng có một khônghai trong lịch sử, thực hiện cuộc đổi đời của một dân tộc Để làm được nhữngviệc lớn lao và quan trọng như vậy, con người phải tự đổi mới mình, khôngngừng tự rèn luyện mình, đồng thời trải qua quá trình rèn luyện trong tổ chức

và nhất là trong hoạt động cách mạng, từ đó dần dần trở thành một con ngườikhông bị tư tưởng cá nhân cám dỗ, trước mọi cạm bẫy, một lòng vì nước vì dân,

vì những mục tiêu cao đẹp, là lẽ sống, là niềm vui, là lòng tin của cả cuộc đời

Có những đức tính ấy thì nhất định thấy được tầm quan trọng của việc đoànkết nội bộ mà mọi người phải bảo vệ như con người của mắt mình, và có đoànkết nội bộ tốt thì đoàn kết toàn dân tốt, đoàn kết người Việt Nam ở trong nước

và người Việt Nam ở nước ngoài tốt, coi đó là sức mạnh bất khả chiến thắngtrong bất cứ trường hợp nào

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là một nội dung cơ bản của tư tưởng nhânvăn Hồ Chí Minh, nó hình thành từ yêu cầu giải phóng dân tộc, giải phóng xãhội và giải phóng con người Muốn có nhận thức sâu sắc về tư tưởng nhân văn

Hồ Chí Minh, cần hiểu sâu tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Có thể nói Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, những lãnh tụcách mạng quan tâm nhiều đến vấn đề đạo đức và có nhiều cống hiến về tưtưởng đạo đức cách mạng Không những thế, bản thân Người là một tấm gương,

là hiện thân mẫu mực về đạo đức cách mạng

Trước hết, Người xem đạo đức cách mạng là gốc, là nền tảng của người cáchmạng Người nhấn mạnh: "Cũng như sông phải có nguồn mới có nước, không cónguồn sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc cây héo Người cách mạng phải

có đạo đức, không có đạo đức, dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhândân Vì muốn giải phóng dân tộc, giải phóng loài người, là công việc lớn lao,

mà tự mình không có đạo đức, không có căn bản, từ mình đã hủ hóa, xấu xa thìcòn làm nổi việc gì"1 Và làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới

là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rất nặng nề, mộtcuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài gian khổ Sức có mạnh mới gánh được nặng

và đi được xa Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng mớihoàn thành được nhiệm vụ vẻ vang1

Người ca ngợi Lênin, không chỉ về mặt lý luận, về sự "thông thái", "thiêntài" mà đặc biệt là về đạo đức cao đẹp vĩ đại của Lênin Người viết: "Nếu giaicấp vô sản phương Tây coi Lênin là một thủ lĩnh, một lãnh tụ, một người thấythì các dân tộc phương Đông lại coi Lênin là một người con vĩ đại hơn nữa caoquý hơn nữa nếu tôi có thể nói như vậy Không phải chỉ thiên tài của Người, màchính là tính coi khing sự xa hoa, tinh thần yêu lao động, đời tư trong sáng, nếpsống giản dị, tóm lại là đạo đức vĩ đại và cao đẹp của người thầy, đã ảnh hưởnglớn lao tới các dân tộc châu á và đã khiến trái tim của họ hướng về Người,không gì ngăn cản nổi"2

Nhấn mạnh đạo đức là gốc Hồ Chí Minh không coi nhẹ tài năng vì phải cótài năng, có tri thức mới hoàn thành tốt đẹp mọi nhiệm vụ Năm 1959, Ngườinói với các giáo viên đang học lớp chính trị: "Cóa tài mà không có đức là hỏng

Có đức mà chỉ i tờ thì dạy thế nào"3

1 Hồ Chí Minh Sđd, tập 5, tr 252-253.

1 , 3 Hồ Chí Minh Sđd, tập 9, tr 283, 49.

2 Hồ Chí Minh Sđd, tập 1, tr 295.

Trang 4

Trong tác phẩm "Đường cách mệnh" năm 1927, Người viết: "Tư cách ngườicách mệnh" ngay ở trang đầu tiên Trong cuốn "Con đường giải phóng" doNgười soạn thảo năm 1940 để huấn luyện cán bộ, có 6 bài thì bài thứ 6 là "Tưcách người cán bộ cách mạng" năm 1946, trong điều kiện vô cùng bận rộn,Người đã viết, nhiều thư gửi các đồng chí Nghệ Tĩnh, các đồng chí Bắc Kỳ,Trung Kỳ nhắc nhơt phải giữ vững tư cách đạo đức người cán bộ cách mạng,ngăn ngừa và không quyết khắc phục những khuyết điểm, sai lầm trong tư cáchngười lãnh đạo, người nắm chính quyền Năm 1947, Người viết "Sửa đổi lốilàm việc", trong đó Người căn dặn phải rèn luyện đạo đức cách mạng, ra sứcchống những thói hư, tật xấu như quan cách mạng, hẹp hòi, hủ hóa, tư túi…Tiếp đến những năm sau, Người viết các bài "Đạo đức cách mạng", "Cần, kiệm,liêm, chính" Cho đến năm 1969, trước lúc lúc đi xa Người viết bài: "Nâng caođạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân" Trong Di chúc Người căndặn: "Việc cần làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng" Với thanh niên Bác viết:

"Phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành nhữngngười thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa "hồng" vừa "chuyên"1

Người đã vạch rõ đạo đức chúng ta xây dựng là đạo đức mới, đạo đức cáchmạng; nó tiếp thu, kế thừa truyền thống đạo đức cổ truyền như: "lòng thươngnước, thương dân", "tinh thần tương thân, tương ái, v.v… nhưng nó khác về bảnchất đạo đức cũ, đạo đức phong kiến tư sản Người thường nói: "Đạo đức cũnhư người hai chân đứng vững được dưới đất, đầu ngửng lên trời"1 Đạo đứcmới là đạo đức cách mạng, đạo đức cộng sản chủ nghĩa, trong đó có sự kết hợpgiữa đạo đức của giai cấp công nhân với truyền thống đạo đức tốt đẹp của dântộc và tinh hoa đạo đức nhân loại

Trong khi đề cập đến những nội dung, những chuẩn mực cơ bản của đạo đứcmới, tuy Người có sử dụng một số mệnh đề của đạo đức Nho giáo, một số thànhngữ dân gian… nhưng với tinh thần phủ định, mang một chất mới, nội dungmới yêu cầu mới của đạo đức cách mạng Như: "Cần, kiệm, liêm, chính, chícông vô tư", "trung hiếu", "giàu sang không quyến rũ, nghèo khó không chuyểnlay, uy vũ không khuất phục" đều là mệnh đề cũ, nhưng Người đã cải biến nộidung, đưa yêu cầu, nội dung mới vào

- Vấn đề rất quan trọng phân biệt các đạo đức khác nhau, có tác dụng điềuchỉnh ý thức và hành vi đạo đức của mỗi người và của cộng đồng là nhữngchuẩn mực đạo đức Những chuẩn mực này không phải phản ánh đúng cơ sởkinh tế mới, chế độ mới, những yêu cầu, nhiệm vụ, tính chất của đạo đức mới.Trong những chuẩn mực đạo đức trước hết Người nêu những chuẩn mựcchung, có ý nghĩa cơ bản và có tính chất phổ cập đối với mọi người, mọi tầnglớp như: "trung với Đảng", "trung với nước, hiếu với dân"; "cần, kiệm, liêm,chính", "biết chiến thắng chủ nghĩa cá nhân ích kỷ", "biết đặt lợi ích dân tộc,tập thể lên trên lợi ích cá nhân", "khiêm tốn thật thà, dũng cảm"; "đoàn kết,nhân ái", v.v…

Trang 5

Người còn đề ra những chuẩn mực cụ thể đối với từng lớp người phù hợpvới yêu cầu, nhiệm vụ, trách nhiệm của lớp người đó.

* Đối với công dân, Người dạy: "Nước ta là nước dân chủ nghĩa là nước nhà

do dân làm chủ Nhân dân có quyền lợi làm chủ, thì phải có nghĩa vụ

làm tròn bổn phận công dân, giữ đúng đạo đức công dân là:

- Tuân theo pháp luật Nhà nước

- Tuân theo kỷ luật lao động

- Giữ gìn trật tự chung

- Đóng góp "nộp thuế" đúng kỳ, đúng số để xây dựng lợi ích chung

- Hăng hái tham gia công việc chung

- Bảo vệ tài sản công cộng

- Bảo vệ Tổ quốc1

- Bảo vệ môi trường (hiện nay thêm bảo vệ môi trường)

* Đối với đảng viên: Tùy theo đối tượng, hoàn cảnh, có lúc Người nhấnmạnh chuẩn mực này, có lúc chuẩn mực khác Nhưng chung lại, Người viết:

"Đạo đức cách mạng là: quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách

- Ra sức học tập chủ nghĩa Mác - Lênin, luôn luôn dùng tự phê bình và phêbình để nâng cao Trung ương và cải tiến công tác2

* Đối với lực lượng vũ trang, Người viết: "trung với Đảng, hiếu với dân, sẵnsàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc vì chủ nghĩa xã hội.Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũngđánh thắng1

* Đối với lực lượng an ninh Người nêu tư cách an ninh cách mạng là:

- "Đối với tự mình phải: cần, kiệm, liêm, chính"

a) Các sự hy sinh khó nhọc, thì mình làm trước người ta còn sự sung sướngthanh nhàn thì mình nhường người ta hưởng trước (tiên thiên hạ ưu, hậu thiên

hạ lạc)

b) Các việc đáng làm, thì có khó mấy cũng cố chịu quyết làm cho kỳ được.c) Ham làm những việc ích quốc lợi dân Không làm địa vị và công danhphú quý

d) Đem lòng chí công vô tư đối với người, đối với việc

e) Quyết tâm làm gương về mọi mặt; siêng năng, tiết kiệm trong sạch

Trang 6

f) Chớ kiêu ngạo, tự mãn, tự tức Nói ít làm nhiều, thân ái, đoàn kết2

Và Người khuyên thanh niên:

Người yêu cầu phụ nữ: "Chị em phụ nữ cố gắng thi đua tăng gia sản xuất,thực hành tiết kiệm… Phụ nữ công nhân cần tích cực tham gia quản lý thật tốtnhà máy, công trường Phụ nữ nông dân cần hăng hái tham gia phong trào đổicông, hợp tác, gặt tốt vụ mùa, chuẩn bị tốt vụ chiêm năm tới Các tầng lớp phụ

nữ ở thành phố cần chấp hành tốt các chính sách của Đảng và Chính phủ, chị

em buôn bán cần giữ đức tính thật thà, đúng đắn, bài trừ tệ "mua rẻ bán đắt", tệ

"mặc cả, nói thách" Chị em phụ nữ phải hết sức chăm lo bảo vệ sức khỏe củacon cái, vì thiếu nhi là tương lai của dân tộc"3.

Người còn chỉ bảo động viên khích lệ chị em:

"Phụ nữ Việt Nam trung hậu, đảm đang, giỏi giang việc nhà, việc nước, nuôicon khỏe, dạy con ngoan"

*

Chủ tịch Hồ Chí Minh còn rất chú ý đến con đường phương pháp xây dựngđạo đức cách mạng Đây cũng là một nội dung quan trọng của tư tưởng đạođức, của đạo đức học

Nắm vững đặc điểm và quy luật của sự hình thành đạo đức Người nêu quanđiểm: Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh rènluyện tu dưỡng bền bỉ hằng ngày mà phát triển củng cố Cũng như ngọc càngmài càng sáng, vàng càng luyện càng trong"1, "có gì sung sướng vẻ vang hơn làtrau dồi đạo đức cách mạng để góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựngchủ nghĩa xã hội và giải phóng loài người2 Khác với sự hình thành và tác dụngđiều chỉnh hành vi của pháp luật và bắt buộc, cưỡng bức

Đạo đức chỉ có thể hình thành và phát triển trên tinh thần tự giác tự nguyện, dựa vào lương tâm của mỗi người và dư luận của quần chúng.

Tác dụng nêu gương giữ một vai trò rất quan trọng hình thành đạo đức xãhội Đặc biệt đối với phương Đông, Người nói "Nói chung thì các dân tộcphương Đông đều giầu tình cảm và đối với họ, một tấm gương sống còn có giá

1 , 2 Hồ Chí Minh Sđd, tập 9, tr 293.

Trang 7

trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền"1 Do đó, theo Người để xây dựngđạo đức cách mạng cần phải:

- Thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng, đề cao tinh thần tựphê bình và phê bình Phải gắn việc rèn luyện đạo đức với công tác thực tế.Người vạch rõ: "Tư tưởng cộng sản với tư tưởng cá nhân ví như lúa với cỏ dại.Lúa phải chăm bón khó nhọc thì mới tốt được Còn cỏ dại không cần chăm sóccũng mọc lu bù Tư tưởng cộng sản phải rèn luyện gian khổ mới có được Còn

tư tưởng cá nhân như cỏ dại sinh sôi nẩy nở rất dễ2

Gắn xây và chống, lấy xây làm chính, phải "nâng cao đạo đức cách mạng,quét sạch chủ nghĩa cá nhân" Kiên quyết đất tranh khắc phục chủ nghĩa cánhân vì: "Chủ nghĩa cá nhân trái ngược với đạo đức cách mạng, nếu còn lạitrong mình, dù là ít thôi thì nó sẽ chờ dịp để phát triển, để che lấp đạo đức cáchmạng để ngăn trở lại ta một lòng, một dạ đấu tranh cho sự nghiệp cách mạng"1.Chủ nghĩa cá nhân đẻ ra hàng trăm thứ tính xấu như siêng ăn, biếng làm, kèncựa, nghĩ đến mình, không nghĩ đến đồng bò, tham danh lợi, địa vị, v.v… "Chủnghĩa cá nhân là một thứ rất gian giảo, xảo quyệt; nó khéo dỗ dành người ta đixuống dốc Mà ai cũng biết rằng xuống dốc thì dễ hơn lên dốc Vì thế mà càngnguy hiểm2 Do đó, muốn có tư tưởng xã hội chủ nghĩa, muốn có đạo đức cáchmạng, phải gột rửa chủ nghĩa cá nhân Phải xây dựng "đời sống mới", phải nêu

"gương tốt người tốt, việc tôt" Theo Người thì mỗi người đều có thiện và áctrong lòng Ta phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con người nẩy nở và phần

xấu mất đi Lấy gương người tốt việc tốt để hằng ngày giáo dục lẫn nhau là

cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng tổ chức cách mạng, xây dựng con người mới, cuộc sống mới.

Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Người, năm 1969 các nhà xuất bản đã pháthiện 6.000 gương người tốt, việc tốt In thành 6 tập sách:

- Dân tộc anh hùng, giai cấp tiên phong

Nhận thức một cách sâu sức vai trò gương mẫu của đảng viên cán bộ, củacấp trên đối với cấp dưới trong giáo dục, rèn luyện đạo đức theo tinh thần:

"Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền".Người luôn yêu cầu: "Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu trong mọi công việc;Đảng viên đi trước làng nước theo sau Mỗi đảng viên phải nhận rõ nhiệm vụcủa mình là phải tiến bộ trong công tác tiến bộ về tư tưởng, nếp sống giản dịtrong sáng, làm gương mẫu trong mọi công việc, đồng thời lấy tinh thần củangười đảng viên cộng sản giúp đỡ anh em ngoài đảng cùng tiến bộ

Bản thân Người là tấm gương sáng, là hiện thân cả nền đạo đức cách mạngViệt Nam, mãi mãi là ngọn đèn pha chiếu rọi con đường rèn luyện phấn đấu để

Trang 8

trở nên "tốt" hơn , đạt đến "chân, thiện, mỹ" của con người Việt Nam ngày nay

và mai sau

Ngày nay, tình hình mọi mặt so với thời Người còn sống đã có nhiều đổithay Tuy nhiên, những tư tưởng và tấm gương của Người về đạo đức cáchmạng vẫn sống mãi tỏa sáng ngời Trong điều kiện mới cùng với những mặttích cực, những tác động tiêu cực đang xói mòn đạo đức, đời sống văn hóa củanhân dân ta, ngay cả trong đội ngũ cán bộ, đảng viên Điều đó đòi hỏi chúng ta,mọi người phải kịp thời ngăn chặn, lấy ánh sáng cao đẹp của đạo đức cáchmạng, đạo đức Hồ Chí Minh xua tan bóng tối của đạo đức tư sản, lối sống thựcdụng, chạy theo đồng tiền, chạy theo tiện nghi, bất chấp lương tâm, tráchnhiệm, nghĩa vụ, tình nghĩa

Võ nguyên Giáp

CON người yêu thương tất cả mọi người (Bài phát biểu của Chủ tịch hòa bình thế giới nhân buổi lễ kỷ niệm 90 năm ngày sinh nhật Bác)

Kính thưa Thủ tướng Phạm Văn Đồng!

Kính thưa các bạn Việt Nam!

Kính thưa các đại biểu!

Đối với Hội đồng Hòa bình thế giới và thực ra đối với tất cả các tổ chứcquốc tế tham dự hội nghị lịch sử này, đây là một thời điểm không bao giờ quênđược, vì hôm nay chúng ta có một may mắn lớn đang ở trên trái đất Việt Namtay bắt mặt mừng với các đồng chí và bạn Việt Nam để kỷ niệm 90 năm ngàysinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Cách đây một tháng khi tôi còn ở thủ đô ấn Độ Niu Đêli Thủ tướng PhạmVăn Đồng đến thăm chính thức ấn Độ Tôi may mắn có mặt tại một cuộc míttinh lớn của nhân dân ấn Độ trong đó có các đại biểu mọi chính đảng ở ấn Độbầy tỏ tình đoàn kết với Việt Nam Một khẩu hiệu hô to nhiều lần:

"Bên tôi là Việt Nam, tên anh là Việt Nam!"

Đó là khẩu hiệu chúng ta thường nghe thấy ở ấn Độ Nhưng nó cũng có thểđược nghe thấy ở bất cứ nơi nào trên thế giới ở đó người ta ra sức xây dựngmột cuộc sống mới

Chúng ta muốn nói gì khi chúng ta nói: "Tên tôi, tên anh là Việt Nam"?Người ấn Độ muốn nói gì và mọi người ở các nước muốn nói gì? Họ chỉ muốnnói rằng: "Việt Nam - Hồ Chí Minh đã cho chúng ta niềm tin, tinh thần lạcquan, sự chắc chắn rằng chúng ta cũng có thể thắng trong trận đánh hiện naychống đế quốc, vì một cuộc sống mới cho nhân dân chúng ta"

Trong từ điển của các nước có một từ có nghĩa như nhau trong các tiếng Từ

đó có nghĩa là anh hùng, dũng cảm, nhất trí thắng đế quốc Từ đó có nghĩa làquốc tế chủ nghĩa đoàn kết Từ đó ở tất cả các tiếng trên thế giới là: Việt Nam.Bạn có thể đi châu Phi và hỏi các chiến sĩNa-mi-bi-a-hay, Đại hội dân tộc Phi (Nam Phi) Họ sẽ trả lời bạn là khi họ

Trang 9

chiến đấu như họ vẫn thường làm thì họ mang trong tim chữ: "Việt Nam" và họgiương cao ngọn cờ có chân dung Chủ tịch

Hồ Chí Minh

Chúng ta đang họp trong Hội nghị có ý nghĩa nhất này khi toàn thế giới đang

kỷ niệm lần 90 ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh Chúng ta vừa nghe một bàidiễn văn khai mạc đẹp đẽ và súc tích của Thủ tướng Phạm Văn Đồng Thủtướng đã nói về Chủ tịch Hồ Chí Minh và Việt Nam của Chủ tịch Hồ Chí Minhbằng những lời lẽ mà chúng ta sẽ mang về nước chúng ta và phổ biến hàng trămlần Thủ tướng đã nói với chúng ta về một người, một người bình thường Chủtịch Hồ Chí Minh là một người yêu nhân dân mình và cả nhân dân tất cả cácnước trên thế giới

Một người yêu nước theo nghĩa tốt nhất phải đồng thời là một người quốc tếchủ nghĩa Người ta không thể chiến đấu cho tất cả các dân tộc trên thế giới nếukhông chiến đấu cho dân tộc mình, nhưng người ta không thể chiến đấu cho dântộc mình nếu không chiến đấu cho tất cả các dân tộc trên thế giới

Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu nhân dân Việt Nam, Người yêu tất cả nhân dânnhưng cũng yêu từng người một Người yêu một em bé gặp Người và ẵm em bétrên tay hay một em bé ở một nơi xa xôi nào đó Người yêu tôi, và Người yêubạn Người ta không có thể là một người lãnh tụ, một người tổ chức, một người

để lại nguồn cảm xúc cho hậu thế nếu không có tình thương yêu các dân tộcnhư Chủ tịch Hồ Chí Minh Tôi có được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh một lần Lẽtất nhiên, tôi đã đọc tác phẩm của Người, tôi đã được nghe nói về hoạt động củaNgười Tôi đã biết nhân dân của Người Nhưng bản thân tôi chỉ được gặpNgười một lần khi Người đến thăm ấn Độ năm 1958 Từ đó Người cảm cảmhóa được nhiều người ấn Độ trở thành bạn của Việt Nam Những người ấn Độlúc đó nói: Lẽ tất nhiên Hồ Chí Minh là lãnh tụ Việt Nam, nhưng người đến vớichúng tôi như một người nông dân hay công dân ấn Độ, vì xem ra Người yêutất cả chúng tôi và biết tất cả những vấn đề của chúng tôi, không phải chỉ nhữngvấn đề lớn, mà cả những vấn đề của người bình thường ở cái lều con trong làng,

ở trong nhà máy anh ta làm việc"

Hôm nay chúng ta tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người lãnh tụ đó,Người tổ chức đó, Người cộng sản đó, Người cách mạng đó, con người yêuthương mọi người

Khi các em thiếu nhi hát mừng chúng tôi sáng nay tôi càng thấy thấm thíacái tên của Hội nghị này "Việt Nam và thế giới" Vì Việt Nam đã đấu tranh baonhiêu năm nay vì cái gì? Việt Nam hiện nay đang đấu tranh về cái gì? ý nghĩacủa Việt Nam đối với thế giới như thế nào? Và phong trào đoàn kết quốc tế đốivới Việt Nam từ trước tới nay như thế nào?

Trong khi các em thiếu nhi hát, như tất cả các bạn, tôi đã nghĩ đến tất cả trẻ

em trên thế giới và đặc biệt trẻ em trong nước mình

Chủ tịch Hồ Chí Minh muốn gì cho trẻ em trên thế giới? Người đã đấu tranhcho cái gì? Và khi giương cao ngọn cờ Hồ Chí Minh, chúng ta đấu tranh cho cáigì?

Trong phong trào hòa bình, chúng ta thường nói rằng cuộc đấu tranh cho hòabình, là một cuộc chiến đấu cho con em chúng ta, rằng nếu chúng ta không cómột thế giới hòa bình lâu dài thì con em chúng ta sẽ có gì

Trang 10

Cuộc đấu tranh của chúng ta nhằm tránh chiến tranh cho con em chúng ta.Nhưng tôi cho rằng nó cũng là cuộc đấu tranh nhằm cho con em chúng ta khôngbao giờ phải sợ nữa Tôi nhớ lại những hình ảnh thời Mỹ ném bom Hà Nội,những trẻ em khóc bên cạnh những thi hài mẹ các em bị tàn sát.

Chúng ta đang đấu tranh cho một thế giới trong đó không có một em nàophải bên cạnh thi hài của mẹ em là nạn nhân của chiến tranh và xâm lược.Chúng tôi không muốn có một thế giới mà lại có một em nào như trẻ em ViệtNam thịt cháy vì bom Napan giội từ các máy bay Mỹ Chúng ta đang chiến đấucho một thế giới trong đó có các em được hát múa, vì đó là cái mà Chủ tịch HồChí Minh mong muốn khi Người nói: "Chúng ta sẽ làm cho Việt Nam mười lần

to đẹp hơn" Mười lần có nghĩa là các em sẽ cười, các em sẽ múa, các em sẽkhông phải sợ nữa Chúng ta sẽ làm cho Việt Nam mười lần đẹp đẽ hơn và thếgiới cũng sẽ mười lần đẹp đẽ hơn Chúng ta sẽ bảo vệ thế giới và xây dựng thếgiới như chúng ta bảo vệ Việt Nam và xây dựng Việt Nam

Ro Met Chăn ĐRA Chủ tịch Hội đồng hòa bình thế giới

Trang 11

Hồ Chí Minh - Việt Nam và thế giới

Tôi mang đến các bạn lời chào mừng của Hội nghị Hòa bình thế giới và củaphong trào hơn 135 nước trên khắp các lục địa Tôi đem đến các bạn lời chàomững của Hội nghị quốc tế "Việt Nam và thế giới" Thế giới đã thấy Hồ ChíMinh vẫn sống

Các bạn thân mến!

Tiếng nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh đang vang lên ở đây giữa chúng ta.Như các bạn đã thấy những con người bất tử thì không bao giờ chết và Hồ ChíMinh sống mãi vì Người yêu nhân dân các dân tộc khác như nhân dân của mìnhcũng không bao giờ chết Bất cứ nơi nào nhân dân chiến đấu cho độc lập dântộc và tự do, ở đó có Hồ Chí Minh và ngọn cờ Hồ Chí Minh bay cao Bất cứ ởđâu nhân dân chiến đấu cho hòa bình và công lý, ở đó có Hồ Chí Minh và ngọn

cờ của Hồ Chí Minh bay cao ở bất cứ đâu nhân dân chiến đấu cho một thế giớimới, chống lại đói nghèo, ở đó có Hồ Chí Minh và ngọn cờ Hồ Chí Minh baycao

ý nghĩa cuộc hội nghị vừa kết thúc là gì? Cách đây đã lâu Hồ Chí Minh đếnvới Lênin Ngày nay thế giới đến với Hồ Chí Minh và Lênin

Phong trào hòa bình thế giới đã học được những gì ở Hồ Chí Minh và nướcViệt Nam của Người? Một là tính chất chống đế quốc của phong trào hòa bìnhthế giớu trở nên sắc bén hơn chờ đứng bên cạnh cuộc đấu tranh của nhân d ânViệt Nam

Hai là đứng bên cạnh cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam và đứng bêncạnh Hồ Chí Minh, phong trào hòa bình đã nhìn thấy rõ hơn bao giờ hết sự gắn

bó sống còn giữa cuộc đấu tranh cho hòa bình với cuộc đấu tranh vì độc lập dântộc và tự do, cuộc đấu tranh cho chính nghĩa và cuộc đấu tranh cho chủ nghĩa

xã hội Đứng bên cạnh cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam chúng ta họcđược ở Hồ Chí Minh sự cần thiết phải kết hợp cuộc đấu tranh bảo vệ thế giớichống chiến tranh với cuộc đấu tranh để xây dựng một thế giới mới, trong đóchủ nghĩa đế quốc và đói nghèo vĩnh viễn bị xóa bỏ

Phong trào hòa bình thế giới đã học được từ cuộc đấu tranh của nhân dânViệt Nam và ở Hồ Chí Minh ý nghĩa của tình đoàn kết quốc tê, hòa bình vàđoàn kết là một, không thể tách rời

Hội nghị chúng ta đã quyết định điều gì? Chúng ta nhìn lại và nói rằng khiViệt Nam chiến đấu chống chủ nghĩa thực dân Pháp, thế giới ở bên cạnh ViệtNam, bởi vì Việt Nam đã chiến đấu cho thế giới Khi Việt Nam chiến đấu chống

đế quốc Mỹ, lúc đó cũng ở bên cạnh Việt Nam và chiến đấu với Việt Nam, bởi

vì Việt Nam chiến đấu cho thế giới Vì thế hội nghị chúng ta đã nói rằng, ngàynay khi Việt Nam đứng trên tuyến đầu chống cuộc tấn công xâm lược của bọnbành trướng Trung Quốc và chống lại trục Oa-sinh-tơn - Bác Kinh Việt Namchiến đấu cho thế giới và vì vậy thế giới chiến đấu cho Việt Nam

Trang 12

Có một bài ca mà các bạn đều biết nói rằng: Việt Nam - Hồ Chí Minh HồChí Minh - Việt Nam" Ngày hôm nay trong dịp kỷ niệm lần thứ 90 ngày sinhChủ tịch Hồ Chí Minh chúng ta lại có bài ca mới "Việt Nam - Hồ Chí Minh HồChí Minh - Việt Nam và thế giới Thế giới - Hồ Chí Minh - Việt Nam Việt Nam

- Hồ Chí Minh và thế giới"

Trong ngày lịch sử kỷ niệm lần thứ 90 ngàysinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đoàn Chủ tịch Hội nghị Hoà bình thế giới đã chophép tôi công bố quyết định đặt một giải thưởng cao nhất của Hội nghị Hòabình thế giới, giải thưởng vì độc lập và tự do để tặng cho công lao và cống hiếntập thể của các tổ chức, các phong trào và các lực lượng đấu tranh, và giảithưởng cao nhất này sẽ mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh

Chúng rất biết ơn các bạn, biết ơn Đảng Cộng sản Việt Nam và toàn thể nhândân Việt Nam đã cho phép giải thưởng cao nhất này được mang tên thiêng liêngcủa Chủ tịch Hồ Chí Minh Ngày Hồ Chí Minh, ngày quốc tế này sẽ được tổchức ở khắp mọi nơi trên quả đất vì độc lập và tự do là cái mà chúng ta đều coi

là quý báu nhất trên thế giới

Tối qua, chúng ta xem phim cảnh hang Pắc Pó, nơi Hồ Chí Minh từng sống

và làm việc, bị phá hủy Kẻ thù phá hủy hang này một cách cố ý và có kếhoạch Chúng tưởng rằng sẽ hủy diệt được Hồ Chí Minh ư? Hồ Chí Minhkhông bao giờ bị bị diệt Người sống mãi Bọn đế quốc Mỹ và tay chân củachúng phải biết rằng: Hồ Chí Minh trong hàng trăm cái hang, nhưng cái hang

đó là hàng trăm triệu trái tim của hàng triệu con người yên mến Hồ Chí Minh

và yêu mến Việt Nam

ở Việt Nam các bạn tự xưng rất đúng mình là cháu Bác Hồ Các bạn chophép tôi thay mặt hàng trăm triệu nhân dân thế giới được có mặt hôm nay tạiđây Chúng tôi nhận thức sâu sắc vinh dự đó Chúng tôi yêu cầu các bạn thêmmột đặc ân nữa: Mong các bạn những người cháu của Bác Hồ cho phép chúngtôi từ các nơi trên thế giới đều được nhận là cháu Bác Hồ Tất cả chúng ta, cháucủa Bác Hồ ở tất cả các nước trên thế giới, sẽ tập hợp lại để giương cao ngọn cờ

Hồ Chí Minh tiến lên những thắng lợi mới hơn nữa

Hồ Chí Minh sống mãi, Hồ Chí Minh sống mãi

Ro Met Chăn ĐRA Chủ tịch Hội đồng hòa bình thế giới

Trang 13

mãi mãi là tấm gương trong

ở cương vị Chủ tịch nước, Bác được nhiều nguyên thủ các nước mời sangthăm hữu nghị, Bác thăm Liên Xô, một số nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âutrước đây, thăm Cộng hòa dân chủ Đức, thăm ấn Độ, rồi thăm Trung Quốc,nước bạn láng giềng

Phái đoàn do Bác lãnh đạo khi lên đường, hành trang bao giờ cũng gọn nhẹ

Sự gọn nhẹ với ý nghĩa trong sáng tuyệt vời Đến thăm nước bạn nào, Bác cũng

để lại những tình cảm tốt đẹp đối vị lãnh đạo nước ấy và cũng để lại những dấu

ấn sâu sắc với các tầng lớp nhân dân nước đến thăm

Lần đi thăm ấn Độ, Bác được báo chí nước này ca ngợi hết lời, trước hết là

sự giản dị đến vĩ đại của Người Trang sách hôm qua còn ghi những dòng đậmnét Xin được trích một đoạn:

"Cụ Hồ leo 389 bậc thang lên đỉnh tháp Gu-tép Mi-na nổi tiếng, xây dựngcách đây 8 thế kỷ, alf vị nguyên thủ đầu tiên và đến hôm nay cũng là duy nhấtleo lên đỉnh tháp này và cầm bó hoa vẫy gởi lời chào nhân dân Đê-li Các cháuthiếu nhi ấn Độ gọi Người là Sasa Hồ (Bác Hồ)

Theo lời kể của các đồng chí gần gũi Bác, những đồng chí có vinh dự đi theoBác thăm một số nước bạn bè Mỗi lần Bác đi thăm các nước bạn, họ cấp chonhiều tiền theo chế độ quy định của từng nước Thường là Bác không dùng sốtiền ấy chi tiêu hoặc mua sắm gì Bác nói: số tiền các nước bạn cấp hãy nộpvào quỹ Đảng

Khi tiễn Bác lên đường, mọi người đều cầu mong Bác thượng lộ bình an,chuyến thăm đạt kết quả cao nhất và ai cũng mong Bác trở về được an toàn,mạnh khỏe Tất nhiên, Bác nhớ tất cả mọi người, nhất là những người gần gũiBác Lúc Bác trở về thường có quà, những món quà bình dị, thiết thực, đờithường nhất Bác tặng đồng chí A đôi bít tất, tặng đồng chí B một khăn mùixoa Rồi Bác thăm hỏi chung cũng như từng người

Mỗi lần lên đường thăm các nước bạn, thời gian có thể là hàng tuần Bởi vậy,trước khi đi, Bác thường cho gọi những anh chị em phục vụ đến và nói:

- ở nhà, các chú thay phiên nhau mà nghỉ

Nghe lời Bác dặn, các đồng chí phục vụ càng thấm thía sự quan tâm của Bácđối với anh chị em Rồi khi nhận quà của Bác mấy anh em thường nói:

"Bác sống rất liêm khiết, trong sạch Đời Bác là một tấm gương ngày càngsáng, ngày càng trong"

Một đời, Bác phục vụ nhân dân và cống hiến cho Đảng, không bao giờ Báccầu lợi cho riêng mình

Gần Bác như gần ánh sáng chân lý, nếu chịu rèn luyện, mỗi người sẽ sốngđẹp hơn"

Anh Nguyễn Văn Lập, một đồng chí phục vụ Bác khá lâu, kể rằng:

Trang 14

Tôi về làm việc ở văn phòng Bác hơn 11 năm từ tháng 6 năm 1958 đến tháng

9 năm 1969, tôi chưa hề thấy Bác cáu gắt với ai bao giờ Ai mắc khuyết điểm,Bác chỉ nhẹ nhàng góp ý, phê bình Đặc biệt tôi thấy Bác rất liêm khiết, giản dị,trong sạch…

Suốt cả cuộc đời, Bác chăm lo, giáo dục, rèn luyện con người Bác cũng rấttin ở con người, là khi đã thấm nhuần đạo đức cách mạng, thì mỗi người sẽsống vững vàng, sống đẹp, tự mình nêu gương cho người khác Bác thươngngười và tin ở con người, nên Bác không bao giờ cáu gắt, mà Bác chân thành,tận tình chỉ bảo, gieo điều hay, điều tốt, gieo lẽ phải chân lý vào lòng người

Đã rất nhiều lần, Bác nói về một trong những phẩm chất cơ bản của ngườicán bộ cách mạng: Liêm khiết trong sạch Năm 1952, cả nước đang dốc sứcgiành thêm thắng lợi, thêm chiến công trong cuộc kháng chiến chống Pháp xâmlược, tại một cuộc họp của Hội đồng Chính phủ, biên bản cuộc họp đã ghi lờiphát biểu của Hồ Chủ tịch:

"Chúng ta đã bắt đầu tiến hành ba chống: chống tham ô, lãng phí, quan liêu.Năm 1953 phải cố gắng làm ba chống triệt để cán bộ phải xung phong phonggương mẫu đi đầu phong trào…"

Thế mới hay, Bác lưu ý việc chống tham ô, tức là đục khoét của công đã từrất lâu rồi, cho nên, càng thấm thía vè cách xử sự của Bác: số tiền của các nướcbạn cáp theo tiêu chuẩn khi Bác đi thăm, Bác bảo tất cả nộp vào quỹ Đảng vàquà của Bác, một đôi bít tất, một chiếc mùi xoa làm ấm lòng người nhận quàbiết bao nhiêu

Người chống tham ô, lãnh phí, quan liêu, Người tổ chức vận động mọi ngườicùng chống Người chống, Người giáo dục, rèn luyện cán bộ, đảng viên Và bảnthân Người là một tấm gương sáng ngời về liêm khiết: cần, kiệm, liêm, chính,chí công vô tư Đảng ta trong sạch, vững mạnh được quần chúng nhân dân tinyêu, sẵn sàng vượt khó khăn hy sinh một lòng đi theo Đảng, đi theo Bác Hồ.Bác Hồ là tấm gương sáng trong mãi mãi Không thực hiện được tất cảnhững điều Bác dạy, thực hiện được một phần thì đã là hồng phúc cho đất nước,cho dân tộc

Tạ hữu yên

Định dạng
Số trang	28
Dung lượng	206 KB